Akcyza jako podatek konsumpcyjny - Glumińska-Pawlic, Jadwiga (Współczesne wyzwania prawa podatkowego: Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Włodzimierzowi Nykielowi. Tom I, 2024)
Podstawowym celem podatku jest zapewnienie dochodów budżetowych, natomiast opodatkowanie konsumpcji sprowadza się do obciążenia konsumentów podatkiem pobieranym w związku z nabywaniem artykułów konsumpcyjnych. Przedmioty konsumpcji powszechnej bywały zazwyczaj opodatkowane w formie akcyz i monopoli, będących podatkami bardzo starymi, które w czasie rozwoju historycznego często zmieniały swoją formę. Akcyza jest typowym specjalnym podatkiem obrotowym, obciążającym jedynie ściśle określone wyroby. Będąc podatkiem jednokrotnym, stanowi element ceny wyrobu, faktycznym podatnikiem tego podatku jest zatem ostateczny nabywca (konsument) danego dobra. Akcyza jest łatwa w poborze i w uiszczaniu, dając władzy państwowej nieograniczoną swobodę w poszukiwaniu nowych źródeł opodatkowania.