Poczet Królów Polskich już nie według Jana Matejki. Historia ostatniego „wawelskiego króla” według Krzysztofa Garbaczewskiego - Pogonowicz, Judyta (Opowiedzieć historię: Polska dramaturgia współczesna po 2006 roku, 2023)
Celem artykułu jest analiza i interpretacja spektaklu Poczet Królów Polskich w reżyserii Krzysztofa Garbaczewskiego. Premiera inscenizacji odbyła się 31.03.2013 w Narodowym Stary Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie. Za dramaturgię spektaklu było odpowiedzialnych aż czterech twórców: Agnieszka Jakimiak, Marcin Cecko, Sigismund Mrex (Sebastian Majewski) i Szczepan Orłowski. Mimo tego scenariusz był gotowy dopiero przed premierą, co wyraźnie wskazuje na charakterystykę pracy Garbaczewskiego. Sztuka powstaje w oparciu o improwizacje aktorskie, a artysta nie przychodzi do instytucji z gotowym projektem. Ten rodzaj pracy twórczej nadal podlega krytyce. Nie dziwi więc fakt, że w roku 2013 wielu aktorów Starego Teatru było oburzonych formą pracy narzuconą przez Garbaczewskiego. Oprócz zdominowania spektaklu przez media – wyświetlania nażywej (Auslander 1999) akcji na ekranie, który zasłonił scenę, kontrowersyjna dla widzów była również treść. Tekst kultury wytworzony przez reżysera rozgrywa polskie mity. Główną osią akcji jest mikrohistoria (Domańska 2006) ostatniego „króla”, który rezydował na Wawelu. Hans Frank wraz z żoną Marią Brigitte uznani zostają za kolejne postacie, które należy włączyć do Pocztu Królów według Jana Matejki. Spektaklowy Hans Frank spróbuje wykraść arrasy i uprawomocnić swoją pozycję na zamku poprzez dowodzenie nordyckich korzeni Piastów. Przeszkodzą mu w tym polscy królowie, którzy jak u Wyspiańskiego (Miodońska-Brooks 1985), ożyją by chronić Wawel. Artysta prowokuje do pytań o polskość i schematy myślowe dotyczące Polski, żąda odmityzowania historii, zmiany w myśleniu o mitologii narodowej oraz zachęca do zastanowienia się nad zbiorową pamięcią. Poprzez dopisanie przeciw-historii (Foucault 1998) króla z rasy nordyckiej reżyser demaskuje kalki myślowe i pamięć historyczną, która funkcjonuje jedynie jako martwe archiwum (Taylor 2003).