W prawdziwym życiu nigdy nie narzekam. Krystyna Sienkiewicz - Kilian, Marlena (Sytuacje trudne w biografii: Tom 9, 2025)
Krystyna Sienkiewicz (1935–2017) to popularna w Polsce artystka szerszej publiczności znana głównie ze swojej twórczości filmowej i scenicznej, którą z powodzeniem kontynuowała pomimo poważnych trudności zdrowotnych i funkcjonalnych. W niniejszym tekście dokonano analizy podejmowanych przez nią strategii adaptacyjnych do nabytej niepełnosprawności. Powstałe studium przypadku zrealizowano w dwóch etapach: w pierwszym skupiono się na ograniczeniach funkcjonalnych artystki wynikających z utraty wzroku, w drugim – przeprowadzonym 25 lat później – na pogłębiającej się niepełnosprawności w zakresie wzroku, ale również dodatkowo: ruchu, mowy i funkcji kognitywnych. Obecne opracowanie stanowi aktualizację pierwszych badań i daje porównanie stanu funkcjonalnego artystki w wieku 65 i 82 lat. Badania oparto na materiale pozyskanym drogą bezpośredniej, otwartej i swobodnej obserwacji artystki w warunkach domowych oraz scenicznych, również z przeprowadzonych z nią oraz z jej domownikami wywiadów, ponadto z przeglądu wywiadów i artykułów prasowych, wspartych analizą dokumentacji medycznej, a także dorobku muzycznego, filmowego, scenicznego, piśmienniczego artystki oraz jej wytworów z zakresu sztuki wizualnej. Badania wykazały, że Krystyna Sienkiewicz zarówno na wczesnym, jak i późniejszym etapie życia funkcjonalne konsekwencje uszkodzenia wzroku potrafiła niwelować, stosując wysoko rozwinięte strategie adaptacyjne, m.in. prowadzoną we własnym zakresie autorehabilitację. W procesie rekonwalescencji po przebytej chorobie odzyskała wysoki poziom życiowej aktywności i społecznej partycypacji, kontynuując szeroko zakrojoną działalność charytatywną, a do końca życia również zarobkową. Pogłębiające się z czasem osłabienie stanu zdrowia (złamanie ręki, choroba onkologiczna, udar) nie doprowadziło w jej przypadku do życiowej dezaktywacji, wręcz przeciwnie – motywowało ją do podjęcia twórczego wysiłku adaptacyjnego. Koncentrowała się na kreowaniu przyjaznego otoczenia domowego i zawodowego wraz z rozbudowaną siecią obustronnego wsparcia. Antidotum na trudy życia odnajdywała w szeroko pojętej twórczości artystycznej. Do końca życia pozostała osobą pełną humoru, intelektualnie sprawną i życiowo samodzielną.