Cherishing the Body: Embodiment and the Intersubjective World in Michèle Roberts’s Playing Sardines - Goszczyńska, Marta (The Woman Artist: Essays in memory of Dorota Filipczak, 2024)
Niniejszy artykuł poświęcony jest analizie wybranych opowiadań brytyjskiej pisarki, Michèle Roberts, w świetle filozoficznych teorii ucieleśnienia. Odrzucając kartezjański dualizm psychofizyczny, teorie te sprzeciwiają się rozumieniu ciała w kategoriach materialnego obiektu, pułapki dla duszy, źródła cierpienia, czy niedoskonałego narzędzia, nad którym kontrolę sprawować musi umysł. Przedstawiają cielesność jako istotę naszego bycia w świecie i podkreślają jej rolę w konstruowaniu i utrzymywaniu relacji intersubiektywnych. Jak pokazują zebrane w tomie Playing Sardines opowiadania, poglądy te znajdują odzwierciedlenie w twórczości Roberts, która—jak zaznacza w jednym z wywiadów—stawia sobie za cel “ratować ciało i celebrować je, kochać, dotykać, wąchać i przekształcać w język” (“January”).Wywód podzielony został na trzy części. W pierwszej z nich wyjaśniam, w jaki sposób opowiadania Roberts ilustrują zjawisko określane przez Sonię Kruks mianem „intersubiektywności antagonistycznej” (39–42). Posiłkując się poglądami Maurice’a Merleau-Ponty’ego i jego feministycznych interpretatorek, omawiam utwory pokazujące negatywne konsekwencje, jakie w relacjach z innymi przynosi uznanie prymatu umysłu nad ciałem. W części drugiej koncentruję się na scenach obrazujących poczucie wolności, którego bohaterowie, a zwłaszcza bohaterki, Roberts zaznają w sytuacjach, gdy zmieniają swoje postrzeganie ciała, odkrywają lub celebrują cielesny wymiar ludzkiego doświadczania świata, lub zrywają związki, w których doświadczali uprzedmiotowienia. W części ostatniej skupiam się z kolei na roli cielesności i zmysłowości w budowaniu i pielęgnowaniu wartościowych, wzajemnie afirmatywnych relacji z innymi.