Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego jest jednym z wiodących wydawców akademickich w Polsce. Od pięćdziesięciu lat zajmujemy się publikowaniem monografii, podręczników akademickich oraz czasopism naukowych.
Acta Artis. Studia ofiarowane Profesor Wandzie Nowakowskiej
Prezentowany zbiór studiów jest dedykowany Profesor Wandzie Nowakowskiej, znawczyni sztuki, wielkiemu humaniście, wybitnemu nauczycielowi, długoletniemu kierownikowi Katedry Historii Sztuki Uniwersytetu Łódzkiego, obchodzącej w 2016 r. 25-lecie reaktywacji. Książka odzwierciedla różne nurty współczesnej humanistyki, ze szczególnym uwzględnieniem historii sztuki. Całość składa się z czterech części. Pierwsza dotyczy zainteresowań badawczych Wandy Nowakowskiej, bezpośrednio odnoszących się do historii sztuki, jej aktywności w sferze życia akademickiego, artystycznego i społecznego, druga – zagadnień związanych z wieloaspektowo interpretowanym dziełem sztuki, gdzie podjęta została perspektywa filozoficzno-estetyczna, zawsze sytuująca się w kręgu zainteresowań badawczych Wandy Nowakowskiej, trzecia – odmiennych form wyrazu artystycznego w uobecnionych w różnorodnych – dawnych i współczesnych – dziełach kultury wizualnej, czwarta – szeroko pojmowanej architektury widzianej w kontekście estetycznym i konserwatorskim. Poruszane tematy zainteresują nie tylko historyków sztuki, ale również kulturoznawców, filozofów, historyków i architektów.
Prawa autorskie (c) 2016 © Copyright by Authors, Łódź 2016; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Rapports Polonais. XXIIe Congrès International De Droit Comparé
Le présent ouvrage rassemble vingt rapports nationaux polonais préparés en vue du XXIIe Congrès général de l’Académie internationale de droit comparé, tenu à Berlin en 2026. Ces contributions abordent les thèmes du Congrès proposés par l’Académie dans les principaux domaines du droit. Ensemble, elles examinent un large éventail de problématiques juridiques, en mettant l’accent sur des questions novatrices d’importance mondiale présentant un fort potentiel comparatif. Les chapitres ont été rédigés par d’éminents chercheurs polonais représentant les principales institutions universitaires du pays. This volume comprises twenty Polish national reports prepared for the XXII General Congress of the International Academy of Comparative Law, held in Berlin in 2026. The contributions address the Congress topics proposed by the Academy across the major fields of law. Together, they examine a broad range of legal problems, focusing on innovative issues of global significance with a strong comparative potential. The chapters are authored by distinguished Polish scholars representing the country’s leading academic institutions.
Prawa autorskie (c) 2026 © Copyright by Authors, Lodz 2026; © Copyright for this edition by University of Lodz, Lodz 2026 https://press.uni.lodz.pl/index.php/wul/pl/no_license
Wołga i jej znaczenie dla rozwoju gospodarczego i społecznego Rosji
Zasadniczym celem monografii jest przedstawienie złożonych procesów ekonomicznych, społecznych i etnicznych, zachodzących na obszarach położonych nad Wołgą. W pracy przedstawiono zdarzenia, mające miejsce w okresie od paleolitu do podboju i podporządkowania Bułgarii nadwołżańskiej przez Wasyla II. Monografia adresowana jest do szerokiego grona Czytelników, zainteresowanych problematyką rozwoju społecznego i gospodarczego Rosji, a szczególnie terytoriów położonych nad Wołgą i jej dopływami. Powstanie tej pracy było bowiem podyktowane chęcią przedstawienia w szerokim spektrum procesów społecznych, gospodarczych i etnicznych, kształtujących poszczególne obszary leżące nad Wołgą, Kamą, Wiatką i innymi dopływami tej największej rosyjskiej i europejskiej rzeki.
Prawa autorskie (c) 2026 © Copyright by Natasza Duraj, Łódź 2026; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Obraz dyskursu narodowo-kulturowego luteranów w II Rzeczypospolitej na podstawie prasy Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego
Praca bazuje na szerokiej kwerendzie niemieckojęzycznych i polskojęzycznych czasopism wydawanych w Warszawie, na Śląsku Cieszyńskim i w Łodzi w latach 1918–1939. Teksty te ukazują różnice w percepcji kultury luterańskiej różnych stronnictw w Kościele Ewangelicko-Augsburskim: przede wszystkim między zwolennikami polonizacji kultury religijnej Kościoła a tymi, którzy obstawali przy zachowaniu przezeń tradycyjnie niemieckiego charakteru. Za polonizowaniem miała przemawiać m.in. tradycja podporządkowania Kościoła władzy świeckiej i chęć pokojowego współżycia z polskim społeczeństwem. Zwolennicy polonizacji opisywali odrodzenie Polski jako dzieło opatrzności Bożej Woli i porównywali polskość z biblijnym Dawidem. Odnosili się chętnie do historii XVI w. i podkreślali, że odrodzona Polska powinna nawiązać do pluralistycznych tradycji. Dla zwolenników niemieckości istotną wartość miała natomiast kontynuacja tradycji przodków zanurzonej w konkretnym języku i rycie. Zachowanie dziedzictwa w niezmienionej formie, duma z osiągnięć kulturowych, wreszcie tęsknota za luterańskim uniwersalizmem powiązanym z językiem niemieckim – były wizjami, które motywowały do działań mających wzmocnić element niemiecki w Kościele. Dla Niemców-ewangelików Marcin Luter był nie tylko teologiem-reformatorem, ale też bohaterem narodowym. Dla zwolenników polskości – dysydentem, który miał odwagę przecierać nowe szlaki kulturowe. Takie właśnie nowe wzorce między kulturowymi monolitami polsko-katolickim i niemiecko-protestanckim propagowała grupa polsko-ewangelickich pastorów, nierzadko posiadająca niemieckich przodków, jednak przekonana o tym, że chrześcijańska postawa wymaga od protestantów przyswajania kultury i języka otoczenia, aby móc w nim w pełni rozwijać potencjał służby i miłości bliźniego. Publikację sfinansowano ze środków Funduszu na rzecz Nauki Polskiej w ramach nagrody Copernicus 2022 dla Krystyny Radziszewskiej oraz z Funduszu Stowarzyszenia Nauczycieli Akademickich na rzecz Krzewienia Kultury Języków Europejskich
Prawa autorskie (c) 2026 © Copyright by Magdalena Sara Guschlbauer, Łódź 2026; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Opieka zdrowotna kojarzona jest z troską o pacjenta, chorego i potrzebującego pomocy lekarskiej. W Kraju Warty, „wzorcowym okręgu Rzeszy”, służba zdrowia zmuszona była funkcjonować w rzeczywistości ekstremalnie zaprzeczającej takim wyobrażeniom. Na terenach wcielonych do III Rzeszy podczas II wojny światowej medycyna była podporządkowana polityce rasowej, germanizacji i projektom prowadzącym do ludobójstwa. Autorzy artykułów zebranych w tej książce poszukują odpowiedzi na pytania, jaką rolę odegrali lekarze, szpitale i instytucje medyczne w zbrodniczym systemie hitlerowskim. Podejmują zagadnienia nazistowskich zbrodni eugenicznych, mordowania pacjentów szpitali psychiatrycznych w Łodzi, Warcie i innych miejscowościach regionu, funkcjonowania niemieckiej administracji zdrowotnej oraz losów polskich i żydowskich lekarzy. Szczególne miejsce zajmują szkice poświęcone łódzkiemu gettu, gdzie mimo skrajnego niedoboru żywności, lekarstw i personelu medycznego podejmowano heroiczną walkę o ratowanie życia mieszkańców. Tom ukazuje medycynę nie tylko jako obszar leczenia, lecz także jako narzędzie polityki okupacyjnej, wykluczenia i przemocy. Obok analiz historycznych znalazły się w nim również teksty poświęcone pamięci o nazistowskich zbrodniach medycznych, opiece okołoporodowej w okupowanej Łodzi, dziejom szpitali oraz rozwojowi medycyny sądowej. Uzupełnieniem publikacji są materiały źródłowe, dokumenty archiwalne, relacje świadków, fragmenty Kroniki getta łódzkiego oraz bogaty materiał ilustracyjny. Książka przybliża jeden z najmniej rozpoznanych aspektów życia w rządzonym przez nazistów Kraju Warty.
Prawa autorskie (c) 2026 © Copyright by Authors, Łódź 2026; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026 https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/pl/no_license
Komitet Rewitalizacji jako obligatoryjne narzędzie partycypacji społecznej w polskich gminach – perspektywa interesariuszy
Monografia poświęcona jest partycypacji społecznej w rewitalizacji, analizowanej zarówno w wymiarze teoretycznym, jak i w praktyce zarządzania gminą. Odnosi się do działań rewitalizacyjnych prowadzonych w gminach miejskich, miejsko-wiejskich i wiejskich po przyjęciu Ustawy o rewitalizacji (2015). Realizuje dwa cele: poznawczy i aplikacyjny. Pierwszym jest ocena funkcjonowania Komitetu Rewitalizacji jako obligatoryjnego narzędzia partycypacji społecznej w praktyce rewitalizacyjnej z perspektywy interesariusza. Natomiast cel praktyczny pracy to sformułowanie rekomendacji wspierających rozwój tego instrumentu w Polsce. W monografii wskazano m.in. warunki konieczne rewitalizacji, jako szczególnej interwencji w przestrzeń, przedstawiono zakres i cele partycypacji społecznej w rewitalizacji oraz typologię ról interesariuszy. Do pozyskania opinii członków Komitetów Rewitalizacji wykorzystano badania kwestionariuszowe, wywiady pogłębione oraz warsztaty w formule World Café. Ich wyniki pozwoliły na zaprezentowanie sposobów funkcjonowania tego narzędzia w praktyce oraz zidentyfikowanie jego mocnych i słabych stron, a także czynników wspomagających i ograniczających jego rozwój oraz skuteczność działania. Przeprowadzone analizy wskazały, iż przepisy prawne dotyczące tego narzędzia w Ustawie o rewitalizacji (2015) dają możliwość jego elastycznego kształtowania z uwzględnieniem endogenicznych cech jednostki, dla której są powoływane. Komitet Rewitalizacji zasadniczo może stanowić skuteczne narzędzie partycypacji społecznej, lecz w praktyce jego potencjał nie jest w pełni wykorzystany. Wyraźnie brakuje mu sprawczości, czyli faktycznego, zauważalnego przez interesariuszy ich wpływu na każdy etap prowadzonej w gminie rewitalizacji. Monografia powstała w ramach projektu „Interdyscyplinarne granty badawcze” – edycja 2023, realizowanego w związku z konkursem Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza (IDUB).
Prawa autorskie (c) 2026 © Copyright by Edyta Masierek, Łódź 2026; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Wychowanie fizyczne, sport i rekreacja w edukacji, kulturze i społeczeństwie
Monografia Wychowanie fizyczne, sport i rekreacja w edukacji, kulturze i społeczeństwie przedstawia interdyscyplinarne spojrzenie na rolę aktywności fizycznej w promocji zdrowia, edukacji oraz rozwoju społecznego. Zawiera 16 tekstów autorów z różnych ośrodków akademickich, które swoimi treściami wpisują się w obszar problemów społecznej teorii i praktyki wychowania fizycznego, sportu i rekreacji. Zawarte w niej opracowania omawiają filozoficzne, społeczne, pedagogiczne i zdrowotne aspekty sportu, podejmując zagadnienia wychowania, relacji trener–zawodnik, inkluzji społecznej, dobrostanu psychofizycznego oraz współczesnych wyzwań w społeczeństwie i kulturze. Publikacja skierowana jest do badaczy, nauczycieli, trenerów, studentów i wszystkich zainteresowanych znaczeniem aktywności fizycznej dla jednostki i społeczeństwa.
Prawa autorskie (c) 2026 © Copyright by Authors, Łódź 2026; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Między Łodzią a Litzmannstadt: niemieckie świadectwa z lat 1939-1945
Ukształtowana przez przemysł włókienniczy wieloetniczna i wielokulturowa Łódź, w której obok Polaków, Żydów i Rosjan żyła także liczna grupa Niemców o różnym pochodzeniu, została włączona w 1939 roku do Niemiec i doświadczyła podczas II wojny światowej radykalnej nazistowskiej polityki germanizacyjnej. W różnorodnych świadectwach zebranych w prezentowanym tomie odzwierciedla się „niemieckie spojrzenie” na procesy segregacji narodowej i etnicznej. Wiele z tych egodokumentów po raz pierwszy ujrzało światło dzienne w niniejszej edycji. Opublikowane w tłumaczeniu na język polski przynoszą nieznany dotąd wgląd w świat społeczny i drastycznie zmienioną codzienność Łodzi przemianowanej na Litzmannstadt, a także ujawniają osobisty stosunek grup ludności niemieckiej do osób innych narodowości – od ich wyrzucenia poza nawias społeczeństwa po ludobójstwo. Zebrane dokumenty ukazują sposób postrzegania miasta przez Niemców. Dotyczą też takich tematów, jak karierowiczostwo, zemsta i odwet, terror i grabież, osiedlanie Niemców bałtyckich i wołyńskich oraz Niemiecka Lista Narodowa. Nie zabrakło również niemieckich głosów o Żydach i getcie.
Prawa autorskie (c) 2026 © Copyright by Authors, Łódź 2026; © Copyright for Polish translation by Łukasz M. Plęs, Łódź 2026; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026 https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/pl/no_license
Edukacja promądrościowa w praktyce szkolnej
Publikacja przedstawia edukację promądrościową jako odpowiedź na współczesne wyzwania szkoły: przeciążenie informacyjne, dezinformację, polaryzację społeczną, kryzys sensu, obniżający się dobrostan młodych ludzi oraz coraz powszechniejsze delegowanie myślenia technologiom, w tym generatywnej sztucznej inteligencji. Jej celem jest połączenie naukowych koncepcji mądrości z praktyką dydaktyczną i wychowawczą. W części teoretycznej omówiono berliński paradygmat mądrości Paula Baltesa, model mądrości jako równowagi Roberta Sternberga oraz trójwymiarową koncepcję Moniki Ardelt. Kolejna część analizuje figurę homo delegans, ryzyko utraty podmiotowości poznawczej oraz potrzebę roztropnego korzystania z AI, a także znaczenie różnorodności jako źródła uczenia się i poszerzania perspektyw. Zasadniczą część książki tworzy rozbudowany zestaw ćwiczeń możliwych do zastosowania podczas lekcji przedmiotowych i zajęć wychowawczych. Dotyczą one między innymi analizy wartości, konfliktów i dylematów, zmiany perspektywy, krytycznej oceny informacji, rozpoznawania manipulacji, namysłu nad aktualnymi problemami społecznymi oraz budowania generatywności, rozumianej jako troska o innych i przyszłe pokolenia. Publikacja pokazuje, że rozwijanie mądrości nie wymaga tworzenia odrębnego przedmiotu, lecz świadomego projektowania sytuacji edukacyjnych, w których wiedza łączy się z sensem, odpowiedzialnością i praktyką dobrego życia. Książka jest adresowana przede wszystkim do nauczycieli, wychowawców, pedagogów oraz rodziców.
Prawa autorskie (c) 2026 © Copyright by Tomasz Knopik, Łódź 2026; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026 https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/pl/no_license
Seria JERZY GIEDROYC I... to wspólne przedsięwzięcie Stowarzyszenia Instytut Literacki i Kultura oraz Uniwersytetu Łódzkiego. Publikacje mają udostępniać i przybliżać historię oraz dorobek Instytutu Literackiego w Paryżu. Czytelnikom oddajemy indywidualne i zbiorowe monografie naukowe; naukowe edycje archiwaliów i korespondencji z zasobów Archiwum Instytutu Literackiego oraz problemowe antologie tekstów z „Kultury” i „Zeszytów Historycznych”, a także reedycje wybranych książek publikowanych w ramach Biblioteki „Kultury”. Wydanie nowej antologii tekstów „Kultury” wydaje się nakazem chwili, zwłaszcza że wykuwane na jej łamach idee coraz częściej w przestrzeni publicznej ukazywane są w krzywym zwierciadle lub wręcz dezawuowane. Obrona ich zaś nierzadko polega na mnożeniu frazesów, gdyż zdobyty ongiś materiał dowodowy dawno ulotnił się z pamięci. Zarówno poszukujący prawdy, jak i pragnący jedynie wyrobić sobie własną opinię na sporne kwestie muszą mieć możliwość sięgnięcia bezpośrednio do źródeł, dzięki którym poznają główne elementy linii „Kultury”, przytoczone na ich uzasadnienie argumenty, wreszcie sposoby ich artykułowania. Nie da się przewidzieć, co jeszcze może wyniknąć z tej lektury. Pozostanie po niej jedynie wspomnienie lekcji poglądowej z zakresu politycznej retoryki? Skutkować będzie sięgnięciem po następne tomy traktujące o sprawach roztrząsanych w środowisku skupionym wokół Jerzego Giedroycia? Skłoni do namysłu nad kondycją współczesnej Rzeczypospolitej? Da asumpt do podjęcia działań na rzecz jej poprawy? Wszystkie scenariusze są możliwe. „Duch tchnie, kędy chce...”
Prawa autorskie (c) 2026 © Copyright for this edition by Association Institut Littéraire KULTURA, Paris 2026; © Copyright for this edition by Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA, Warszawa 2026; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026; © Copyright for the scientific edition, footnotes and the Introduction by Sławomir M. Nowinowski, Łódź 2026 https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/pl/no_license
Dziennik z łódzkiego getta Szlomy Franka to jedno z ważnych zapisanych w jidysz świadectw życia w zamkniętej dzielnicy Łodzi w czasach Zagłady. Jego autor – przedwojenny dziennikarz, pisarz i jeden z nielicznych ocalałych mieszkańców getta – prowadził w jidysz zapiski, które ukrył przed deportacją z getta, a po wojnie częściowo odzyskał. Prezentowany w tej publikacji przekład, pierwsze tłumaczenie dziennika Franka na język obcy, pozwala polskiemu czytelnikowi poznać ten głos świadka epoki. Frank zapisuje codzienność getta widzianą z bliska: głód, choroby, strach, śmierć, ale też życie ulicy, społeczne nastroje, pogłoski, przemówienia, prywatne dramaty i rozpad więzi międzyludzkich. Jego notatki nie tworzą pełnego obrazu – są raczej, jak piszą autorki wprowadzenia, subiektywnym zapisem chwili, próbą uchwycenia świata rozpadającego się na oczach autora. Dziennik z łódzkiego getta jest nie tylko przejmującym świadectwem Zagłady, lecz także ważnym dokumentem pamięci – tekstem, który każe pytać o los świadectw, o redakcję doświadczenia i o granice prawdy autobiograficznej.
Prawa autorskie (c) 2026 © Copyright by Authors, Łódź 2026, © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026 https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/pl/no_license
Tytuł szesnastego tomu serii monograficznej „Warsztaty z Geografii Turystyki” Turystyka to wielka gra, nawiązujący do hasła przewodniego XLI Seminarium terenowego „Warsztaty z geografii turyzmu”, skłania do refleksji nad współczesnym znaczeniem turystyki, jej uczestnikami, regułami oraz stawką tej „gry”, rozumianej zarówno dosłownie, jak i metaforycznie. Stanowi też zaproszenie do poznania różnorodnych ujęć tego zagadnienia przedstawionych nie tylko przez doświadczonych badaczy, lecz także młodych naukowców. Autorzy analizują turystykę z perspektywy turystów, społeczności lokalnych oraz procesów globalnych i geopolitycznych, prezentując wyniki badań empirycznych, analizy i rozważania teoretyczne. Część opracowań zamieszczonych w tym tomie była przedmiotem dyskusji podczas wspomnianej konferencji naukowej, która odbyła się we wrześniu 2025 roku w Katowicach.
Niemiecka nauka prawa szczyci się tym, że za sprawą doktryny zapoczątkowanej przez Friedricha von Savigny’ego oraz Georga Puchtę potrafi przy pomocy narzędzi naukowych badać prawo. Ponieważ prawo rozumieją uczeni niemieccy jako zamknięty system norm, podczas jego analizy wielkie znaczenie przypisują oni „systematycznemu rozumowaniu”, w którym kluczową rolę odgrywa posługiwanie się właściwą metodą. W studium „Niemiecka metodologia prawnicza” prof. Reinhard Zimmermann dokonuje przeglądu wiodących metod prawniczych, zastanawia się nad możliwością stworzenia ich hierarchii oraz pyta o realny wpływ teorii na tworzenie i stosowanie prawa. Dokonując przeglądu kluczowych poglądów, dochodzi do ważnego wniosku. Otóż niemiecka metodologia prawnicza jest doskonale rozwinięta, ale momentami również niespójna. W procesach w procesach tworzenia, jak i interpretowania prawa odgrywa ona rolę ważną, ale jednak zawsze zachowuje swój służebny charakter.
Prawa autorskie (c) 2026 © Copyright by Reinhard Zimmermann, Łódź 2026; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026; © Copyright for this translation by Maciej Jońca, Łódź 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Rola studiów MBA w rozwoju karier zawodowych absolwentów
Celem publikacji jest ukazanie roli studiów podyplomowych MBA w rozwoju karier zawodowych absolwentów. Monografia została przygotowana na podstawie wyników autorskich badań empirycznych przeprowadzonych metodą wywiadów na próbie absolwentów międzynarodowego podyplomowego Polsko-francuskiego programu studiów w zakresie zarządzania typu MBA (od 2023 roku MBA). To jedyny tego typu program w Polsce dający absolwentom możliwość otrzymania francuskiego dyplomu zarządzania Master 2 oraz polskiego świadectwa ukończenia programu podyplomowych studiów zarządzania MBA. Ma on par excellence charakter międzynarodowy i jest realizowany w formule hybrydowej — wyłącznie w języku francuskim i angielskim — przez międzynarodowe grono wykładowców. Jest on jednocześnie najstarszym tego typu programem w Polsce, funkcjonującym nieprzerwanie od 1993 roku. Ukończyły go już trzydzieści dwa roczniki absolwentów. Harmonijnie łączy dwa ważne wyzwania współczesnych studiów MBA, jakimi są digitalizacja procesu kształcenia online oraz internacjonalizacja. Inicjatorem i kierownikiem programu od samego początku jest autor tej monografii.
Prawa autorskie (c) 2026 Copyright by Tomasz Domański, Lodz 2026; © Copyright for this edition by the University of Lodz, Lodz 2026 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Francja i Niemcy w procesie integracji europejskiej w latach 1992-2007
Dwa kraje leżące w sercu Europy - Francja i Niemcy - przez wieki uważały się za najpoważniejszych wrogów i najsilniejszych konkurentów, rywalizowały o zdobycie dominacji nad kontynentem i jego złożami naturalnymi. Tragiczne wydarzenia pierwszej połowy XX stulecia uświadomiły przywódcom obu państw, że jedynie współpraca i obustronne zaangażowanie w rozwój integracji europejskiej mogą zagwarantować Europie pokój, a Francji i Niemcom owocne partnerstwo. Książka w atrakcyjny sposób prezentuje historię kształtowania się kooperacji pomiędzy Paryżem a Bonn/Berlinem i precyzyjnie opisuje znaczenie, jakie dla powstania i rozwoju Unii Europejskiej miał couple franco-allemand. Ukazuje rolę, jaką duet francusko-niemiecki odgrywał w ostatnich latach na arenie europejskiej i szerzej - na arenie międzynarodowej.
Prawa autorskie (c) 2017 © Copyright by Joanna Ciesielska-Klikowska, Łódź 2017; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2017 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Tematem publikacji jest ekologia akustyczna w aspekcie pedagogicznym. Ekologia akustyczna to mało znana w Polsce interdyscyplinarna dziedzina badająca relacje między człowiekiem a jego otoczeniem dźwiękowym, stworzona w II połowie XX w. przez kanadyjskiego kompozytora i pedagoga Raymonda Murraya Schafera. Zagadnienie to jest ukazane na tle współczesnych zmian kulturowych i percepcyjnych. Autorka przedstawia życie i działalność Schafera. Charakteryzuje najważniejsze terminy jego koncepcji i ich współczesną interpretację (ekologia akustyczna 2.0), sięgając po wiele nieobecnych dotąd w literaturze polskiej publikacji naukowych, m.in. Barry’ego Truaxa, Hildegard Westerkamp, Pauline Oliveros, Berniego Krausego i in. Analizuje obecność zagadnień ekologii akustycznej w wybranych dyscyplinach nauki. Zwraca uwagę na pedagogiczny potencjał ekologii akustycznej, co pozwala na sformułowanie postulatów powszechnego prowadzenia edukacji dźwiękowej. Badania własne zostały przeprowadzone metodą wywiadu swobodnego skoncentrowanego na problemie z elementami wywiadu eksperckiego wśród osób wyróżniających się wyższą niż przeciętna wrażliwością dźwiękową i wiedzą na temat zjawisk akustycznych. Na tej podstawie sformułowano sugestie dla praktyki pedagogicznej. Zawierają one konkretne propozycje metodyczne i organizacyjne, odnoszące się do obecnie obowiązującej w Polsce podstawy programowej kształcenia ogólnego.
Prawa autorskie (c) 2026 © Copyright by Magdalena Sasin, Łódź 2026; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026 https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/pl/no_license
Variability in English across time and space
Synchronic variability in the area of phonetics, phonology, vocabulary, morphology and syntax is a natural feature of any language, including English. The existence of competing variants is in itself a fascinating phenomenon, but it is also a prerequisite for diachronic changes. This volume is a collection of studies which investigate variability from a contemporary and historical perspective, in both native and non-native varieties of English. The topics include Middle English spelling variation, lexical differences between Middle English dialects, Late Middle and Early Modern English forms of address, Middle English negation patterns, the English used by Polish immigrants living in London, lexical fixedness in native and non-native English used by Polish learners, and the phenomenon of phonetic imitation in Polish learners of English. The book should be of interest to anyone interested in English linguistics, especially English phonetics and phonology as well as history of English, historical dialectology and pragmatics.
diachronic changes in the English language
Wizerunek Polski i Polaków w chicagowskim "Dzienniku Związkowym"
Publikacja poświęcona jest wizerunkowi Polski i Polaków, jaki promuje wśród swoich czytelników chicagowski „Dziennik Związkowy” - najstarsza polskojęzyczna gazeta codzienna wydawana w Stanach Zjednoczonych. Na podstawie cyklu felietonów komentujących bieżące wydarzenia w kraju nad Wisłą autorka ukazuje spojrzenie Polonii amerykańskiej na współczesną polską rzeczywistość. Analizuje zarówno treści pojawiające się na łamach „Dziennika Związkowego”, jak i formę językową badanych tekstów. Skupia się na ich pragmatycznym wymiarze, a w szczególności na tym, co zostało w nich ukryte przy użyciu implikatur i presupozycji. Pokazuje, w jaki sposób użyte metafory przyczyniają się do budowania specyficznego, negatywnego wizerunku Polski i Polaków wśród rodaków za oceanem. Po książkę sięgnąć mogą nie tylko językoznawcy, lecz także kulturoznawcy, socjologowie oraz inne osoby zainteresowane tematyką polsko-amerykańską. Publikacja może też z powodzeniem służyć jako źródło materiałowe do badań nad zmianami w świadomości i systemie wartości Polaków w kraju i za granicą.
Prawa autorskie (c) 2017 © Copyright by Iwona Dembowska-Wosik, Łódź 2017; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2017 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Piotr Rawicz. Biografia opętanego przez pismo to pierwsza próba pełnego zrekonstruowania biografii pisarza. Urodzony we Lwowie Rawicz był ocalałym z Zagłady, który po II wojnie światowej wyemigrował do Francji, gdzie opublikował jedną z najważniejszych francuskojęzycznych powieści o Holocauście – Krew nieba. Publikacja ta była prawdziwym „wydarzeniem literackim” 1961 r., a Rawicz stał się specjalistą od literatury wschodnioeuropejskiej i rozpoczął współpracę z „Le Monde’em”. Nie interesowała go jednak kariera ani salony literackie, ale żywioł pisania. Efektem tej „grafo-manii” są m.in. obszerne zapiski – Zeszyty, które stają się świadectwem opętania przez pismo. Niniejsza książka to przede wszystkim rekonstrukcja życia Rawicza, ale także próba szerszego spojrzenia na jego praktyki twórcze, filozofię pisania, która związana jest z jednej strony z fizjologiczną niemal potrzebą pisania, z drugiej – z doświadczeniem Zagłady i zdarzeniem niemożliwym do opowiedzenia. Ostatnią częścią książki jest rozdział autoetnograficzny, w którym autorka spogląda w lustro i odsłania siebie – biografkę-pisarkę pochłoniętą przez szaleństwo pisania o Rawiczu. Biografia staje się więc pretekstem do przyjrzenia się także własnym strategiom twórczym. Publikacja powstała na podstawie badań zrealizowanych częściowo dzięki stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Prawa autorskie (c) 2026 © Copyright by Anna Ciarkowska, Łódź 2026; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026 https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/pl/no_license
W eseju Filozofia i poezja María Zambrano ukazuje pełną napięcia relację między tymi dwiema dziedzinami, przedstawiając je jako odmienne, lecz wzajemnie dopełniające się sposoby poznawania rzeczywistości. Autorka śledzi losy owej niezwykłej relacji na przestrzeni stuleci, łącząc własną refleksję filozoficzną z wyobraźnią poetycką. W swoich rozważaniach analizuje związki poezji z etyką, metafizyką, a także mistyką. Zauważa, że filozofia i poezja wywodzą się z tego samego źródła – ludzkiego zachwytu istnieniem – choć każda z nich ujmuje inny wymiar doświadczenia. Filozofia od czasów starożytnych dąży do odkrycia prawdy za pomocą rozumu, logicznego myślenia i systematycznej refleksji, która porządkuje i wyjaśnia, lecz nieraz oddala od bezpośredniego przeżywania życia. Z kolei poezja usiłuje dotrzeć do głębszego sensu poprzez intuicję, otwierając człowieka na tajemnicę oraz to, co niewyrażalne i wieloznaczne. Zdaniem autorki rozdzielenie tych dwóch porządków sprawiło, że utraciliśmy możliwość pełnego rozumienia siebie i świata. Prawdziwe pojmowanie rzeczywistości wymaga bowiem połączenia dyskursu filozoficznego z wrażliwością poetycką.
Prawa autorskie (c) 2026 © Fundación María Zambrano; © Copyright for Polish translation by Maria Judyta Woźniak, Łódź 2026; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026 https://www.press.uni.lodz.pl/wul/no_license
Hybrydowe modelowanie procesów demograficznych z wykorzystaniem rozmytych przełączających układów dynamicznych
W książce zaprezentowane są nowe modele umieralności, które umożliwiają prognozowanie procesu wymierania populacji w perspektywie średnio- i długookresowej. Autorzy omawiają kolejne modyfikacje modelu Lee-Cartera, wykorzystując teorię równań różniczkowych, algebry liczb rozmytych oraz algebry liczb zespolonych. Zastosowanie tych struktur pozwala na modelowanie umieralności, a następnie na wskazanie własności prognostycznych poszczególnych modeli. W sytuacji starzenia się społeczeństw w krajach rozwiniętych proponowane modele mogą znaleźć zastosowanie m.in. w planach emerytalnych i ubezpieczeniach na życie.
Prawa autorskie (c) 2015 © Copyright by Authors, Łódź 2015; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2015 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Marketing terytorialny w ujęciu relacyjnym
Marketing terytorialny zyskał w ostatnich latach znaczną popularność. Nawiązuje on do klasycznego marketingu z sektora przedsiębiorstw, bazującego na teorii wymiany, jednak nie przystaje już do coraz bardziej złożonego otoczenia miast i regionów. W publikacji autor podjął próbę wyjaśnienia rozwoju koncepcji marketingu terytorialnego na podstawie teorii współdziałania międzyorganizacyjnego. Dokonał świadomego zawężenia tej koncepcji do procesów przyciągania mobilnych czynników wzrostu do terytorium. Wymagało to zastąpienia samorządu terytorialnego jego organizacyjnym wymiarem w postaci struktur administracji samorządowej wraz z ich kierownictwem (organizacja terytorialna). W przeciwieństwie do wielu dotychczasowych ujęć, mieszkańcy zostali zaprezentowani jako udziałowcy terytorium, mający pośredni i bezpośredni wpływ na rządzenie zarówno poprzez demokratyczne instytucje sprawowania władzy, jak i procesy governance, umożliwiające im włączanie się w podejmowanie strategicznych decyzji dotyczących rozwoju terytorium. W charakterze klientów znaleźli się natomiast zewnętrzni inwestorzy, turyści i studenci rozumiani jako dysponenci mobilnych zasobów kapitału, pracy i wiedzy.
Prawa autorskie (c) 2016 © Copyright by Wawrzyniec Rudolf, Łódź 2016; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Estetyczne i etyczne aspekty współczesnej antropologii
Książka jest nową próbą łącznego ujęcia problemów estetyki i etyki w badaniach antropologicznych - zarówno na poziomie teoretycznym, jak i empirycznym. Krytyczne podejście do kultury ponowoczesnej nie jest tu tylko estetyzującą, antropologiczną interpretacją ikonosfery codzienności, lecz także próbą wniknięcia z wrażliwością etyczną w szczególne obszary praktyki społecznej, które wymagają innych sposobów przedstawiania. Autorka na podstawie własnych badań nad ikonosferą miejsc – dużego miasta, miasteczek, wsi oraz instytucji, tzn. urzędów pracy – wskazuje m. in. na konkretne układy w przestrzeniach, które w kontekście estetycznych wyborów ludzi i ich wrażliwości etycznej mogą uczynić skomplikowane związki społeczne bardziej adekwatnymi i harmonijnymi. O tym „w taki właśnie sposób, nikt jeszcze nie pisał” (z recenzji prof. Zbigniewa Libery).
Prawa autorskie (c) 2017 © Copyright by Krystyna Piątkowska, Łódź 2017; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2017 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Nazwy terenowe i miejscowe w przestrzeni fizycznej
Tom Nazwy terenowe i miejscowe w przestrzeni fizycznej jest trzecią częścią projektu naukowego Nomina loci, opracowaną w łódzkim ośrodku onomastycznym na podstawie materiałów przedstawionych po XVIII Międzynarodowej i Ogólnopolskiej Konferencji Onomastycznej „Mikrotoponimia i makrotoponimia”. Tom pierwszy Mikrotoponimia i makrotoponimia. Problematyka wstępna (2014) przedstawia ogólne i teoretyczne zagadnienia z zakresu geonimii w jej wymiarze ojka- i anojkonimicznym; drugi – Mikrotoponimy i makrotoponimy w komunikacji i literaturze (2015) poświęcono analizom toponimów pod względem formalnym, pragmatycznym i kulturowym, z ich odniesieniem do sfery komunikacji ogólnej, użytkowej, medialnej i literackiej. W monografii Nazwy terenowe i miejscowe w przestrzeni fizycznej kontynuowane są rozważania w zakresie toponimii, ze szczególnym uwzględnieniem występowania jednostek mikro- i makrotoponimicznych w szeroko rozumianej przestrzeni fizycznej, na którą składa się pejzaż naturalny, terenowy, hydrograficzny, powiązany z konkretnymi regionami oraz elementami topografii, jak również obiektami składającymi się na układ miast i wsi. Wielojęzyczność tomu, udział przedstawicieli z różnych ośrodków naukowych pozwala na prezentację najnowszych wyników badań w zakresie toponomastyki polskiej i zagranicznej, zwłaszcza wschodnie- i zachodniosłowiańskiej.
Książka zawiera syntetyczny, a zarazem przekrojowy opis rosyjskiej polityki – od uwarunkowań geograficznych i historycznych przez konstrukcję państwa i gospodarki aż po współczesny autorytaryzm Władimira Putina oraz wojnę przeciwko Ukrainie. Poszczególne zagadnienia składają się na obraz państwa, które od wieków oscyluje między imperialną ambicją, silnym państwem a słabym społeczeństwem. Współczesny putinizm jest natomiast kontynuacją wielu starych wzorców wzmocnionych nowymi narzędziami kontroli.
Prawa autorskie (c) 2026 © Oxford University Press 2024; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2026; © Copyright for Polish translation by Michał Słowikowski, Łódź 2026 https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/pl/no_license
Społeczny potencjał odrodzenia miast poprzemysłowych
Książka dotyczy oceny znaczenia potencjału społecznego w różnicowaniu poziomu rozwoju miast poprzemysłowych funkcjonujących w odmiennych uwarunkowaniach kulturowych, ale pełniących w przeszłości podobne funkcje. Wzięto pod uwagę pięć ośrodków: Łódź (Polska), lwanowo (Rosja), Miskolc (Węgry), Poniewież (Litwa), Adapazari (Turcja). Przedstawione analizy oparto na wypracowanej przez autora koncepcji „społecznego potencjału rozwoju zbiorowości terytorialnych” uwzględniającej takie elementy, jak: podmiotowość, kapitał ludzki, sieciowy komponent kapitału społecznego, komponent normatywny, zaufanie społeczne oraz formy mobilizacji i przywództwa lokalnego. Poziom rozwoju badanych miast scharakteryzowano zarówno w kategoriach subiektywnej oceny jakości życia prywatnego oraz satysfakcji z funkcjonowania określonych sfer instytucjonalnych miasta, jak i w kategoriach zbiorczych wskaźników standardu życia w mieście na podstawie uogólnionych danych statystycznych.
Prawa autorskie (c) 2016 © Copyright by Paweł Starosta, Łódź 2016; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Uniwersyteckie kształcenie bibliotekarzy. W 70-lecie studiów bibliotekoznawczych i informacyjnych na Uniwersytecie Łódzkim
W publikacji zaprezentowano problematykę akademickiego kształcenia bibliotekarzy i pracowników książki. Autorzy wiążą wątki dydaktyczno-naukowe z aktualną sytuacją studiów poświęconych kształceniu przygotowującemu do badań i całokształtu prac bibliologicznych w Polsce. Tekstom naukowym towarzyszą materiały dokumentacyjne i faktograficzne związane z jubileuszem 70-lecia Katedry Bibliotekoznawstwa na UŁ oraz I zjazdem absolwentów studiów bibliotecznych.
Polityka wynagradzania osób zarządzających w bankach
Nieefektywna polityka wynagradzania naczelnej kadry kierowniczej w instytucjach sektora usług finansowych uznana została za jedną z przyczyn ostatniego kryzysu finansowego. Polityka wynagrodzeń stosowana przez czołowe korporacje finansowe zachęcała do podejmowania ryzykownych decyzji nastawionych na wyniki krótkookresowe, które gwarantowały wysokie premie kadrze zarządzającej. Nie były uwzględniane przy tym perspektywy długookresowe, co często negatywnie wpływało na wartość spółki w dłuższym okresie. Między innymi takie działania zachodzące w sektorze usług finansowych doprowadziły do spadku zaufania inwestorów i destabilizacji rynków finansowych zarówno w wysoko rozwiniętych gospodarkach, jak i w tych rozwijających się. Po wybuchu kryzysu finansowego w Unii Europejskiej wiele uwagi poświęcono polityce wynagradzania kadry kierowniczej najwyższego szczebla w sektorze bankowym. Wynikiem tego były Zalecenia Komisji Europejskiej i Dyrektywy Parlamentu Europejskiego dotyczące tego obszaru nadzoru korporacyjnego. Zmiany regulacji prawnych dotyczących zasad wynagradzania kadry kierowniczej w sektorze bankowym w Polsce miały miejsce dopiero od roku 2012. Istniejące w Polsce standardy, wynikające z tych regulacji, są wciąż mniej rygorystyczne niż te stosowane w większości krajów Unii Europejskiej. Dało to asumpt do podjęcia próby oceny jakości polityki wynagradzania kadry zarządzającej w bankach notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.
Prawa autorskie (c) 2016 © Copyright by Agata Wieczorek, Łódź 2016; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2016 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Wielowymiarowa Analiza Zachowań Organizacyjnych (WAZO) w polskich przedsiębiorstwach
Złożoność i niejednorodność problematyki zachowań organizacyjnych sprawia, iż badania tego obszaru wymagają podejścia wielowymiarowego. Z jednej strony należy bowiem uwzględnić specyfikę rozwiązań organizacyjnych i warunkowane nimi zachowania, z drugiej zaś, ich zróżnicowane aspekty. Prezentowane w książce wyniki badań oparte zostały na koncepcji WAZO (Wielowymiarowej Analizy Zachowań Organizacyjnych), której założenia teoretyczne zawarto w monografii: K. Januszkiewicz i zespół, Zachowania ludzi w organizacji. Uwarunkowania i kierunki ewolucji, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2012. W badaniu wykorzystano kwestionariusz WAZO składający się z dwóch części. Część I, Rozwiązania organizacyjne, pozwala na diagnozę rozwiązań organizacyjnych dla organizacji jako całości, jak też dla poszczególnych wymiarów. Część II, Zachowania organizacyjne, umożliwia przedstawienie zachowań organizacyjnych w ujęciu ogólnym dla pracownika oraz na tle poszczególnych wymiarów (K. Januszkiewicz, I. Bednarska-Wnuk, M. Czajkowska, M. Kołodziejczak, M. Michalak, I. Świątek-Barylska, M. Zalewska-Turzyńska, Kwestionariusz WAZO – metodyka i narzędzie badawcze, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2016].
Autorzy opowiadają o kobietach na najwyższych szczeblach władzy w dziejach Bizancjum (IV–XV w.), ich roli w polityce i dworskich knowaniach, zwłaszcza w okresach przejściowych lub czasach kryzysu państwa, kiedy okoliczności sprzyjały podejmowaniu działań przez cesarskie małżonki lub matki. Przez pryzmat historii cesarzowych przybliżają w barwny i bardzo przystępny sposób historię Bizancjum, dzieje obfitujące w dramatyczne wydarzenia, których uczestniczkami, a nierzadko również inicjatorkami były tytułowe bazylisy. Czytelnik ma szansę podczas lektury nie tylko spotkać się z przedstawionymi z pasją, żywymi postaciami cesarzowych (opowieści o 25 niezwykłych kobietach – od Heleny, matki Konstantyna Wielkiego do Marii z Trapezuntu), ale również wkroczyć w ich świat codzienny sprzed stuleci: dowiedzieć się, jak można było zostać cesarzową, jak wyglądało życie na dworze, pożycie z cesarskim małżonkiem, macierzyństwo, udział ceremoniach, religijność, jaka była rola tych kobiet w polityce, w intrygach, a wreszcie, co działo się z bazylisami po utracie pozycji.
Prawa autorskie (c) 2017 © Copyright by Authors, Łódź 2017; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2017 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/