Kształtowanie miejskiej przestrzeni historycznej w Ciechanowie na podstawie planu miasta z 1851 roku

Rozdział dotyczy problematyki kształtowania miejskiej przestrzeni historycznej na podstawie archiwalnej mapy wielkoskalowej. Mowa tutaj o planie miasta z 1851 roku autorstwa Joachima Łuszczewskiego, znanego mazowieckiego geometry. Plan ten, wykonany w skali 1:1 500, znaleziony w 1989 roku w Archiwum Państwowym w Petersburgu, dopiero w 2017 roku został „sprowadzony” do Polski w postaci cyfrowej. Jedyny oryginał planu (wykonanego pierwotnie w trzech egzemplarzach), który był przechowywany w Polsce, uległ zniszczeniu we wrześniu 1939 roku podczas niemieckich nalotów na Warszawę. Ponadto w Archiwum Państwowym w Płocku odnaleziono w 2003 roku rejestr siedzib miasta Ciechanowa (wykonany przez tego samego geometrę), który to dokument okazał się w pełni zgodny ze wspomnianym planem. Rzeczone archiwalia (plan i rejestr) tworzą cenne znalezisko w skali Mazowsza, gdzie poza Warszawą i Płockiem, przetrwało bardzo niewiele tak dokładnego, wielkoskalowego XIX-wiecznego materiału kartograficznego. Plan oraz rejestr stwarzają możliwości „przywrócenia” (przy pomocy tablic informacyjnych, badań archeologicznych lub dużych inwestycji infrastrukturalnych) niektórych dawnych miejsc we współczesnej przestrzeni historycznej miasta.