Rzeczy ludzi średniowiecza

Abramowicz A., Przedmioty ozdobne z grodziska łęczyckiego, „Studia Wczesnośredniowieczne”, t. 3, 1955, s. 335–351.

Abramowicz A., Nadolski A., Poklewski-Koziełł T., Wieczorek J., Łęczyca wczesnośredniowieczna, t. III, Łódź 2003.

Abū al-Qāsim Khalaf ibn ‘Abbās al-Zahrāwī (Abulcasis), Albucasis on Surgery and Instruments, red. i tłum. M.S. Spink, G.L. Lewis, Berkeley–Los Angeles 1973.

Adamczewski M., Heraldyka miast wielkopolskich do końca XVIII wieku, Warszawa 2000.

Adamczyk J., Płacidła w Europie Środkowej i Wschodniej w średniowieczu, Warszawa 2004.

Adamczyk J., Raz jeszcze o płacidłach płóciennych, „Mazowieckie Studia Humanistyczne”, t. 5, nr 1, 1999, s. 93–124.

Adamczyk P., Gry typu Tafl – próba klasyfikacji i propozycje zasad gry, „Elbląskie Studia Muzealne”, t. 2, 2011, s. 148–183.

Adamczyk P., Tabula średniowieczne i nowożytne, [w:] Magia gry – sztuka rywalizacji, red. A. Stempin, Poznań 2012, s. 48–64.

Adamska D., Dulęba P., Średniowieczny tłok pieczętny Lutolda von Hacke – znalezisko spod Bierzyna, pow. Strzeliński, „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka”, t. 70, z. 3, 2015, s. 133–143.

Adamska M., Kopie i edycje kodeksu „Banderia Prutenorum”. Na znak świetnego zwycięstwa… W sześćsetną rocznicę bitwy pod Grunwaldem. Katalog wystawy 15 lipca – 30 września 2010, Kraków 2010 (Zamek Królewski na Wawelu. Państwowe Zbiory Sztuki, 1: Studia), s. 156–184.

Alexander J.J.G., Medieval Illuminators and their Methods of Work, New Haven 1992.

Alexandre-Bidon D., Jeunesse et société au Moyen Âge, Paris 1993.

Alington G., The Hereford Mappa Mundi, Herefordshire 2000.

Anderson W., Blessing the fields? A study of late-medieval ampullae from England and Wales, „Medieval Archaeology”, t. 54, 2010, s. 184–206.

Andrałojć M., Wczesnopiastowskie cmentarzysko rzędowe w Gołuniu, gm. Pobiedziska, woj. Wielkopolskie, „Studia Lednickie”, t. 14, 2015, s. 5–176.

Andrałojć M., Andrałojć M., Bulle księcia Bolesława Krzywoustego, „Roczniki Historyczne”, t. 75, 2009, s. 25–42.

Andrzejewska A., Jeszcze o tzw. ceramice husyckiej z terenu Kujaw na przykładzie znalezisk ze Zgłowiączki, woj. włocławskie, „Archaeologia Historica Polona”, t. 5, 1997, s. 175–185.

Andrzejewska A., Wykorzystanie surowców wtórnych oraz odpadów produkcyjnych w średniowiecznym Bytomiu, „Archaeologia Historica Polona”, t. 18, 2009, s. 209–217.

Andrzejewski A., Kajzer L., Średniowieczna kadzielnica – trybularz z zamku krzyżackiego w Sątocznie, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 54, nr 2, 2006, s. 195–202.

Antosik Ł., Słomska J., Zawilski P., Średniowieczne kabłączki skroniowe z pozostałościami nitek z Łowicza, woj. łódzkie, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, t. 33, 2018, s. 189–196.

Antowska-Gorączniak O., O rozrywkach poznaniaków wieków średnich. Zabawki przedmioty do gier z Ostrowa Tumskiego, [w:] Kronika Miasta Poznania, t. I, W kręgu katedry, Poznań 2003, s. 72–85.

Antowska-Gorączniak O., Przedmioty z kości i poroża z Ostrowa Tumskiego w Poznaniu, [w:] Poznań we wczesnym średniowieczu, t. V, red. H. Kóčka-Krenz, Poznań 2005, s. 215–229.

Archeologiczne świadectwa kultu maryjnego w średniowiecznym Gdańsku. Katalog skrócony wystawy, kuratorzy E. Trawicka, B. Ceynowa, Gdańsk 2013.

Ariés P., Człowiek i śmierć, Warszawa 1989.

Ariés P., Historia dzieciństwa. Dziecko i rodzina w dawnych czasach, Gdańsk 1995.

Arrowsmith S., Hereford Cathedral’s Medieval World Map, https://historywm.com/direct/hereford-cathedrals-world-map-sarah-arrowsmith.pdf

Ashenburg K., Historia brudu, Warszawa 2009.

Askanas K., Płocka herma fundacji Kazimierza Wielkiego, „Notatki Płockie. Kwartalnik Towarzystwa Naukowego Płockiego”, t. 33, nr 2, 1988, s. 22–26.

Augustyniak J., Zamek w Inowłodzu, Łódź 1992.

Auler J., The Archaeology of Execution Sites in Early Modern Central Europe, [w:] Historical Archaeology in Central Europe, red. N. Mehler, Rockville 2013 (Society for Historical Archaeology Special Publications, 1), s. 139–146.

Baeten J., Deforce K., Challe S., De Vos D., Degryse P., Holy Smoke in Medieval Funerary Rites: Chemical Fingerprints of Frankincense in Southern Belgian Incense Burners, „PLOS ONE”, 9 (11), 2014, e113142, https://doi.org/10.1371/journal.pone.0113142

Banasiak P., Rola belemnitów w praktykach pogrzebowych na ziemiach polskich na przestrzeni dziejów, [w:] Zwyczaje i akcesoria apotropaiczne w cywilizacjach świata, red. K. Kleczkowska, W. Kosior, A. Kuchta, I. Łataś, Kraków, s. 5–126.

Banaszak D., Tabaka A., Ślady wierzeń pogańskich na przykładzie znalezisk z Ostrowa Lednickiego, „Slavia Antiqua”, t. 61, 2020, s. 117–134.

Barber R., Rycerze i rycerskość, Warszawa 2000.

Barcz M., Niemcy / Szkielet z metalowymi palcami odnaleziony w Bawarii, Nauka w Polsce, 4 XI 2023, https://scienceinpoland.pap.pl/aktualnosci/news%2C99180%2Cniemcy-szkielet-z-metalowymi-palcami-odnaleziony-w-bawarii.html [dostęp: 21 III 2025].

Barrow W.J., Manuscripts and Documents: their Deterioration and Restoration, Charlottesville 1972.

Bartoszewicz A., Mieszczanie „litterati” w polskim mieście późnego średniowiecza, „Kwartalnik Historyczny”, t. 106, z. 4, 1999, s. 3–19.

Bedini S.A., Maddison F.R., Mechanical Universe: The Astrarium of Giovanni de’ Dondi, „Transactions of the American Philosophical Society”, t. 56, nr 5, 1966, s. 1–69.

Biały A., Opis i katalogowanie zabytkowych opraw książkowych – przegląd dotychczasowych metod, [w:] Biblioteki i ośrodki informacji – zbiory, pracownicy, użytkownicy, red. M. Jarczykowa, Katowice 2010, s. 160–176.

Bieganowski L., Małłek J., Nowe przyczynki do historii okularów w Polsce w XVI w.: gdańskie okulary księcia pruskiego Albrechta, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, t. 19, nr 2, 1974, s. 291–303.

Bienia M., Śnieżko G., Skarb wczesnośredniowiecznych grzywien srebrnych z miejscowości Bużyska koło Drohiczyna, „Archeologia Polski”, t. 69, 2024, s. 177–203.

Black W., The Middle Ages: Facts and Fictions, Santa Barbara 2019.

Blusiewicz K., Obuwie warszawskie w XIV–XVIII wieku, red. W. Pela, Warszawa 2009 (Archeologia Dawnej Warszawy, 1).

Blusiewicz K., Późnośredniowieczna rękawica trójpalczasta z wykopalisk w Pucku, „Kwartalnik Historii Kultury Marerialnej”, t. 64, nr 4, 2016, s. 505–512.

Blusiewicz K., Późnośredniowieczne obuwie z badań działki miejskiej, [w:] XVII Sesja Pomorzoznawcza, t. II, Od późnego średniowiecza do czasów nowożytnych, red. H. Paner, M. Fudziński, Gdańsk 2013, s. 405–413.

Bławat A., Pomorskie Madonny szafkowe i ich rola w liturgii obozowej Zakonu krzyżackiego na przełomie XIV i XV wieku, „Acta Archaeologica Lodziensia”, t. 54, 2008, s. 121–129.

Bobowski B., Gmerki oraz pieczęcie herbowe mieszczan (uwagi w związku z odnalezieniem na terenie badań archeologicznych w Gdańsku przy ulicy 3 Maja dwóch nieznanych dotychczas zabytków sfragistyki mieszczańskiej o metryce XV- i XVI-wiecznej), „Studia Zachodnie”, t. 19, 2017, s. 9–16.

Bochnak A., Grób biskupa Maura w krypcie św. Leonarda na Wawelu, „Rocznik Krakowski”, t. 30, 1938, s. 239–248.

Bogacka K., Insygnia biskupie w Polsce. Pierścień, pektorał, infuła XI–XVIII w., Warszawa 2008.

Bojarski J., Pierścionki z inskrypcjami ze stanowiska 2 w Kałdusie – przyczynek do badań nad kulturą duchową mieszkańców wczesnośredniowiecznego Chełmna, [w:] Gemma gemmarum. Studia dedykowane profesor Hannie Kóčce-Krenz, cz. 2, red. A. Różański, Poznań 2017, s. 1111–1137.

Bojarski J., Przedmioty kultu religijnego jako składnik wyposażenia zmarłych na wczesnośredniowiecznych cmentarzyskach szkieletowych w strefie chełmińsko-dobrzyńskiej, „Pomorania Antiqua”, t. 29, 2020, s. 73–108.

Borejszo M., Nazwy ubiorów w języku polskim do 1600, Poznań 1900.

Borkiewicz-Celińska A., Malużyn, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa płockiego w średniowieczu, z. 2, opr. A. Borkiewicz-Celińska, Wrocław 1981, s. 183–184.

Borkiewicz-Celińska A., Radzanowo Stare, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa płockiego w średniowieczu, z. 3, opr. A. Borkiewicz-Celińska, Warszawa 1998, s. 251–253.

Borkowski T., Gliniane skarbonki, przybory do gier, figurki ceramiczne oraz szczudło i flet z badań we Wrocławiu, [w:] Wrocław na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych. Materialne przejawy życia codziennego, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2004 (Wratislavia Antiqua, 6), s. 269–283.

Borkowski T., Gry i zabawy w średniowiecznym mieście na Śląsku. Ślady materialne, [w:] Kultura średniowiecznego Śląska i Czech. Miasto, red. K. Wachowski, Wrocław 1995, s. 99–105.

Borkowski T., Materialne przejawy codziennej religijności w średniowiecznych miastach Śląskich. Drobna gliniana plastyka dewocyjna, „Archaeologia Historica Polona”, t. 7, 1998, s. 47–68.

Borkowski T., Produkcja figurek ceramicznych w późnośredniowiecznym Wrocławiu, [w:] Wrocław na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych. Materialne przejawy życia codziennego, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2004 (Wratislavia Antiqua, 6), s. 207–244.

Borkowski T., Gierczak P., W kwestii produkcji różańców i kości do gry w późnośredniowiecznym Wrocławiu, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 43, nr 2, 1995, s. 221–228.

Boroń P., Wczesnośredniowieczny pieniądz pozakruszcowy: (uwagi w związku z pracą Jacka Adamczyka „Płacidła w Europie Środkowej i Wschodniej w średniowieczu”), „Przegląd Historyczny”, t. 97, nr 3, 2006, s. 401–407.

Boulton D.J.D., The Knights in the Crown: The Monarchical Orders of Knighthood in Late Medieval Europe, 1326–1520, New York 2000.

Bovenmyer P., Birds of Plague: Der Doctor Schnabel von Rom (Doctor Beak of Rome), engraved and sold by Paulus Fürst, 1656, „Journal of the Northern Renaissance”, t. 15, 2016, https://www.academia.edu/41206889/Birds_of_Plague_Der_Doctor_Schnabel_von_Rom_Doctor_Beak_of_Rome_engraved_and_sold_by_Paulus_F%C3%BCrst_1656

Bracha K., Katalog magii Rudolfa. (Na marginesie dotychczasowych prac), [w:] Cystersi w społeczeństwie Europy Środkowej, red. A.M. Wyrwa, J. Dobosz, Poznań 2000, s. 806–823

Brown M.P., The Role of the Wax Tablet in Medieval Literacy: A reconsideration in light of a recent find from York, „Journal of the British Library”, t. 20, nr 1, 1994, s. 1–16.

Brown M.P., Understanding Illuminated Manuscripts: A Guide to Technical Terms, Los Angeles 2018.

Brückner A., Mitologia Słowian i polska, Warszawa 1980.

Brzustowicz B.W., Turniej rycerski w Królestwie Polskim w późnym średniowieczu i renesansie na tle europejskim, Warszawa 2003.

Brzustowicz G.J., Kuczkowski A., Gotycka pieczęć rycerska spod Choszczna, „Materiały Zachodniopomorskie”, Nowa Seria, t. 8, z. 1, Archeologia, 2012, s. 241–250.

Bubczyk R., Gry na szachownicy w kulturze dworskiej i rycerskiej w średniowiecznej Anglii na tle europejskim, Lublin 2009.

Bubczyk R., Gry w szachy i kości jako rozrywki duchowieństwa w średniowiecznej Polsce, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Sectio F. Historia”, t. 58, 2003, s. 122–147.

Bubczyk R., Gry w szachy i kości w średniowiecznej Polsce jako element europejskiej kultury rycerskiej, „Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego Nowej Serii”, t. 6 (17), 2003, s. 3–14.

Bubczyk R., Średniowieczne sporty w obliczu krytyki na podstawie wybranych źródeł, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F. Historia”, t. 76, 2021, s. 43–64.

Buchner A., Encyklopedia instrumentów muzycznych od czasów przedhistorycznych do XX wieku, Racibórz 1995.

Bukowski W., Krzysztoporzyce, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. III, z. 2, opr. W. Bukowski, J. Kurtyka, J. Laberschek, Z. Leszczyńska-Skrętowa, F. Sikora, red. F. Sikora, Kraków 1997, s. 251–259.

Bukowski W., Miechów, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. IV, z. 3, opr. W. Bukowski, J. Laberschek, A. Marzec, M. Mikuła, K. Nabiałek, M. Wolski, M. Zdanek, red. W. Bukowski, Kraków 2011, s. 313–340.

Bukowski Z., Puste kabłączki skroniowe typu pomorskiego, Szczecin 1960.

Bużyska pow. sokołowski, „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne”, t. 11, 1927, s. 68.

Bylina S., Magia, czary i kultura ludowa w Polsce XV i XVI w., „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”, t. 35, 1990, s. 39–52.

Cains A., The Vellum of the Book of Kells, „The Paper Conservator”, t. 16, nr 1, 1992, s. 50–61.

Calkins R.G., Illuminated Books of the Middle Ages, Ithaca 1983.

Campbel G., Ampullae, re-imbursed: a formal analysis of medieval “shell-shaped” lead-alloy pilgrim ampullae, „Peregrinations: Journal of Medieval Art and Architecture”, t. 5, nr 2, 2015, s. 97–134.

Carver M., Spall C., The archaeological correlates of making parchment at the Pictish monastery at Portmahomack, Easter Ross, „Proceedings of the Society of Antiquaries of Scotland”, t. 134, s. 183–200.

Cehak-Hołubowiczowa H., Drewniane Maski z Grodu-Miasta na Ostrówku w Opolu, „Archeologia Polski”, t. 10, nr 1, 1965, s. 305–317.

Ceynowa B., Buty ochronne – patynki drewniane, [w:] „Każdy krok zostawia ślad”. Obuwie historyczne ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. Katalog, red. B. Ceynowa, E. Trawicka, Gdańsk 2016, s. 10.

Ceynowa B., Buty ochronne – patynki skórzane i mule, [w:] „Każdy krok zostawia ślad”. Obuwie historyczne ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. Katalog, red. B. Ceynowa, E. Trawicka, Gdańsk 2016, s. 11.

Ceynowa B., Buty poulaine, [w:] „Każdy krok zostawia ślad”. Obuwie historyczne ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. Katalog, red. B. Ceynowa, E. Trawicka, Gdańsk 2016, s. 9.

Ceynowa B., Buty Tudorów, [w:] „Każdy krok zostawia ślad”. Obuwie historyczne ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. Katalog, red. B. Ceynowa, E. Trawicka, Gdańsk 2016, s. 13.

Ceynowa B., Obuwie ochronne znalezione w Gdańsku – problematyka i metody badawcze, [w:] In gremio – in praxi. Studia nad średniowiecznym skórnictwem, red. A.B. Kowalska, B. Wywrot-Wyszkowska, Szczecin 2009, s. 94–112.

Ceynowa B., Odważniki do monet złotych jako świadectwa kontaktów handlowych Gdańska z Niderlandami w 2 poł. XV wieku – wystawa z cyklu „Zabytek miesiąca” VIII 2017, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, https://www.academia.edu/39373332/Odwa%C5%BCniki_do_monet_z%C5%82otych_jako_%C5%9Bwiadectwa_kontakt%C3%B3w_handlowych_Gda%C5%84ska_z_Niderlandami_w_2_po%C5%82_XV_wieku_wystawa_z_cyklu_Zabytek_miesi%C4%85ca_VIII_2017_Muzeum_Archeologiczne_w_Gda%C5%84sku?email_work_card=view-paper

Ceynowa B., Patynki skórzane ze stanowiska Lastadia w Gdańsku, [w:] XV Sesja Pomorzoznawcza, Elbląg 2007, s. 437–445.

Ceynowa B., Pochewki noży, [w:] Archeologia Gdańska, t. VII, Lastadia. Najstarsza stocznia Gdańska w świetle badań archeologicznych, red. B. Kościński, Gdańsk 2020, s. 424–423.

Ceynowa B., Późnośredniowieczne patynki gdańskie z badań na Wyspie Spichrzów, „Pomorania Antiqua”, t. 19, 2004, s. 139–153.

Ceynowa B., Problem importu obuwia w Gdańsku w 1 połowie XVI w. na przykładzie znalezisk części butów ze stan. Lastadia, [w:] Stan badań archeologicznych miast w Polsce, red. H. Paner, M. Fudziński, Z. Borcowski, Gdańsk 2009, s. 403–411.

Ceynowa B., Rękawice skórzane z badań gdańskich w sezonach 2005–2007, [w:] XVI Sesja Pomorzoznawcza, cz. 2, Od późnego średniowiecza do czasów nowożytnych, red. A. Janowski, K. Kowalski, S. Słowiński, Szczecin 2009, s. 229–239.

Ceynowa B., Średniowieczna tradycja darów miłosnych na przykładzie bogato dekorowanych toreb skórzanych z badań w Gdańsku, [w:] In gremio – in praxi.Przedmioty skórzane na co dzień i od święta, red. A.B. Kowalska, Szczecin 2015, s. 75–96.

Ceynowa B., Torebki/kaletki, [w:] Archeologia Gdańska, t. VII, Lastadia. Najstarsza stocznia Gdańska w świetle badań archeologicznych, red. B. Kościński, Gdańsk 2020, s. 553–556.

Ceynowa B., Zabytki skórzane, [w:] Jatki mięsne w Gdańsku od XIV do XX wieku, red. A. Pudło, W. Ossowski, E. Trawicka, Gdańsk 2018, s. 465–498.

Ceynowa B., Trawicka E., Ołowiana bulla papieża Grzegorza IX w gdańskich badaniach archeologicznych, „Pomorania Antiqua”, t. 21, 2006, s. 387–393.

Choińska-Bochdan E., Znaleziska o charakterze kultowym z Gniewa, „Pomorania Antiqua”, t. 13, 1988, s. 199–231.

Chomicki A., Herby miast i ziem polskich, Warszawa 1939.

Chudziak W., Relikty romańskiego kościoła w Kałdusie: problem genezy w kontekście wyników najnowszych badań, [w:] Materiały V Kongresu mediewistów polskich, t. IV, Badania interdyscyplinarne, red. A. Buko, K. Kollinger, S. Jędrzejewska, Rzeszów 2018, s. 141–162.

Chudziak W., Wczesnośredniowieczna przestrzeń sakralna in Culmine na Pomorzu Nadwiślańskim, Toruń 2003 (Mons Sancti Laurenti, 1).

Chudziak W., Z badań nad społeczną funkcją sierpów i półkosków na ziemiach słowiańskich we wczesnym średniowieczu, „Archaeologia Historica Polona”, t. 15, nr 2, 2005, s. 201–218.

Chudzińska B., Obrączka z napisem z muszyńskiego zamku, czyli kogo i o co proszono – inskrypcje typu HILF GOTT MARIA, „Sprawozdania Archeologiczne”, t. 56, 2004, s. 197–221.

Chudzińska B., Późnośredniowieczna obrączka z napisem z zamku w Muszynie, „Almanach Muszyny”, t. 15, 2005, s. 7–18.

Ciciora B., Rachunek Aleksandra Ziembowskiego za wykonanie kopii przedmiotów z grobu Kazimierza Wielkiego, „Studia Waweliana”, t. 9/10, 2000/2001, s. 218–222.

Ciecholewski R., Problematyka badawcza pomorskich Madonn szafkowych, „Studia Pelplińskie”, t. 8, 1977, s. 258–270.

Ciepiela-Kubalska C., Zabytki szklane ze Świecia nad Wisłą, „Pomorania Antiqua”, t. 3, 1971, s. 479–496.

Ciepłe. Elitarna nekropola wczesnośredniowieczna na Pomorzu Wschodnim, red. E. Trawicka, Gdańsk 2019.

Cieślik J., Uwagi o stanie badań nad miejscami kultu pogańskiego Słowian na ziemiach polskich, [w:] Sacrum pogańskie – Sacrum chrześcijańskie. Kontynuacja miejsc kultu we wczesnośredniowiecznej Europie Środkowej, red. K. Bracha, C. Hadamik, Warszawa 2010, s. 27–80.

Cnotliwy E., Archeologia Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie, Szczecin 2014.

Cnotliwy E., Rogosz R., Badania archeologiczne na Wzgórzu Zamkowym w Szczecinie w latach 1967–1968, „Sprawozdania Archeologiczne”, t. 22, 1970, s. 131–144.

Codex Gigas – The Devil’s Bible. The secrets of the world’s largest book, red. K. Boldan i in., Prague 2007.

Cofta A., Wyniki badań na grodzisku wczesnośredniowiecznym w Błoniu pow. Grodzisk Mazowiecki w latach 1949–1951, „Materiały Wczesnośredniowieczne”, t. 3, 1951/1953, s. 1–50.

Cyngot D., Ewolucja łyżew – od form kościanych do żelaznych, „Materiały Zachodniopomorskie”, t. 13, 2017, s. 194–198.

Czaja R., Uczty Rady Miejskiej w średniowiecznym Elblągu, [w:] Archaeologia et Historia Urbana, red. R. Czaja, G. Nawrolska, M. Rębkowski, J. Tandecki, Elbląg 2004, s. 263–267.

Czerska B., Kaźmierczyk J., Wrocław Ostrów Tumski w świetle badań 1984 r. Plecionka w budownictwie mieszkalnym i gospodarczym Wrocławia XI w., „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 27, 1988, s. 55–64.

Dąbal J., Kulki ceramiczne i szklane, [w:] Archeologia Gdańska, t. VII, Lastadia. Najstarsza stocznia Gdańska w świetle badań archeologicznych, red. B. Kościński, Gdańsk 2020, s. 451–456.

Dąbrowska E., Nieznane groby średniowiecznych duchownych z kolegiaty pw. św. św. Piotra i Pawła w Kruszwicy, „Studia Źródłoznawcze”, t. 54, 2015/2016, s. 21–29.

Dąbrowska E., Średniowieczny ceremoniał pogrzebowy wyższego duchowieństwa polskiego – studium archeologiczne i historyczne, „Studia Źródłoznawcze”, t. 36, 1997, s. 9–29.

Dąbrowska E., Zagadkowy grób pielgrzyma z Grzebska koło Mławy – głos w dyskusji, [w:] Słowianie i ich sąsiedzi we wczesnym średniowieczu, red. M. Dulinicz, Warszawa–Lublin 2003, s. 281–287.

Dekker S., Old Russian Birchbark Letters: A Pragmatic Approach, Leiden 2018.

Delimata-Proch M., „Prześcieradłem z ołtarza głaszczą jego twarz, aby było piękne”, czyli o zwyczajach, praktykach oraz uroczystościach okołochrzcielnych w Polsce do XVI w., [w:] Miejsca chrztów, urządzenia baptyzmalne i ceremoniał chrzcielny od starożytności chrześcijańskiej do soboru trydenckiego, red. A.M. Wyrwa, Poznań–Dziekanowice 2016, s. 327–338.

Dembińska M., Funkcje targu, wymiana i moneta, [w:] Historia kultury materialnej Polski w zarysie, red. W. Hansel, J. Pazdur, t. I, Od VII do XII wieku, red. M. Dembińska, Z. Podwińska, Wrocław 1978, s. 252–263.

Dembińska M., Obsługa ruchu i sieć drożna, [w:] Historia kultury materialnej Polski w zarysie, red. W. Hansel, J. Pazdur, t. I, Od VII do XII wieku, red. M. Dembińska, Z. Podwińska, Wrocław 1978, s. 240–251.

Dembiński P., Śródka, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. V, z. 1, opr. P. Dembiński, T. Gidaszewski, K. Górska-Gołaska, T. Jurek, G. Rutkowska, I. Skierska, współpraca archeologiczna Z. Kurnatowska, pod red. T. Jurka, Poznań 2011, s. 89–104.

Dembski Ł., Szabelski A., Korona św. Stefana jako źródło suwerenności Węgier i fundament konstytucjonalizmu węgierskiego, „Zeszyt Studenckich Kół Naukowych Wydziału Prawa i Administracji UAM”, nr 4, 2014, s. 107–121.

Dębski A., Kontrowersje wokół polskich bulli ołowianych, [w:] Polska i Europa w średniowieczu. Przemiany strukturalne. Podmioty i przedmioty w badaniach historycznych, red. M. Adamczewski, Warszawa 2011, s. 51–63.

Dębski A., Marciniak I., Tajemniczy brat Jakub – czternastowieczny lektor dominikański (przyczynek do studiów nad średniowieczną sfragistyką i monastycyzmem), „Folia Praehistorica Posnaniensia”, t. 12, 2004, s. 251–264.

Dickson G., The flagellants of 1260 and the crusades, „Journal of Medieval History”, t. 15, nr 3, 1989, s. 227–267.

Dirlam D.M., Misiorowski E.B., Thomas S.A., Pearl Fashion through the Ages, „Gems and Gemology”, summer 1985, t. 21, nr 2, s. 63–78.

Długosz J., Historiae Polonicae libri XII, wyd. J. Żegota Pauli, t. V, [w:] Opera Omnia, wyd. A. Przezdziecki, t. XV, Kraków 1898.

Dolczewski Z., Między magią a wiarą. Złoty sygnet mieszczański z Poznania, „Kronika Miasta Poznania”, t. 1, 2000, s. 52–63.

Domagalska K., Patynki ze Starego Miasta w Elblągu, [w:] XV Sesja Pomorzoznawcza, Elbląg 2007, s. 447–456.

Drążkowska A., Historia bielizny od XIV do końca XIX wieku, Toruń 2017.

Drążkowska A., Historia obuwia na ziemiach polskich od IX do końca XVIII wieku, Toruń 2011.

Drążkowska A., Ozdoby i nakrycia głowy na ziemiach polskich od X do końca XVIII wieku, Toruń 2012.

Drążkowska A., Powijaki jako podstawowy element garderoby niemowlęcej, [w:] Archeologia Gdańska, t. III, red. H. Paner, Gdańsk 2007, s. 135–141.

Drążkowska A., Próba identyfikacji form średniowiecznych skórzanych toreb wydobytych w Toruniu na podstawie źródeł ikonograficznych, [w:] In gremio – in praxi. Studia nad średniowiecznym skórnictwem, red. A.B. Kowalska, B. Wywrot-Wyszkowska, Szczecin 2009, s. 113–122.

Drozd-Lipińska A., Mors omnia aequat? – śmierć przez pryzmat ubóstwa, [w:] Królowie i biskupi, rycerze i chłopi – identyfikacja zmarłych, red. W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński, Poznań 2014 (Funeralia Lednickie, 16), s. 401–409.

Duma P., Dawne miejsca straceń w zachodnich Sudetach, [w:] Historyczny krajobraz kulturowy zachodnich Sudetów. Wstęp do badań, red. J. Piekalski, Wrocław 2020, s. 479–512.

Dunin-Wąsowicz T., Polskie drogi do Composteli (XII–XIV wiek), [w:] Kult świętego Jakuba apostoła w Europie Środkowo-wschodniej, red. R. Knapiński, Lublin 2002, s. 147–160.

Dunin-Wąsowicz T., Średniowieczne znaki pielgrzymie w Polsce. Komunikat, [w:] Preregrinationes: pielgrzymki w kulturze dawnej Europy, red. H. Manikowska, H. Zaremska, Warszawa 1995, s. 328–331.

Dworaczyk M., Kowalska A.B., Rulewicz M., Szczecin we wczesnym średniowieczu. Wschodnia część suburbium, red. W. Łosiński, Szczecin 2003 (Polskie Badania Archeologiczne, 33).

Dygo M., Uczty Bolesława Chrobrego, „Kwartalnik Historyczny”, t. 112, nr 3, 2005, s. 41–54.

Dzieduszycka B., Dzieduszycki W., Znalezisko ceramiki tzw. husyckiej z Mietlicy, gm. Kruszwica, woj. kujawsko-pomorskie, [w:] Archeologia et Historia Urbana, red. R. Czaja, G. Nawrolska, M. Rębkowski, J. Tandecki, Elbląg 2004, s. 429–434.

Dziedzic P., Nowe odkrycia późnośredniowiecznych figurek ceramicznych z Sulechowa i Witkowa woj. lubuskie, „Archeologia Środkowego Nadodrza”, t. 5, 2007, s. 329–340.

Dzieje medycyny w Polsce, t. I, Od czasów najdawniejszych do roku 1914, red. W. Noszczyk, Warszawa 2015.

Dziemba R., Historia Kołobrzegu dla średniozaawansowanych, Kołobrzeg 2018.

Dzik M., W sprawie pochodzenia wczesnośredniowiecznych grzechotek guzowatych, [w:] Od Bachórza do Światowida ze Zbrucza. Tworzenie się słowiańskiej Europy w ujęciu źródłoznawczym. Księga jubileuszowa Profesora Michała Parczewskiego, Kraków–Rzeszów 2016, s. 397–419.

Eberle L., Rękawica średniowieczna, „Z Otchłani Wieków”, t. 36, 1970, s. 260–264.

Encyklopedia wiedzy o książce, red. A. Birkenmajer, Wrocław 1971.

Endrei W., Spiele und Unterhaltung im alten Europa, Hanau 1988.

Estreicher S., Ustawy przeciwko zbytkowi w dawnym Krakowie, „Rocznik Krakowski”, t. 1, 1898, s. 102–134.

Fałek S., Czternaście stuleci ołowianych pieczęci (bulli) papieskich, https://www.muzeumtomaszow.pl/wp-content/uploads/2022/07/SlawomirFalek-Czternascie-wiekow-olowianych-pieczeci-bulli-papieskich.pdf

Fastnacht A., Sanok, [w:] A. Fastnacht, Słownik historyczno-geograficzny ziemi sanockiej w średniowieczu, cz. 2, Brzozów–Wzdów–Rzeszów 1998, s. 99–119.

Filarska B., Szkła starożytne, t. II, Starożytne ozdoby i elementy dekoracji w szkle, Warszawa 1962.

Filipowiak W., Słowiańskie wierzenia pogańskie u ujścia Odry, [w:] Wierzenia przedchrześcijańskie na ziemiach polskich, red. M. Kwapiński, H. Paner, Gdańsk 1993, s. 19–29.

Filipowiak W., Wolińska kącina, „Z Otchłani Wieków”, t. 45, nr 2, 1979, s. 109–118.

Filipowiak W., Stanisławski B., Jusza M., Archeologiczne badania wykopaliskowe w Wolinie w latach 1996–2002, [w:] Wolin wczesnośredniowieczny, cz. 1, red. B. Stanisławski, W. Filipowiak, Warszawa 2012, s. 45–197.

Fonferek J., Marcinkowski M., Sieńkowska U., Elbląg – życie codzienne w porcie hanzeatyckim, Elbląg 2012.

Forstner D., Świat symboliki chrześcijańskiej, Warszawa 1990.

Francke C., Wstępne wyniki badań zamku Szczerba w Gniewoszowie, gmina Międzylesie, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 34, 1983, s. 339–364.

Frankowska-Makala M., Późnoromański pierścień z Pęzina. Próba interpretacji ikonograficznej, „Materiały Zachodniopomorskie”, t. 46, 2000, s. 307–320.

Freudenthal G., Gersonides and the Jacob’s Staff in the Fifteenth and Sixteenth Centuries: Unnoticed Enigmas, New Perspectives, „Early Science and Medicine”, t. 21, 2016, s. 29–53.

Fuchs R., Wżery historycznych atramentów i tuszy: problemy ich restauracji, „Ochrona Zabytków”, t. 52, nr 2 (205), 1999, s. 163–177.

Gannon M., First Evidence of Viking-Like ‘Sunstone’ Found, „Live Science”, 7 III 2013, https://www.livescience.com/27696-viking-sunstone-shipwreck.html [dostęp: 5 VIII 2022].

Garas M., Zespół kafli gotyckich z Ujazdu, koło Tomaszowa Mazowieckiego, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, t. 27, 2010, s. 179–200.

Gardawski A., Chodlik, cz. 1, Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy, Wrocław 1970.

Gardeła L., Amulety skandynawskie z Wolina i Truso, [w:] Meetings at the Borders. Studies Dedicated to Professor Władysław Duczko, red. J. Popielska-Grzybowska, J. Iwaszczuk, B. Józefów-Czerwińska, Pułtusk 2016 (Acta Archaeologica Pultuskiensia, 5), s. 99–105.

Gardeła L., Scandinavian Amulets in Viking Age Poland, Rzeszów 2014 (Collectio Archaeologica Ressoviensis, 33).

Gardeła L., Uzbrojona kobieta z Truso. Nowe rozważania nad miniaturami tzw. walkirii z epoki wikingów, „Pruthenia”, t. 10, 2015, s. 75–104.

Garlicki P., Żetony z wykopalisk przeprowadzonych w południowo-zachodniej części kwartału ulic: Długie Ogrody, Szafarnia, Angielska Grobla i Św. Barbary w Gdańsku w latach 2008 i 2009, [w:] Archeologia Gdańska, t. V, red. H. Paner, Gdańsk 2013, s. 285–307.

Gąsiorowski A., Podróże panującego w średniowiecznej Polsce, „Czasopismo Prawno-Historyczne”, t. 25, z. 2, 1973, s. 41–68.

Gąsiorowski A., Rex ambulans, „Sprawozdania Komisji Historycznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”, nr 83, II półrocze 1969 (1971), s. 254–256.

Gąsiorowski A., Stacje królewskie w średniowiecznej Polsce, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 20, nr 2, 1972, s. 243–244.

Gąsowska E., Wczesnośredniowieczne szachy z Sandomierza, „Archeologia Polski”, t. 9, 1964, s. 148–169.

George C., St. Paul’s Cathedral, London, London 1906.

Geysztor A., Mitologia Słowian, Warszawa 1982.

Giergiel T., Korona odkryta w Sandomierzu, Sandomierz 2023.

Giergiel T., Florek M., Wróbel D., Bulla antypapieża Jana XXIII odkryta w Brzeziu koło Opatowa, „Roczniki Humanistyczne”, t. 63, nr 2, 2015, s. 25–47.

Gies J., Gies F., Life in a Medieval City, New York 1981.

Gieysztor A., Mitologia Słowian, Warszawa 2006.

Gieysztor A., Zarys dziejów pisma łacińskiego, Warszawa 2009.

Gizowski M., Herby patrycjatu gdańskiego, Gdańsk 1999.

Giżycki J., Z szachami przez wieki i kraje, Warszawa 1984.

Gloger Z., Aptekarz, [w:] Encyklopedia staropolska, t. I, Warszawa 1900, s. 52–58.

Gloger Z., Balwierz, [w:] Encyklopedia staropolska, t. I, Warszawa 1900, s. 103.

Gloger Z., Buty, [w:] Encyklopedia staropolska, t. I, Warszawa 1900, s. 218–219.

Gloger Z., Karbowy, [w:] Encyklopedia staropolska, t. III, Warszawa 1902, s. 15.

Gloger Z., Pieczęcie najstarsze szlachty polskiej, [w:] Encyklopedia staropolska, t. IV, Warszawa 1903, s. 1–4.

Glosová M., Hazlbauer Z., Volf P., Stavební rekonstrukce pozdně gotických kachlových kamen z Písku, „Archeologické rozhledy”, t. 44, 1992, s. 545–563.

Głosek M., Kajzer L., Zdobiony miecz średniowieczny znaleziony w Osiecznej, pow. Leszno, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 23, nr 2, 1975, s. 279–288.

Goliński M., Wrocławskie spisy zastawów, długów i mienia żydowskiego z 1453 roku. Studium z historii kredytu i kultury materialnej, Wrocław 2006.

Gołębiowski K., Szwejkowska H., Książka rękopiśmienna i biblioteka w starożytności i w średniowieczu, Warszawa 1983.

Gorczyca K., Skansen archeologiczny w Mrówkach, „Kronika Wielkopolski”, nr 4 (92), 1999, s. 97–99.

Gorczyca K., Średniowieczny tłok pieczętny znaleziony w Koninie, „Konińskie Zeszyty Muzealne”, t. 10, 2015, s. 130–135.

Gotické kamnové kachle na Písecku: Výběrový katalog výstavy Obrazový svět pozdního středověku, red. J. Kypta, J. Jiřík, Písek 2013.

Górecki J., U źródeł chrześcijaństwa w Polsce – relikwiarz drzewa Krzyża Świętego z Ostrowa Lednickiego, [w:] Stauroteka Lednicka. Materiały, studia i analizy, red. A.M. Wyrwa, Lednica 2015, s. 13–47.

Górecki J., Łastowiecki M., Wrzesiński J., Gródek na Ledniczce, „Studia Lednickie”, t. 4, 1996, s. 197–246.

Górkiewicz-Bucka E., Biżuteria z wczesnośredniowiecznego grodziska w Kamieniu Pomorskim, „Materiały Zachodniopomorskie”, t. 12, 2016, s. 463–481.

Górska-Gołaska K., Rogoźno, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. IV, z. 1, opr. P. Dembiński, K. Górska-Gołaska, T. Jurek, G. Rutkowska, I. Skierska, współpraca archeologiczna A. Łosińska, pod red. A. Gąsiorowskiego, Poznań 2001, s. 111–122.

Górski K., Szczuczko W., Tabliczki woskowe miasta Torunia ok. 1350 – 1 poł. XVI w., Toruń 1969.

Grabiec D., Bizantyńsko‑ruskie sceny Naigrawania w kolegiacie w Wiślicy oraz w kaplicy Świętej Trójcy na Zamku Królewskim w Lublinie w świetle aktualnych badań i interpretacji, „Muzyka”, t. 65, nr 2, 2020, s. 147–177.

Grążawski K., Encolpion z zamku krzyżackiego w Brodnicy, woj. kujawsko-pomorskie, „Sprawozdania Archeologiczne”, t. 55, 2003, s. 231–236.

Gródek-Kciuk E., Enkolpiony znalezione na terenie Polski. Próba klasyfikacji i datowania materiałów, „Przegląd Archeologiczny”, t. 36, 1989, s. 97–134.

Grupa D., Wełniane woreczki jako wyraz magicznych zachowań wczesnośredniowiecznych mieszkańców osady rzemieślniczo-rybackiej w Gdańsku, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Archeologia”, t. 35, 2017, s. 101–112.

Grupa M., Wełniane tekstylia pospólstwa i plebsu gdańskiego (XIV–XVII w.) i ich konserwacja, Toruń 2012.

Grupa M., Tkaniny z krypty północnej w Kwidzynie, [w:] Katedra w Kwidzynie – tajemnica krypt, red. M. Grupa, T. Kozłowski, Kwidzyn 2009, s. 149–176.

Grupa M., Koronki i wstążki – moda czy prestiż?, [w:] Habitus facit hominem. Społeczne funkcje ubioru w średniowieczu i w epoce nowożytnej, red. E. Wółkiewicz, M. Saczyńska, M.R. Pauk, Warszawa 2016, s. 179–190.

Grupa M., Warecka O., Wybrane różańce z badań w kościele parafialnym pw. św. Mikołaja w Gniewie, „RYDWAN. Roczniki Muzealne. Muzeum Ziemi Kociewskiej”, t. 13, 2018, s. 31–42.

Grupa M., Grupa D., Nowak M., Pojemnik na kulki zapachowe – moda, prestiż, czy praktyczność?, [w:] Historia kościoła św. Oswalda w Płonkowie, t. II, red. M. Grupa, K. Jarzęcki, W. Nowosad, Płonkowo 2018, s. 107–118.

Grupa M., N. Tarasow, T. Kozłowski, Guziki metalowe i kościane, [w:] Archeologia Gdańska, t. VII, Lastadia najstarsza stocznia Gdańska w świetle badań archeologicznych, red. B. Kościński, Gdańsk 2020, s. 534–536.

Grupa M., M. Dobek, J. Gawroński, A. Tomaszewska-Szewczyk, Guziki metalowe z Długich Ogrodów/Szafarni w Gdańsku z okresu nowożytności i współczesności, [w:] Archeologia Gdańska, t. VIII, red. B. Kościński, Gdańsk 2021, 73–91.

Grygiel R., Późnogotycki piec rycerski z Jarocina, [w:] Kafle gotyckie i renesansowe na ziemiach polskich, Gniezno 1993, s. 35–36.

Grygiel R., Wyniki badań archeologicznych rezydencji, [w:] R. Grygiel, T. Jurek, Zduny. Późnośredniowieczne i nowożytne rezydencje właścicieli miasta, Łódź 1999, s. 27–242.

Gryziak G., Muszyński S., Geneza i klasyfikacja zmian teratologicznych u roślin, „Kosmos”, t. 54, nr 2–3, 2005, s. 267–273.

Gumowski M., Herbarz patrycjatu toruńskiego, Toruń 1970.

Gumowski M., Haisig M., Mikucki S., Sfragistyka, Warszawa 1960.

Gut P., Budowa pieczęci: typariusz, odcisk, kopia trójwymiarowa, [w:] Opracowanie materiałów sfragistycznych w archiwach, red. P. Gut, M. Hlebionek, Warszawa 2020, s. 33–52.

Gut P., Hlebionek M., Prawo pieczętne: rodzaje kancelaryjno-prawne i fałszerstwa pieczęci. Kręgi funkcjonowania pieczęci, [w:] Opracowanie materiałów sfragistycznych w archiwach, red. P. Gut, M. Hlebionek, Warszawa 2020, s. 21–34.

Gutkowska-Rychlewska M., Historia ubiorów, Wrocław 1968.

Haasis-Berner A., Poettgen J., Die mittelalterlichen Pilgerzeichen der Heiligen Drei Könige. Ein Beitrag von Archäologie und Campanologie zur Erforschung der Wallfahrt nach Köln, „Zeitschrift für Archäologie des Mittelalters”, t. 30, 2002, s. 173–202.

Haines B.M., Parchment: The Physical and Chemical Characteristics of Parchment and the Materials Used in its Conservation, Northampton 1999.

Hamerliński-Dzierożyński A., O kartach, karciarzach, grach poczciwych i grach szulerskich. Szkice obyczajowe z wieków XV–XIX, Kraków 1976.

Hannah D., Performative Experiments: Case Studies in the Philosophy of Art, Science and Technology. Submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in the Graduate School of Arts and Sciences, Columbia University 2013, s. 27 i n. https://academiccommons.columbia.edu/doi/10.7916/D8X3535T

Hartnell J., Tools of the Puncture: Skin, Knife, Bone, Hand, [w:] Flaying in the Pre-Modern World: Practice and Representation, red. L. Tracy, [b.m.w.] 2017, s. 20–50.

Hazlbauer Z., Středověká hra vrhcáby ve světle dobových pramenů, „Archaeologia Historica”, t. 17, 1992, s. 576–609.

Heers J., Święta głupców i karnawały, Warszawa 1995.

Hensel W., Słowiańszczyzna wczesnośredniowieczna, Warszawa 1987.

Hensel W., Hilczer-Kurnatowska Z., Łosińska Z., Studia i materiały do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej, t. VII, Poznań 1995.

Herringham Ch.J., The Book of Art of Cennino Cennini, Londyn 2012.

Hilczerówna Z., Rogownictwo gdańskie X–XIV wieku, [w:] Gdańsk wczesnośredniowieczny, t. IV, red. J. Kamińska, Gdańsk 1961, s. 41–144.

Hlebionek M., Nieznana pieczęć królowej Barbary Zapolyi na tle sfragistyki małżonek królów polskich z dynastii Jagiellonów, „Studia Źródłoznawcze”, t. 59, 2021, s. 53–76.

Hlebionek M., Pieczęcie pierwszych Piastów, czyli o tym, co było, być mogło albo nie istniało w ogóle, [w:] Studia nad dawną Polską, t. III, red. P. Gut, M. Hlebionek, Gniezno 2013, s. 133–155.

Hlebionek M., Pieczęć jako medium, dzieło sztuki i źródło historyczne, [w:] Opracowanie materiałów sfragistycznych w archiwach, red. P. Gut, M. Hlebionek, Warszawa 2020, s. 61–66.

Hołowińska Z., Wczesnośredniowieczne rzemiosło złotnicze w Gdańsku, [w:] Gdańsk wczesnośredniowieczny, t. I, red. J. Kamińska, Gdańsk 1959, s. 55–105.

Horbacz T., Mikołajczyk A., Wojda L., Ceramika husycka z Włocławka, „Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie”, Seria C, Włocławek 1980, s. 25–50.

Houben G.M.M., 2000 Years of Nested Cup-Weights, Zwolle 1984.

Hunter D., Papermaking. The History and Technique of an Ancient Craft, New York 1978.

Husband T., A Blissful Idyll: The Beauty of The Stuttgart Playing Cards, 17 III 2016, https://www.metmuseum.org/perspectives/the-stuttgart-playing-cards [dostęp: 14 VI 2025].

Ilski J., Pierścień z grodziska w Błoniu. Przykład kultury materialnej i duchowej w obrębie dworu książęcego Konrada Mazowieckiego, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 70, nr 2, 2022, s. 127–150.

Indycka E., Informacja o zbiorze zabytków wydzielonych z Giecza, „Studia Lednickie”, t. 9, 2008, s. 405–415.

Indycka E., Unikatowy wczesnośredniowieczny rylec do pisania z Giecza, [w:] Lapides Viventes. Zaginiony Kraków wieków średnich. Księga dedykowana Profesor Klementynie Żurowskiej, red. J. Gadomski, Kraków 2006, s. 311–317.

Ingrand-Varenne E., Dextera Domini. The Earliest Inscriptions on Liturgical Gloves, [w:] Über Stoff und Stein. Knotenpunkte von Textilkunst und Epigraphik Beiträge zur 15. internationalen Fachtagung für mittelalterliche und frühneuzeitliche Epigraphik vom 12. bis 14. Februar 2020 in München, red. T. Kohwagner-Nikolai, B. Päffgen, Ch. Steininger, Wiesbaden 2021, s. 85–97.

Jabłońska E., Metody wykonywania pieczęci woskowych, „Ochrona Zabytków”, t. 51, nr 2 (201), 1998, s. 147–155.

Jagodziński M.F., Kompas słoneczny z Truso, [w:] 100 lat lotnictwa w Elblągu (1912–2012). Aspekty historyczne, prawne i techniczne lotnictwa, red. E.J. Jaremczuk, Elbląg 2012, s. 324–334.

Jagodziński M.F., Truso. Legenda Bałtyku, Elbląg 2015.

Jaguś J., Uwagi na temat wymowy magicznej średniowiecznych amuletów i ozdób na ziemiach polskich, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F. Historia”, t. 58, 2003, s. 7–24.

Jakimowicz R., Sprawozdanie z badań grodziska lubomskiego w roku 1935, „Prace Prehistoryczne”, t. 3, 1938, s. 45–57.

Jakimowicz R., Sprawozdanie z badań grodziska lubomskiego w roku 1938, „Prace Prehistoryczne”, t. 5, 1939, s. 1–4.

Jakubek-Raczkowska M., Madonna szafkowa z kościoła parafialnego w Klonówce, [w:] Imagines Potestetis. Insygnia i znaki władzy w Królestwie Polskim i Zakonie Niemieckim, red. J. Trupinda, Malbork 2007, s. 447–478.

Janisz M., Bielizna ołtarzowa z XV–XVIII wieku w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, [w:] Piękne przedmioty. Ozdoba ciała i dekoracja wnętrz sakralnych i świeckich, red. A. Bender, M. Wrześniak, Warszawa 2019 (Rzeczy Piękne), s. 251–260.

Janocha H., Lachowicz F.J., Ptaszyńska D., Gród i zamek w Starym Drawsku, Poznań 1972.

Janowski A., High medieval fish-shaped needle case from Wolin. From the Studies on the Culture of the Elite, „Sprawozdania Archeologiczne”, t. 73, nr 2, 2021, s. 327–337.

Janowski A., Płytki do pisania z łupku fyllitowego, [w:] Archeologia Gdańska, t. VII, Lastadia. Najstarsza stocznia Gdańska w świetle badań archeologicznych, red. B. Kościński, Gdańsk 2020, s. 512–513.

Janowski A., Przedmioty metalowe, [w:] Archeologia Stargardu, t. III, Badania na rynku staromiejskim, red. M. Majewski, K. Stań, Stargard 2017, s. 127–158.

Janowski A., Przedmioty metalowe, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. VI, red. B. Wywrot-Wyszkowska, M. Dworaczyk, M. Rębkowski, Kołobrzeg 2016, s. 55–75.

Janowski A., Średniowieczna antropomorficzna szlufka do pasa z Wolina, „Materiały Zachodniopomorskie”, t. 9, 2012, s. 517–520.

Janowski A., Średniowieczny tłok pieczętny (typariusz) z Wolina. Przyczynek do statusu społecznego szewców w małym mieście, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 61, nr 3, 2013, s. 453–462.

Janowski A., Zabytki z poroża, kości i rogu, [w:] Archeologia Stargardu, t. II, Badania na obszarze dawnego kościoła augustiańskiego, red. M. Majewski, Stargard 2016, s. 283–292.

Janowski A., Zabytki z poroża i kości, [w:] Archeologia Stargardu, t. III, Badania na rynku staromiejskim, red. M. Majewski, K. Stań, Stargard 2017, s. 189–198.

Janowski A., Kurasiński T., Rolnik, wojownik, czy „odmieniec”? Próba interpretacji obecności sierpów w grobach wczesnośredniowiecznych na terenie ziem polskich, „Acta Archaeologica Lodziensia”, t. 56, 2010, s. 79–95.

Janowski A., Mazurek S., Popławska D., Szychowska-Krąpiec E., Nyckelharpa z Wolina. Przyczynek do historii instrumentów strunowych w średniowiecznej Europie, „Slavia Antiqua”, t. 56, 2015, s. 215–230.

Januszajtis A., The Gdansk Clocks and Their Creators, „Task Quarterly”, t. 4, nr 2, 2000, s. 301–310.

Januszek-Sieradzka A., Dworna miłość w późnośredniowiecznej Polsce, [w:] Czechy i Polska między Wschodem i Zachodem – średniowiecze i wczesna epoka nowożytna, red. T. Ciesielski, W. Iwańczak, Warszawa 2016, s. 341–361.

Januszkiewicz B., Średniowieczne trybularze w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie, [w:] Sztuka średniowiecza na Pomorzu, Szczecin 1989, s. 99–104.

Jaskólski P., Odpady po produkcji paciorków kościanych różańców na przykładzie stan. Grodzka 17 w Gdańsku, [w:] Kultura materialna średniowiecza w Polsce, red. P. Kucypera, S. Wadyl, Toruń 2008, s. 219–225.

Jastrzębowska E., Najstarsze zachowane dewocjonalia pielgrzymie z Jerozolimy, [w:] Jerozolima w kulturze europejskiej, red. P. Paszkiewicz, T. Zadrożny, Warszawa 1997, s. 59–71.

Jastrzębski A., Wybrane aspekty życia codziennego w średniowiecznym Wrocławiu na podstawie wyrobów kościanych i rogowych, [w:] Wrocław na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych. Materialne przejawy życia codziennego, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2004 (Wratislavia Antiqua, 6), s. 245–268.

Jaworski K., Obróbka surowca kościanego w średniowieczu i czasach nowożytnych w zachodniej części Ostrowa Tumskiego we Wrocławiu. Materiały z posesji przy ul. Katedralnej 4, [w:] Nowożytny cmentarz przy kościele św. Piotra i Pawła na Ostrowie Tumskim we Wrocławiu (lata 1621–1670), red. A. Pankiewicz, Wrocław 2012 (Wratislavia Antiqua, 17), s. 165–204.

Jaworski K., Rzemieślnicza obróbka surowca kościanego i rogowego w późnośredniowiecznym Wrocławiu, „Archaeologia Historica”, t. 32, 2007, s. 511–525.

Jaworski K., Średniowieczne (?) plansze do gry w młynek z Góry Krzyżowej w Strzegomiu, [w:] XXI Śląskie Sympozjum Archeologiczne. Śląsk i ziemie ościenne w pradziejach, średniowieczu i czasach nowożytnych, red. M. Cendrowska, M. Kopec, M. Mackiewicz, M. Masojć, Wrocław 2019, s. 118–120.

Jaworski K., Wyroby z kości i poroża w kulturze wczesnośredniowiecznego Ostrowa Tumskiego we Wrocławiu, Wrocław 1990.

Jaworski K., Kaźmierczyk J., Limisiewicz A., Relikty przystani rzecznej, wału obronnego, magazynu żywności, nawożenia i miejsca kultu fallicznego oraz różnych czynności gospodarczych na Ostrowie Tumskim we Wrocławiu z IX–X wieku w świetle odkryć wykopaliskowych w 1987 roku, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 29, 1988, s. 93–105.

Jażdżewski K., Cmentarzysko wczesnośredniowieczne w Lutomiersku pod Łodzią w świetle badań z 1949 r., „Materiały Wczesnośredniowieczne”, t. 1, 1949, s. 91–191.

Jelicz A., Życie codzienne w średniowiecznym Krakowie (wiek XII–XV), Warszawa 1966.

Jensen B., Viking Age Amulets in Scandinavia and Western Europe, Oxford 2010 (British Archaeological Reports. International Series, 2169).

Jones P.M., Medieval Medicine in Illuminated Manuscripts, London 1998.

Juda M., Kultura druku i jej wpływ na zmiany cywilizacyjne, „Folia Bibliologica”, t. 58, 2016, s. 13–34.

Jurek T., Bulle polskich książąt, [w związku z książką: Małgorzata Andrałojć, Mirosław Andrałojć, Bulla Bolesława księcia Polski], „Roczniki Historyczne”, t. 72, 2006, s. 161–165.

Kafle gotyckie, Gniezno 1993.

Kajkowski K., Maski z Opola w kontekście obrzędowości średniowiecznych Słowian, „Archeologia Polski”, t. 66, 2021, s. 245–284.

Kajkowski K., Słowiańskie święte gaje na Pomorzu we wczesnym średniowieczu, „Nasze Pomorze”, t. 11, 2009, s. 24–38.

Kajkowski K., Woliński „but Widara”. Przyczynek do dyskusji nad relacjami słowiańsko-skandynawskimi we wczesnym średniowieczu, „Materiały Zachodniopomorskie”, Nowa Seria, t. 14, 2018, s. 155–165.

Kajzer L., Folwark i stacja królewska w Brodni koło Sieradza, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, t. 18, 1994, s. 77–104.

Kajzer L., Przyczynki do znajomości tzw. ceramiki husyckiej z Kujaw, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 36, nr 3, 1988, s. 651–663.

Kajzer L., Średniowieczny drewniany dwór obronny w Orłowie nad Bzurą, „Slavia Antiqua”, t. 32, 1990, s. 241–290.

Kajzer L., Uzbrojenie i ubiór rycerski w średniowiecznej Małopolsce w świetle źródeł ikonograficznych, Wrocław 1976.

Kajzer L., Zur Problematik der sog. Hussitenkeramik in Polen, „Castellologica Bohemica”, t. 4, 1994, s. 299–306.

Kalinowski L., Przedmioty liturgiczne znalezione w grobach pierwszych opatów tynieckich, „Folia Historiae Artium”, t. 6/7, 1971, s. 175–207.

Kałagate S., Leciejewska A., Średniowieczne naczynia miniaturowe z badań w Niedoradzu stan. 14 gm. Otyń, woj. lubuskie, „Archeologia Środkowego Nadodrza”, t. 4, 2005, s. 227–232.

Kałagate S., Wolanin P., Wyniki ratowniczych badań archeologicznych na Starym Mieście w Lubsku, [w:] Archeologia Środkowego Nadodrza w ostatniej dekadzie XX wieku, red. S. Kałagate, A. Jaszewska, S. Groblica, Zielona Góra 2004, s. 104–113.

Kamińska J., Golczyńska A., Kopiec w Witowie, [w:] Rozwój osadnictwa w rejonie Burzenina nad Wartą VI–XIV w., red. J. Kamińska, Wrocław 1970, s. 162–165.

Kamiński W., Instrumenty muzyczne na ziemiach polskich, Kraków 1971.

Kamiński Z., Wesołowski M., O dawnych aptekach, „Farmacja Polska. Historia Farmacji”, t. 66, nr 1, 2010, s. 25–36.

Kara M., Grób z wagą szalkową z wczesnośredniowiecznego cmentarzyska w Bodzi pod Włocławkiem, „Archeologia Polski”, t. 58, z. 1–2, 2013, s. 143–162.

Karczewska J., Zakazana rozrywka. Hazard w Polsce na podstawie średniowiecznych zapisek sądowych, [w:] Klio viae et invi. Opuscula Marco Cetwiński dedicata, red. A. Odrzywolska-Kidawa, Warszawa 2010, s. 473–479.

Karczewski D., Trzynastowieczny tłok pieczętny komesa Macieja Boguszyca, [w:] Heraldyka i okolice, red. A. Rachuba, S. Górzyński, H. Manikowska, Warszawa 2002, s. 193–199.

Karłowska-Kamzowa A., Społeczeństwo średniowieczne na szachownicy życia. Jakuba de Cessolis Traktat o powinnościach o obyczajach szlachty na podstawie gry w szachy. Fragmenty w tłumaczeniu polskim, wyd. T. Jurek, E. Skibiński, Poznań 2000.

Karst D., Ceramika z klasztoru dominikanów w Świdnicy, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 51, 2009, s. 269–279.

Karwot E., Katalog magii Rudolfa. Źródło etnograficzne XIII w., Wrocław 1955.

Kasprzyk M., Materiał kościany i rogowy ze stanowiska 5 w Gdańsku – Hala Targowa, [w:] Archeologia Gdańska, t. III, red. H. Paner, Gdańsk 2007, s. 17–24.

Kasprzyk M., Stilusy drewniane i kościane, [w:] Archeologia Gdańska, t. VII, Lastadia. Najstarsza stocznia Gdańska w świetle badań archeologicznych, red. B. Kościński, Gdańsk 2020, s. 511–512.

Kawa czy herbata? Archeologiczne świadectwa konsumpcji napojów w dawnym Gdańsku, red. B. Ceynowa, Gdańsk 2020.

Kazibut R., Alchemia pomiędzy pseudonauką a nauką. Studium historyczno-metodologiczne, „Zagadnienia Naukoznawstwa”, t. 48, nr 1 (191), 2012, s. 26–47.

Kaźmierczyk J., Miejsce kultu fallicznego, [w:] Ku początkom Wrocławia, cz. 3, Gród na Ostrowie Tumskim w X–XIII wieku (uzupełnienie do cz. 1 i 2), Wrocław 1995, s. 9–20.

Kaźmierczyk J., Wrocław lewobrzeżny we wczesnym średniowieczu, cz. 2, Wrocław 1966.

„Każdy krok zostawia ślad”. Obuwie historyczne ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. Katalog, red. B. Ceynowa, E. Trawicka, Gdańsk 2016.

Kiersnowska T., Czersk w XIII i XIV wieku. Ośrodek władzy książęcej na południowym Mazowszu, Warszawa 1986.

Kiersnowska T., O pochodzeniu rodu Awdańców, [w:] Społeczeństwo Polski średniowiecznej. Zbiór studiów, t. V, red. S.K. Kuczyński, Warszawa 1992, s. 57–72.

Klemettilä, H., Animals and Hunters in the Late Middle Ages: Evidence from the BnF MS fr. 616 of the Livre de chasse by Gaston Fébus, New York 2015.

Klimasz K., Zhao J.C., Zeng Ke, Tomasik P.J., Tradycja leczenia bańkami lekarskimi, „Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu”, t. 24, nr 4, 2018, s. 244–250.

Knapiński R., Biblia pauperum – czy rzeczywiście księga ubogich duchem?, „Roczniki Humanistyczne”, t. 48, nr 2, 2000, s. 223–241.

Knapiński R., Biblia pauperum – rzecz o dialogu słowa i obrazu, „Nauka”, t. 4, 2004, s. 133–164.

Knapiński R., Do Apostoła do Patrona pielgrzymów. Ikonografia św. Jakuba w sztuce polskiej, [w:] Kult Św. Jakuba Większego w Europie Środkowo-wschodniej, red. R. Knapiński, Lublin 2002, s. 241–267.

Knapiński R., Po co Kościołowi obrazy?, „Nauka”, t. 3, 2005, s. 139–165.

Kobielus S., Bestiarium chrześcijańskie. Zwierzęta w symbolice i interpretacji: starożytność i średniowiecze, Warszawa 2002.

Kobielus S., Romańska kadzielnica z Trzebnicy jako symbol utraconego i odzyskanego raju, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”, t. 25–26, 1992–1993, s. 343–353.

Kobielus S., Symbolika roślin – chrześcijańska starożytność i średniowiecze, Kraków 2014.

Kocańda P., Pieczęć Wydżgi z Tęgoborza znaleziona na zamku w Czorsztynie, „Prace Pienińskie”, t. 28, 2018, s. 215–228.

Kochanowski M., Elementy odzieży i sprzęt gospodarstwa domowego z grodziska w Plemiętach, [w:] Plemięta. Średniowieczny gródek w ziemi chełmińskiej, red. A. Nadolski, Poznań 1985, s. 165–183.

Kocowski B., Drzeworytowe książki średniowieczne, Wrocław 1974.

Koczerska M., Inwentarze majątku ruchomego duchowieństwa krakowskiego w XV w., „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 51, nr 2, 2003, s. 201–210.

Kollinger K., Prolegomena to the Study of Birchbark Manuscripts, „Archeologia Polski”, t. 65, 2020, s. 189–214.

Kołodziejski S., Paw na janowickim zamku, „Teki Krakowskie”, t. 1, 1994, s. 63–72.

Kołodziejski S., Średniowieczne rezydencje obronne możnowładztwa na terenie województwa krakowskiego, Kraków 1994.

Konarska-Zimnicka S., Taniec w Polsce średniowiecznej. Świadectwo źródeł pisanych, Kraków–Kielce 2009.

Konarska-Zimnicka S., Udział duchowieństwa w tańcach w świetle średniowiecznego ustawodawstwa synodalnego, Opole 2012, s. 86–87.

Konczewska M., Gry, [w:] Ulice średniowiecznego Wrocławia, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2010 (Wratislavia Antiqua, 11), s. 245–256.

Konczewska M., Ozdoby wykonane z kości i poroża, [w:] Ulice średniowiecznego Wrocławia, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2010 (Wratislavia Antiqua, 11), s. 239–240.

Konczewska M., Sakiewki i torby, [w:] Ulice Średniowiecznego Wrocławia, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2010 (Wratislavia Antiqua, 11), s. 244–245.

Konczewska M., Konczewski P., Zabytki metalowe z fosy miejskiej we Wrocławiu, [w:] Wrocław na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych. Materialne przejawy życia codziennego, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2004 (Wratislavia Antiqua, 6), s. 89–207.

Konczewska M., Wachowski K., Noże i pochwy, [w:] Ulice średniowiecznego Wrocławia, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2010 (Wratislavia Antiqua, 11), s. 286.

Kopaliński W., Słownik symboli, Warszawa 2012.

Koperkiewicz A., Badania archeologiczne na południowym tarasie zamku biskupów w Lidzbarku Warmińskim, „Gdańskie Studia Archeologiczne”, t. 5, 2015, s. 113–174.

Koperkiewicz A., „Dumne podlasianki, dumne mazowszanki” – o naszyjnikach na wczesnośredniowiecznych cmentarzyskach północno-wschodniej Polski, [w:] In silvis, campis... et urbe. Średniowieczny obrządek pogrzebowy na pograniczu polsko-ruskim, Rzeszów–Sanok 2011, s. 267–284.

Kopoczek R., Wstęp do wiedzy o grach tradycyjnych, Katowice 2013.

Korabiewicz W., Śladami amuletu, Warszawa 1974.

Kosmanowa B., Książka i jej czytelnicy w dawnej Polsce, Warszawa 1981.

Kostrzewski B., Z najdawniejszych dziejów Giecza, Wrocław 1962.

Kościński B., Nota katalogowa, [w:] Archeologiczne świadectwa kultu maryjnego w średniowiecznym Gdańsku. Katalog skrócony wystawy, kuratorzy E. Trawicka, B. Ceynowa, Gdańsk 2013, s. 26–27.

Kotowicz P.N., Pacior od wczesnośredniowiecznego relikwiarza – enkolpionu ze Srogowa Górnego pow. Sanok, „Sprawozdania Archeologiczne”, t. 56, 2004, s. 495–504.

Kowalczyk A., Przemiany osadnicze w prahistorii i średniowieczu w świetle źródeł archeologicznych, [w:] Radzim. Gród i wieś nad Wartą, red. A. Kowalczyk, M. Skoczyński, A.M. Wyrwa, Dziekanowice 2017, s. 71–209.

Kowalczyk M., Raciąż. Średniowieczny gród i kasztelania, Łódź 1986 (Archaeologia Baltica, 6).

Kowalczyk-Heyman E., Średniowieczne rękojeści antropomorficzne (próba klasyfikacji i interpretacji), Warszawa 2021.

Kowalczykówna M., Wróżby, czary i zabobony w średniowiecznych rękopisach Biblioteki Jagiellońskiej, „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej”, t. 29, nr 1–2, 1979, s. 5–18.

Kowalska A.B., Archeologia o dzieciach w średniowiecznym Szczecinie, [w:] Ekskluzywne życie – dostojny pochówek. W kręgu kultury elitarnej wieków średnich, red. M. Rębkowski, Wolin 2011 (Wolińskie Spotkania Mediewistyczne, 1), s. 66–83.

Kowalska A.B., Paradne czy codzienne. Rozwój konstrukcyjny i stylistyczny obuwia skórzanego we wczesnym średniowieczu z perspektywy źródeł archeologicznych, „Materiały Zachodniopomorskie”, Nowa Seria, t. 14, 2018, s. 167–19.

Kowalska A.B., Wytwórczość skórzana we wczesnośredniowiecznym Szczecinie, Szczecin 2010.

Kowalska A.B., Źródła materialne o religijności mieszkańców wczesnośredniowiecznego Szczecina, [w:] Religia ludów Morza Bałtyckiego. Stosunki polsko-duńskie w dziejach. Mare integrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego. Materiały z V Międzynarodowej Sesji Naukowej Dziejów Ludów Morza Bałtyckiego Wolin 31 lipca – 2 sierpnia 2009, red. M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilarczyk, Toruń 2010, s. 163–173.

Kowalski K.M., In arte sua quilibet rex. Studia nad dziejami kultury na Pomorzu, Gdańsk 2014.

Kozerski J., Rusewicz H., Zakony rycerskie Piastów Legnicko-Brzeskich, Lubin 2020.

Kozina I., Ostrowski J.K., Chorągwie nagrobne, [w:] Sarmatia semper viva. Zbiór studiów ofiarowany przez przyjaciół prof. drowi hab. Tadeuszowi Chrzanowskiemu, red. J. Baranowski i in., Warszawa 1993, s. 91–138.

Kozłowska R., Nowakowski A., Szkło apteczne z badań archeologicznych apteki królewskiej w Warszawie, „Acta Universistatis Nicolai Copernici. Archeologia”, t. 12, 1987, s. 123–142.

Kozłowski J., Woźniak M., Średniowieczne figury szachowe znalezione w Inowrocławiu, stan. 125, „Wielkopolskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 8, 2008 s. 113–117.

Kozłowski J., Woźniak M., Trzynastowieczne figury szachowe znalezione w Inowrocławiu, „Ziemia Kujawska”, t. 20, 2007, s. 127–136.

Kozłowski T., Nowosad W., Nalaskowski F., Grupa D., Grupa M., The “Cow-mouth” Footwear from Coffin no. 7 in the Presbytery of the St. Nicholas Church in Gniew (Poland), „Analecta Archaeologica Ressoviensia”, t. 18, 2023, s. 165–185

Kóčka-Krenz H., Biżuteria północno-zachodnio-słowiańska we wczesnym średniowieczu, Poznań 1993.

Kóčka-Krenz H., Biżuteria średniowieczna na ziemiach polskich jako wyznacznik chronologiczny, „Archaeologia Historica Polona”, t. 6, 1997, s. 69–75.

Kóčka-Krenz H., Esowate kabłączki skroniowe z terenów Polski północno-zachodniej, „Fontes Archaeologici Posnanienses”, t. 22, 1971, s. 97–143.

Kóčka-Krenz H., Wczesnośredniowieczna biżuteria zachodniosłowiańska, „Studia Lednickie”, t. 13, 2014, s. 27–38.

Krabath S., Die hoch-und spätmittelalterlichen Buntmetallfunde nördlich der Alpen, Eine archäologische-kunsthistorische Untersuchung zu ihrer Herstellungstechnik, funktionalen und zeitlichen Bestimmung, t. I, Rahden 2001.

Kracik J., Relikwie, Kraków 2002.

Kraków – europejskie miasto prawa magdeburskiego 1257–1791. Katalog wystawy, red. G. Lichończak-Nurek, Kraków 2007.

Kreutz B.M., Mediterranean Contributions to the Medieval Mariner’s Compass, „Technology and Culture”, t. 14, nr 3, 1973, s. 367–383.

Kromer M., Polska, czyli o położeniu, ludności, obyczajach, urzędach i sprawach publicznych Królestwa Polskiego księgi dwie, Olsztyn 1984.

Królikowski J., Początki różańca w Polsce, „Salvatoris Mater”, t. 6, nr 3, 2004, s. 249–266.

Krótki Z., Nazwy gier karcianych w dobie średniopolskiej, „Poradnik Językowy”, t. 744, nr 5, 2017, s. 30–43.

Kruppé J., Milewska M., Dzieje zamku w Pucku, Warszawa 2014.

Kruppé J., Milewska M., Puck. Archeologia o narodzinach miasta, Warszawa 2015.

Kubicki R., Kultura materialna w testamentach elbląskich (XV – pocz. XVI w.), „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 58, nr 2, 2010, s. 197–210.

Kubicki R., Testamenty elbląskie. Studium z dziejów miasta i jego mieszkańców w późnym średniowieczu, Gdańsk 2020.

Küchelmann H.Ch., Zidarov P., Let’s skate together! Skating on Bones in the Past and Today, [w:] From Hooves to Horns, from Mollusc to Mammoth. Manufacture and Use of Bone Artefactsfrom Prehistoric Times to the Present, red. H. Luik, A.M. Choyke, C.E. Batey, L. Lõugas, Tallin 2005, s. 425–445.

Kuczkowski A., Późnośredniowieczna siedziba rycerska w Myślinie (pow. kołobrzeski), „Stargardia”, t. 16, 2021, s. 43–59.

Kuczkowski A., Średniowieczna siedziba obronna rodu Manteuffel w m. Starnin (Kiełpino), pow. Kołobrzeski, „Rocznik Kołobrzeski”, t. 2, 2024, s. 10–28.

Kuczkowski A., Średniowieczne tzw. igielniki z rogu i poroża odkryte na ziemiach polskich, „Archeologia Polski”, t. 55, z. 1–2, 2010, s. 107–118.

Kuczyński S.K., Turnieje rycerskie w średniowiecznej Polsce, [w:] Biedni i bogaci. Studia z dziejów społeczeństwa i kultury ofiarowane Bronisławowi Geremkowi w 60. rocznicę urodzin, pod red. M. Aymardi, Warszawa 1992, s. 295–306.

Kuczyński S.K., Znalezisko bulli soborowej, „Wiadomości Numizmatyczne”, t. 34, z. 1–2, 1990, s. 65.

Kula W., Miary i ludzie, Warszawa 2004.

Kunicki-Goldfinger J., Szkło w Europie Środkowej od późnego średniowiecza do XVIII wieku. Skład chemiczny – uwarunkowania i interpretacja, Warszawa 2020.

Kurasiński T., Kamienie zrodzone z pioruna. O nietypowej formie recyklingu w średniowieczu i czasach nowożytnych, „Przegląd Archeologiczny”, t. 69, 2021, s. 5–62.

Kurasiński T., Magia – religia – ostentacja. Kaptorgi z wczesnośredniowiecznego cmentarzyska w Radomiu w ujęciu komparatystycznym „Slavia Antiqua”, t. 62, 2021, s. 233–284.

Kurasiński T., Nie tylko broń. Drobne przedmioty codziennego użytku na wyposażeniu wczesnośredniowiecznego wojownika w świetle znalezisk grobowych ziem polskich (X–XIII w.), [w:] Nie tylko broń. Niemilitarne wyposażenie wojowników w starożytności i średniowieczu, red. W. Świętosławski, Łódź 2008 (= „Acta Archaeologica Lodziensia”, t. 54), s. 27–50.

Kurasiński T., Wędrować w zaświaty. O znaczeniu klucza w przestrzeni grobowej (na przykładzie znalezisk z terenu Polski wczesnopiastowskiej), „Archaeologia Historica”, t. 29, 2004, s. 225–231.

Kuraś S., Krężnica, [w:] Dzieje Lubelszczyzny, t. III, Słownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego, opr. S. Kuraś, Warszawa 1983, s. 116–117.

Kurnatowski S., Nalepa J., Z przeszłości Międzyrzecza, Poznań 1961.

Kurpik W., Uwagi o niektórych elementach oprawy i ich roli w ochronie książki, „Ochrona Zabytków”, t. 35, nr 3–4 (138–139), 1982, s. 208–214.

Kutrzeba S., Dawne polskie prawo sądowe w zarysie, Lwów 1927.

Kwakkel E., Books before print, Leeds 2018.

Kwakkel E., Decoding the material book: cultural residue in medieval manuscripts, [w:] The Medieval Manuscript Book: Cultural Approaches, red. M. Van Dussen, M. Johnson, Cambridge 2015, s. 60–76.

Laberschek J., Łuczanowice, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. III, z. 4, opr. W. Bukowski, J. Laberschek, Z. Leszczyńska-Skrętowa, A. Marzec, F. Sikora, M. Wilamowski, M. Wolski, współpraca archeologiczna S. Kołodziejski, red. F. Sikora, Kraków 2003, s. 1003–1014.

Laberschek J., Melsztyn, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. IV, z. 2, opr. W. Bukowski, J. Laberschek, A. Marzec, M. Wolski, M. Zdanek, współpraca archeologiczna S. Kołodziejski, red. W. Bukowski, Kraków 2009, s. 209–268.

Lebeuf A., Stopa bosa, stopa obuta. Semantyka motywu ikonograficznego, Kraków 2003.

Le Goff J., Kultura średniowiecznej Europy, Warszawa 1970.

Le Goff J., Truong N., Historia ciała w średniowieczu, Warszawa 2006.

Lepówna B., Materialne przejawy wierzeń ludności Gdańska w X–XIII w., „Pomorania Antiqua”, t. 10, 1981, s. 169–192.

Leszczyńska-Skrętowa Z., Czechy, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. I, z. 3, opr. J. Laberschek, Z. Leszczyńska-Skrętowa, F. Sikora, Wrocław 1985, s. 455–457.

Leszczyńska-Skrętowa Z., Kępanów, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. II, z. 4, opr. J. Kurtyka, J. Laberschek, Z. Leszczyńska-Skrętowa, F. Sikora, red. F. Sikora, Kraków 1993, s. 483–485.

Letkiewicz E., Klejnoty w Polsce. Czasy ostatnich Jagiellonów i Wazów, Lublin 2006.

Letkiewicz E., Leges Sumptuariae. Ustawy przeciw zbytkom w dawnej Polsce, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio L. Artes”, t. 3/4, 2005/2006, s. 63–72.

Letkiewicz E., Polskie klejnoty koronacyjne. Rekonstrukcja wirtualna, [w:] Treści, teksty, przesłania. Biżuteria w Polsce, red. K. Kluczwajd, Toruń 2006, s. 8–14.

Lévêque É., Teasdale M.D., Fiddyment S., Bro-Jørgensen M.H., Spindler L., Macleod R., Bougard F., Olsen M.T., Collins M., Hiding in plain sight: the biomolecular identification of pinniped use in medieval manuscripts, „Royal Society Open Science”, 9 IV 2025, https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsos.241090 [dostęp: 12 IV 2025].

Lewandowska J., Późnośredniowieczne osadnictwo na stanowisku numer 1, [w:] Późnośredniowieczny kompleks osadniczy w Starym Rypinie, red. J. Lewandowska, Toruń 2016, s. 93–155.

Lewandowski M., Puginały średniowieczne z ziem polskich, [w:] Mediaevalia archaeologica, red. A. Nadolski, Łódź 1986 (= „Acta Archaeologica Lodziensia”, t. 31), s. 101–120.

Lewicka-Kamińska A., Dzieje oprawy książkowej w Polsce. Stan badań, problematyka i postulaty, [w:] Dawna książka i kultura. Materiały z międzynarodowej sesji naukowej z okazji pięćsetlecia sztuki drukarstwa w Polsce, red. S. Grzeszczuk, A. Kawecka-Gryczowa, Wrocław 1975, s. 144–168.

Lewicki T., Polska i kraje sąsiednie w świetle Księgi Rogera geografa arabskiego z XII w. Al Indrisi’ego, cz. 1, Kraków 1945.

Lipoński W., Historia sportu na tle rozwoju kultury fizycznej, Warszawa 2012.

Litawa K., Obrzęd nałożenia paliusza metropolitom – historia i teologia, „Liturgia Sacra”, t. 24, nr 1, 2018, s. 105–126.

Lodowski J., Sądowel we wczesnym średniowieczu, Wrocław 1972.

Ławrynowicz O., Pas rycerski na Śląsku i w Małopolsce w wiekach średnich. Studium ikonograficzne, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 53, nr 1, 2005, s. 3–15.

Ławrynowicz O., Treści ideowe broni rycerskiej w Polsce wieków średnich, Łódź 2005 (= „Acta Archaeologica Lodziensia”, t. 51).

Ławrynowicz O., Nowakowski P.A., Hunting Arms and Equipment in Medieval Iconography, „Fasciculi Archaeologiae Historicae”, t. 22, 2009, s. 85–94.

Łuczak A., Analiza widoczności miejsc straceń i ich relacji do osadnictwa, [w:] Historyczny krajobraz kulturowy zachodnich Sudetów. Wstęp do badań, red. J. Piekalski, Wrocław 2020, s. 513–548.

Maciejewska B., Różowe średniowiecze, „Gazeta Wyborcza”, 6 VII 2012 [dostep: 6 IV 2025], https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,12086182,rozowe-sredniowiecze.html

Maćkowski T., Gdańskie odznaki żebracze (XVI–XVIII w.), „Studia Historica Gedanensia”, t. 11, 2020, s. 49–161.

Maćkowski T., Numizmatyka na pograniczu różnych specjalności: żetony czy tokeny? Uwagi o nazewnictwie nowożytnych numizmatów, „Acta Archaeologica Lodziensia”, t. 61, 2015, s. 111–117.

Maćkowski T., Typariusze mieszczańskie, [w:] Archeologia Gdańska, t. VII, Lastadia. Najstarsza stocznia Gdańska w świetle badań archeologicznych, red. B. Kościński, Gdańsk 2020, s. 683–686.

Maik J., Sukiennictwo w średniowiecznej Polsce, Warszawa 2021.

Maisel W., Archeologia prawna Europy, Warszawa–Poznań 1989.

Maisel W., Archeologia prawna Polski, Warszawa–Poznań 1982.

Maixner B., Haithabu – Ferhandeslzentrum zwichen den Welten, Haithabu 2010.

Majdecki L., Historia ogrodów, t. I, Od starożytności po barok, uzup. A. Majdecka-Strzeżek, Warszawa 2007.

Majewski M., Szkło apteczne z badań archeologicznych Stargardzie (XVII – pocz. XVIII w.), [w:] Aptekarskie drogi do wolności, red. J. Nieznanowska, Szczecin–Stargard 2018, s. 159–166.

Majewski M., Rębkowski M., Simiński R., Pielgrzymki pomorskie w średniowieczu. Stan i perspektywy badań, „Przegląd Zachodniopomorski”, t. 31, nr 1, 2016, s. 129–168.

Malinowski T., Najdawniejsze instrumenty muzyczne na Śląsku w świetle badań archeologicznych, „Studia Zachodnie”, t. 2, 1996, s. 13–29.

Malinowski T., O wczesnośredniowiecznych dzwonkach z ziem polskich, „Archeologia Polski”, t. 38, z. 1, 1993, s. 95–122.

Malinowski T., O wyobrażeniach instrumentów muzycznych na gotyckich i renesansowych kaflach z ziem polskich, „Archaeologia Historica Polona”, t. 8, 2000, s. 131–141.

Malinowski T., Wczesnośredniowieczne hetki, czy wirujące kostki, „Słupskie Studia Historyczne”, t. 1, 1993, s. 3–13.

Małachowska B., Najstarsze tłoki pieczęci miejskich na Górnym Śląsku, [w:] Pieczęcie – typariusz i odcisk. Kulturowe i prawne odniesienia, red. T. Kałuski, M. Hlebionek, P. Pokora, Katowice 2023, s. 65–78.

Mangelsdorf G., Das Aachhorn von Greifswald – ein Beitrag zur mittelalterlichen Devotionalienkunde, „Bodendenkmalpflege in Mecklenburg-Vorpommern”, t. 39, 1992, s. 219–225.

Maniakowska-Jazownik Z., Winiarczyk M., Skóra w obiektach muzealnych, Kraków 2013 (Ochrona Zbiorów, 4).

Mańkowski T., Prawo łowieckie w Polsce w wiekach średnich, „Przewodnik Naukowy i Literacki”, t. 32, nr 6, 1904, s. 512–523.

Mańkowski T., Prawo łowieckie w Polsce w wiekach średnich, „Przewodnik Naukowy i Literacki”, t. 32, nr 7, 1904, s. 609–622.

Mańkowski T., Prawo łowieckie w Polsce w wiekach średnich, „Przewodnik Naukowy i Literacki”, t. 32, nr 8, 1904, s. 717–730.

Mańkowski T., Prawo łowieckie w Polsce w wiekach średnich, „Przewodnik Naukowy i Literacki”, t. 32, nr 9, 1904, s. 820–832.

Marchelak I., Nierychlewska A., Nowak I., Badania ratownicze na stanowisku 3 w Ludwinowie, gm. Włocławek, woj. kujawsko-pomorskie, w latach 2007–2008, [w:] Raport 2007–2008, t. I, red. S. Kadrow, Warszawa 2012, s. 85–108.

Marciniak J., Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy z miejscowości Bazar Nowy, pow. Maków Mazowiecki, „Materiały Wczesnośredniowieczne”, t. 5, 1960, s. 99–140.

Marciniak-Kajzer A., Canteens or ampoules. A few words about the equipment of medieval pilgrims, „Archaeologia Historica Polona”, t. 30, 2022, s. 227–243.

Marciniak-Kajzer A., Czy dwa piece Stanisława Tarnowskiego?, „Archaeologia Historica Polona”, t. 13, 2003, s. 295–306.

Marciniak-Kajzer A., Do walki, czy do uciech stołu – kilka słów o jednym średniowiecznym nożu, „Archaeologia Historica Polona”, t. 17, 2007, s. 153–160.

Marciniak-Kajzer A., Finds of Scales and Weights in Medieval Castles in Poland, [w:] Burgen im Ostseeraum und ihr europäischer Kontext, red. F. Biermann, E. Crettaz-Stürzel, C. Herrmann, Langenweißbach 2021 (Castella Maris Baltici, 14; Beiträge zur Ur- und Frühgeschichte Mitteleuropas, 98; Archaeologia Medii Aevi Finlandiae, 27), s. 91–96.

Marciniak-Kajzer A., Not for the Poor. The Biblia Pauperum on Medieval and Renaissance Tiled Stoves in Poland, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, t. 37, 2022, s. 271–284.

Marciniak-Kajzer A., Późnośredniowieczny dwór rycerski w Leszczu. Przyczynek do dyskusji na temat funkcji niektórych siedzib możnowładczych, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie”, nr 1 (251), 2006, s. 7–17.

Marciniak-Kajzer A., Przyszów – zamek królewski, czy „zameczek myśliwski”, [w:] Późnośredniowieczne zamki na terenie województwa sandomierskiego, red. L. Kajzer, Kielce 2005, s. 109–115.

Marcinkowski M., Stan badań nad średniowiecznymi przedmiotami ze skóry odkrytymi w Elblągu, [w:] In gremio – in praxi. Studia nad średniowiecznym skórnictwem, red. A.B. Kowalska, B. Wywrot-Wyszkowska, Szczecin 2009, s. 167–192.

Marcinkowski M., Ślady produkcji rogowniczej w średniowiecznym Elblągu, „Pomorania Antiqua”, t. 20, 2005, s. 437–448.

Markiewicz M., Biżuteria szklana z wczesnośredniowiecznych cmentarzysk strefy chełmińsko-dobrzyńskiej. Część północno-zachodnia, Toruń 2008 (Mons Sancti Laurentii, 4).

Matóg K., De musione – koty w polskich materiałach archeozoologicznych i ikonograficznych w kontekście europejskim, [w:] Nasi mniejsi bracia czy środek przetrwania? Znaczenie zwierząt w dziejach ludzkości, red. J. Jędrysik, A. Maślak, R. Kenig, T. Oberc, Kraków 2014, s. 103–114.

Matóg K., Skórzana obroża z placu Nowy Targ we Wrocławiu, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 55, 2013, s. 5–23.

Mazurkiewicz M., Kamień piorunowy w polszczyźnie i kulturze ludowej. (Szkic hasła do Słownika ludowych stereotypów językowych), [w:] Język a kultura, t. I, Podstawowe pojęcia i problemy, red. J. Anusiewicz, J. Bartmiński, Wrocław 1991 (Wiedza o Kulturze), s. 149–155.

Medieval lingerie from Lengberg Castle, East-Tyrol, Researchproject ABT funded by the Tyrolean Science Fund (TWF) Universität Innsbruck, https://www.uibk.ac.at/archaeologien/forschung/projekte/nutz/textilien-lengberg/mittelalterliche-unterwaesche/index.html.en

Michalak A., Wieża rycerska rodziny von Warnsdorf w Witkowie, „Z Otchłani Wieków”, t. 65, nr 1–4, 2010, s. 167–173.

Michalak A., Wolanin P., Skóra w służbie wojny. Militarne i poza militarne skórzane elementy wyposażenia wojownika w średniowieczu. Przegląd problematyki, [w:] Nie tylko broń. Niemilitarne wyposażenie wojowników w starożytności i średniowieczu, red. W. Świętosławski, Łódź 2008 (= „Acta Archaeologica Lodziensia”, t. 54), s. 101–122.

Michalik J., Dobek M., Drewniane narzędzie aptekarskie, [w:] Archeologia Gdańska, t. VII, Lastadia. Najstarsza stocznia Gdańska w świetle badań archeologicznych, red. B. Kościński, Gdańsk 2020, s. 439–440.

Mikulski M., Krakowski zjazd monarchów czyli uczta u Wierzynka, „Mówią Wieki”, nr 5, 2007, s. 68–73.

Mikuła M., Bukowski W., Mniszów, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. IV, z. 3, opr. W. Bukowski, J. Laberschek, A. Marzec, M. Mikuła, K. Nabiałek, M. Wolski, M. Zdanek, red. W. Bukowski, Kraków 2011, s. 601–611.

Milke R., Geomaterials in the manuscript archive: The composition of writing sands and the regional distribution of writing-sand types in SW-Germany and northern Switzerland, 14th to 19th century, „European Journal of Mineralogy”, t. 24, nr 4, 2012, s. 759–770.

Milutinović D., Monety rzymskie w skarbach średniowiecznych – amulety chroniące skarb?, „Folia Numismatica”, t. 29, nr 1, Supplementum ad Acta Musei Moraviae. Scientiae sociales C, t. 40, 2015, s. 3–8.

Mirek M., Alchemicy, medycy, uczeni. Medycyna na przestrzeni wieków. Ze zbiorów Polskiej Akademii Nauk Biblioteki Gdańskiej, „Toruńskie Studia Bibliologiczne”, t. 11, nr 1 (20), 2018, s. 89–115.

Misiuk Z., Bulla papieska z Kunowic, pow. słubicki. Przyczynek do interpretacji znalezisk, „Archeologia Środkowego Nadodrza”, t. 10, 2013, s. 155–165.

Miścicki M., Asortyment wyrobów drewnianych z badań archeologicznych przy Długim Targu i ul. Powroźniczej w Gdańsku, [w:] Między Długim Targiem a Powroźniczą. Parcele mieszczańskie na Głównym Mieście w Gdańsku w świetle badań archeologicznych, red. K. Blusiewicz, M. Starski, Warszawa 2022, s. 397–417.

Miścicki, M., Zabytki z kości, rogu i poroża z badań archeologicznych przy Długim Targu i ul. Powroźniczej w Gdańsku, [w:] Między Długim Targiem a Powroźniczą. Parcele mieszczańskie na Głównym Mieście w Gdańsku w świetle badań archeologicznych, red. K. Blusiewicz, M. Starski, Warszawa 2022, s. 457–471.

Mitchell P.D., Anatomy and surgery in Europe and the Middle East during the Middle Ages, [w:] Anatomy and Surgery from Antiquity to the Renaissance, red. H. Perdicoyianni-Paleologou, A. Hakkert, Amsterdam 2016, s. 309–324.

Molenda M., Tałesy, kapoty, załóżki. Opowieść o ubiorach polskich Żydów od średniowiecza po pierwsze dekady XX wieku, Kraków 2020.

Molenda M., Ubiór w Małopolsce w XV i pierwszej połowie XVI wieku na podstawie malarstwa tablicowego, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 54, nr 2, 2006, s. 151–194.

Monarchia Piastów (1038–1399), red. M. Derwich, Warszawa 2003.

Moorhouse S., Medieval Distilling-Apparatus of Glass and Pottery, „Medieval Archaeology”, t. 16, 1972, s. 79–121.

Morawski J., Historia muzyki polskiej, t. I, Średniowiecze, red. S. Sutkowski, Warszawa 2006.

Morawski K., Historya Uniwersytetu Jagiellońskiego. Średnie wieki i Odrodzenie. Z wstępem o uniwersytecie Kazimierza Wielkiego, t. II, Kraków 1900.

Moskal K., Na pograniczu sztuki i rzemiosła. Hafty gotyckie w Małopolsce, [w:] Materiały V Kongresu mediewistów polskich, t. IV, Badania interdyscyplinarne, red. A. Buko, K. Kollinger, S. Jędrzejewska, Rzeszów 2018, s. 371–394.

Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, cz. 1, Kultura materialna, Kraków 1929.

Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, cz. 2, Kultura duchowa, Kraków 1934.

Mottana A., Annibale, Renaissance Recipes for Making Artificial Pearls by Leonardo da Vinci and Others, „The Journal of Gemmology”, t. 36, nr 8, 2019, s. 758–765.

Możejko B., Rozrachunek z życiem doczesnym. Gdańskie testamenty mieszczańskie z XV i początku XVI wieku, Gdańsk 2010.

Mrugalski Z., Czas i urządzenia do jego pomiaru. Zegary dawne i współczesne, Warszawa 2008.

Murray H., A History of Chess, Oxford 1913.

Murray H.J.R., A History of Board‑Games Other Than Chess, Oxford 1952.

Musianowicz K., Kabłączki skroniowe – próba typologii i chronologii, „Światowit”, t. 20, 1948, s. 115–232.

Myśliwski G., Leges sumptuariae w średniowiecznym Lwowie, [w:] Świat średniowiecza. Studia ofiarowane Profesorowi Henrykowi Samsonowiczowi, red. A. Bartoszewicz, G. Myśliwski, J. Pysiak, P. Żmudzki, Warszawa 2007, s. 222–232.

Nabiałek K., Bukowski W., Młodziejowice, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. IV, z. 3, opr. W. Bukowski, J. Laberschek, Z. Leszczyńska-Skrętowa, A. Marzec, M. Wilamowski, M. Wolski, M. Zdanek, współpraca archeologiczna S. Kołodziejski, red. W. Bukowski, Kraków 2006, s. 555–574.

Nawrolscy G. i T., Badania Starego Miasta w Elblągu w roku 1985, ,,Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 37, nr 2, 1989, s. 251–289.

Nawrolska G., Dokąd pielgrzymowali elblążanie w średniowieczu? Znaki pielgrzymie świadectwem pobożnych wędrówek, [w:] Archeologia et historia urbana, red. R. Czaja, G. Nawrolska, M. Rębkowski, J. Tandecki, Elbląg 2004, s. 517–527.

Nawrolska G., Powracająca przeszłość Starego Miasta w Elblągu, Toruń 2014.

Nawrolska G., Tandecki J., Średniowieczne tabliczki woskowe ze Starego Miasta Elbląga, „Archaeologia Elbingensis”, t. 2, 1997, s. 131–143.

Niedźwiedź A., Z czego się śmiano w średniowieczu?, Warszawa 2018.

Niemiec D., Cyrkiel architektoniczny o czterech końcach, [w:] Kraków – europejskie miasto prawa magdeburskiego 1257–1791. Katalog wystawy, red. G. Lichończak-Nurek, Kraków 2007, s. 538–539.

Niemiec D., Czy w starosądeckim klasztorze klarysek zachowały się przedmioty należące do św. Kingi?, [w:] Konwent Klarysek skalskich a dziedzictwo kulturowe i religijne bł. Salomei, red. M. Wojenka, S. Langner, Kielce 2019, s. 111–134.

Niemiec D., Krakowski cyrkiel z epoki Galileusza. Archeologiczny dowód nauczania geometrii i astronomii w krakowskim Gimnazjum Akademickim, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Opuscula Musealia”, t. 16, 2008, s. 107–124.

Nocuń P., Zabytki jurysdykcji karnej, [w:] Wrocław na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych. Materialne przejawy życia codziennego, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2004 (Wratislavia Antiqua, 6), s. 25–40.

North J.D., The Astrolabe, „Scientific American”, t. 230, no. 1, 1974, s. 96–107.

Nowacki D., Trzy arcydzieła średniowiecznego złotnictwa: krzyż z koron, herma św. Zygmunta, relikwiarz na głowę św. Stanisława, [w:] Urbs celeberrima. Księga pamiątkowa na 750-lecie lokacji Krakowa, red. A. Grzybkowski, Z. Żygulski jun., T. Grzybkowska, Kraków 2008, s. 282–307.

Nowacki D., Wisior, [w:] Kraków w chrześcijańskiej Europie X–XIII w. Katalog wystawy, kuratorzy E. Firlet, E. Zaitz, Kraków 2006, s. 354.

Nowak S., Konserwacja i rekonstrukcja rękawicy skórzanej z Wyspy Spichrzów w Gdańsku, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, t. 33, 2018, s. 177–188.

Odoj R., Sprawozdanie z prac wykopaliskowych, przeprowadzonych w Równinie Dolnej, pow. Kętrzyn w 1956 i 1957 r., „Rocznik Olsztyński”, t. 1, 1958, s. 117–156.

Olczak J., Średniowieczne szklane pierścionki – obrączki – kółka. Kilka uwag o technice formowania i funkcji, [w:] Archaeologia et historia. Księga jubileuszowa dedykowana Pani Profesor Romanie Barnycz-Gupieniec, red. L. Kajzer, Łódź 2000, s. 311–322.

Opracowanie materiałów sfragistycznych w archiwach, red. P. Gut, M. Hlebionek, Warszawa 2020.

Orlicki Ł., Papal bull of Benedict XIII (1394–1417) from Grodno Castle, „Architectus”, t. 4 (68), 2021, s. 83–90.

Otisk M., Descriptions and Images of the Early Medieval Latin Abacus, „Średniowiecze Polskie i Powszechne”, t. 11, 2015, s. 13–35.

Otisk M., Orientacja w czasie i pomiar czasu we wczesnym średniowieczu, „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Filozofia”, t. 12, 2015, s. 89–108.

Paczyńska M., Przegląd polskich badań oprawoznawczych, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum”, t. 7, 1997, s. 51–60.

Paner H., Gdańsk na pielgrzymkowych szlakach średniowiecznej Europy, Gdańsk 2016.

Paner H., Średniowieczne pamiątki pielgrzymie i odznaki świeckie, [w:] Archeologia Gdańska, t. VII, Lastadia najstarsza stocznia Gdańska w świetle badań archeologicznych, red. B. Kościński, Gdańsk 2020, s. 473–500.

Paner H., Średniowieczne świadectwa kultu maryjnego. Pamiątki pielgrzymie w zbiorach Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, Gdańsk 2013.

Pankiewicz A., Siemianowska S., Sadowski K., Wczesnośredniowieczna biżuteria szklana z głównych ośrodków grodowych Śląska (Wrocław, Opole, Niemcza), Wrocław 2017 (In pago Silensi. Wrocławskie Studia Wczesnośredniowieczne, 3).

Parmentier F., Deciphering Voynich Manuscript: Propositions to Unlock Research, „Cryptologia”, t. 46, nr 5, 2021, s. 1–41.

Paszkiewicz B., Bulla papieża Benadykta XI, [w:] Rytm rozwoju miasta na kulturowym pograniczu. Studium strefy placu Nowy Targ we Wrocławiu, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2018 (Wratislavia Antiqua, 23), s. 713–718.

Paszkiewicz B., Florek M., Pieczęć Gedka herb Bienia z Łososiny, [w:] Venerabiles, nobiles et honesti. Studia z dziejów społeczeństwa Polski średniowiecznej, red. A. Radzimiński, A. Supryniuk, J. Wroniszewski, Toruń 1997, s. 351–368.

Paszkiewicz B., Wachowski K., Nowa postać handlu (XIII–XV wiek). Przykład Wrocławia, [w:] Rytm rozwoju miasta na kulturowym pograniczu. Studium strefy placu Nowy Targ we Wrocławiu, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2018 (Wratislavia Antiqua, 23), s. 500–538.

Pavlík Č., Vitanovský M., Encyklopedie kachlů v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Ikonografický atlas reliéfů na kachlích gotiky a renesance, Praha 2004, s. 248–249.

Pelczar M., Nauka i kultura w Gdańsku, [w:] Gdańsk, jego dzieje i kultura, red. A. Czeszunist, Warszawa 1969, s. 499–606.

Petrowski H., The pencil. A history of design and circumstance, New York 2010.

Pianowski Z., Uwagi na temat grobowca z pochówkiem biskupa Maurusa w krypcie Św. Leonarda na Wawelu, „Studia Waweliana”, t. 2, 1993, s. 13–23.

Piaskowski J., Jeszcze o wczesnośredniowiecznych siekieropodobnych grzywnach z Małopolski, Moraw i Słowacji, „Z Otchłani Wieków”, t. 46, nr 4, 1980, s. 299–300.

Piekalski J., Wachowski K., „Rodzime i obce” w krajobrazie kulturowym średniowiecznych ziem polskich, „Archaeologia Historica Polona”, t. 21, 2013, s. 127–169.

Piekosiński F., Rachunki Dworu Króla Władysława Jagiełły i Królowej Jadwigi z lat 1388 do 1420, Kraków 1896.

Pierzak J., Średniowieczny tłok pieczętny odkryty przy kościele pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła w Gieble, woj. śląskie, [w:] Wiadomości konserwatorskie województwa śląskiego, t. VI, Dom – zabytkowa architektura mieszkalna, red. A. Borowik, Katowice 2014, s. 203–216.

Pietrusiński J., Średniowieczne klejnoty monarsze w złotym skarbie ze Środy Śląskiej, [w:] Skarb ze Środy Śląskiej, red. J. Pietrusiński, J. Witkowski, Wrocław 1996, s. 9–63.

Pietrzak J., Przywileje i godności prymasów Polski, „Studia Prymasowskie”, t. 5, 2011, s. 57–98.

Pilarski B., Zagadkowa kostka do gry z ul. Szerokiej 38 w Krakowie, https://ma.krakow.pl/announcement/zagadkowa-kostka-do-gry-z-ul-szerokiej-38-w-krakowie/ [dostęp: 13 VI 2025].

Pirożyński J., Johannes Gutenberg i początki ery druku, Warszawa 2002.

Piwowarczyk D., Obyczaj rycerski w Polsce późnośredniowiecznej (XIV–XV wiek), Warszawa 1998.

Płaza D.K., Stempin A., Szachy z Inowłodza, Łódź 2014.

Płóciennik T., Apokalipsa w latrynie, czyli o odkryciu fragmentu pergaminowej karty zawierającej tekst IV księgi Ezdrasza na parceli Głównego Miasta w Gdańsku, „Rocznik Biblioteki Narodowej”, t. 44, 2013, s. 79–90.

Pochylski M., Kowalczyk A., Tak zwana ceramika husycka z Nowej Wsi, stan. 6, gm. Włocławek, woj. kujawsko-pomorskie, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, t. 28, 2011, s. 227–245.

Pokora P., Stan i perspektywy badań nad pieczęciami episkopatu średniowiecznej Polski, [w:] Pieczęcie w dawnej Rzeczypospolitej. Stan i perspektywy badań, red. Z. Piech, J. Pakulski, J. Wroniszewski, Warszawa 2006, s. 135–168.

Polak Z., Średniowieczne przedmioty wykonane z drewna, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. IV, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 1999, s. 254–258.

Polak Z., Zabytki metalowe, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. II, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 1997, s. 173–181.

Polak Z., Zabytki metalowe, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. III, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 1998, s. 209–221.

Polak Z., Rębkowski M., Wywrot-Wyszkowska B., Ceramika, wyroby skórzane oraz przedmioty wykonane z innych surowców, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. V, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 2010, s. 109–126.

Popee D., Odzież, obuwie, ozdoby, [w:] Historia kultury materialnej, t. II, Od XIII do XV wieku, red. A. Rutkowska-Płachcińska, Wrocław 1978, s. 280–311.

Poppe D., Szuba średniowieczna w Polsce i na Rusi, [w:] Szkice z dziejów materialnego bytowania społeczeństwa polskiego, red. M. Dembińska, Wrocław 1989 (Studia i Materiały z Historii Kultury Materialnej, 61), s. 11–39.

Popkiewicz E., Bursztyn w wierzeniach średniowiecznych ludzi, [w:] Religijność ludów Morza Bałtyckiego. Stosunki polsko-duńskie w dziejach. Mare integrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego, red. M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilarczyk, Toruń 2010, s. 272–281.

Popławska D., Archeomuzykologia Polska o aerofonach fletowych, „Wiadomości Archeologiczne”, t. 57, 2004–2005, s. 81–88.

Popławska D., Flet prosty i fujarka: nowe odkrycie archeomuzykologii Elbląga, [w:] Archaeologia et Historia Urbana, red. R. Czaja, G. Nawrolska, M. Rębkowski, J. Tandecki, Elbląg 2004, s. 483–488.

Popławska D., Instrumenty muzyczne średniowiecznego Elbląga, [w:] Archaeologia Elbigensis, t. II, red. G. Nawrolska, J. Tandecki, Elbląg–Gdańsk 1997, s. 145–154.

Popławska D., Lachowicz H., Drewniane chordofony w polskich zbiorach archeologicznych, „Sylwan”, t. 161, nr 8, 2017, s. 693–704.

Popławska D., Lachowicz H., Drewniane flety proste z wykopalisk archeologicznych na terenie Europy, „Sylwan”, t. 158, nr 1, 2014, s. 72–80.

Potkowski E., Książka rękopiśmienna w kulturze Polski średniowiecznej, Warszawa 1984.

Potkowski E., Produkcja książki rękopiśmiennej w Polsce w XV stuleciu, [w:] Z badań nad polskimi księgozbiorami historycznymi, t. IV, Książka rękopiśmienna XV–XVIII w., red. B. Bieńkowska, Warszawa 1980, s. 9–67.

Pudło A., Charakterystyczne zniekształcenia i ślady zużycia butów historycznych świadectwem chorobowych deformacji stóp i wad postawy, [w:] „Każdy krok zostawia ślad”. Obuwie historyczne ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. Katalog, red. B. Ceynowa, E. Trawicka, Gdańsk 2016, s. 16–17.

Radzim. Gród i wieś nad Wartą, red. A. Kowalczyk, M. Skoczyński, A.M. Wyrwa, Dziekanowice 2017.

Rajewski Z., Wczesnośredniowieczny cyrkiel żelazny z Biskupina, pow. Żnin, „Wiadomości Archeologiczne”, t. 23, z. 1, 1956, s. 208–210.

Rajpold W., Szachy sandomierskie, Sandomierz 2013.

Rakoczy M., Drewniane naczynia toczone w kulturze średniowiecznego Ostrowa Tumskiego we Wrocławiu, [w:] In pago Silensi. Wrocławskie Studia Wczesnośredniowieczne, t. II, Wrocław 2016, s. 11–103.

Rakoczy M., Średniowieczna plansza do gry z Ostrowa Tumskiego we Wrocławiu, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 57, 2015, s. 249–260.

Rakowski K., Dzieje Krakowa, Kraków 1911.

Ratajczak K., XIII wiek – stulecie przełomu w dziejach średniowiecznego szkolnictwa w Polsce, „Biuletyn Historii Wychowania”, t. 25, 2010, s. 7–20.

Ratajczak K., Edukacyjne aspekty ustawodawstwa kościelnego w Polsce (późne średniowiecze – początek czasów nowożytnych). Zarys zagadnienia, „Paedagogia Christiana”, t. 48, nr 2, 2021, s. 25–44.

Rauhut L., Wczesnośredniowieczne cmentarzyska w obudowie kamiennej na Mazowszu i Podlasiu, „Materiały Starożytne i Wczesnośredniowieczne”, t. 1, 1971, s. 435–656.

Rauhutowa J., Suchodolski S., Sprawozdanie z prac wykopaliskowych w Czersku, pow. Piaseczno, za lata 1963 i 1964, „Sprawozdania Archeologiczne”, t. 18, 1966, s. 192–206.

Reissland B. i in., Blotting Sand on Writing Inks – An Underestimated Source of Information, 2006, https://www.academia.edu/search?q=%20B.%20Reissland%20et%20al.,%20%E2%80%9CBlotting%20Sand%20on%20Writing%20Inks%20%E2%80%93%20%20%20%20An%20Underestimated%20Source%20of%20Information%E2%80%9D,%202006

Rębkowski M., ...Ad sanctum Jacobum ultra montes... Przyczynek do badań nad pielgrzymkami mieszczan kołobrzeskich w średniowieczu, [w:] Civitas et Villa. Miasto i wieś w średniowiecznej Europie Środkowej, red. C. Buśko, J. Klápště, L. Leciejewicz, S. Moździoch, Wrocław–Praha 2002, s. 265–269.

Rębkowski M., Drewniana figurka św. Jana, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. III, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 1998, s. 259–270.

Rębkowski M., Kołobrzeska zapinka zdobiona motywem złączonych dłoni na tle podobnych znalezisk z północnozachodniej Europy, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 36, nr 3, 1988, s. 515–526.

Rębkowski M., Pracownie rogownicze i ich produkty oraz zabytki wykonane z innych surowców, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. IV, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 1999, s. 279.

Rębkowski M., Uwagi o niektórych atrybutach średniowiecznych pielgrzymów na podstawie znalezisk z północnej Polski, „Archaeologia Historica Polona”, t. 15, nr 2, 2005, s. 221–227.

Rębkowski M., Wyroby z rogu i kości, bursztynu, kamienia, szkła oraz gliny, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. I, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 1996, s. 337–344.

Rębkowski M., Zabytki bursztynowe, szklane, kamienne, rogowe i kościane oraz inne wyroby wykonane z gliny, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. II, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 1997, s. 234–241.

Rębkowski M., Zabytki wykonane z innych surowców, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. III, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 1998, s. 277–287.

Rębkowski M., Znaki pielgrzymie, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. III, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 1998, s. 224–227.

Richards E.G., Odmierzanie czasu. Kalendarz i jego historia, Warszawa 1999.

Riddle J.M., Pomum ambrae: Amber Ambergris in Plague Remedies, „Sudhoffs Archiv für Geschichte der Medizin und der Naturwissenschaften”, t. 48, nr 2, 1964, s. 111–122.

Rogatko J., Nowe znaleziska z okolic Gródka nad Bugiem woj. Zamość, „Sprawozdania Archeologiczne”, t. 46, 1994, s. 169–184.

Rokosz M., Nad pierścieniem zwanym świętego Stanisława, [w:] Historia i dziedzictwo. Księga jubileuszowa z okazji 45 rocznicy święceń kapłańskich i 70 rocznicy urodzin ks. prof. dra hab. Jacka Urbana, red. R. Tyrała i in., Kraków 2023, s. 91–103.

Romanowicz P., Późnośredniowieczna importowana ceramika naczyniowa, [w:] Archeologia Stargardu, t. III, Badania na Rynku Staromiejskim, red. M. Majewski, K. Stań, Stargard 2017, s. 77–85.

Romanowicz P., Zabawa w średniowiecznym mieście. Studium archeologiczne z miast południowego Bałtyku, Szczecin 2016.

Rosen E., The Invention of Eyeglasses, „Journal of the History of Medicine and Allied Sciences”, t. 11, nr 1, 1956, s. 13–46.

Rożek M., Infuła św. Stanisława w Skarbcu Katedry na Wawelu, „Nasza Przeszłość”, t. 37, 1972, s. 37–47.

Rulewicz M., Wczesnośredniowieczne gry w ośrodkach miejskich na Pomorzu, „Z Otchłani Wieków”, t. 27, nr 1, 1961, s. 18–24.

Russocki S., Kuczyński S., Willaume J., Godło, barwy i hymn Rzeczypospolitej, Warszawa 1978.

Sachanbiński M., Kamienie szlachetne w klejnotach monarszych ze Środy Śląskiej, [w:] Skarb ze Środy Śląskiej, red. J. Pietrusiński, J. Witkowski, Wrocław 1996, s. 64–74.

Sachs C., Historia instrumentów muzycznych, Kraków 1975.

Sachs R., (rec.) Helena Malinowska-Łazarczyk, Cmentarzysko średniowieczne w Cedyni, Muzeum Narodowe Szczecin 1982, Bd. 1, S. 231, Taj. 38; Bd. 2, S. 219, Abb. 121, „Zeitschrift fur Archäologie”, t. 19, nr 1, 1985, s. 140–143.

Saczyńska M., Prywatna przestrzeń sakralna. Przykłady wykorzystywania ołtarzy przenośnych w późnośredniowiecznej Polsce, [w:] Dom, majątek, klient, sługa. Manifestacja pozycji elit w przestrzeni materialnej i społecznej (XIII–XIX wiek), red. M.R. Pauk, M. Saczyńska, Warszawa 2010, s. 111–127.

Saczyńska M., Z Bogiem do Boga – obrzęd błogosławienia pielgrzymów w pontyfikacie łach krakowskich z XV wieku, [w:] Samotrzeć, w kompanii czy z orszakiem? Społeczne aspekty podróżowania w średniowieczu i czasach nowożytnych, red. M. Saczyńska, E. Wółkiewicz, Warszawa 2012, s. 111–132.

Salavoura E., Mycenaean “ear-pick”: A rare metal burial gift, toilet or medical implement?, [w:] Kosmos: Jewellery, Adornment and textiles in the Aegean Bronze Age. Proceedings of the 13th International Aegean Conference, red. R. Laffineur, L.M. Nosch, Leuven–Liége 2012 (Aegaeum, 33), s. 345–352.

Samsonowicz A., Łowiectwo w Polsce Piastów i Jagiellonów, Wrocław 1991 (Studia i Materiały z Historii Kultury Materialnej, 62).

Samsonowicz A., Wytwórczość skórzana w Polsce wczesnofeudalnej, Wrocław 1982.

Samsonowicz A., Z badań nad twórczością skórzaną w Polsce wczesnośredniowiecznej, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, t. 22, nr 4, 1974, s. 633–653.

Samsonowicz H., Życie miasta średniowiecznego, Warszawa 1970.

Sánchez Prieto A.B., Martínez-Dávila R.L., Deciphering Secrets: The Illuminated Manuscripts of Medieval Europe, https://www.youtube.com/watch?v=bg3UrI9ktVE ); A. B. Sanchez Prieto, Bookbinding 2. The Evolution of Bookbinding During the Middle Ages (Part 2), https://www.academia.edu/28425391/Bookbinding_2_Bookbinding_Evolution_During_the_Middle_Ages_Part_2_

Sawicka J., Kwestia chronologii, typologii i pochodzenia szklanej biżuterii z wczesnośredniowiecznego ośrodka grodowego w Gnieźnie, „Folia Praehistorica Posnaniensia”, t. 25, 2020, s. 247–289.

Sawicki J., A unique late medieval framed purse from New Market (Nowy Targ) square in Wrocław, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 67, nr 4, 2019, s. 551–530.

Sawicki J., Akcesoria stroju, [w:] Rytm rozwoju miasta na kulturowym pograniczu. Studium strefy placu Nowy Targ we Wrocławiu, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2018 (Wratislavia Antiqua, 23), s. 905–974.

Sawicki J., Elementy stroju i pasa oraz fragmenty opraw ksiąg z ul. Katedralnej 4 we Wrocławiu, [w:] Nowożytny cmentarz przy kościele św. Piotra i Pawła na Ostrowie Tumskim we Wrocławiu (lata 1621–1670), red. A. Pankiewicz, Wrocław 2012 (Wratislavia Antiqua, 17), s. 97–107.

Sawicki J., Kultura materialna w świetle znalezisk z grobów na cmentarzu Salwatora we Wrocławiu, [w:] Cmentarz Salwatora. Pierwsza nekropola wrocławskich protestantów, red. K. Wachowski, Wrocław 2015 (Wratislavia Antiqua, 21), s. 59–137.

Sawicki J., Medieval dress accessories from Nowy Targ Square in Wrocław. Catalogue of finds, Wrocław 2017.

Sawicki J., Problem średniowiecznych odznak w postaci krzyża Tau. Wrocławska odznaka zakonu szpitalników św. Antoniego z Vienne (?) na tle europejskich źródeł, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 55, 2013, s. 327–343.

Sawicki J., Ramki torebek i portmonetek z fosy na Placu Dominikańskim we Wrocławiu, „Śląskie Sprawozdania Archeologiczne”, t. 56, 2014, s. 301–312.

Sawicki J., Średniowieczne świeckie odznaki w Polsce na tle europejskim, Wrocław 2014 (Wratislavia Antiqua, 20).

Sawicki J., Wachowski K., Akcesoria pielgrzymie i dewocjonalia z pl. Nowy Targ we Wrocławiu, [w:] Rytm rozwoju miasta na kulturowym pograniczu. Studium strefy placu Nowy Targ we Wrocławiu, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2018 (Wratislavia Antiqua, 23), s. 719–746.

Schechner S.J., Astrolabes and Medieval Travel, [w:] The Art, Science, and Technology of Medieval Travel, red. R.O. Bork, A. Kann, Abingdon 2008, s. 181–207.

Schlumbaum A., Vandorpe P., A short history of Lagenaria siceraria (bottle gourd) in the Roman provinces: morphotypes and archaeogenetics, „Vegetation History and Archaeobotany”, t. 21, 2012, s. 499–509.

Sciacca C., Stitches, Sutures, and Seams: ‘Embroidered’ Parchment Repairs in Medieval Manuscripts, Medieval Clothing and Textiles, t. VI, red. R. Netherton, G.R. Owen-Crocker, Woodbridge 2010, s. 57–92.

Semkowicz W., Paleografia łacińska, Kraków 2011.

Seroka H., Herby miast małopolskich do końca XVIII wieku, Warszawa 2002.

Shirley J., Garnier’s Becket: translated from the 12th-century Vie Saint Thomas le Martyr de Cantorbire of Garnier of Pont-Saint-Maxence, London 1975.

Siemianowska E., Jedyny taki nóż z ziem polskich – wyjątkowe odkrycie w Pasymiu, https://wczesnesredniowiecze.pl/artykul,138,jedyny-taki-noz-z-ziem-polskich–-wyjatkowe-odkrycie-w-pasymiu.html

Siemianowska E., Wczesnośredniowieczne grzechotki i pisanki w strefie przebiegu szlaku lądowego z Rusi na Pomorze, [w:] Kultura materialna średniowiecza w Polsce, red. P. Kucypera, S. Wadyl, Toruń 2008, s. 67–84.

Sieradzka A., Kostiumologia polska jako nauka pomocnicza historii, Warszawa 2013.

Sieradzka-Burghardt E., Burghardt M., Na pograniczu… Najstarsze dzieje ziemi jarosławskiej. Katalog wystawy, Jarosław 2024.

Sikora F., Dubie, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. I, z. 3, opr. J. Laberschek, Z. Leszczyńska-Skrętowa, F. Sikora, Wrocław 1985, s. 619–625.

Sikora F., Grodkowice, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. II, z. 1, opr. J. Laberschek, Z. Leszczyńska-Skrętowa, F. Sikora, Wrocław 1989, s. 53–56.

Sikora F., Wilamowski M., Łapanów, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. III, z. 4, opr. W. Bukowski, J. Laberschek, Z. Leszczyńska-Skrętowa, A. Marzec, F. Sikora, M. Wilamowski, M. Wolski, współpraca archeologiczna S. Kołodziejski, red. F. Sikora, Kraków 2003, s. 811–831.

Sirko M., Zarys historii kartografii, Lublin 1999.

Siwiak A., Średniowieczna figurka gliniana z badań archeologicznych w Bydgoszczy, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 53, nr 2, 2005, s. 191–195.

Skambraks T., Tally Sticks as Media of Knowledge in the Contexts of Medieval Economic and Administrative History, [w:] The Knowledge Economy: Innovation, Productivity and Economic Growth, 13th to 18th Century, red. G. Nigro, Firenze 2023, s. 137–158.

Skarby elbląskiego muzeum: 150 lat muzealnictwa w Elblągu, red. S. Czuba, M. Marcinkowski, Elbląg 2014.

Skóra K., Strzyż P., Szymczak J., Bull of Antipope John XXIII found in Mierzyn, Central Poland, „Fasciculi Archaeologiae Historicae”, t. 35, 2022, s. 131–145.

Skubiszewski P., Jeszcze o czarze włocławskiej. Uwagi po 40 latach, [w:] Arma virumque cano. Profesorowi Zdzisławowi Żygulskiemu Jun. W osiemdziesięciopięciolecie urodzin, Kraków 2006, s. 115–132.

Skupieński K., O znaku notarialnym jako źródle poznania polskiej heraldyki średniowiecznej, [w:] Discernere vera ac falsa. Prace ofiarowane Józefowi Szymańskiemu w sześćdziesiątą rocznicę urodzin, Lublin 1992 (= „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F. Historia”, t. 45), s. 231–243.

Słowiński M., Błazen dzieje postaci i motywu, Poznań 1993.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, Warszawa 1880.

Słownik staropolski, t. V, z. 2, red. S. Urbańczyk, Wrocław–Kraków 1965.

Smakosz A., Między lekiem a kosmetykiem. Właściwości farmakologiczne i receptury na pomum ambrae (pomander), [w:] Acta Uroboroi – w kręgu epidemii, t. II, red. M. Dąsal, Wrocław 2019, s. 18–34.

Sobel J.R., Katalog pieczęci proboszczów Śląskich kościołów parafialnych do 1419 roku, Kraków 2024.

Sobel J.R., Pieczęcie proboszczów – zapomniany dział sfragistyki. Przyczynek do badań nad pieczęciami kleru parafialnego na przykładzie pięciu sigillów śląskich plebanów z początku XIV w., „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka”, t. 75, z. 1, 2020, s. 32–39.

Sobucki W., Atramenty żelazowo-galusowe, „Ochrona Zabytków”, t. 49, nr 3 (194), 1996, s. 281–291.

Sokół S., Historia chirurgii w Polsce, cz. 1, Chirurgia okresu cechowego, Wrocław 1967.

Sołtan K., O stilusach rogowych lub kościanych. Przyczynek do zagadnienia technik pisania na tabliczkach woskowych, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 47, nr 3/4, 1999, s. 413–420.

Sołtan-Kościelecka K., Dwa nowe stilusy z zamku Pucku, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 51, nr 1, 2003, s. 63–65.

Sołtysiak M., Archeologia szachów. Przyczynek do badania zmian kulturowych dotyczących pozycji kobiet w średniowieczu, na przykładzie transformacji figury wezyra w królową, „Homo Ludens”, t. 1, nr 6, 2014, s. 153–170.

Sołtysiak M., Gry planszowe wikingów – rekonstrukcja gier planszowych na przykładzie hnefatafl, „Homo Ludens”, t. 1, nr 5, 2013, s. 253–266.

Sosnowski M., Kilka uwag o srebrnym pierścieniu z inskrypcją z Tumu pod Łęczycą, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 72, nr 3, 2024, s. 283–300.

Sosnowski R., Tylus P., Co mówią stare rękopisy, Kraków 2010.

Srebrny naszyjnik z kaptorgami i krzyżowatą zawieszką z Dziekanowic, red. J. Wrzesiński, A.M. Wyrwa, Lednica 2015.

Sroczyński R., Wynalazek kompasu w Chinach i problem jego przekazu do Europy, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, t. 14, nr 1, 1969, s. 31–51.

Sroka E., Nieznany relikwiarz z Ostrowa Lednickiego, „Studia Lednickie”, t. 3, 1994, s. 127–149.

Stanisławski B., Dysk drewniany z Wolina jako kompas słoneczny – następny krok w badaniach nad wczesnośredniowieczną nawigacją?, „Materiały Zachodniopomorskie”, t. 46, 2000, s. 157–176.

Stanisławski B., Jómswikinga saga w świetle źródeł archeologicznych, [w:] Wolin wczesnośredniowieczny, cz. 2, red. B. Stanisławski, W. Filipowiak, Warszawa 2014, s. 318–349.

Stanisławski B., Filipowiak W., Wolin wczesnośredniowieczny, cz. 1, Warszawa 2013 (Origines Polonorum, 6).

Starski M., Badania archeologiczne parceli Pl. Wolności 29 w Pucku w 2015 i 2016 roku, „Zapiski Puckie”, z. 16, 2017, s. 7–16.

Starzyński M., Gmerk – znak własnościowy czy tożsamości mieszczan? O pewnych niekonsekwencjach polskiej terminologii heraldycznej, „Średniowiecze Polskie i Powszechne”, t. 16, 2024, s. 161–184.

Stasiak W., Grygiel R., Biżuteria i elementy stroju, [w:] Początki Łęczycy, t. II, Archeologia o początkach Łęczycy, red. R. Grygiel, T. Jurek, Łódź 2014, s. 194–208.

Stasiak W., Grygiel R., Pozostałe materiały ruchome. Okres kasztelański (faza III, lata 50. XIII – 1 połowa XIV wieku), [w:] Początki Łęczycy, t. II, Archeologia o początkach Łęczycy, red. R. Grygiel, T. Jurek, Łódź 2014, s. 341–374.

Stasiak W., Grygiel R., Pozostałe materiały ruchome. Okres początków państwa Piastów (faza II, koniec X – początek XII wieku), [w:] Początki Łęczycy, t. II, Archeologia o początkach Łęczycy, red. R. Grygiel, T. Jurek, Łódź 2014, s. 182–224.

Stasiak W., Grygiel R., Pozostałe materiały ruchome. Okres początków państwa Piastów (faza III, lata 50. XIII – 1 połowa XIV wieku), [w:] Początki Łęczycy, t. II, Archeologia o początkach Łęczycy, red. R. Grygiel, T. Jurek, Łódź 2014, s. 341–375.

Stempin A., Astragalusy – czyli dlaczego gramy sześciennymi kostkami, [w:] Magia gry – sztuka rywalizacji, red. A. Stempin, Poznań 2012, s. 17–26.

Stempin A., Figura szachowa z Elbląga, „Fontes Archaeologici Poznanienses”, t. 42, 2006, s. 255–261.

Stempin A., Gry w heraldyce, detalach dekoracyjnych oraz sztuce na terenie Polski, [w:] Magia gry – sztuka rywalizacji, red. A. Stempin, Poznań 2012, s. 113–123.

Stempin A., Kości, [w:] Magia gry – sztuka rywalizacji, red. A. Stempin, Poznań 2012, s. 29–33.

Stempin A., Najstarsze (XI–XII w.) figury szachowe wykonane w stylistyce abstrakcyjnej arabskiej z terenu Polski, na tle trendów europejskich związanych z początkowymi fazami adaptacji w Europie, „Slavia Antiqua”, t. 62, 2021, s. 285–315.

Stempin A., Szachy – geneza gry i europejskie początki, [w:] Magia gry – sztuka rywalizacji, red. A. Stempin, Poznań 2012, s. 73–87.

Stempin A., Szachy jako gra i metafora cywilizacji europejskiej, [w:] Geniusz Europy, red. A. Stempin, Poznań 2019, s. 8–19.

Steuer H., Waagen und Gewichte aus dem mittelalterlichen Schleswig. Funde des 11. bis 13. Jahrhunderts aus Europa als Quellen zur Handels- und Währungsgeschichte, Köln–Bonn 1997 (Zeitschrift für Archäologie des Mittelalters, 10).

Stolarczyk T., Adamska D., Stempel tłoka pieczęci rycerskiej z okolic Jawora, „Studia Źródłoznawcze”, t. 42, 2004, s. 79–84.

Strobin J., Żołędziowski K., Wytwórczość metaloplastyczna z osady w Janowie Pomorskim, stan. 1. Wyniki specjalistycznych badań artefaktów z metali kolorowych i szlachetnych pozyskanych w sezonach badawczych 1984–1991 oraz 2000–2008, Elbląg 2021 (Studia nad Truso, 4).

Strzyż P., Broń palna w Europie środkowej w XIV–XV w., Łódź 2014.

Strzyżewski W., Treści symboliczne herbów miejskich na Śląsku, Ziemi Lubuskiej i Pomorzu Zachodnim do końca XVIII wieku, Zielona Góra 1999.

Suchodolski S., Nowa bulla Bolesława Krzywoustego i problem ołowianych pieczęci w Polsce wczesnośredniowiecznej, „Przegląd Historyczny”, t. 100, nr 2, 2009, s. 207–236.

Sulkowska-Tuszyńska K., Przeszłość w ceramice ukryta. O bańkach, dzbanach, nocnikach... w łaźniach i domach gości używanych (XV/XVI – 1 połowa XVI w.), [w:] Ceramika i szkło w archeologii i konserwacji, red. S. Siemianowska, P. Rzeźnik, K. Chrzan, Wrocław 2017, s. 119–140.

Sulkowska-Tuszyńska K., Średniowieczne naczynia ceramiczne z klasztoru norbertanek w Strzelnie, Toruń 1997.

Supruniuk A., Pilgrims and pilgrimages in medieval Europe, [w:] Trade routes and pilgrimage trails as a factor of integration: sanctuaries and cult, red. J. Kmieciński, M. Olędzki, K.E. Natkański, Łódź 2005, s. 191–215.

Syty J., Oznaczanie czasu w średniowiecznych źródłach narracyjnych, „Roczniki Humanistyczne”, t. 33, z. 2, 1985, s. 5–47.

Szafrański W., Prahistoria religii w Polsce, Warszawa 1987.

Száz D., Horváth G., Success of sky-polarimetric Viking navigation: revealing the chance Viking sailors could reach Greenland from Norway, „Royal Society Open Science”, t. 5, 172187. http://dx.doi.org/10.1098/rsos.172187

Szczepanik P., Nowe znalezisko miniaturowego konika z okolic Cedyni, „Materiały Zachodniopomorskie”, Nowa Seria, t. 15, 2019, s. 283–304.

Szczepanik P., Nowe znalezisko miniaturowego konika z okolic Tymawy, gm. Gniew, „Pomorania Antiqua”, t. 28, 2019, s. 197–212.

Szczepanik P., Słowiańskie zaświaty. Mity, wizje i wierzenia, Szczecin 2018.

Szczepanik P., Wczesnośredniowieczne bursztynowe krzyżyki z terenu Pomorza na tle porównawczym. Materiały i problemy interpretacyjne, „Przegląd Archeologiczny”, t. 71, 2023, s. 271–299.

Szczepanik P., Wczesnośredniowieczne figurki wielotwarzowe z terenów basenu Morza Bałtyckiego – dowód kontaktów międzykulturowych czy uniwersalny fenomen?, „Archaeologia Historica Polona”, t. 21, 2013, s. 49–60.

Szczepanik P., Wczesnośredniowieczne maski Słowian. Obrazy zmarłych, bogów, czy rekwizyty rytualne?, „Przegląd Archeologiczny”, t. 68, 2020, s. 163–186.

Szczepański Ł., Kulesz A., Późnośredniowieczne i nowożytne zabytki skórzane odkryte w obrębie Bramy Garncarskiej w Ostródzie, „Ostródzki Przegląd Historyczny”, t. 3, 2017, s. 45–64.

Szczepkowska-Naliwajek K., Relikwiarze średniowiecznej Europy od IV do początku XVI wieku. Geneza, treści, styl i techniki wykonania, Warszawa 1996.

Szczepkowska-Naliwajek K., Złotnictwo gotyckie Pomorza Gdańskiego Ziemi Chełmińskiej i Warmii, Wrocław 1987.

Szenicowa W., Archeologiczne badania ratownicze na terenie lokacyjnego Kalisza, [w:] Osiemnaście wieków Kalisza. Studia i materiały do dziejów miasta Kalisza i regionu kaliskiego, t. II, red. A. Gieysztor, Kalisz 1961, s. 55–90.

Szmoniewski B.S., Lasota-Kuś A., Lach A., Okoński M., A new deposit of early medieval Axe-like iron bars from a settlement at Brzesko, Site 16–17, Lesser Poland voivodeship, „Sprawozdania Archeologiczne”, t. 76, nr 2, 2024, s. 342–367.

Sztyber A., Kaptorgi, Przykład kunsztu wczesnośredniowiecznego z złotnictwa, „Alma Mater”, t. 99, s. 283–286.

Szulta W., Narzędzia rolnicze i gospodarcze, [w:] Wczesnośredniowieczne mosty przy Ostrowie Lednickim. Mosty traktu gnieźnieńskiego, t. I, red. Z. Kurnatowska, Lednica–Toruń 2000, s. 108–109.

Szwejkowska H., Książka drukowana XV–XVIII wieku. Zarys historyczny, Wrocław 1975.

Szydłowska Z., Staropolskie nazewnictwo instrumentów muzycznych, Kraków 1977.

Szyjewski A., Religia Słowian, Kraków 2003.

Szymański J., Herbarz średniowiecznego rycerstwa polskiego, Warszawa 1993.

Szymański J., Nauki pomocnicze historii, Warszawa 1983.

Szymański J., W sprawie genezy polskich herbów miejskich, [w:] Społeczeństwo Polski średniowiecznej, t. VI, red. S.K. Kuczyński, Warszawa 1994, s. 169–179.

Szymański M., Przyczynek do identyfikacji średniowiecznej aparatury destylacyjnej w Polsce, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, t. 30, 2015, s. 207–223.

Szymczak A., Szymczak J., Lektyki i kolebki, karety i zwykłe wozy. Pojazdy dla pań i panów, wielkich tego świata oraz maluczkich w Polsce średniowiecznej i wczesnonowożytnej, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, t. 36, 2021, s. 203–224.

Szymczak J., Pojedynki i harce, turnieje i gonitwy. Walki o życie, cześć, sławę i pieniądze w Polsce Piastów i Jagiellonów, Warszawa 2008.

Szymczak J., Pojedynki rycerskie, czyli rzecz o sądzie Bożym w świecie Jagiellonów, „Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego”, t. 4, 1999, s. 157–166.

Szymczak J., Rycerz w podróży na kwaterze i ze spyżą, Warszawa 2014.

Szymczyk M., Stan badań nad historią papiernictwa na ziemiach polskich, „Rocznik Muzeum Papiernictwa”, t. 1, 2007, s. 11–25.

Śledzik-Kamińska H., Manierka pielgrzymia, [w:] Ze studiów nad życiem codziennym w średniowiecznym mieście. Parcele przy ulicy więziennej 10–11 we Wrocławiu, red. C. Buśko, J. Piekalski, Wrocław 1999 (Wratislavia Antiqua, 1), s. 119–120.

Ślusarski K.W., Wczesnośredniowieczne pisanki i grzechotki z ziem polskich. Próba typologii, [w:] Hereditatem cognoscere. Studia i szkice dedykowane Profesor Marii Miśkiewicz, red. Z. Kobyliński, Warszawa 2004, s. 79–123.

Świderska U., Miłość dworna w średniowiecznej Polsce, [w:] Etos rycerski w Europie środkowej i wschodniej X–XV w., red. W. Peltz, J. Dudek, Zielona Góra 1997, s. 35–43.

Świt Pomorza. Kolekcja starożytności pomorskich. Katalog stałej wystawy archeologicznej, red. A.B. Kowalska, K. Kowalski, Szczecin 2022.

Tandecki J., Rachunkowość i księgi rachunkowe miast pruskich w średniowieczu. Wstęp do problematyki, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”, t. 70, 2010, s. 19–31.

Teofila kapłana i zakonnika O sztukach rozmaitych ksiąg troje, tłum. T. Żebrawski, Kraków 1880; tekst dostępny on-line: https://almanach.historyczny.org/wiki/?title=O_Sztukach_Rozmaitych_Ksi%C4%85g_Troje/Ksi%C4%99ga_I&oldid=6981 [dostęp: 15 VII 2021].

Thompson D.V., The materials and techniques of medieval painting, with a Foreword by Bernard Berenson, New York 1956.

Toussaint G., Relics in Medieval Book Covers, [w:] Clothing Sacred Scriptures. Book Art and Book Religion in Christian, Islamic, and Jewish Cultures, red. D. Ganz, B. Schellewald, Berlin 2019, s. 141–158.

Toussaint-Samat M., Historia stroju, tłum. K. Szeżyńska-Maćkowiak, Warszawa 2004.

Trawicka E., Metalowe przybory toaletowe, [w:] Archeologia Gdańska, t. VII, Lastadia najstarsza stocznia Gdańska w świetle badań archeologicznych, red. B. Kościński, Gdańsk 2020, s. 437–439.

Trawicka E., Stilusy żelazne, [w:] Archeologia Gdańska, t. VII, Lastadia najstarsza stocznia Gdańska w świetle badań archeologicznych, red. B. Kościński, Gdańsk 2020, s. 511.

Trawicka E., Zabytki metalowe, [w:] Jatki mięsne w Gdańsku od XIV do XX wieku, red. A. Pudło, W. Ossowski, E. Trawicka, Gdańsk 2018, s. 335–388.

Trawicka E., Zabytki metalowe z Wyspy Spichrzów w Gdańsku (badania z 2004 roku), [w:] Archeologia Gdańska, t. IV, red. H. Paner, Gdańsk 2010, s. 93–150.

Trawicka E., Zabytki metalowe ze stanowiska 5 w Gdańsku – Hala Targowa, [w:] Archeologia Gdańska, t. III, red. H. Paner, Gdańsk 2007, s. 67–128.

Trzciński M., Miecz katowski, pręgierz, szubienica: zabytki jurysdykcji karnej na Dolnym Śląsku (XIII–XVIII w.), Wrocław 2000.

Trzeciecki M., Kultura materialna średniowiecznego Płocka, [w:] Historia Płocka w ziemi zapisana, red. A. Gołembnik, Płock 2000, s. 87–133.

Turnau I., Polskie skórnictwo, Wrocław 1983.

Turnau I., Słownik ubiorów. Tkaniny, wyroby pozatkackie, skóry, broń i klejnoty oraz barwy znane w Polsce od średniowiecza do początku XIX w., Warszawa 1999.

Turnbull L. A, Santamaria L., Martorell T., Rallo J., Hector A., Seed size variability: from carob to carats, „Biology Letters”, t. 22, 2006, nr 2 (3), s. 397–400.

Turska K., Opinia Jana Długosza o ubiorze Władysława Jagiełły w świetle rachunków dworu, [w:] Szkice z dziejów materialnego bytowania społeczeństwa polskiego, red. M. Dembińska, Wrocław 1989 (Studia i Materiały z Historii Kultury Materialnej, 61), s. 99–117.

Turska K., Ubiór dworski w Polsce w dobie pierwszych Jagiellonów, Wrocław 1987.

Twining L., A History of the Crown Jewels of Europe, London 1960.

Tyniec A., Światowid ze Zbrucza, [w:] Pradzieje i wczesne średniowiecze Małopolski. Przewodnik po wystawie. Katalog zabytków, red. J. Rydzewski, Kraków 2005, s. 217– 222.

Tyszkiewicz J., Czynniki kształtujące zdrowie w Polsce XIII–XV w. Część II, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 15, nr 2, 1977, s. 183–196.

Verdon J., Przyjemności średniowiecza, Warszawa 1998.

Wachowska B., Wachowski K., Uwagi o chronologii i typologii wczesnośredniowiecznych wag składanych z terenu Śląska, „Silesia Antiqua”, t. 13, 1972, s. 215–222.

Wachowski K., Blisko i daleko od morza. Kultura materialna miast hanzeatyckich, [w:] Polska i Europa w średniowieczu. Przemiany strukturalne. Podmioty i przedmioty w badaniach historycznych, red. M. Adamczewski, Warszawa 2011, s. 125–159.

Wachowski K., Elementy stroju. Pas, [w:] Ze studiów nad życiem codziennym w średniowiecznym mieście. Parcele przy ulicy więziennej 10–11 we Wrocławiu, red. C. Buśko, J. Piekalski, Wrocław 1999 (Wratislavia Antiqua, 1), s. 66–69.

Wachowski K., Emblemata mediaevalia profana. Przykład Polski, Wrocław 2013 (Acta Universitatis Wratislaviensis. Studia Archeologiczne, 46).

Wachowski K., Kult Św. Jadwigi trzebnickiej w średniowieczu w świetle nowszych źródeł, „Archaeologia Historica Polona”, t. 7, 1998, s. 71–77.

Wachowski K., Kultura kupiecka, [w:] Ulice średniowiecznego Wrocławia, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2010 (Wratislavia Antiqua, 11), s. 205–207.

Wachowski K., Ozdoby i akcesoria stroju. Zapinki, [w:] Ulice średniowiecznego Wrocławia, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2010 (Wratislavia Antiqua, 11), s. 236–238.

Wachowski K., Późnośredniowieczny pas rycerski na Śląsku w świetle źródeł archeologicznych, „Archeologia Silesiae”, t. 1, 2002, s. 239–263.

Wachowski K., Problematyka tzw. pasa naddługiego w pełnym średniowieczu, „Archaeologia Historica Polona”, t. 5, 1997, s. 187–192.

Wachowski K., Spätmittelalterliche Gürtel des Adels in Schlesien im Lichte archäologischer Quellen, „Zeitschrift für Archäologie des Mittelalters”, t. 29, 2001, s. 87–112.

Wachowski K., Sprzączki profilowane z terenu Śląska, „Studia Archeologiczne”, t. 26, 1995, s. 247–251.

Wachowski K., Symbol – inicjał – monogram – emblemat – order – dewiza? Z badań nad obyczajem rycerskim w XIV–XV wieku, „Archaeologia Historica Polona”, t. 15, nr 2, 2005, s. 399–414.

Wachowski K., Systemy odważników w Polsce średniowiecznej, [w:] Świat Słowian wczesnego średniowiecza, red. M. Dworaczyk, A.B. Kowalska, S. Moździoch, M. Rębkowski, Szczecin–Wrocław 2006, s. 359–364.

Wachowski K., Szpila, [w:] Ulice średniowiecznego Wrocławia, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2010 (Wratislavia Antiqua, 11), s. 235.

Wachowski K., Średniowieczne pielgrzymki mieszkańców Śląska, „Archeologia Polski”, t. 50, z. 1/2, 2005, s. 103–128.

Wachowski K., Wagi i odważniki na Śląsku wczesnośredniowiecznym na tle porównawczym, „Przegląd Archeologiczny”, t. 22, 1974, s. 173–207.

Wachowski K., Znajomość pisma w późnośredniowiecznym Wrocławiu, [w:] Rytm rozwoju miasta na kulturowym pograniczu. Studium strefy placu Nowy Targ we Wrocławiu, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2018 (Wratislavia Antiqua, 23), s. 539–562.

Wachowski K., Witkowski J., Henryk IV Prawy – homo oeconomicus czy homo ludens?, [w:] Śląsk w czasach Henryka IV Prawego, red. K. Wachowski, Wrocław 2005 (Wratislavia Antiqua, 8), s. 71–83.

Wachowski K., Wójcik M.L., Późne średniowiecze i nowożytność. Scholaryzacja, [w:] Archeologia. Górny Śląsk, Katowice 2013, s. 193–242.

Walczak M., (rec.) O przykrych skutkach braku kompetencji w historii sztuki. Uwagi na temat książki Katarzyny Bogackiej, Insygnia biskupie w Polsce. Pierścień, pektorał, infuła XI–XVIII w. Instytut wydawniczy PAX, Warszawa 2008, ss. 406, il. 190, „Folia Historiae Artium. Seria Nowa”, t. 14, 2016, s. 109–115.

Walczak M., „Alter Christus”. Studia nad obrazowaniem świętości w sztuce średniowiecznej na przykładzie św. Tomasza Becketa, Kraków 2001.

Walczak M., Pierścień zwany św. Stanisława, [w:] Wawel 2000, t. I, opr. K.J. Czyżewski, Kraków 2000, s. 208–209, kat. I/183.

Walicki M., Iluminacje i oprawy rękopisów, [w:] Sztuka polska przedromańska i romańska do schyłku XIII wieku, red. M. Walicki, Warszawa 1971, s. 249–275.

Walicki M., Malarstwo polskie: gotyk, renesans, wczesny manieryzm, Warszawa 1963.

Walicki M., Rzemiosło artystyczne w służbie kościoła, [w:] Sztuka polska przedromańska i romańska do schyłku XIII wieku, red. M. Walicki, Warszawa 1971, s. 275–303.

Waszczuk K., Żychliński D., Pachulski P., Prawniczak R., Nie wszystko „tarło” co ma zęby – w poszukiwaniu funkcji, „Slavia Antiqua”, t. 57, 2016, s. 221–237.

Wawrzeniuk J., Kilka refleksji na temat prób rekonstrukcji wierzeń mieszkańców ziem polskich we wczesnym średniowieczu, „Ethos”, t. 29, nr 3 (115), 2016, s. 46–65.

Wawrzonowska Z., Uzbrojenie i ubiór Piastów Śląskich od XII do XIV w., Łódź 1976.

Webb D., Pilgrims and Pilgrimage in the Medieval West, London–New York 1999.

Wentkowska A., Wąchock, pow. Iłża, „Informator Archeologiczny: Badania”, t. 1, 1967, s. 377–378.

Węcowski P., Polskie itineraria średniowieczne i nowożytne. Przegląd badań i propozycje badawcze, „Studia Źródłoznawcze. Commentationes”, t. 37, 2000, s. 13–48.

Wieczorek-Kańczura K., Szajt J., Noże, pochewki i okucia pochewek na noże, [w:] Rytm rozwoju miasta na kulturowym pograniczu. Studium strefy placu Nowy Targ we Wrocławiu, red. J. Piekalski, K. Wachowski, Wrocław 2018 (Wratislavia Antiqua, 23), s. 296–322.

Wiklak H., Gdańskie pochewki na noże z X–XIII wieku [w:] Gdańsk wczesnośredniowieczny, t. VI, red. J. Kamińska, Gdańsk 1967, s. 67–80.

Wiktor-Kisza B., Bulla papieża Aleksandra IV znaleziona na Wawelu, [w:] Polonia Minor Medii Aevii. Studia ofiarowane Panu Profesorowi Andrzejowi Żakiemu w osiemdziesiątą rocznicę urodzin, red. Z. Woźniak, J. Gancarski, Kraków–Krosno 2003, s. 455–465.

Wilgocki E., Drewniany posążek ze szczecińskiego Podzamcza, „Przegląd Archeologiczny”, t. 43, 1995, s. 187–190.

Willaume J., Echa przewłaszczenia oraz zniszczenia insygniów koronnych Rzeczpospolitej w świetle tradycji i źródeł, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F. Nauki Filozoficzne i Humanistyczne”, t. 25, 1970, s. 49–68.

Wilska M., Błazen na dworze Jagiellonów, Warszawa 1998.

Wilska M., Osobliwości kultury dworskiej w XIV wieku. Luksus czy potrzeba?, [w:] Nędza i dostatek na ziemiach polskich od średniowiecza po wiek XX, red. J. Sztetyłło, Warszawa 1992, s. 19–24.

Witecki J., Intrygujące! „Korona średzka i zagadka zielonych kamieni”, 3 X 2018, https://mnwr.pl/korona-sredzka-i-zagadka-zielonych-kamieni/ [dostęp: 10 III 2025].

Witkowska A., Funkcje praktyk wotywnych w religijności ludowej późnego średniowiecza, [w:] Sztuka i ideologia XV wieku, red. P. Skubiszewski, Warszawa 1978, s. 97–110.

Witkowska A., Peregriantio religiosa w średniowiecznej Europie, [w:] Peregrinationes. Pielgrzymki w kulturze dawnej Europy, red. H. Manikowska, H. Zaremska, Warszawa 1995, s. 9–16.

Wojciechowska I., Gliniana figurka Chrystusa Ukrzyżowanego z drugiej połowy XV–XVI w. z badań archeologicznych na Starym Mieście w Stargardzie, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 66, nr 3, 2018, s. 381–390.

Wojciechowska I., Utylitarne i modne. Późnośredniowieczne zapinki ze zbiorów Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Stargardzie, „Materiały Zachodniopomorskie”, Nowa Seria, t. 18, 2022, s. 73–98.

Wojcieszak M., Nekropole średniowiecznego i wczesnonowożytnego Wrocławia, Wrocław 2012 (Wratislavia Antiqua, 15).

Wojtasik J., Wczesnośredniowieczne wyroby ze skóry znalezione na stanowisku 4 w Wolinie, „Materiały Zachodniopomorskie”, t. 6, 1960, s. 159–208.

Wolski M., Lipnica Murowana, [w:] Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. 3, z. 3, opr. W. Bukowski, J. Kurtyka, J. Laberschek, Z. Leszczyńska-Skrętowa, F. Sikora, M. Wolski, red. F. Sikora, Kraków 2006, s. 645–656.

Wołoszyn J.Z., O rozlicznych pożytkach z tykwy, „Przegląd Historyczny”, t. 110, z. 4, 2019, s. 537–564.

Woźniak Z., Zagadkowy ryt na kamieniu z Podegrodzia, pow. Nowy Sącz, „Acta Archaeologica Carpathica”, t. 6, 1964, s. 57–61.

Wójcik M.L, Czternastowieczny tłok pieczętny Piotra von Parchwitz, „Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego Nowej Serii”, t. 21, nr 10, 2011, s. 65–66.

Wójcik M.L., Nieznana pieczęć kanonika wrocławskiego Gerlacha z Pogorzeli. XIII-wieczne znalezisko z okolic Strzegomia, „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka”, t. 68, z. 4, 2013, s. 135–146.

Wójcik M.L., Średniowieczne uzbrojenie Europy łacińskiej jako Ars Emblematica, Wrocław 2017 (Wraislavia Antiqua, 22).

Wółkiewicz E., Episcopus ambulans. Formy i organizacja podróży biskupów wrocławskich w późnym średniowieczu, [w:] Samotrzeć, w kompanii czy z orszakiem? Społeczne aspekty podróżowania w średniowieczu i czasach nowożytnych, red. M. Saczyńska, E. Wółkiewicz, Warszawa 2012, s. 83–109.

Wroniszewski J., „Studya heraldyczne” Antoniego Małeckiego a polskie badania nad heraldyką rycerską, „Studia z Dziejów Średniowiecza”, t. 20, 2016, s. 323–337.

Wroniszewski J., Średniowieczne pieczęcie rycerstwa polskiego, [w:] Pieczęcie w dawnej Rzeczypospolitej. Stan i perspektywy badań, red. Z. Piech, J. Pakulski, J. Wroniszewski, Warszawa 2006, s. 235–250.

Wrzesińska A., Wrzesiński J., Gliniana grzechotka z Dziekanowic w Wielkopolsce, [w:] Fines testis temporum. Studia ofiarowane Profesor Elżbiecie Kowalczyk-Heyman w pięćdziesięciolecie pracy naukowej, Rzeszów 2017, s. 339–344.

Wrzesińska A., Wrzesiński J., „Puste” kabłączki skroniowe z cmentarzyska w Dziekanowicach, [w:] Nie tylko archeologia. Księga poświęcona pamięci Eugeniusza „Gwidona” Wilgockiego, red. E. Cnotliwy, A. Janowski, K. Kowalski, S. Słowiński, Szczecin 2006, s. 209–214.

Wrzesińska A., Wrzesiński J., Zawieszki dzwoneczkowate z cmentarzyska w Dziekanowicach oraz z Ostrowa Lednickiego, „Materiały Zachodniopomorskie”, Nowa Seria, t. 12, 2016, s. 363–380.

Wrzesiński J., Tarło – kim był mężczyzna pochowany na cmentarzysku w Dziekanowicach?, „Studia Lednickie”, t. 5, 1998, s. 65–70.

Wrzesiński J., W poszukiwaniu dźwięków przeszłości. Zagadkowy przedmiot z Ostrowa Lednickiego, „Studia Lednickie”, t. 18, 2019, s. 151–178.

Wrzesiński S., Pomniki bólu i śmierci – zabytki dawnego prawa na ziemiach polskich, Zakrzewo 2009.

Wyrobisz A., Szkło w Polsce od XIV do XVII w., Wrocław 1968.

Wyrozumska B., Dokumenty miasta Radomia z lat 1444 do 1611, „Biuletyn Kwartalny Radomskiego Towarzystwa Naukowego”, t. 21, z. 4, 1984, s. 16–72.

Wyrwa A., Nowy ślad pielgrzymowania z ziem polskich do Santiago de Compostela? Muszla pielgrzymia z Łowicza, [w:] Droga św. Jakuba w Polsce – historia, teraźniejszość, przyszłość. W 10. rocznicę otwarcia pierwszego polskiego odcinka Camino de Santiago. Studia i materiały dedykowane prof. dr. hab. Antoniemu Jackowskiemu, Kraków 2016, s. 153–262.

Wyrwa A.M., Święty Jakub Apostoł. Malakologiczne i historyczne ślady peregrynacji z ziem polskich do Santiago de Compostela, Lednica 2015.

Wyrwa A.M., Zabobony, „wampiry” i remedia antywampiryczne. Przyczynek do poznania zachowań funeralnych, [w:] Czarownice, red. J. Wrzesiński, Poznań 2008 (Funeralia Lednickie, 2), s. 43–66.

Wyszyńska A., Ubiór w kulturze późnego średniowiecza i wczesnego renesansu – stan i metodologia badań, [w:] Meandry historii, red. A. Kubica, Ł. Jończyk, Kraków–Katowice 2013, s. 127–140.

Wywrot B., Wyroby skórzane, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. I, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 1996, s. 243–284.

Wywrot B., Zabytki skórzane, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. II, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 1997, s. 183–206.

Wywrot-Wyszkowska B., Późnośredniowieczne patynki z lokacyjnego Kołobrzegu, „Przegląd Archeologiczny”, t. 50, 2002, s. 103–110.

Wywrot-Wyszkowska B., Przedmioty z poroża, kości i rogu oraz z innych surowców, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. VI, red. B. Wywrot-Wyszkowska, M. Dworaczyk, M. Rębkowski, Kołobrzeg 2016, s. 183–197.

Wywrot-Wyszkowska B., Skórnictwo w lokacyjnym Kołobrzegu. XIII–XV wiek, Szczecin 2008.

Wywrot-Wyszkowska B., Zabytki skórzane, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. VI, red. B. Wywrot-Wyszkowska, M. Dworaczyk, M. Rębkowski, Kołobrzeg 2016, s. 89–128.

Wywrot-Wyszkowska B., Zabytki skórzane odkryte w obrębie późnośredniowiecznego portu gdańskiego, [w:] Archeologia Gdańska, t. IV, red. H. Paner, Gdańsk 2010, s. 189–224.

Wywrot-Wyszkowska B., Znaleziska skórzane, [w:] Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu, t. III, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 1998, s. 229–251.

Wywrot-Wyszkowska B., Janowski A., Mieszczański pas naddługi z późnośredniowiecznego Kołobrzegu, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, t. 65, nr 2, 2017, s. 209–219.

Zaitz E., Wczesnośredniowieczne grzywny siekieropodobne z Małopolski, „Materiały Archeologiczne”, t. 25, 1990, s. 142–178.

Zając M., Sarnowska-Habrat K., Historia optyki okularowej, Instytut Fizyki Politechniki Wrocławskiej, www.if.pwr.wroc.pl/optyka/optometria/wyklady/historia_okularow.pdf

Zajdler L., Dzieje zegara, Warszawa 1977.

Zalewska-Lorkiewicz K., Ilustrowane mappae mundi jako obraz świata. Średniowiecze i początek okresu nowożytnego, Warszawa 1997.

Zamelska-Monczak K., Przedmioty z kości i poroża oraz metali, [w:] Santok. Strażnica i klucz królestwa polskiego. Wyniki badań z lat 1958–1960, red. K. Zamelska-Monczak, Warszawa 2019, s. 192–225.

Zaremska H., Miejsca spotkań kultury masowej: karczmy i łaźnie, [w:] Kultura Polski średniowiecznej XIV–XV w., red. B. Geremek, Warszawa 1997, s. 239–255.

Zdaniewicz R., Późnośredniowieczny antropomorficzny element pasa z Rachowic, woj. Śląskie, „Górnośląskie Raporty Archeologiczne”, t. 1, 2020, s. 144–147.

Zdaniewicz R., Michnik M., Archaeological Survey of The Relics of Early Modern Manor Complexes in Kozłów, in The Region of Upper Silesia, „Fasciculi Archaeologiae Historicae”, t. 35, 2022, s. 71–91.

Zdaniewicz R., Żabiński G., Tłok pieczętny z okolic Żernicy na Górnym Śląsku, „Górnośląskie Raporty Archeologiczne”, t. 2, 2003, s. 159–163.

Zdziebłowski S., Planszówka sprzed pół tysiąca lat. Intrygujące odkrycie na zamku w Ćmielowie, „National Geographic Polska”, 8 IX 2023, https://www.national-geographic.pl/historia/planszowka-sprzed-pol-tysiaca-lat-odkrycie-na-zamku-w-cmielowie-230906090906/ [dostęp: 11 VII 2025].

Zyśko A., Stilusy ze Stargardu źródłem znajomości pisma w średniowiecznym mieście, „Materiały Zachodniopomorskie”, t. 9, 2012, s. 317–348.

Żemigała M., Kafle gotyckie i renesansowe w zamku w Bolesławcu nad Prosną XIV–XVII w., Wrocław 1993.

Żmudziński J., Ozdoby stroju i elementy jubilerskie w krakowskim złotnictwie epoki gotyku. Przegląd zabytków, [w:] Treści – teksty – przesłania. Biżuteria w Polsce, Toruń 2006, s. 15–26.

Żołądź-Strzelczyk D., Dziecko w dawnej Polsce, Poznań 2002.

Żurek A., Materialne ślady pielgrzymek Ślązaków w średniowieczu, [w:] Peregrinationes. Pielgrzymki w kulturze dawnej Europy, red. H. Manikowska, H. Zaremska, Warszawa 1995, s. 332–338.

Żygulski Z., Strój jako forma symboliczna, [w:] Ubiory w Polsce. Materiały z III Sesji Klubu Kostiumologii i Tkaniny Artystycznej przy Oddziale Warszawskim Historyków Sztuki, red. A. Sieradzka, K. Turksa, Warszawa 1994, s. 7–18.

Barczyński M., Zabytki średniowiecznych i wczesnonowożytnych materiałów i przyborów piśmienniczych z terenów Polski, Łódź 2014 (maszynopis pracy magisterskiej IA UŁ).

Kociński M., Późnośredniowieczna siedziba obronna w Trzemszach w woj. konińskim, Łódź 1995 (maszynopis pracy magisterskiej w archiwum IA UŁ).

Kołat J., Blaski i cienie życia codziennego w XV-wiecznej Florencji (maszynopis doktoratu w Ignatianum).

Pająk K., Meble w domach mieszczańskich w Polsce od XV do połowy XVI wieku na tle mebli europejskich, Lublin 2018 (maszynopis w posiadaniu Autorki).

Wichrowski M., Wagi i miary na ziemiach polskich w późnym średniowieczu i w czasach wczesnonowożytnych, Łódź 2009 (praca magisterska w archiwum IA UŁ).