Antoni Krasnowolski – dziewiętnastowieczny protokomunikatywista?

Piotr Lewiński

doi:10.18778/8331-181-4

Antoni Krasnowolski – dziewiętnastowieczny protokomunikatywista?

Piotr Lewiński

Uniwersytet Wrocławski

https://orcid.org/0000-0002-3243-217X (unauthenticated)

Publikacja:

Teorie i praktyki komunikacji : 2

Strony: 107-125

DOI: https://doi.org/10.18778/8331-181-4.09

Słowa kluczowe: komunikacja, gramatyka komunikacyjna, Grażyna Habrajska

Opublikowane: 4 sierpnia 2023

Kategorie: Filologia polska, Otwarty dostęp

Pliki do pobrania

PDF

Gramatyka komunikacyjna wprowadza kryteria funkcjonalne podziału na części mowy. Podobne kryteria można znaleźć w dziewiętnastowiecznej gramatyce Antoniego Krasnowolskiego. Celem niniejszego artykułu jest wykazanie, jak dalece gramatyka Krasnowolskiego stanowiła ujęcie na swe czasy nowe, spójne, a z dzisiejszego punktu widzenia, również funkcjonalne.

Porównuję wybrane zagadnienia, takie jak: predykaty, metapredykaty i predykatywy, czasowniki niefleksyjne, przymiotniki, funkcje przypadków (na przykładzie dopełniacza), aktualizatory temporalne, operatory interakcyjne zwane przez autora „przysłówkami formalnymi” w ujęciu Krasnowolskiego oraz gramatyki komunikacyjnej A. Awdiejewa i G. Habrajskiej. Pokazuję też, jak intuicja pozwoliła autorowi Systematycznej składni dostrzec problem rozmijania się formy z funkcją, zjawisko, które współcześnie jest opisywane jako formy izomorficzne i nieizomorficzne.