Teatr z cyrku (na przykładzie "Żoko, małpy brazylijskiej", 1825)

Jan Ciechowicz

doi:10.18778/8142-227-7

Teatr z cyrku (na przykładzie "Żoko, małpy brazylijskiej", 1825)

Jan Ciechowicz

Uniwersytet Gdański

Publikacja:

Nie tylko klaun i tygrys. Szkice o sztuce cyrkowej

Strony: 85-95

DOI: https://doi.org/10.18778/8142-227-7.05

Słowa kluczowe: awangarda teatralna, cyrk, klaun, sztuka cyrkowa

Opublikowane: 17 czerwca 2019

Kategorie: Kultura i sztuka, Otwarty dostęp

Pliki do pobrania

PDF

Co to jest cyrk? Artykuł zawiera próbę definicji zjawiska. Odnosi się m.in. do Cyrku Olimpijskiego czasów Mickiewicza. Następnie analizie zostaje poddany melodramat w 3 aktach Żoko, małpa brazylijska (1825), wielki szlagier sceniczny XIX w., spolszczony przez Józefa Damse. Polska prapremiera odbyła się w Teatrze Narodowym w Warszawie (1828), gdzie rolę małpy zagrał „genialnie” tancerz Heinrich Springer. W długiej karierze teatralnej Żoko świetną kreację stworzył także Stanisław Krzesiński, m.in. na scenie Teatru Starego w Lublinie (na benefis J. Frołowicza, zapewne w roku 1829). Nazwisko aktora podobnego do małpy ukryte zostało na afiszu pod „trzema gwiazdkami” (dla niepoznaki).

Jan Ciechowicz - Uniwersytet Gdański

Jan Ciechowicz (1949–2017) – profesor zwyczajny, wieloletni kierownik Katedry Dramatu, Teatru i Widowisk Uniwersytetu Gdańskiego. Wydał 4 książki autorskie, był redaktorem 20 publikacji zbiorowych i opublikował blisko 200 artykułów. Wypromował 40 licencjatów, 120 magistrów i 12 doktorów. Specjalizował się w zakresie historii dramatu i teatru polskiego XIX i XX w. oraz dziejów teatru gdańskiego. Osobne studia i rozprawy poświęcił m.in. Kalidasie, Szekspirowi, Mickiewiczowi, Wyspiańskiemu, Schulzowi, Mrożkowi i Wojtyle. Naukowo zajmował się zarówno teatrem małych form (teatrem jednoosobowym, Teatrem Rapsodycznym Kotlarczyka), jak i teatrem monumentalnym (ze specjalnym uwzględnieniem przedstawień plenerowych, rozgrywanych „pod gołym niebem”).

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Ciechowicz, Jan. 2019. „Teatr Z Cyrku (na przykładzie «Żoko, małpy brazylijskiej», 1825)”. W Nie Tylko Klaun I Tygrys. Szkice O Sztuce Cyrkowej, zredagowane przez Małgorzata Leyko i Zofia Snelewska-Stempień, 85-95. Poland: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8142-227-7.05.