Tekst w tekście i o tekście

Autorka w oparciu o bogatą literaturę na temat parentezy we współczesnym języku polskim poszukuje narzędzi do rozpoznania parentez w starych tekstach, do których odbioru brakuje nam kompetencji językowej, a przy tym — nie jesteśmy w stanie skorzystać ze wskazówek prozodycznych (te są istotną właściwością parentez). Przyjmuje za Maciejem Grochowskim, że parenteza to wyrażenie stojące w interpozycji, korzysta ze wskazówek, jakie niosą znaki interpunkcyjne (choć inne niż dzisiejsze), bierze pod uwagę człony konstytutywne wtrąceń (verba dicendi), podpowiedzią we wskazywaniu parentezy w starym tekście jest zbieżność ze znanymi nam do dziś konstrukcjami (np. że tak powiem). Należy podkreślić, że w rozpoznaniu parentezy w tekście wieków przeszłych nie wystarcza jedna wskazówka, zazwyczaj krzyżują się one ze sobą i wzajemnie dopełniają. Poszukiwanie parentez dało okazję do odkrycia takich typów, których nie ma w polszczyźnie (z czyli, rzekę i mówię), dało okazję do wnioskowania o istnieniu parentez nawet wtedy, gdy nie zostały odnotowane, np. zaiste, zawierne, na wzór wtrąceń z za pewne ‘jako pewne’. Parentezy stały u źródeł niektórych partykuł — epistemicznych (np. niewątpliwie, z pewnością, pewnie), generalizujących (np. generalnie, ogólnie), konkluzywnych (dokładnie, innymi słowy, mianowicie), także partykuł uzupełnienia (na dodatek, w dodatku, ponadto). Tym samym artykuł jest dalszym ciągiem zagadnień poruszanych w monografii U źródeł polskich partykuł. Derywacja funkcjonalna, przemiany, zaniki (Katowice 2015).