Między konwencją a oryginalnością. O Pacierzu Ślęzakow do Pana Boga na Prusakow

Artykuł dotyczy osiemnastowiecznego utworu zatytułowanego Pacierz Ślęzakow do Pana Boga na Prusakow. Podstawę analizy stanowi tekst napisany prawdopodobnie po 1742 roku, w czasie, gdy Śląsk przeszedł pod panowanie Prus. Utwór jest przykładem literatury popularnej i zaangażowanej społecznie. Względy pragmatyczne zadecydowały o powstaniu tekstu silnie skonwencjonalizowanego, odwołującego się do typowego gatunku modlitwy z jednej strony, z drugiej strony tekstu oryginalnego, posiadającego wyraźne odniesienia czasowe i społeczno-ideowe. Autorka wyraża przekonanie, że włączanie wzorca gatunkowego modlitwy Ojcze nasz do utworu poetyckiego wynika zarówno z powoływania się na autorytet i prestiż modlitwy, jak i z minimalizowania wysiłku w odbieraniu modlitewnego charakteru tekstu, wytwarzania poczucia wspólnoty etnicznej i religijnej poprzez odwołanie do tekstu rytualnego powszechnie znanego, a nawet silnie zinterioryzowanego, co w efekcie prowadzi do przekształcania zindywidualizowanej językowo wypowiedzi w głos zbiorowości.