Podróż surrealistyczna, czyli o twórczości Joanny Wiszniewskiej-Domańskiej

Eleonora Jedlińska

doi:10.18778/8331-756-4

Słowa kluczowe: surrealizm, grafika, haiku, metafizyka, sztuka, psychoanaliza

Opublikowane: 29 sierpnia 2025

Kategorie: Kultura i sztuka

Pliki do pobrania

PRZECZYTAJ FRAGMENT (PDF)

Twórczość Joanny Wiszniewskiej-Domańskiej cechuje się oryginalną formułą grafiki / rysunku figuratywnego, łączących w sobie nawiązania przede wszystkim do surrealizmu europejskiego pierwszej połowy XX wieku (René Magritte, Giorgio de Chirico, Jean Jacques Folon). Figuratywność prac artystki oscyluje między „zakłóconą” realnością, niemal ascetyczną acz wyrazistą kreską a opowiadaną historią – czytelną, wzruszającą, stawiającą pytania o sens dokonywanych wyborów, o wartość ludzkiego życia. Książka poświęcona jest losom, twórczości i artystycznym fascynacjom malarki, graficzki i rysowniczki. Artystka swe życie i twórczość związała z Łodzią, z łódzkimi Bałutami, którym – w pewnym stopniu, niejako organicznie a jednocześnie mimowolnie, przez osmozę – dała i nadal nadaje kształt „miasta surrealistycznego” – Papierowego miasta. Artystka rolę sztuki rozumie jako swoiste „przeniesienie” wewnętrznych doświadczeń, pamięci poprzez obecną w jej pracach melancholię, tęsknotę wyrażane w powtarzającym się motywie odległego horyzontu, odwróconego tyłem do widza samotnego człowieka z nieodłącznym bagażem podróżnym, emblematami dzieciństwa (szklane kulki, baloniki, chorągiewki, rozrzucone zabawki). Prace Wiszniewskiej-Domańskiej wyrażają, nawiązujący do filozofii zen (poezja haiku) podobny zachwyt i zdumienie nad powiązaniami istniejącymi między jednostką i jej habitatem. Te ostre w swej formalnej oszczędności grafiki, niekiedy subtelnie podkolorowane, charakteryzuje medytacyjność, skupienie prowadzące ku sublimacji ćwiczeń duchowych. Odwrócenie centralnej postaci (mężczyzna w ciemnym ubraniu), jej dosłowne „zamknięcie”, zwrócenie ku własnemu wnętrzu wyrażają spokój, opanowanie, ale również pewien stan napięcia i wahania, jakie towarzyszą człowiekowi w chwili tuż przed podjęciem ważnej decyzji. Grafiki, rysunki, kolaże, prace przestrzenne, konsekwentne w swej stylistyce i treści, które Wiszniewska-Domańska tworzy od kilkudziesięciu lat, stanowią szczególny zapis jej dziennika podróży – tych autentycznych i tych wyśnionych, wyobrażonych i przeczuwanych. Każda karta to próba uchwycenia zdarzenia, ciągu skojarzeń, myśli albo snu, stających się notatnikiem zawierającym fragmenty autobiograficzne, obraz powrotów do wydarzeń z przeszłości, do sekretnej historii (własnej – E.J.) duszy.

Eleonora Jedlińska - Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii Sztuki

Pracuje w Instytucie Historii Sztuki na Uniwersytecie Łódzkim. Wykłada historię sztuki nowoczesnej i współczesnej, teorię sztuki i krytyki artystycznej. Należy od 1996 roku do AICA, Łódzkiego Oddziału Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata, współpracuje z European Association of Jewish Studies oraz World Union of Jewish Studies z siedzibą w Jerozolimie. Autorka książek: Sztuka po Holocauście (2001), Polska sztuka współczesna w amerykańskiej krytyce artystycznej w latach 1984-2002 (2005), Powszechna Wystawa Światowa w Paryżu w 1900 roku. Splendory Trzeciej Republiki (2015), Kształty pamięci. Wybrane zagadnienia sztuki współczesnej (2019), Zofia Lipecka. Labirynty sztuki (2023), oraz kilkudziesięciu artykułów poświęconych sztuce artystów żydowskich i pamięci Zagłady.

Aromatico Andrea, Alchemia. Nauka czy magia, przeł. Dorota Żółkiewska, Warszawa 2002.

Balthus pod prąd. Rozmowy z Costanzem Costantim, przeł. Jan Maria Kłoczowski, Warszawa 2004.

Bałuty. Legenda i rzeczywistość, red. Marcin J. Szymański, Dagmara Staniszewska, Tomasz Kochelski, Łódź 2017.

Baranowski Julian, Łódzkie getto 1940–1944. Vademecum, Łódź 2003.

Baron Frank, Der Mythos des faustischen Teufelspakts. Geschichte. Legende. Literatur, Berlin 2019.

Baron Frank, Faustus. Geschichte, Sage, Dichtung, München 1982.

Boltanski Christian, Inventor, Hamburg 1991.

Borges Jorge Luis, Autobiografia, przeł. Adam Elbanowski, Warszawa 2002.

Borges Jorge Luis, Fikcje, przeł. Kazimierz Piekarec, Andrzej Sobol-Jurczykowski, Kalina Wojciechowska, Stanisław Zembrzuski, Warszawa 1972.

Borges Jorge Luis, Labirynt, [w:] Wybór poezji, przeł. Andrzej Sobol-Jurczykowski, Warszawa 1999.

Borges Jorge Luis, Textos recobrados (1956–1986), Barcelona 2000.

Borges Jorge Luis, Ferrari Osvaldo, W dialogu I, przeł. Ewa Nawrocka, Gliwice 2007.

Cassirer Ernst, Esej o człowieku. Wstęp do filozofii kultury, przeł. Anna Staniewska, Warszawa 1977.

Cennini Cennino, Rzecz o malarstwie (Libro dell’Arte), przeł. Samuel Tyszkiewicz, Wrocław 1955.

Cherezińska Elżbieta, Byłam sekretarką Rumkowskiego. Dziennik Etki Daum, Poznań 2008.

Coelho Paulo, Alchemik, przeł. Barbara Stępień, Andrzej Kowalski, Warszawa 1995.

Coelho Paulo, O Alquimista, Paralela, Brasilia 1988.

Curtius Ernst Robert, Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, przeł. i oprac. Andrzej Borowski, Kraków 1997.

Dumas Marie Claire, Robert Desnos ou l’exploration des limites, Paris 1980.

Eco Umberto, O Bibliotece, przeł Adam Szymański, Wrocław 1990.

Eliade Mircea, Kowale i alchemicy, przeł. Andrzej Leder, Warszawa 1993.

Eliade Mircea, Próba labiryntu. Rozmowa z Claude-Henri Rocquetem, przeł. Krzysztof Środa, Warszawa 1992.

Eliade Mircea, Religia, literatura i komunizm. Dziennik emigranta, przeł. Adam Zagajewski, Londyn 1990.

Freud Sigmund, Das Unheimliche, Gesammelte Werke, bd. 12, wyd. Anna Freud, Frankfurt am Mein 1947.

Freud Zygmunt, Niesamowite, [w:] Pisma psychologiczne, przeł. Robert Reszke, Warszawa 1997.

Freud Zygmunt, Psychologia nieświadomości, przeł. Robert Reszke, Warszawa 2009.

Goethe Johann Wolfgang, Faust. Tragedii część pierwsza i druga, przeł. Andrzej Lam, Warszawa 2018.

Gombrowicz Witold, Dziennik 1953–1956, Kraków 1999.

Gombrowicz Witold, Dziennik 1957–1961, Kraków 1997.

Gombrowicz Witold, Dziennik 1961–1969, Kraków 1999.

Hegel Georg Wilhelm Friedrich, Nauka logiki, przeł. Adam Landman, Warszawa 2012.

Hocke Gustav René, Świat jako labirynt. Maniera i mania w sztuce europejskiej w latach 1520–1650, przeł. Marek Szalsza, Gdańsk 2003.

Hughes Robert, Giorgio de Chirico. Nothing if Not Critical: Selected essays on art and artists, New York 1992.

Janicka Krystyna, Surrealizm, Warszawa 1973.

Jedlińska Eleonora, Polska sztuka współczesna w amerykańskiej krytyce artystycznej w latach 1984–2002, Łódź 2005.

Jedlińska Eleonora, Wyostrzona świadomość chwili – renesansowe obrazy Balthusa, [w:] Recepcja renesansu w XIX i XX wieku, red. Maria Poprzęcka, Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Łódź 2003, s. 221–235.

Jedlińska Eleonora, Zofia Lipecka. Labirynty sztuki, Łódź 2023.

Jung Carl Gustav, Archetypy i symbole. Pisma wybrane, przeł., wybór, wstęp Jerzy Prokopiuk, Warszawa 1976.

Jung Carl Gustav, Psychologia a alchemia, przeł. Robert Reszke, Warszawa 1999.

Jung Carl Gustav, Psychologie und Alchemie, Zürich 1944.

Klibansky Raymond, Panofsky Ervin, Saxl Fritz, Saturn i Melancholia. Studia z historii, filozofii, przyrody, medycyny, religii oraz sztuki, przeł. Anna Kryczyńska, Kraków 2009.

Kobayashi Issa, Haiku, przeł. Beata Szymańska, Anna Kuchta, Kraków–Budapeszt–Syrakuzy 2021.

Kowalska Bożena, Polska awangarda malarska. 1945–1970, Warszawa 1975.

Kronika getta łódzkiego, oprac. Julian Baranowski, Krystyna Radziszewska, Adam Sitarek, Michał Trębacz, Jacek Walicki, Ewa Wiatr, Piotr Zawilski, Łódź 2009.

Krzywik Kaźmierczyk Jerzy, Jazz w mieście Łodzi, Łódź 2005.

Lesiakowski Krzysztof, Gomułkowska rzeczywistość. Łódź w latach 1956–1970, Łódź 2019.

Lurker Manfred, Słownik obrazów i symboli biblijnych, przeł. Kazimierz Romaniuk, Poznań 1989.

Łukaszewicz Piotr, Zrzeszenie Artystów Plastyków Artes. 1929–1935, Wrocław 1975.

Magritte René, Les mots et les images, Bruxelles 2017.

Mandelsztam Osip, Był sobie skrzypek Hercowicz, przeł. Wiktor Woroszylski, [w:] Nikomu ani słowa…, Kraków 1998.

Marcel Gabriel, Tajemnica bytu, przeł. Małgorzata Frankiewicz, Kraków 1995.

Markman Ellis, The Coffee-House: A Cultural History. Hachette, London/Paris 2011.

Melanowicz Mikołaj, Haikai. Słownik rodzajów i gatunków literackich, red. Grzegorz Gazda, Słowinia Tynecka-Makowska, Kraków, 2006.

Melanowicz Mikołaj, Historia literatury japońskiej, Warszawa 2012.

Miller Marek, Europa według Auschwitz. Litzmannstadt getto, Oświęcim 2009.

Nowa antologia osobista, przeł. Andrzej Sobol-Jurczykowski, Edward Stachura, Stanisław Zembrzuski, Kraków 2006.

Nycz Ryszard, Przedmowa, [w:] Postmodernizm. Antologia przekładów, oprac. Ryszard Nycz, Kraków 1998.

Olszewski Andrzej K., Dzieje sztuki polskiej 1890–1980, Warszawa 1988.

Ouaknin Marc-Alain, Tajemnice kabały, przeł. Krystyna i Krzysztof Pruscy, Warszawa 2006.

Paquet Marcel, René Magritte. Widzialna myśl, przeł. Ewa Tomczyk, Kolonia 2003.

Pietrzak Jacek, Waingertner Przemysław, Getto łódzkie (1940–1944) – bibliografia, [w:] Fenomen getta łódzkiego, red. Paweł Samuś, Wiesław Puś, Łódź 2006.

Podolska Joanna, Przewodnik po przeszłości. Litzmannstadt-Getto, Łódź 2004.

Posner Gerald L., Ware John, Mengele. Polowanie na Anioła Śmierci z Auschwitz, przeł. Piotr Nowakowski, Kraków 2012.

Proust Marcel, W poszukiwaniu utraconego czasu, przeł. Wawrzyniec Brzozowski, Łódź 2019.

Rabon Izrael, Bałuty. Powieść o przedmieściu, przeł. Natalia Krynicka, Izabela Olejnik, Łódź 2016.

Saint-Exupéry de Antoine, Mały Książę, przeł. Jan Szwykowski, Warszawa 1958.

Stefański Krzysztof, Koniec „marzenia o szczęściu” – wnętrza pałacu Karola Poznańskiego jako wyraz schyłku epoki, [w:] Sztuka w Łodzi (5), red. Katarzyna Biłas, Agnieszka Lorenc-Karczewska, Ewa Szelągowska, Małgorzata Wróblewska-Markiewicz, Łódź 2008.

Stoichita Victor I., Krótka historia cienia, przeł. Piotr Nowakowski, Kraków 2001.

Sygulski Marek, Historia Bałut, t. 1: Kolonizacja, Łódź 2003.

Sygulski Marek, Historia Bałut, t. 2: Osada fabryczna Bałuty Nowe – ludność, zabudowa, posesje 1857–1915 (1939), Łódź 2006.

Sztabiński Grzegorz, Joanna Wiszniewska-Domańska, [w:] Imiona własne sztuki łódzkiej. Współczesne malarstwo, grafika, rzeźba i twórczość intermedialna, red. Grzegorz Sztabiński, Paulina Sztabińska, Łódź 2008, s. 179.

Vinci Leonardo da, Traktat o malarstwie, przeł. Maria Rzepińska, Wrocław 1984.

Waldberg Patrick, Surrealism, Thames & Hudson, London 1978.

Ważyk Adam, Surrealizm. Teoria i praktyka literacka. Antologia, Warszawa 1976.

Węgrzyn Paulina, W stronę wielokulturowości. Głos Roberta Arlta w argentyńskim dyskursie tożsamościowym, Kraków 2021.

Włodkowski Tomasz, Zła dzielnica, Łódź 2019.

Zwoźniak Zdzisław, Alchemia, Warszawa 1978.

Chirico Giorgio de, Sull’Arte metafisica, „Valori Plastici. Rivista d’Arte” 1919, nr 1, s. 4–5; nr 4–5, s. 15–18.

Cholewiński Maciej, Czas księgarni, „Kalejdoskop” 2006, nr 2, s. 37.

Człowiek z walizką, Katarzyna Rakowska rozmawia z Joanną Wiszniewską-Domańską, „Gazeta Wyborcza – Łódź”, 12 kwietnia 2007, s. 7.

Freud Sigmund, Das Unheimliche, 1919 [The Uncanny], „Art and Literature”, ed. Albert Dickson, vol. XIV, cykl: Pelican Freud Library, Harmondsworth 1985, s. 347.

Gendaj Natalia, Buenos Aires, Borges i Gombrowicz – poszukiwanie tożsamości metropolii pierwszej połowy XX wieku, „Rocznik Komparatystyczny” 2011, nr 2, s. 195–207.

Hussakowska-Szyszko Maria, Stosunek do nadrealizmu w polskim dwudziestoleciu międzywojennym, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego”, Prace z Historii Sztuki, nr 11, Warszawa 1973.

Jedlińska Eleonora, Szare popołudnie w „Papierowym Mieście”, „Sztuka i Krytyka” 2025, nr 1, s. 29–57.

Jentsch Ernst, Zur Psychologie des Unheimlichen, „Psychiatrisch-Neurologische Wochenschrift” 1906, nr 8.22, s. 195–198; nr 8.23, s. 203–205.

Krawczyk Jerzy, „Przegląd Artystyczny” 1965, nr 3, s. 5.

Kubicka Halina, Biblioteka jako labirynt, świątynia, cmentarz i grób w „Imieniu róży” Umberta Eco, „Acta Universitatis Wratislaviensis” 2008, t. XIV.

Kuta Małgorzata, Roberta Desnosa marzenia senne, „Humanities and Cultural Studies” 2022, nr 4, s. 45–61.

Ladorucki Jacek, Lepkie, brudne cukierki… Zapomniana żydowska literatura z miasta Łodzi, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Literatura i Kultura Popularna” 2017, nr 23.

Lequeux Emmanuelle, Le surrealisme, un monstre chimerique et jouissif, „Beaux Arts” 2024, nr 9, s. 86–93.

Listy Władysława Strzemińskiego do Juliana Przybosia z lat 1929–1933, red. Andrzej Turowski, „Rocznik Historii Sztuki” 1973, R. IX, s. 256.

Łukasiewicz Elżbieta, Jerzy Krawczyk – malarz łódzki czy polski?, „Odgłosy” 1968, nr 25, s. 7.

Moreno-Szypowska Jadwiga Clea, Kabalistyczna egzegeza opowiadania „Śmierć i busola” Jorge Luisa Borgesa, „Załącznik Kulturoznawczy” 2023, nr 10, s. 519.

N.N., Kronika jasielska, „Nowy Dziennik”, 26 maja 1938.

Negri Giancarlo, L’Alfabeto Metafisico di Giorgio de Chirico, „Metafisica” 2019, nr 19, s. 71–89.

Skinner Emma, Exhibition Review, „Surrealism Beyond Borders” Metropolitan Museum of Art, October 2021 – January 2022, Tate Modern, February–August, 2022, „Journal of Surrealism and the Americas” 2023, nr 14:1, s. 106–110.

Strzemiński Władysław, Łódź sfunkcjonalizowana. Reprint w: „Myśl Współczesna” 1947, nr 11, s. 44.

Zemanek Alicja, O symbiozie nauki i sztuki w czasach renesansu – kolekcja obrazów roślin ze zbioru „Libri picturati” A. 18–30, „Prace Komisji Historii Nauki PAU” 2009, t. IX, s. 181–207.

Baranowa Anna, Jerzy Krawczyk – w stronę postmodernizmu, [w:] red. Michał Jachuła, katalog wystawy Gra o wszystko. Jerzy Krawczyk, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie, Warszawa 2022, s. 20–61.

Camus Albert, Balthus. Wstęp do katalogu wystawy Balthusa w Galerii Pierre Matisse, Nowy Jork 1949, przeł. Joanna Guze, „Zeszyty Literackie” 1998, s. 7.

Clair Jean, Metafisica et Unhemlichkeit, [w:] katalog wystawy Les realismes. 1919–1939, 17 decembre 1980 – 20 avril 1981, Centre Georges Pompidou, Paris 1981.

Haręza Ita, Papierowe miasto, [w:] katalog wystawy Joanna Wiszniewska-Domańska. Papierowe miasto, Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju, 17 stycznia – 5 lipca 2020 roku, Duszniki-Zdrój 2020.

Joanna Wiszniewska. Malarstwo, grafika, katalog wystawy, Biuro Wystaw Artystycznych w Łodzi, Galeria Bałucka Łódź, Stary Rynek 2, maj–czerwiec 1985.

Joanna Wiszniewska-Domańska, Galeria 86 Press, Łódź 1992.

Joanna Wiszniewska-Domańska, [w:] katalog wystawy Joanna Wiszniewska-Domańska, Miejska Galeria Sztuki „MM”, Chorzów 2011.

Juszczak Wiesław, Homo viator, [w:] katalog wystawy Stanisław Fijałkowski. Droga, Muzeum Sztuki w Łodzi, 18 czerwca – 25 sierpnia 1996 roku, Łódź 1996, s. 8.

Katalogi z Wystaw Malarzy Grupy Realistów, wystawy: I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI. Lata: 1962–1977, Centralne Biura Wystaw Artystycznych w Polsce.

Kawalerowicz Kinga, [w:] Joanna Wiszniewska-Domańska, Galeria 86 Press, Łódź 1992.

Kawalerowicz Kinga, [w:] Joanna Wiszniewska-Domańska. Grafika, katalog wystawy, kwiecień 1987, Stołeczne Biuro Wystaw Artystycznych, Warszawa, Krakowskie Przedmieście 20/22, Warszawa 1987.

Kawalerowicz Kinga, Los laberintos y los peces voladores, [w:] katalog wystawy Alquima del viaje – Joanna Wiszniewska-Domańska, Santiago de Compostela, Fundación Eugenio Granell, 2005.

Leśnikowski Dariusz, Joanna Wiszniewska-Domańska, [w:] katalog wystawy Centrum Kultury „Browar B.” we Włocławku – Galeria Sztuki „Suszarnia”, Włocławek 2016.

Magritte René, The Mystery of the Ordinary, 1926–1938, katalog wystawy, The Museum of Modern Art, New York 2013.

Papierowe miasto, wystawa Joanny Wiszniewskiej-Domańskiej, Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju, 17 stycznia – 5 lipca 2020 roku.

Ramoneda Josep, Qu’est-ce la ville, [w:] katalog wystawy La ville. Art et architecture en Europe. 1870-1993, Centre Georges Pompidou, 10 lutego – 9 maja 1994, Paris 1994.

Segarra Natalia Fernandez, Joanna Wiszniewska-Domańska. Alquina del Viaje, katalog wystawy Fundación Eugenio Granell, Santiago de Compostela, 2005.

Surrealizm i inne mity, wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie, 10 maja – 11 sierpnia 2024, Warszawa 2024.

Berzin Alexander, Podstawy do zrozumienia pustki, https://studybuddhism.com/pl/buddyzm-tybetanski/sciezka-do-oswiecenia/pustka/podstawy-potrzebne-do-zrozumienia-pustki (dostęp: 27.08.2024).

Bretan Juliette, I Saw the Other Side of the Sun with You: Female Surrealists from Eastern Europe, https://www.apofenie.com/letters-and-essays/2023/6/22/niws5w7fut4bjq18bcnhi9jwmbkj5e (dostęp: 8.02.2025).

Chirico Giorgio de, https://www.cornellcollege.edu/classical_studies/cla216-2-a/ariadne-theseus/analysisofgiorgio.htm (dostęp: 30.06.2024).

Flanagan Mark, The Alchemist, https://web.archive.org/web/20230428000142/https://www.thoughtco.com/paulo-coelho-4767086 (dostęp: 31.10.2024).

Jarecka Dorota, Sztuka polska lat 40. i surrealistyczne konotacje, „Miejsce” 2016, nr 2, https://miejsce.asp.waw.pl/artysta-na-ruinach-2/ (dostęp: 9.02.2025).

Jentsch Ernst, O psychologii, przekład artykułu (nie podano nazwiska tłumacza), „Autoportret” 2014, nr 4(47), https://www.autoportret.pl/artykuly/o-psychologii-niesamowitego/ (dostęp: 18.09.2024).

Jocz Renata, Giorgio Morandi, czyli skandynawski minimalizm po włosku (post_19), https://rennewmuzeum.com/2015/05/10/giorgio-morandi-czyli-skandynawski-minimalizm-po-wlosku-post_19/ (dostęp: 17.07.2024).

Lesiakowski Krzysztof, Rok 1968. Historyk: protest łódzkich studentów w marcu 1968 r. był szczególnie dynamiczny, https://dzieje.pl/wiadomosci/historyk-protest-lodzkich-studentow-w-marcu-1968-r-byl-szczegolnie-dynamiczny (dostęp: 17.06.2024).

Policht Piotr, Surrealizm i inne mity w Muzeum Narodowym w Warszawie, https://culture.pl/pl/artykul/surrealizm-inne-mity-w-muzeum-narodowym-w-warszawie (dostęp: 5.02.2025).

Ponte Maria Pita, Villaverde Solar Maria Dolores, El viaje surrealista de Joanna Domanska, https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6325427 (dostęp: 19.05.2025).

Sawuła Robert, Giorgio de Chirico. Przekleństwo i przeznaczenie, „Twórczość” 2020, nr 6, https://tworczosc.com.pl/artykul/giorgio-de-chirico-przeklenstwo-i-przeznaczenie/ (9.06.2025).

Słodkowski Piotr, Polskie surrealizmy i ideoza historii sztuki (Streng – „nowocześni” – Żarnower), „Miejsce” 2015, nr 1, https://miejsce.asp.waw.pl/polskie-surrealizmy-i-ideoza-historii-sztuki-2/ (dostęp: 9.02.2025).

Sonnenberg Katarzyna, Matsuo Bashō. Rozwój formy haiku w duchu zen, https://www.sonnenberg_matsuo_basho_rozwoj_formy_haiku_w_duchu_zen_2003.pdf (dostęp: 22.08.2024).

Stojkovic Jelena, Out of sight surrealism and photography in 1930s Japan, http://www.westminster.ac.uk/research/westminsterresearch (dostęp: 11.02.2025).

Surrealism and photograph – beauty convulsed, March 15 (Sat) – May 6 (Tues) 2008, 3F Exhibition Gallery, Tokyo Metropolitan Museum of Photography, https://topmuseum.jp/upload/2/131/surrealism_eng.pdf (dostęp: 12.06.2025).

Szuksztul Robert, Milczenie i cisza w tradycji zen, https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/65a55a12-ab71-4ec4-9edf-dfaa27f06cfd/content (dostęp: 12.06.2025).

Woroszylski Wiktor, Moi Moskale. O Osipie Mandelsztamie, https://www.biuroliterackie.pl/biblioteka/recenzje/moi-moskale-o-osipie-mandelsztamie/ (dostęp: 21.08.2024).

http://religieifilozofie.prv.pl (dostęp: 22.08.2024).

https://ciekawostkihistoryczne.pl/2019/06/14/dlaczego-nazisci-uciekali-po-wojnie-do-argentyny/ (dostęp: 9.06.2024).

https://culture.pl/pl/tworca/wojciech-wiszniewski (dostęp: 15.06.2024).

https://de.wikipedia.org/wiki/Johann_Georg_Faust (dostęp: 1.11.2024).

https://histmag.org/Przekraczajac-rzeke-Sanzu-smierc-i-zaswiaty-w-kulturze-japonskiej-23220 (dostęp: 29.08.2024).

https://lodz.wyborcza.pl/lodz/7,35136,27831975,zla-dzielnica-powstala-ksiazka-o-lodzkich-balutach.html#:~:text=Ale%20%E2%80%9EZ%C5%82a%20dzielnica%22%20to%20nie%20tylko%20jego%20wspomnienia (dostęp: 2.10.2024).

https://niezlasztuka.net/o-sztuce/rene-magritte-mistrz-zagadek-malarz-tajemnic/ (dostęp: 10.07.2024).

https://old.amuz.lodz.pl/pl/akademia/o-nas/historia (dostęp: 15.06.2024).

https://poezja.org/wz/Tadeusz_Rozewicz/1179/Roza (dostęp: 22.07.2024).

https://studiowac.pl/18621/motyw-podrozy-wedrowki-w-literaturze/ (dostęp: 1.11.2024).

https://sztuka.agraart.pl/autor/licytacje/3367/marian-jaeschke (dostęp: 26.06.2024).

https://www.bartolomeodimonaco.it/online/arte-metafisica-giorgio-de-chirico-sullarte-metafisica-36/ (dostęp: 30.07.2024).

https://www.scribd.com/document/684291009/Magritte-Marcel-Paquet-Rene-Magritte-Z-Library (dostęp: 10.07.2024).

https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/D175p9E8o (dostęp: 1.11.2024)

https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DO6yHaP1v (dostęp: 12.11.2024).

Haręza Ita, Metafora w twórczości współczesnych grafików łódzkich, Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi, niepublikowana praca magisterska napisana pod kierunkiem Grzegorza Sztabińskiego, Łódź 2008.

e-mail: familyheritage@jhi.pl; Jewish Genealogy at JHI; Genealogy Center of JHI (24.05.2024).

e-mail Joanny Wiszniewskiej-Domańskiej do autorki książki z 30 czerwca 2024 roku.

e-mail: rozmowa Natalii Fernandez Segarra z Joanną Wiszniewską-Domańską przy okazji wystawy Mi pieza favorita w 2005 roku w Fundación Eugenio Granell, Santiago de Compostela, 2005.

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Licencja

Jak cytować

Jedlińska, Eleonora. 2025. Podróż Surrealistyczna, Czyli O twórczości Joanny Wiszniewskiej-Domańskiej. Poland: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8331-756-4.