Godny pożądania stan świadomości. O przyjemności jako wartości ostatecznej

Katarzyna de Lazari-Radek

doi:10.18778/8220-370-7

Słowa kluczowe: hedonizm, dobrostan, aspokajanie pragnień, szczęście, perfekcjonizm, neurofilozofia, neuronauka

Opublikowane: 14 kwietnia 2021

Kategorie: Filozofia

Katarzyna de Lazari-Radek przeprowadza współczesną obronę hedonizmu, biorąc pod uwagę argumenty filozoficzne, neuronaukowe i psychologiczne. Stawia śmiałą tezę, że przyjemność to stan mentalny, który sam w sobie jest „godny pożądania”. Porusza zagadnienia: dobrostanu, szczęścia, dobrego życia, wartości i perfekcjonizmu. Podejmuje też polemikę z takimi filozofami, jak Robert Nozick, Gilbert Ryle i Fred Feldman.

Życie człowieka może być dobre na wiele sposobów. Można być wybitną pianistką, której chcą słuchać ludzie na całym świecie, najlepszym kucharzem, który dostał kolejną gwiazdkę Michelin, podziwianą pięknością, której pożąda wielu mężczyzn. Czy jest coś wspólnego tym różnym drogom dobrego życia, co pozwala nam dokonać pozytywnej oceny, nawet jeśli jest ona ograniczona tylko do pewnego jego aspektu? Kiedy możemy powiedzieć o naszym własnym życiu, że jest dobre? Co jest naszym dobrostanem i w jaki sposób mamy go realizować w naszym życiu? Będę bronić tezy, że tym, co dla nas ostatecznie dobre, jest przyjemność rozumiana jako godny pożądania stan świadomości.

Fragment książki Godny pożądania stan świadomości

Katarzyna de Lazari-Radek - University of Lodz

Katarzyna de Lazari-Radek (ur.1975) Etyczka i filozofka, pracuje w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Łódzkiego. Zajmuje się teoriami utylitarystycznymi, zagadnieniem dobrostanu, szczęścia i przyjemności. Wspólnie z australijskim filozofem Peterem Singerem napisała dwie książki: The Point of View of the Universe ( OUP, 2014) oraz Utilitarianism: A Very Short Introduction (OUP, 2017).

Alston, W. P., Pleasure, [w:] P. Edwards (red.), The Encyclopedia of Philosophy, Macmillan, New York 1967, s. 341–347.

Anscombe, G. E. M., Modern Moral Philosophy, „Philosophy” 1958, t. 33 (124), s. 1–19.

Arbib, M. A., How the Brain Got Language: The Mirror System Hypothesis, Oxford University Press, Oxford 2012.

Arnold, M., Emotion and Personality. Volume I: Psychological Aspects, Columbia University Press, New York 1960.

Arystoteles, Etyka nikomachejska, tłum. D. Gromska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000.

Aydede, M., An Analysis of Pleasure Vis-a-Vis Pain, „Philosophy and Phenomenological Research” 2000, t. LXI, nr 3, s. 537–570.

Aydede, M., Introduction, [w:] M. Aydede (red.), Pain: New Essays on Its Nature and the Methodology of Its Study, Bradford Books, Cambridge 2005.

Balcombe, J., Pleasurable Kingdom: Animals and the Nature of Feeling Good, Palgrave Macmillan, London 2007.

Benatar, D., Better Never to Have Been: The Harm of Coming into Existence, Oxford University Press, Oxford 2006.

Bennett, M. R., Hacker, P. M. S., Philosophical Foundations of Neuroscience, Wiley-Blackwell, Malden-Oxford 2003.

Bentham, J., Wprowadzenie do zasad moralności i prawodawstwa, tłum. B. Nawroczyński, PWN, Warszawa 1958.

Berridge, K., Fundamental Pleasure Questions, [w:] M. Kringelbach, K. Berridge (red.), Pleasures of the Brain, Oxford University Press, Oxford 2010.

Berridge, K., Pleasures of the Brain, „Brain and Cognition” 2003, nr 52 (1), s. 106–128.

Berridge, K., Kringelbach, M., Aﬀective Neuroscience of Pleasure: Reward in Humans and Animals, „Psychopharmacology” 2008, t. 199, s. 457–480.

Berridge, K., Kringelbach, M., Building a Neuroscience of Pleasure and Well-being, „Psychology of Well-being: Theory, Research and Practice” 2011, t. 1 (3), http://www.psywb.com/content/1/1/3 (dostęp: 7.01.2021).

Berridge, K., Kringelbach, M., Pleasure Systems in the Brain, „Neuron” 2015, t.86, s. 646–664.

Bickle, J., Reducing Mind to Molecular Pathways, „Synthese” 2006, t. 151, s. 411–434.

Blakemore, C., Mechanics of the Mind, Cambridge University Press, Cambridge 1977.

Boodice, R., Pain: AVery Short Introduction, Oxford University Press, Oxford 2017.

Bradford, G., Perfectionism, [w:] G. Fletcher (red.), Routledge Handbook of Philosophy of Well-being, Routledge, London 2015.

Bradley, B., Objective Theories of Well-being, [w:] B. Eggleston, D. Miller (red.), The Cambridge Companion to Utilitarianism, Cambridge University Press, Cambridge 2014.

Bramble, B., The Distinctive Feeling Theory of Pleasure, „Philosophical Studies” 2013, t. 162 (2), s. 201–217.

Brandt, R., A Theory of the Good and the Right, Clarendon Press, Oxford 1979.

Brandt, R., Etyka, tłum. M. Środa, PWN, Warszawa 1996.

Brandt, R., Morality, Utilitarianism, and Rights, Cambridge University Press, Cambridge 1992.

Brentano, F., O źródle poznania moralnego, tłum. C. Porębski, PWN, Warszawa 1989.

Brentano, F., The Origin of our Knowledge of Right and Wrong, O. Kraus, R. Chisholm (red.), Routledge & Kegan Paul, London 1969.

Broad, C. D., Five Types of Ethical Theory, Kegan Paul, Trench, Trubner & Co, London 1930.

Broome, J., Climate Matters, Norton, New York 2012. Broome, J., More Pain or Less?, „Analysis” 1996, nr 56, s. 116–118.

Brożek, B., Philosophy and Neuroscience, [w:] J. Stelmach, B. Brożek, Ł. Kurek (red.), Philosophy in Neuroscience, Copernicus Center Press, Kraków 2013.

Buller, D., Adapting Minds. Evolutionary Psychology and the Persistent Quest for Human Nature, The MIT Press, Cam-bridge, Mass. 2006.

Buonomano, D., Brain Bugs: How the Brain’s Flaws Shape Our Lives, Norton, New York 2011.

Buss, D. M., Psychologia ewolucyjna, tłum. M. Orski, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2001.

Bykvist, K., Utilitarianism: A Guide for the Perplexed, Continuum, London 2009.

Cabanac, M., Sensory Pleasure, „Quarterly Review Biology” 1979, t. 54, s. 1–29.

Campbell, A., The Sense of Well-being in America, McGraw-Hill, New York 1981.

Campbell, S. M., The Concept of Well-being, [w:] G. Fletcher (red.), Routledge Handbook of Philosophy of Well-being, Routledge, London 2015, s. 402–413.

Carlyle, T., Latter-Day Pamphlets, Chapman & Hall, London 1850.

Carritt, E. F., Ethical and Political Thinking, Greenwood Press, Westport, Conn. 1947.

Cassell, E., The Nature of Suﬀering and the Goals of Medicine, „New England Journal of Medicine” 1982, t.306 (11), s.642–644.

Cassell, E., The Phenomenon of Suﬀering and its Relationship to Pain, [w:] S. Kay Toombs (red.), Handbook of Phenomenology and Medicine, Kluwer Academic Publisher, Dordrecht 2001, s. 371–390.

Chang, R., Value Incomparability and Incommensurability, [w:] I.Hirose, J. Olsen (red.), The Oxford Handbook of Value Theory, Oxford University Press, Oxford 2015.

Chappell, R., Fittingness: The Sole Normative Primitive, „Philosophical Quarterly” 2012, t.62 (249), s. 684–704.

Churchland, P. M., Reduction, Qualia and the Direct Introspection of Brain States, „Journal of Philosophy” 1985, t.82, s.8–28.

Colander, D., Edgeworth’s Hedonimeter and the Quest to Measure Utility, „Journal of Economic Perspectives” 2007, t.21 (2), s. 215–225.

Crick, F., The Astonishing Hypothesis, Touchstone Books, London 1995.

Crisp, R., Well-being, [w:] E. N. Zalta (red.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2017 Edition), https://plato.stanford.edu/archives/fall2017/entries/well-being/ (dostęp: 7.01.2021).

Crisp, R., Does Modern Moral Philosophy Rest on a Mistake?, „Royal Institute of Philosophy Supplement” 2004, t. 54, s. 75–93.

Crisp, R., Hedonism Reconsidered, „Philosophy and Phenomenological Research” 2006, t.73, s. 619–645.

Crisp, R., Mill on Utilitarianism, Routledge, London 2001.

Crisp, R., Reasons and the Good, Clarendon Press, Oxford 2006.

Crisp, R., The Cosmos of Duty, Clarendon Press, Oxford 2015.

Crisp, R., Kringelbach, M., Higher and Lower Pleasures Revisited: Evidence from Neuroscience, „Neuroethics” 2018, t. 11, s. 211–215.

Csíkszentmihályi, M., If We Are So Rich, Why Aren’t We Happy?, „American Psychology” 1999, t. 54, s. 821–827.

Csíkszentmihályi, M., Przepływ. Psychologia optymalnego doświadczenia, tłum. M. Wajda, Studio Emka, Warszawa 1997.

Damasio, A., Emotions and Feelings: A Neurobiological Perspective, [w:] A. S. R. Manstead, N. Frijda (red.), Feelings and Emotions: The Amsterdam Symposium, Cambridge University Press, Cambridge 2004.

Damasio, A., Błąd Kartezjusza, tłum. M. Karpiński, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2011.

Damasio, A., Dziwny porządek rzeczy, tłum. A. Jankowski, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2018.

Daniels, N., Justice and Justiﬁcation, Cambridge University Press, Cambridge 1996.

Darwall, S., Welfare and Rational Care, Princeton University Press, Princeton 2002.

Dawkins, R., Samolubny gen, Prószyński i S-ka, Warszawa 2000.

De Brigard, F., If You Like it, Does it Matter if it’s Real?, „Philosophical Psychology” 2010, t. 23 (1), s. 43–57.

Deaton, A., The Financial Crisis and the Well-being of Americans, „Oxford Economic Papers” 2012, t. 64 (1), s. 1–26.

Deigh, J., Primitive Emotions, [w:] R. Solomon (red.), Thinking about Feeling, Oxford University Press, Oxford 2004.

Dennett, D., Philosophy as Naive Anthropology, [w:] M. Bennett, D. Dennett, P. Hacker, J. Searle (red.), Neuroscience and Philosophy: Brain, Mind, and Language, Columbia University Press, New York 2007.

Dimond, C. C., Cabin, R. J., Brooks, J. S., Feathers, Dinosaurs, and Behavioral Cues: Deﬁning the Visual Display Hypothesis for the Adaptive Function of Feathers in Non-Avian Theropods, „BIOS” 2001, nr 82 (3), s. 58–63.

Dorsey, D., Three Arguments for Perfectionism, „Noûs” 2010, nr 44 (1), s. 59–79.

Dunker, K., On Pleasure, Emotion, and Striving, „Philosophical and Phenomenological Research” 1941/42, t. 1, s. 391–430.

Edgeworth, F. Y., Mathematical Psychics: An Essay on the Application of Mathematics to the Moral Sciences, Kegan Paul, London 1881.

Ewing, A. C., The Deﬁnition of Good, Routledge & Kegan Paul, London 1946.

Feldman Barrett, L., Jak powstają emocje, CeDeWu, Warszawa 2018.

Feldman, F., Hedonism, [w:] L. C. Becker, C. B. Becker (red.), Encyclopedia of Ethics, Routledge, London 2001.

Feldman, F., Pleasure and the Good Life, Oxford University Press, Oxford 2004.

Feldman, F., The Good Life: A Defense of Attitudinal Hedonism, „Philosophy and Phenomenological Research” 2002, t.65 (3), s. 604–628.

Feldman, F., Two Questions about Pleasure, [w:] D. F. Austin (red.), Philosophical Analysis: A Defence by Example, Kluwer Academic Publisher, Dordrecht 1988.

Feldman, F., Utilitarianism, Hedonism and Desert, Cambridge University Press, New York 1997.

Feldman, F., What is This Thing Called Happiness?, Oxford University Press, Oxford 2010.

Fields, H., A Motivation-Decision Model of Pain: The Role of Opioids, [w:] H.Fjor, E. Kalso (red.), Proceedings of the 11th World Congress of Pain, IASP Press, Seattle 2006.

Finnis, J., Natural Law and Natural Rights, Clarendon Press, Cambridge 1980.

Fisher, I., Mathematical Investigations in the Theory of Value and Prices, Yale University Press, New Haven 1925.

Fletcher, G., A Fresh Start for the Objective-List Theory of Well-being, „Utilitas” 2013, t. 25 (2), s. 206–220.

Fletcher, G., The Philosophy of Well-being, Routledge, London 2016.

Floridi, L., On the Intrinsic Value of Information Objects and the Infosphere, https://philpapers.org/rec/FLOOTI-2 (dostęp: 7.01.2021).

Foot, P., Utilitarianism and Virtues, „Mind” 1985, t. 94, s. 196–209.

Frankena, W., Ethics, wyd. 2, Prentice-Hall, Englewood Cliﬀs 1973.

Fredrickson, B., Pozytywność, tłum. J. Gilewicz, Zysk i S-ka, Poznań 2009.

Fried, C., Right and Wrong, Harvard University Press, Cambridge, Mass. 1978.

Frijda, N., On the Nature and Function of Pleasure, [w:] M. Kringelbach, K. Berridge (red.), Pleasures of the Brain, Oxford University Press, Oxford 2010, s. 99–112.

Galewicz, W., Dobro dla kogoś idobro dla świata, „Przegląd Filozoﬁczny – Nowa Seria” 2016, nr 1 (97), s. 33–44.

Galewicz, W., Geach o niedobrym rozumieniu dobra, „Przegląd Filozoﬁczny – Nowa Seria” 2014, nr 3 (91), s. 135–141.

Geach, P., Good and Evil, „Analysis” 1956, t. 17, nr 2, s. 33–42.

Gilman, Ch. P., The Unnatural Mother, [w:] P. Singer, R. Singer (red.), The Moral of the Story, Blackwell, Oxford 2005, s. 57–62.

Glatzer, W., Quality of Life in Advanced Industrialized Countries: The Case of West Germany, [w:] F. Strack, M. Argyle, N. Schwarz (red.), Subjective Well-being: An Interdisciplinary Perspective, Pergamon Press, Oxford 1991.

Gossling, J. C., Pleasure and Desire, Clarendon Press, Oxford 1969.

Grahek, N., Feeling Pain and Being in Pain, MIT Press, Cambridge, Mass. 2012.

Greenblatt, S., Zwrot. Jak zaczął się Renesans, tłum. M. Słysz, Albatros, Warszawa 2012.

Green, A. i in., Deep brain Stimulation and Pleasure, [w:] M. Kringelbach, K. Berridge (red.), Pleasures of the Brain, Oxford University Press, Oxford 2010.

Greene, J., A Psychological Perspective on Nozick’s Experience Machine and Parﬁt’s Repugnant Conclusion, niepublikowane wystąpienie na konferencji Society for Philosophy and Psychology, Annual Meeting, Cincinnati, Ohio 2001.

Greene, J., Moral Tribes: Emotion, Reason, and the Gap Between Us and Them, Penguin, New York 2013.

Gregory, A., Hedonism, [w:] G.Fletcher (red.), Routledge Handbook of Philosophy of Well-being, Routledge, London 2015.

Griﬃn, J., Well-being, Clarendon Press, Oxford 1986. Grinde, B., Darwinian Happiness, Darwin Press, Pennington 2002.

Grzyb-Ciupińska, P., Rola przyjemności w działaniu moralnym według świętego Tomasza z Akwinu, „Studia Płockie” 2010, t. 38, s. 199–217.

Gustafson, D., Our Choice between Actual and Remembered Pain and Our Flawed Preferences, „Philosophical Psychology” 2000, t. 13, s. 111–119.

Hare, R. M., Myślenie moralne, tłum. J. Margański, Aletheia, Warszawa 2001.

Hare, R. M., Rawls’ Theory of Justice, „Philosophical Quarterly” 1973, t.23 (91), s. 144–155.

Hare, R. M., The Language of Morals, Oxford University Press, Oxford 1952.

Harsanyi, J., Morality and the Theory of Rational Behaviour, [w:] A. Sen, B. Williams (red.), Utilitarianism and Beyond, Cambridge University Press, Cambridge 1982.

Harsanyi, J., Rule Utilitarianism and Decision Theory, „Erkenntnis” 1977, t. 11 (1), s. 25–53.

Haselton, M. G., Nettle, D., The Paranoid Optimist, „Personality and Social Psychology Review” 2006, t. 10 (1), s. 47–66.

Hauskeller, M., No Philosophy of Swine, „Utilitas” 2011, t.23 (4), s. 428–446.

Hawkins, J., Well-being, Time and Dementia, „Ethics” 2014, t.124 (3), s. 507–542.

Haybron, D., Happiness and Pleasure, „Philosophy and Phenomenological Research” 2001, t. LXII, nr 3, s. 501–528.

Haybron, D., The Pursuit of Unhappiness, Oxford University Press, Oxford 2008.

Heath, R., Studies in Schizophrenia, Harvard University Press, Cambridge 1954.

Heath, R., Electrical Self-Stimulation of the Brain in Man, „American Journal of Psychiatry” 1963, nr120, s.571–577.

Heathwood, C., Desire Satisfactionism and Hedonism, „Philosophical Studies” 2006, t. 128 (3), s. 539–563.

Heathwood, C., Desire-Fulﬁlment Theory, [w:] G. Fletcher (red.), The Routledge Handbook of the Philosophy of Well-being, Routledge, London 2015.

Heathwood, C., Fitting Attitudes and Welfare, [w:] R. Shaﬀer-Landau (red.), Oxford Studies in Metaethics, t. 3, Oxford University Press, Oxford 2008.

Heathwood, C., Monism and Pluralism about Value, [w:] I. Hirose, J. Olsen (red.), The Oxford Handbook of Value Theory, Oxford University Press, Oxford 2015.

Heathwood, C., Subjective Theories of Well-being, [w:] B. Eggleston, D. Miller (red.), The Cambridge Companion to Utilitarianism, Cambridge University Press, Cambridge 2014.

Heathwood, C., The Reduction of Sensory Pleasure, „Philosophical Studies” 2007, t. 133, s. 23–44.

Heathwood, C., Welfare, [w:] J. Skorupski (red.), Routledge Companion to Ethics, Routledge, Oxford 2010.

Heller, M., Przeciw fundacjonizmowi, [w:] Filozoﬁa i wszechświat, Universitas, Kraków 2006.

Hobbes, T., Lewiatan, tłum. C. Znamierowski, Fundacja Alatheia, Warszawa 2015.

Hohol, M., Wyjaśnić umysł, Copernicus Center Press, Kraków 2013.

Hooker, B., Ideal Code, Real World, Oxford University Press, Oxford 2002.

Hooker, C. A., Towards aGeneral Theory of Reduction, Part I: Historical and Scientiﬁc Setting, „Dialogue” 1981, t.20, s.38–59.

Hume, D., Traktat o naturze ludzkiej, t. 1, tłum. C. Znamierowski, PWN, Warszawa 1963.

Hurka, T., British Ethical Theorists from Sidgwick to Ewing, Oxford University Press, Oxford 2014.

Hurka, T., Monism, Pluralism, and rational Regret, „Ethics” 1996, t. 106 (3), s. 555–575.

Hurka, T., Perfectionism, Oxford University Press, Oxford 1993.

Jach, Ł., Źródła ludzkiego zadowolenia z życia z punktu widzenia psychologii ewolucyjnej – wybrane zagadnienia, „Chowanna” 2013, nr 1 (40), s. 197–215.

Jacobson, D., Fitting Attitude Theories of Value, [w:] E. N. Zalta (red.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2011 Edition), https://plato.stanford.edu/entries/ﬁtting-attitude-theories/ (dostęp: 7.01.2021).

Jaśtal, J., Etyka cnót a perfekcjonizm etyczny, [w:] N. Szutta (red.), Współczesna etyka cnót: możliwości i ograniczenia, Semper, Warszawa 2010.

Jones, H., Epicurean Tradition, Routledge, Kent 1992. Kagan, S., Me and My Life, „Proceedings of the Aristotelian Society” 1993, nr 94, s. 309–324.

Kagan, S., Normative Ethics, Routledge, New York 1998. Kagan, S., The Limits of Well-being, „Social Philosophy & Policy” 1992, t. 9 (2), s. 169–189.

Kahneman, D., Maps of Bounded Rationality: Psychology for Behavioral Economics, „The American Economic Review” 2003, t. 93 (5), s. 1449–1475.

Kahneman, D., Objective Happiness, [w:] D. Kahneman, E. Diener, N. Schwarz (red.), Well-being: The Foundations of Hedonic Psychology, Russell Sage Foundation, New York 1999.

Kahneman, D., Pułapki myślenia: o myśleniu szybkim i wolnym, tłum. P. Szymczak, Media Rodzina, Poznań 2011.

Kahneman, D., Thinking, Fast and Slow, Penguin Books, 2001.

Kahneman, D., Tversky, A., Experienced Utility and Objective Happiness: A Moment-based Approach, [w:] D. Kahneman, A. Tversky (red.), Choices, Values and Frames, Cambridge University Press & the Russell Sage Foundation, New York 2000.

Kahneman, D., Knetsch, J., Thaler, R., The Endowment Eﬀect, Loss Aversion and Status Quo Bias, „The Journal of Economic Perspectives” 1991, t.5 (1), s. 193–206.

Kahneman, D., Wakker, P., Sarin, R., Back to Bentham: Explorations of Experienced Utility, „Quarterly Journal of Economics” 1997, t.112 (2), s. 375–405.

Kitcher, Ph., Essence and Perfection, „Ethics” 1999, t. 110 (1), s. 59–83.

Kolber, A., Mental Statism and the Experience Machine, „Bard Journal of Social Sciences” 1994, t. 3, s. 10–17.

Korsgaard, Ch., Two Distinctions in Goodness, „The Philosophical Review” 1983, t.92 (2), s. 169–195.

Kraut, R., Against Absolute Goodness, Oxford University Press, Oxford 2011.

Kraut, R., What is Good and Why, Harvard, Cambridge, Mass. 2007.

Kringelbach, M., Ośrodek przyjemności, tłum. E. de Lazari, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2018.

Kringelbach, M., Berridge, K. (red.), Pleasures of the Brain, Oxford University Press, Oxford 2010.

Kubovy, M., On the Pleasures of the Mind, [w:] D. Kahneman i in., Well-being, The Fundations of Hedonic Psychology, Russell Sage Foundatioin, New York 1999.

Kurek, Ł., Neuroﬁlozoﬁa jako ﬁlozoﬁa w kontekście nauki, [w:] B.Brożek i in. (red.), Oblicza racjonalności, Copernicus Center Press, Kraków 2011.

Kugelmann, R., Pain in the Vernacular: Psychological and Physical, „Journal of Health Psychology” 2000, t. 5 (3), s. 305–313.

Labukt, I., Hedonic Tone and the Heterogeneity of Pleasure, „Utilitas” 2012, t. 24 (2), s. 172–199.

Laertios Diogenes, Żywoty i poglądy słynnych ﬁlozofów, PWN, Warszawa 1968.

Lazari-Radek, K., de, Czym jest przyjemność?, „Etyka” 2014, nr 49, s. 23–40.

Lazari-Radek, K., de, Dualizm rozumu praktycznego, „Diametros” 2011, nr 28, s. 32–51.

Lazari-Radek, K., de, O dwóch zarzutach przeciw hedonizmowi, „Hybris” 2016, nr 33, s. 1–17.

Lazari-Radek, K., de, On the Notion of Well-being, „Analiza i Egzystencja” 2018, nr 43, s. 5–22.

Lazari-Radek, K., de, W obronie pojmowania przyjemności jako uczucia, „Hybris” 2018, nr 43, s. 104–130.

Lazari-Radek, K., de, Singer, P., The Objectivity of Ethics and the Unity of Practical Reason, „Ethics” 2012, t. 123, nr 1, s. 9–31.

Lazari-Radek, K., de, Singer, P., The Point of View of the Universe, Oxford University Press, Oxford 2014.

LeDoux, J., Lęk: Neuronauka na tropie źródeł strachu i lęku, tłum. K. Wołoszyn, M. Hohol, Copernicus Center Press, Kraków 2017.

Leknes, S., Tracey, I., Pain and Pleasure: Masters of Mankind, [w:] M. L. Kringelbach, K. Berridge, (red.), Pleasures of the Brain, Oxford University Press, Oxford 2010.

Lin, E., The Subjective List Theory of Well-being, „Australasian Journal of Philosophy” 2016, t.94 (1), s. 99–114.

Locke, J., Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego, tłum. B. Gawecki, PWN, Warszawa 1955.

Looren de Jong, H., Explicating Pluralism: Where the Mind to Molecule Pathway Gets oﬀ Track: Reply to Bickle, „Synthese” 2006, t.151 (3), s. 435–443.

Machura, P., Dobro a wolność. Wokół teorii możliwości Marthy Nussbaum, „Folia Philosophica” 2015, nr 33, s. 211–230.

Machura, P., Wokół koncepcji dobra we współczesnym neoarystotelizmie anglosaskim: normatywność, działanie, praktyki, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2019.

Mackie, J., Ethics, Penguin Books, London 1977.

Makowski, P., Po metaetyce, Universitas, Kraków 2012.

Małek, M., Wolność jako wartość dla moralnego maksimum imoralnego minimum, „Filo-Soﬁja” 2014, nr24, s.211–221.

McDowell, J., Mind, Value, and Reality, Harvard University Press, Cambridge, Mass. 1998.

Mill, J. S., Utylitaryzm, tłum. M. Ossowska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.

Moen, O. M., Hedonism Before Bentham, „Journal of Bentham Studies” 2015, t. 17 (1), s. 1–18.

Moore, G. E., Principia Ethica, Courier Corporation, Mineola 1903.

Moore, G. E., Zasady etyki, tłum. Cz. Znamierowski, Arcta, Warszawa 1919.

Moore, G. E., Etyka, tłum. Z. Szawarski, PWN, Warszawa 1980.

Moore, G. E., The Conception of Intrinsic Value, [w:] J. Rachels (red.), Philosophical Studies, Oxford University Press, Oxford 1998.

Nagel, E., The Structure of Science, Harcourt, Brace & World, New York 1961.

Nagel, T., Death, „Noûs” 1970, t. 4 (1), s. 73–80.

Nagel, T., Mortal Questions, Cambridge University Press, Cambridge 1979.

Nagel, T., Widok znikąd, Aletheia, Warszawa 1997.

Nettle, D., Szczęście sposobem naukowym wyłożone, Pruszyński i S-ka, Warszawa 2007.

Nielsen, K., Against Moral Conservatism, „Ethics” 1972, t. 82 (3), s. 113–124.

Norcross, A., The Scalar Approach to Utilitarianism, [w:] H. West (red.), Blackwell Guide to Mill’s Utilitarianism, Blackwell, Oxford 2006, s. 217–232.

Nozick, R., Anarchia, państwo i utopia, tłum. M. Maciejko, M. Szczubiałka, Aletheia, Warszawa 2010.

Nussbaum, M., Frontiers of Justice: Disability, Nationality, Species Membership, Harvard University Press, Cambridge Mass. 2006.

Nussbaum, M., Women and Human Development, Cambridge University Press, Cambridge 2000.

Oddie, G., Value Realism, [w:] H. LaFollette (red.), The International Encyclopedia of Ethics, Wiley-Blackwell Publishing, 2013, s. 5299–5310.

Olds, J., Milner, P., Positive Reinforcement Produced by Electrical Stimulation of Septal Area and Other Regions of Rat Brain, „Journal of Comparative and Physiological Psychology” 1954, t.47 (6), s. 419–427.

O’Neill, O., Modern Moral Philosophy and the Problem of Relevant Descriptions, „Royal Institute of Philosophy Supplement” 2004, nr 54, s. 301–316.

Pacewicz, A., Hedone. Koncepcja przyjemności w ﬁlozoﬁi Platona, Oﬁcyna Naukowa PFF, Wrocław 2016.

Panksepp, J., Aﬀective Neuroscience: The Foundations of Human and Animal Emotions, Oxford University Press, Oxford 2004.

Parﬁt, D., On What Matters, t. 1, Oxford University Press, Oxford 2011.

Parﬁt, D., Racje i osoby, tłum. W. M. Hensel, M. Warchala, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.

Parﬁt, D., Rationality and Reasons, manuskrypt.

Penhelhum, T., The Logic of Pleasure, „Philosophy and Phenomenological Research” 1957, t.17, s. 488–503.

Pettit, P., Konsekwencjalizm, [w:] P. Singer (red.), Przewodnik po etyce, Książka i Wiedza, Warszawa 1993.

Pickave, M., Pleasure in later Medieval Latin Philosophy, [w:] L. Shapiro (red.), Pleasure: A History, Oxford University Press, New York 2018, s. 99–123.

Pinker, S., The Language Instinct: How the Mind Creates Language, Penguin UK, 2003.

Platon, Fedon, tłum. W. Witwicki, Antyk, Kęty 2002.

Platon, Fileb, tłum. W. Witwicki, Antyk, Kęty 2002.

Platon, Gorgiasz, tłum. W. Witwicki, Antyk, Kęty 2000.

Platon, Hippiasz Większy, tłum. W. Witwicki, Antyk, Kęty 2002.

Platon, Państwo, tłum. W. Witwicki, Antyk, Kęty 2001.

Rabinowicz, W., Rønnow-Rasmussen, T., Value Taxonomy, [w:] T. Brosch, D. Sander (red.), Handbook of Value, Oxford University Press, Oxford 2015, s. 23–42.

Railton, P., Alienation, Consequentialism, and the Demands of Morality, „Philosophy and Public Aﬀairs” 1984, nr 13, s. 134–171.

Railton, P., Facts and Values, „Philosophical Topics” 1986, nr 14, s. 5–31.

Railton, P., Facts, Values, and Norms, Cambridge University Press, Cambridge 2003.

Ramachandran, V. S., Phantoms in the Brain, William Morrow Paperbacks, 1999.

Rawls, J., A Theory of Justice, The Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge, Mass. 1971.

Rawls, J., Foreword to The Methods of Ethics, [w:] H. Sidgwick, The Methods of Ethics, Hackett Publishing Company, Cambridge 1981.

Rawls, J., Teoria sprawiedliwości, tłum. M. Panufnik, J. Pasek, A. Romaniuk, PWN, Warszawa 1994.

Redelmeier, D. A., Katz, J., Kahneman, D., Memories of Colonoscopy: A Randomized Trial, „Pain” 2003, nr 104, s. 187–194.

Rice, C., Defending the Objective List Theory of Well-being, „Ratio” 2013, nr 26 (2), s. 196–211.

Rønnow-Rasmussen, T., Good and Good for, [w:] H. LaFollette (red.), The International Encyclopedia of Ethics, Wiley-Blackwell Publishing, 2013, s. 2205–2212.

Rønnow-Rasmussen, T., Intrinsic and Extrinsic Value, [w:] I. Hirose, J. Olson (red.), Oxford Handbook of Value Theory, Oxford University Press, Oxford 2015.

Rosati, C., Objectivism and Relational Good, „Social Philosophy and Politics” 2008, t. 25 (1), s. 314–349.

Ross, W. D., Foundations of Ethics, Clarendon Press, Oxford 1939.

Ross, W. D., The Right and the Good, P. Stratton-Lake (red.), Clarendon Press, Oxford 2002.

Rutkowski, M., Wartość osobowa, „Analiza i Egzystencja” 2015, t. 32, s. 5–48.

Ryle, G., Czym jest umysł?, tłum. W. Marciszewski, PWN, Warszawa 1970.

Ryle, G., Dilemmas, Cambridge University Press, Cambridge 1954.

Ryle, G., The Concept of Mind, Routledge, London 2009.

Saja, K., Dobro w tradycji ﬁlozoﬁi analitycznej, [w:] A. Maryniarczyk, K. Stępień, P. Gondek (red.), Zadania współczesnej metaetyki. Spór o dobro, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2012, s. 221–248.

Saja, K., Etyka normatywna, Universitas, Kraków 2015.

Scanlon, T., Rawls on Justiﬁcation, [w:] S. Freeman (red.), The Cambridge Companion to Rawls, Cambridge University Press, Cambridge 2003.

Scanlon, T., What We Owe to Each Other, Harvard University Press, Cambridge Mass. 1998.

Schacter, D. L., Gilbert, D. T., Wegner, D. M., Psychology, Worth Publishers, New York 2009.

Schooler, J., Re-representing Consciousness: Dissociations between Experience and Meta-consciousness, „Trends in Cognitive Sciences” 2002, t. 6, s. 339–344.

Schopenhauer, A., Świat jako wola i przedstawienie, t. 1–2, PWN, Warszawa 1994–1995.

Schouten, M. K. D., Looren de Jong, H., Reduction, Elimination, and Levels: The Case of the LTP-Learning Link, „Philosophical Psychology” 1999, t. 12, s. 239–264.

Schroeder, M., Teleology, Agent relative Value, and the Good, „Ethics” 2007, t.117 (2), s. 265–295.

Schroeder, M., Value Theory, [w:] E. N. Zalta (red.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy, (Fall 2016), https://plato.stanford.edu/archives/fall2016/entries/value-theory/ (dostęp: 7.01.2021).

Schwarz, N., Strack, F., Reports of Subjective Well-being: Judgmental Processes and Their Methodological Implications, [w:] D. Kahneman, E. Diener, N. Schwarz (red.), Well-being: The Foundations of Hedonic Psychology, Russell Sage Foundation, New York 1999.

Seligman, M., Prawdziwe szczęście, tłum. A. Jankowski, Media Rodzina, Poznań 2005.

Sen, A., Rights and Agency, „Philosophy and Public Aﬀairs” 1982, nr 11, s. 3–39.

Shapiro, L. (red.), Pleasure: A History, Oxford University Press, New York 2018.

Shaver, R., Sidgwick on Pleasure, „Ethics” 2016, t. 126 (4), s. 901–928.

Shaver, R., The Appeal of Utilitarianism, „Utilitas” 2004, t. 16 (3), s. 235–250.

Shriver, A., The Asymmetrical Contributions of Pleasure and Pain to Subjective Well-being, „Review of Philosophy and Psychology” 2014, nr 5, s. 139–141.

Shizgal, P., Fundamental Pleasure Questions, [w:] M. Kringelbach, K. Berridge (red.), Pleasures of the Brain, Oxford University Press, Oxford 2010.

Sidgwick, H., Lectures on the Ethics of T. H. Green, H. Spencer and J. Martineau, Cambridge University Press, Cambridge 2011.

Sidgwick, H., The Methods of Ethics, wyd. 7, Macmillan, Londyn 1907.

Singer, P., Ethics and Intuitions, „The Journal of Ethics” 2005, t.9 (3–4), s. 331–352.

Singer, P., Etyka praktyczna, Książka i Wiedza, Warszawa 2004.

Singer, P., Singer, R. (red.), The Moral of the Story, Blackwell, Oxford 2005.

Skorupski, J., Value Pluralism, [w:] D. Archard (red.), Philosophy and Pluralism, Cambridge University Press, Cam-bridge 1996.

Slote, M., Common-sense Morality and Consequentialism, Routledge, London 1985.

Slote, M., Goods and Virtues, Oxford University Press, Oxford 1983.

Smith, B., Aﬀect, Rationality, and the Experience Machine, „Ethical Perspectives” 2012, t.19 (2), s. 268–276.

Smith, B., Can We Test the Experience Machine?, „Ethical Perspectives” 2011, t.18 (1), s. 29–51.

Smuts, A., The Feels Good Theory of Pleasure, „Philosophical Studies” 2011, t. 155 (2), s. 241–265.

Stocker, M., Plural and Conﬂicting Values, Clarendon Press, Oxford 1990.

Stocker, M., The Schizophrenia of Modern Ethical Theories, „The Journal of Philosophy” 1976, t. 73, s. 453–466.

Suikkanen, J., An Improved Whole Life Satisfaction Theory of Happiness, „International Journal of Wellbeing” 2001, t. 1 (1), s. 149–166.

Sumner, L. W., Welfare, Happiness and Ethics, Clarendon Press, Oxford 1996.

Szutta, N., Czy istnieje coś, co zwiemy moralnym charakterem i cnotą?, Academicon, Lublin 2017.

Tatarkiewicz, W., O szczęściu, PWN, Warszawa 1985.

Taylor, T. E., Well-being and Prudential Value, „Philosophy and Public Policy Quarterly” 2013, t.31 (2), s. 10–17.

Temkin, L., Rethinking the Good, Oxford University Press, Oxford 2012.

Thaler, R., Some Empirical Evidence on Dynamic Inconsistency, „Economic Letters” 1981, t.8, s. 201–207.

Thompson, J., The Organ Harvest, Killing and Letting Die, and the Trolley Problem, „The Monist” 1976, t.59, s. 204–217.

Tversky, A., Kahneman, D., The Framing of Decisions and the Psychology of Choice, „Science” 1981, t.211, s. 453–458.

Wall, P., Pain: The Science of Suﬀering, Cambridge University Press, Cambridge 2000.

Wei, F., Zhuo, M., Potentiation of Sensory Responses in the Anterior Cingulate Cortex Following Digit Amputation in the Anaesthetized Rat, „Journal of Physiology” 2006, t.532, s. 823–833.

Weijers, D., Intuitive Biases in Judgments about Thought Experiments: The Experience Machine Revisited, „Philosophical Writings” 2013, t.41, s. 17–31.

Weijers, D., Nozick’s Experience Machine Is Dead, Long Live the Experience Machine!, „Philosophical Psychology” 2013, s. 7–14.

Weijers, D., We Can Test the Experience Machine, „Ethical Perspectives” 2012, t. 19 (2), s. 261–268.

White, N., Individual and Conﬂict in Greek Ethics, Oxford University Press, Oxford 2002.

Wierzbicka, A., Emotions Across Languages and Cultures, Cambridge University Press, Cambridge 1999.

Wiggins, D., A Sensible Subjectivism?, [w:] Needs, Values, Truth: Essays in the Philosophy of Value, Blackwell, Oxford 1987.

Williams, B., Ethics and the Limits of Philosophy, Harvard University Press, Cambridge, Mass. 1985.

Williams, B., Moral Luck, Cambridge University Press, Cambridge 1981.

Williams, B., Persons, Character and Morality, [w:] A. Rorty (red.), The Identities of Persons, University of California Press, Berkeley 1976, s. 197–216.

Williams, B., Punkt widzenia wszechświata: Sidgwick i ambicje etyki, [w:] Ile wolności powinna mieć wola, tłum. M. Szczubiałka, Aletheia, Warszawa 1999.

Wojtczak, S., O niewspółmierności wartości i jej konsekwencjach dla stosowania prawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2010.

Woleński, J., Naturalizm, antynaturalizm imetaetyka, „Folia Philosophica” 2011, t. 29, s. 241–256.

Wolfsdorf, D., Pleasure in Ancient Greek Philosophy, Cambridge University Press, New York 2013.

Woodard, C., Classifying Theories of Welfare, „Philosophical Studies” 2012, July 3.

Woolf, S., Deconstructing Welfare: Reﬂections on Stephen Darwall’s Welfare and Rational Care, „Utilitas” 2006, t. 18 (4), s. 415–426.

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Licencja

Jak cytować

de Lazari-Radek, Katarzyna. 2021. Godny pożądania Stan świadomości. O przyjemności Jako wartości Ostatecznej . Kim Jest Człowiek?. Poland: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8220-370-7.