Strajk studencki w Łodzi styczeń–luty 1981 r.: Okruchy pamięci, zapisy źródłowe, ikonografia

Konrad Banaś; Marcin Gawryszczak; Krzysztof Lesiakowski

doi:10.18778/7969-913-1

Strajk studencki w Łodzi styczeń–luty 1981 r.

Okruchy pamięci, zapisy źródłowe, ikonografia

Konrad Banaś

Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii

Marcin Gawryszczak

Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Instytut Historii

Krzysztof Lesiakowski

Uniwersytet Łódzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Katedra Historii Polski i Świata po 1945 r.

https://orcid.org/0000-0002-6176-6064 (unauthenticated)

ISBN (e-book)

ISBN-13 (15) 978-83-7969-913-1

ISBN

ISBN-13 (15) 978-83-7969-912-4

ISBN NCK

ISBN-13 (15) 978-83-7982-195-2

DOI: https://doi.org/10.18778/7969-913-1

Słowa kluczowe: strajk studencki, Łódź, styczeń–luty 1981

Opublikowane: 26 lutego 2016

Kategorie: Historia, Otwarty dostęp

Pliki do pobrania

PDF

Inspiracją do przygotowania niniejszej książki były opinie dawnych uczestników strajku. Dobór osób, które udzieliły relacji, nie był przypadkowy, ale założony plan uzyskania i stworzenia reprezentatywnej próby, w której znajdą się przedstawiciele strony studenckiej i ówczesnej władzy, obok liderów strajkowych, np. z Międzyuczelnianej Komisji Porozumiewawczej, będą też tzw. zwyczajni uczestnicy strajku, a obok przedstawicieli UŁ pojawią się reprezentanci pozostałych łódzkich uczelni: AM, PŁ, PWSM i PWSSP, został zrealizowany tylko częściowo. Niestety, dotarcie do przedstawicieli ówczesnej władzy państwowej, a także politycznej, z wielu względów było utrudnione lub niemożliwe. Zdjęcia, znajdujące się w książce, zostały tak dobrane, aby poprzez ich pryzmat, równolegle do części zawierającej relacje i dokumenty, dało się opowiedzieć historię łódzkiego strajku. Specyfika źródła ikonograficznego pozwalała uwypuklić niezwykle charakterystyczne dla strajku studenckiego motywy, które trudno oddać w opisie – duże nagromadzenie młodych ludzi na małej przestrzeni, momenty wielkich emocji i wyciszenia, np. na modlitwie, różne formy aktywności strajkowej, które przenikały się z narastającym zmęczeniem. Publikowane zdjęcia pozwalają też wyjść poza swoisty dotychczasowy kanon, tzn. koncentrowanie się na tym, co działo się w budynku Wydziału Filologicznego UŁ. Książka poszerza wiedzę i podtrzymuje pamięć o łódzkim strajku studenckim z 1981 r. Jest ona także dobrym przykładem współpracy różnych środowisk i pokoleń, połączonych wspólną myślą – w tym wypadku uchronienia przed zapomnieniem istotnej karty walki polskiej młodzieży akademickiej o wolność swojego środowiska i całej Polski.

Archiwum Akt Nowych: – Komitet Centralny Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej; – Ministerstwo Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki; – Urząd Rady Ministrów – Kancelaria Tajna; – Urząd Rady Ministrów – Sekretariat Ministra Członka Rady Ministrów Stanisława Cioska

Archiwum Archidiecezji Łódzkiej: – Biuro Prasowe Sekretariatu Episkopatu Polski, rok XIV; – Bp Józef Rozwadowski Ordynariusz D[iecezji] Ł[ódzkiej], Listy pasterskie, odezwy, komunikaty, zarządzenia, 1981

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu: – Teczka pracy TW „Adam Czarny”: – Teczka pracy TW „Markowicz”; – Teczka pracy TW „Zenith”

Archiwum Państwowe w Łodzi: – Komitet Łódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej; – Komitet Uczelniany Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Uniwersytetu Łódzkiego

Archiwum Politechniki Łódzkiej: – Protokoły posiedzeń Rady Wydziału Chemicznego 1981; – Protokoły posiedzeń Rady Wydziału Elektrycznego 1980–1981; – Protokoły posiedzeń Rady Wydziału Mechanicznego 1980–1981

Archiwum Uniwersytetu Łódzkiego: – Jednostki organizacyjne; – Materiały Janusza Frenkla; – Protokoły posiedzeń Rady Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego 1981

Archiwum Uniwersytetu Medycznego w Łodzi: – Protokoły posiedzeń Rady Wydziału Lekarskiego 1981; – Protokoły posiedzeń Senatu i Kolegium Rektorskiego AM w Łodzi 1980–1981

Dokumentacja niezależnej aktywności studentów w Poznaniu 1980–1989, opr. M. Augustyn, Poznań 2007.

Kryptonim „Heca”. Pacyfikacja strajku studentów łódzkich na Wydziale Prawa UŁ w 1981 r., red. W. Domagalski, Łódź 2006.

Łódzkie spięcie. Kalendarium wydarzeń, Łódź 1981.

Niezależne Zrzeszenie Studentów 1980–1981. Wybór dokumentów, opr. K. Dworaczek, Warszawa 2012.

Rejestracja Niezależnego Zrzeszenia Studentów, opr. J. Czaputowicz, H. Głowacki, Warszawa 1981.

Stan wojenny w regionie łódzkim w dokumentach Służby Bezpieczeństwa, opr. M. Kopczyński, R. Rabiega, Warszawa–Łódź 2008.

Studenci ’81. NZS w oczach partii i SB. Wybór tekstów źródłowych, opr. W. Domagalski, R. Peterman, Łódź 2006.

Tajne dokumenty Biura Politycznego. PZPR a „Solidarność” 1980–1981, opr. Z. Włodek, Londyn 1992.

„Dziennik Ustaw” 1973, 1982

„Głos Robotniczy” 1981

„Tygodnik Solidarność” 1981

„Wiadomości Diecezjalne Łódzkie. Wydawnictwo Kurii Biskupiej Diecezji Łódzkiej” 1981, nr 5

Encyklopedia „Solidarności”. Opozycja w PRL 1976–1989, t. 1, Warszawa 2010.

Jubileusz XXV-lecia Niezależnego Zrzeszenia Studentów, red. P. Wiaderny, Warszawa 2007.

Mołdawa Tadeusz, Ludzie władzy 1944–1991. Władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, Warszawa 1991.

Paruch Józef, Słownik skrótów, Warszawa 1992.

Rektorzy Państwowych Wyższych Uczelni w Łodzi 1945–2002, Łódź 2002.

Bez(auto)cenzury. Z Wojciechem Bogaczykiem rozmawia Bartłomiej Noszczak, Warszawa 2013.

Jarosław Guzy: u źródeł złego i dobrego. Rozmowy z pierwszym przewodniczącym Krajowej Komisji Koordynacyjnej NZS, opr. R. Spałek, Warszawa 2009.

Jaruzelski Wojciech, Stan wojenny. Dlaczego…, Warszawa 1992.

Kropiwnicki Jerzy, Walczyłem o ważne sprawy, [w:] Pospolite ruszenie. Relacje działaczy i współpracowników „Solidarności” w Łodzi 1980–1981, opr. L. Próchniak, M. Przybysz, S. M. Nowinowski, M. Zapolska-Downar, A. Czyżewski, Łódź 2011.

Rakowski Mieczysław F., Dzienniki polityczne 1979–1981, Warszawa 2004.

Samorząd studencki Uniwersytetu Warszawskiego w latach 1980–1989 (dokumenty, relacje i inne materiały), opr. M. Kunicki-Goldfinger, Warszawa 2010.

Terlecki Andrzej, Moja KPN, Łódź 2011. Wałęsa Lech, Droga nadziei, Kraków 2006.

Anusz Andrzej, Niezależne Zrzeszenie Studentów w latach 1980–1989, Warszawa 1991.

Czaputowicz Jacek, Walka o legalizację Niezależnego Zrzeszenia Studentów, [w:] „Jesteście naszą wielką szansą”. Młodzież na rozstajach komunizmu 1944–1989, red. P. Ceranka, S. Stępień, Warszawa 2009.

Czuma Benedykt, Łódzka „Solidarność” 1980–1981, Łódź 2010.

Dworaczek Kamil, Burzliwa dekada. NZS we Wrocławiu 1980–1989, Warszawa 2012.

Friszke Andrzej, Opozycja w PRL, Londyn 1994.

Friszke Andrzej, Rewolucja Solidarności 1980–1981, Kraków 2014.

Garbal Łukasz, Edytorstwo. Jak wydawać współczesne teksty literackie, Warszawa 2011.

Internowani z regionu łódzkiego. Materiały z sesji popularno-naukowej. Łowicz 15–16 grudnia 2001 roku, red. M. Papis, Łódź–Łowicz 2001.

Jarska Natalia, Niezależny ruch oświatowy i nauka niezależna 1980–1989, [w:] NSZZ „Solidarność” 1980–1989, t. 2: Ruch społeczny, red. Ł. Kamiński, G. Waligóra, Warszawa 2010.

Graczyk Roman, Chrzanowski, Warszawa 2013.

Kosiński Krzysztof, Nastolatki ʼ81. Świadomość młodzieży w epoce „Solidarności”, Warszawa 2002.

Kowalczyk Roman, Łódzki strajk studencki, Warszawa 1992.

Kowalczyk Roman, Studenci ’81, Warszawa 2000.

Kowalski Sergiusz, Krytyka solidarnościowego rozumu. Studium z socjologii myślenia potocznego, Warszawa 1990.

Kozłowski Tomasz, Niezależne Zrzeszenie Studentów 1980–1989, [w:] NSZZ „Solidarność” 1980–1989, t. 7, red. Ł. Kamiński, G. Waligóra, Warszawa 2010.

Kurpierz Tomasz, Zbuntowani. Niezależne Zrzeszenie Studentów w województwie katowickim 1980–1989, Katowice 2012.

Łódzki strajk studencki styczeń – luty 1981. Spojrzenie po latach, red. K. Lesiakowski, Łódź 2014. Osiatyński Wiktor, Rzeczpospolita obywateli, Warszawa 2004.

Polak Wojciech, Najtrudniejsze egzaminy. Niezależne Zrzeszenie Studentów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika na tle wydarzeń w kraju i regionie (1980–1982), Toruń 2001.

Popińscy Jolanta i Krzysztof, Od SKS do NZS. Niezależne Zrzeszenie Studentów we Wrocławiu, Wrocław 2010.

Próchniak Leszek, NSZZ „Solidarność” Region Ziemia Łódzka 1980–1990, [w:] NSZZ „Solidarność” 1980–1989, t. 4: Polska Zachodnia, red. Ł. Kamiński, G. Waligóra, Warszawa 2010.

Próchniak Leszek, Precz z komunistyczną juntą. Strajk studencki w Łodzi 14–15 XII 1981 r., „Biuletyn IPN” 2006, nr 11–12.

Puś Wiesław, Zarys historii Uniwersytetu Łódzkiego 1945–2015, Łódź 2015.

Siedziako Michał, Strajki studenckie w Szczecinie w okresie szesnastu miesięcy Solidarności, [w:] Strajki w Polsce w XX wieku, red. R. Gryz, Warszawa 2011.

Strajk studentów łódzkich `81 w świetle analiz socjologicznych. Praca zbiorowa, red. J. Lutyński, Łódź 1988 [reedycja 2010].

Tandecki Janusz, Kopiński Krzysztof, Edytorstwo źródeł historycznych, Warszawa 2014.

Tatarowski Konrad, Poligrafia strajkowa – tytuły, zawartość i recepcja treści prasy strajkowej, [w] Łódzki strajk studencki styczeń – luty 1981. Spojrzenie po latach, red. K. Lesiakowski, Łódź–Warszawa 2014.

Waingertner Przemysław, Dekada buntu czyli o NZS-ie lat osiemdziesiątych, „Zeszyty Historyczne” [Paryż] 2000, z. 133.

Wegner Jacek, Bez świadków obrony. Historia Jerzego i Ryszarda Kowalczyków, Kraków 2008.

Białkowska Kinga, Przywódcy strajku studenckiego w Łodzi w styczniu i lutym 1981 r. – mechanizm wyłaniania, działalność, dalsze losy, Łódź 2014 [praca magisterska przechowywana w IH UŁ].

Herman Aneta M., Strajk studentów Politechniki Łódzkiej w styczniu–lutym 1981 r., Łódź 2014 [praca magisterska przechowywana w IH UŁ].

Kramczyk Damian, Łódzkie uczelnie artystyczne wobec przemian z lat 1980-1981, Łódź 2014 [praca ma gisterska przechowywana w IH UŁ].

http://www.encyklopedia-solidarnosci.pl.

http://www.slownik-niezaleznidlakultury.pl/index.php?page=glowna.

http://www.slownik-niezaleznidlakultury.pl/lodz/.

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Prawa autorskie (c) 2016 © Copyright by Authors, Łódź–Warszawa 2016; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź–Warszawa 2016; © Copyright for this edition by Narodowe Centrum Kultury, Łódź–Warszawa 2016

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Banaś, Konrad, Marcin Gawryszczak, i Krzysztof Lesiakowski. 2016. Strajk Studencki W Łodzi styczeń–luty 1981 r.: Okruchy pamięci, Zapisy źródłowe, Ikonografia. Poland: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/7969-913-1.