Charakterystyki Dębnów, Gryfitów-Świebodziców i Leliwitów w Klejnotach Jana Długosza

W artykule przeanalizowano trzy spośród zawartych w Klejnotach (Insignia seu clenodia Regis et Regni Poloniae) charakterystyk polskich rodów szlacheckich. Przypisywane Janowi Długoszowi Klejnoty są jednym z najmniej znanych, a zarazem najbardziej interesujących źródeł, dotyczących późnośredniowiecznej Polski. Zawierając prócz opisu wyglądu kilkudziesięciu polskich herbów także charakterystykę pieczętujących się nimi wspólnot rodowych, stanowią niezwykle wartościowe pole do badań nad postrzeganiem polskiej szlachty przez krakowskiego dziejopisa, jego mentalnością, a także semantyką jego dzieł. Wykazane w toku analizy podobieństwo między obecnymi w Klejnotach rodowymi charakterystykami a życiorysami ich przedstawicieli, obecnymi w Rocznikach (Annales seu Cronicae Incliti Regni Poloniae), zdają się przemawiać za autorstwem Długosza w przypadku obu źródeł. Pochlebna charakterystyka rodu Dębnów znalazła odbicie w długoletniej znajomości Jana Długosza i Zbigniewa Oleśnickiego kreowanego przez kronikarza na biskupa idealnego. Ocena Leliwitów, a szczególnie wojewody krakowskiego Jana Tarnowskiego, dotyczy głównie ich działalności politycznej, natomiast przypisana Gryfitom hojność została uznana przez Długosza jako główna zaleta rodu, objawiająca chrześcijańską szczodrość.