Piwo, wino i miód symbolami pomyślności u ludów wczesnośredniowiecznej Europy – zjawisko i jego przyczyny

W literaturze dawnych Germanów, Słowian i Finów pojawia się dwojakie podejście do alkoholu. Z jednej strony piętnowane jest często jego nadużywanie, z drugiej – i tak jest częściej – picie i alkoholowe uczty przedstawiane są jako symbol doczesnego szczęścia. Czy to w ubogiej chacie Piasta czy na dworze Heoroth picie jest symbolem radości i błogiej beztroski. Zakłócenie uczty stanowi z kolei symbol końca pomyślności i szczęścia, a ten, kto nienawidzi uczt (np. Beowulfowy Grendel), musi być istotą upadłą, wrogą Bogu i ludziom. Znamienne jest, że to właśnie alkohol, nie zaś jakaś inna przyjemność tego świata, jak jedzenie mięsa czy taniec. W artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytanie o przyczynę tej symboliki. Odwołując się do mitologii germańskiej (mit o Kvasirze) i fińskiej (warzenie piwa przez Osmotar), autor stawia tezę o wierze w ponadnaturalny charakter procesu fermentacji. Do takiego przekonania skłaniało dawnych ludzi samoczynne pienienie się czy kipienie alkoholu w czasie fermentacji, w czym dostrzegano obecność sił nadprzyrodzonych (duchów czy bogów). Odróżniano więc alkohol od innych źródeł przyjemności (takich jak mięso) z powodu jego pochodzenia i ceniono jako szczególny dar świata duchów/bogów. Szczególna symbolika alkoholu przetrwała proces chrystianizacji, nawet jeśli zapomniano o jej źródłach.