Etyka badań jakościowych – wybrane aspekty

Każde poznanie naukowe, bez względu na dyscyplinę, w jakiej jest prowadzone,
i przyjętą metodologię badania, jest osadzone w wymiarze aksjologicznym. Dlatego też
badacz/badaczka już na etapie tworzenia koncepcji swojego badania, a później w trakcie
jego realizacji i publikowania uzyskanych rezultatów dokonuje wielu wyborów etycznych,
za które ponosi odpowiedzialność. Celem rozdziału jest przedstawienie wybranych zagadnień
dotyczących etyki badań jakościowych, ze szczególnym uwzględnieniem badań prowadzonych
na gruncie andragogiki. W rozdziale omówiono znaczące aspekty poprawności
etycznej w badaniach naukowych, uwzględniając perspektywę osób badanych i perspektywę
badacza/badaczki, a także zjawisko whistleblowing w środowisku akademickim i wątpliwości
z nim związane. Podkreślono, że wszystkie osoby i podmioty w jakimś zakresie
uwikłane w badanie naukowe (w tym: osoby badane, badacze, odbiorcy doniesień z badań,
rady naukowe, zespoły redakcyjne, instytucje finansujące badania naukowe, wydawnictwa)
są narażone na niekorzystne etycznie działania badacza/badaczki i/lub zastosowaną
procedurę badawczą. Wskazano najistotniejsze zasady i postulaty dotyczące etyki badań
naukowych zawarte w kodeksach zawodowych naukowca i przewodnikach z zakresu etyki
badań naukowych oraz przykłady ze zrealizowanych projektów badawczych, zwracając przy tym uwagę, iż są one pewnymi drogowskazami, ale to badacze w swojej praktyce badawczej są zobligowani do podejmowania decyzji w poczuciu odpowiedzialności za innych i siebie.