Miasta i mieszczanie Polski centralnej wobec napaści krzyżackiej w 1331 roku

W 1331 r. król Władysław I Łokietek toczył z zakonem krzyżackim ciężkie walki, które wypełniły ostatnie lata jego panowania. W czasie najazdów krzyżackich ucierpiały miasta, wsie, miejscowa ludność, grody oraz kościoły i klasztory. Kolejny władca, czyli Kazimierz III Wielki, postanowił wytoczyć Krzyżakom proces sądowy, by odzyskać utracone ziemie, tj. Pomorze Gdańskie, ziemie chełmińską i dobrzyńską, kasztelanię michałowską oraz Kujawy. Bogata dokumentacja procesowa znajduje się w wydawnictwie źródłowym Lites ac res gestae inter Polonos Ordinemque Cruciferorum. Oprócz książąt, rycerstwa i duchowieństwa zeznania w stosunku do konkretnych artykułów oskarżenia złożyli także mieszczanie, którzy wzięli aktywny udział w rozprawie. Zaświadczyli oni o agresji krzyżackiej, której sami niejednokrotnie doznali, wymieniając nie tylko bezpośrednie krzywdy, ale również zniszczenia poczynione w miastach i dobrach kościelnych. Analizując poszczególne świadectwa, można pokusić się więc o próbę rejestracji konkretnych strat materialnych w czasie zawieruchy wojennej. Niniejszy tekst jest ponadto przyczynkiem do dalszych badań nad udziałem mieszczan w procesie polsko-krzyżackim.