Walki o Wilno 19–21 kwietnia 1919 roku

Wilno w okresie walk o granice Rzeczypospolitej po I wojnie światowej (do 1921), było zajmowane przez cztery armie: niemiecką (wojska Ober-Ostu), sowiecką, litewską i polską. Prezentowane opracowanie dotyczy walk o Wilno w kwietniu 1919 r. W ramach tzw. operacji wileńskiej oddziały grupy rajdowej kawalerii (1 Brygada Jazdy), dowodzone przez ppłk. Władysława Zygmunta Belinę-Prażmowskiego oraz 2 Dywizji Piechoty Legionów, dowodzone przez gen. Edwarda Śmigłego-Rydza, zajęły miasto. W trzydniowych walkach w mieście ważną rolę odegrali sami mieszkańcy, szczególnie kolejarze i robotnicy ze Stowarzyszenia Św. Kazimierza. Podjęte przez wojska polskie działania wynikały z ogólnych założeń ofensywy wileńskiej, opierały się na koncepcji szybkiego zagonu (rajdu) kawaleryjskiego, zaskoczeniu przeciwnika oraz zajęciu kluczowych dla dalszych walk istotnych obiektów miasta (stacja kolejowa, koszary, brzeg rzeki Wilii). Po trzech dniach, dzięki wsparciu 2 Dywizji Piechoty Legionów zajęto miasto. Doświadczenie walk o (dwustutysięczne) Wilno miało być wykorzystane w dalszym okresie wojny polsko-bolszewickiej. Samo miasto zostało zajęte w październiku 1921 r. (w wyniku „puczu”) przez wojska dowodzone przez gen. Lucjana Żeligowskiego, od marca 1922 r. ostatecznie znalazło się w granicach II Rzeczypospolitej.