Ideologiczne oblicze odbudowy śródmieścia Warszawy ze zniszczeń po II wojnie światowej

Celem artykułu jest udowodnienie tezy głoszącej, że odbudowa Warszawy ze zniszczeń II wojny światowej była w rzeczywistości budową nowej stolicy państwa socjalistycznego zgodnie z marksistowskimi regułami zagospodarowania przestrzennego. Przebudowie Śródmieścia Warszawy władze komunistyczne przypisywały szczególne znaczenie. Przedwojenna zabudowa dzielnicy była traktowana jako symbol kapitalistycznych stosunków społecznych, w których uprzywilejowane miejsce zajmowała mieszczańska klasa średnia.

Punktem wyjścia rozważań jest omówienie kwestii mijającego się z prawdą historyczną przedstawiania przez Polską Partię Robotniczą, a następnie Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą stopnia i przyczyn zniszczeń stolicy, powstałych podczas II wojny światowej. W propagandzie nowej władzy główny akcent został położony na niszczycielską działalność okupanta hitlerowskiego, pomijany – bądź przedstawiany w fałszywym świetle – był okres sowieckich nalotów oraz szkody, jakie powstały podczas wyzwalania stolicy.

W drugiej części artykułu omówiono ideologiczne podstawy odbudowy Śródmieścia. Zgodnie z założeniami komunistów odbudowie stolicy przyświecała idea miasta jako układu stosunkowo zwięzłego i zorganizowanego w formie kompozycji architektonicznych powiązanych w jedną całość. Miasto powinno mieć centrum o charakterze społeczno-politycznym, a place i ulice były traktowane jako tereny życia zbiorowego. Zniesiony miał zostać podział na lepsze i gorsze dzielnice.

W ostatniej części artykułu autorka starała się odpowiedzieć na pytane o zakres autonomii architektów i urbanistów z Biura Odbudowy Stolicy, na ile ich plany i koncepcje były uwarunkowane wytycznymi partyjnych funkcjonariuszy.