Крепость Илурат в контексте военных действий на западных границах Боспорского Царства в I–III вв. н. э.

Dane z wykopalisk Iluratu dają jasny obraz życia garnizonu małej twierdzy na zachodnich podejściach do stolicy Królestwa Bosporańskiego – Panticapeum – i poziomu rozwoju lokalnej fortyfikacji z czasów rzymskich. Z połowy I w. n.e. pochodzą pozostałości małej wieży, przylegający fragment muru obronnego oraz studnia z prowadzącym do niej podziemnym przejściem. Wczesna twierdza nie przetrwała długo i uległa zniszczeniu już po kilkudziesięciu latach, w trakcie starć wojennych Bosporu z późniejszymi Scytami. Przebudowa linii obronnych Iluratonu przeprowadzono nie wcześniej niż w drugim trzydziestoleciu II w. n.e. Pod koniec tego stulecia, kiedy ponownie wzrosło napięcie na zachodnich rubieżach Bosporu, nastąpiła gruntowna przebudowa całego obszaru zabudowy miejskiej, a trzy mury obronne zostały dodatkowo wzmocnione u podstawy pasem przeciwtaranowym. Kolejną przeszkodę stanowiła fosa wycięta w skale na głębokość 1,5 m. Ostatnim etapem było wzniesienie pasa zabudowy mieszkalnej za północno-zachodnim murem obronnym w pierwszym trzydziestoleciu III w. n.e. Ponadto, już podczas ataku, zablokowano kamieniami wąskie przejścia między domami, tworząc dodatkową przeszkodę na drodze wroga. Nowe informacje na temat tego okresu uzyskano w 2013 r., kiedy po raz pierwszy udało się zlokalizować wschodni róg twierdzy – półkolisty bastion o średnicy około 8 m. Z badań tych wynika, że na początku drugiej połowy III w. wszystkie budowle obronne zostały poważnie dotknięte zniszczeniami spowodowanymi potężnym trzęsieniem ziemi. Wkrótce potem Iluraton przestał istnieć w związku z wydarzeniami z okresu wypraw gockich.