„Kłopotliwe” ciała: Strategie przedstawiania fizycznej „anormalności” we współczesnym filmie fikcji

Adam Cybulski

doi:10.18778/8220-624-1

Słowa kluczowe: ciało, film współczesny, piętno, „anormalność”, strategie przedstawiania, atrakcja wizualna

Opublikowane: 16 listopada 2021

Kategorie: Filologia polska, Otwarty dostęp

Pliki do pobrania

PDF

W ramach prężnie rozwijających się od około trzydziestu lat badań nad niepełnosprawnością (ang. disability studies) szczególnie chętnie omawiane zjawisko stanowią reprezentacje „anormalności” fizycznej obecne w mediach audiowizualnych. Jednakże w literaturze naukowej najwięcej uwagi poświęca się porządkowi fabularnemu i ogólnie pojętej zdarzeniowości przedstawionym w tekście: cechom osobowym bohatera z niepełnosprawnością, jego statusowi społecznemu, działaniom, introspekcji czy relacjom ze społeczeństwem. Problemy środków wyrazowych, rozwiązań narracyjnych oraz estetycznych aspektów ekranowej konstrukcji „anormalnego” ciała z reguły nie mieszczą się w obszarze zainteresowań badaczy. Celem publikacji jest rozwinięcie refleksji nad oferowanymi przez współczesny film fikcji obrazami fizycznej „nieprawidłowości” o analizę filmoznawczą. Autor rozprawy sięga do wybranych zagadnień z neoformalno-kognitywnej teorii filmu. Koncepcje strategii narracyjnej, dominanty diegetycznej oraz zaangażowania widza w postać pozwoliły autorowi na wskazanie przykładów wykorzystania ciała stanowiącego atrybut piętna w charakterze atrakcji wizualnej, wyodrębnienie czterech trybów opowiadania we współczesnym filmie fikcji, omówienie ich związków z długą historią portretowania „oczywistej odmienności” oraz przybliżenie sposobów zarządzania „kłopotliwymi” ciałami przez instancje narracyjne.

Część badań sﬁnansowano w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2016–2019. Nr 0073/NPRH4/H2b/83/2016.

Adams R., Sideshow U.S.A. Freaks and the American Cultural Imagination, Chicago: University of Chicago Press 2001.

Armstrong D., Political Anatomy of the Body. Medical Knowledge in Britain in the Twentieth Century, Cambridge: Cambridge University Press 1983.

Aubert G., Normal and Pathological Gait as Inspiration for the Artist, [w:] Neurology of the Arts. Painting, Music, Literature, ed. F.C. Rose, London: Imperial College Press 2004.

Augustyn, Wyznania św. Augustyna, tłum. M. Bohusz-Szyszko, Wilno: Nakł. księgarni Józefa Zawadzkiego 1912.

Barker C., Studia Kulturowe. Teoria i praktyka, tłum. A. Sadza, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2005.

Barker M.J., The Lord of the Rings and ‘Identiﬁcation’. A Critical Encounter, „European Journal of Communication” 2005, vol. 20, no 3.

Barnes C., Disabling Imagery and the Media. An Exploration of the Principles for Media Representations of Disabled People, Halifax: Rayburn Publishing 1992.

Barnes C., Mercer G., Niepełnosprawność, tłum. P. Morawski, Warszawa: Wydawnictwo Sic! 2008.

Bassler S., „But You Don’t Look Sick”. Dismodernism, Disability Studies and Music Therapy on Invisible Illness and the Unstable Body, „Voices. A World Forum for Music Therapy” 2014, vol. 14, no 3, https://voices.no/index.php/voices/article/view/2216/1970 [dostęp: 1.05.2018].

Becker H.S., Outsiders. Studies in the Sociology of Deviance, New York: Free Press 1963.

Bergson H., Śmiech. Esej o komizmie, tłum. S. Cichowicz, Warszawa: Wydawnictwo KR 2000.

Bernasiewicz M., Teoria kognitywno-behawioralna i interakcjonizm symboliczny w teorii resocjalizacyjnej, „Resocjalizacja Polska” 2011, nr 2.

Bieganowska-Skóra A., „And the winner is…”. Model niepełnosprawności w oscarowych produkcjach, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 2017.

Black R.S., Hayes M.T., Troubling Signs. Disability, Hollywood Movies and the Construction of a Discourse of Pity, „Disability Studies Quarterly”, Spring 2003, vol. 23, no 2, https://dsq-sds.org/article/view/419/585 [dostęp: 10.08.2018].

Bogdan R., Elks M., Knoll J.A., Picturing Disability. Beggar, Freak, Citizen, and Other Photographic Rhetoric, New York: Syracuse University Press 2012.

Boon T., Films of Fact. A History of Science in Documentary Films and Television, London: Wallﬂower Press 2008.

Bordwell D., Filmguide to „La Passion de Jeanne D’Arc”, Bloomington: Indiana University Press 1973.

Bordwell D., Narration in the Fiction Film, Madison: University of Wisconsin Press 1985.

Bordwell D., Thompson K., Film Art. An Introduction. Second Edition, New York: Alfred Knopf 1986.

Bordwell D., Thompson K., Sztuka ﬁlmowa. Wprowadzenie, tłum. B. Rosińska, Warszawa: Wydawnictwo Wojciech Marzec 2010.

Buksiński T., Historia – władza – metoda, [w:] Nie pytajcie mnie kim jestem…: Michel Foucault dzisiaj, red. M. Kwiek, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozoﬁi UAM 1998.

Butler J., Imitacja i nieposłuszeństwo płciowe, tłum. E. Majewska, [w:] Antropologia ciała. Zagadnienia i wybór tekstów, red. M. Szpakowska, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego 2008.

Carroll N., Filozoﬁa horroru albo paradoksy uczuć, tłum. i posłowie M. Przylipiak, Gdańsk: Słowo/obraz terytoria 2004.

Chandler C., Hello, I Must Be Going – Groucho and His Friends, New York–London–Toronto–Sydney: Simon & Schuster 2007.

Church D., Fantastic Films, Fantastic Bodies. Speculations on the Fantastic and Disability Representation, „Oﬀscreen.Com” vol. 10, issue 10, https://offscreen.com/view/fantastic_%EF%AC%81lms_fantastic_bodies [dostęp: 28.12.2018].

Clodfelter M., Warfare and Armed Conﬂicts. A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492–2015, Jeﬀerson: McFarland & Co 2017.

Cohen J., Deﬁning Identiﬁcation. A Theoretical Look at the Identiﬁcation of Audiences With Media Characters, „Mass Communication and Society” 2001, vol. 4, no 3.

Courtine J.-J., Ciało anormalne. Historia i antropologia kulturowa ułomności, tłum. K. Belaid, T. Stróżyński, [w:] Historia ciała. Tom III. Różne spojrzenia. Wiek XX, red. A. Corbin, J.-J. Courtine, G. Vigarello, Gdańsk: Słowo/obraz terytoria 2014.

Creswell T., On the Move. Mobility in the Modern Western World, New York–London: Routledge 2006.

Cresswell T., Mobilities I. Catching up, „Progress in Human Geography” 2011, t. 35 (4).

Crowther B., Superior Film. ‘The Best Years of Our Lives’ Rings the Bell, „New York Times” 24.11.1946.

Cybulski A., „Kłopotliwe” ciała w ﬁlmach Harmony’ego Korine’a. „Skrawki” i „Julien Donkey-Boy” wobec przedstawień ułomności ﬁzycznej w kinie amerykańskim, „Media – Kultura – Komunikacja Społeczna” 2017, nr 4.

Cybulski A., Krystaliczne obrazy Leosa Caraxa. Uwagi o „Chłopak spotyka dziewczynę” i „Złej krwi” w optyce koncepcji obrazu czasu Gilles’a Deleuze’a, „Panoptikum” 2014, nr 13.

Cybulski A., O nowych sposobach zarządzania ﬁzyczną różnicą na ekranie: autotematyzm i intencja zwrotna wobec reprezentacji „anormalnego” ciała w ﬁlmie, „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 2020, t. 63, nr 2.

Davis F., Deviance Disavowal. The Management of Strained Interaction by the Visibly Handicapped, „Social Problems” 1961, no 9.

Davis L.J., Bending over Backwards. Disability, Dismodernism and Other Diﬃcult Positions, New York: NY University Press 2002.

Davis L.J., Enforcing Normalcy. Disability, Deafness, and the Body, London–New York: Verso 1995.

Davis L.J., The Need for Disability Studies, [w:] Disability Studies Reader, ed. L.J. Davis, London: Routledge 1997.

Davis L.J., Odkrywanie niepełnosprawności, rozm. przepr. Klaudia Muca, „Fragile. Pismo kulturalne” 2017, nr 1 (35).

Demby Ł., Poza rzeczywistością. Spór o wrażenie realności w historii francuskiej myśli ﬁlmowej, Kraków: Wydawnictwo Rabid 2002.

Dowse L., Meekosha H., Distorting Images, Invisible Images. Gender, Disability and the Media, „Media International Australia” 1997, no 84.

Dunn K., Jarmark odmieńców, tłum. J.J. Malinowski, Warszawa: Gruner+Jahr Polska 2007.

Dwojnych A., Zespół Downa i popkultura. Wizerunki osób z niepełnosprawnością intelektualną w serialach, „Fragile. Pismo kulturalne” 2017, nr 1.

Dziuban Agata, Społeczny obraz starości i postrzeganie własnego ciała w procesie starzenia się. Przegląd piśmiennictwa, „Gerontologia Polska” 2010, t. 18, nr 3.

Elliott D., Disability and the Media. The Ethics of the Matter, [w:] The Disabled, The media, and the Information Age, ed. J.A. Nelson, Westport–London: Greenwood Press 1994.

Ellis K., Disabling Diversity. The Social Construction of Disability in 1990s Australian National Cinema, Saarbrucken: VDM Verlag 2008.

Elsaesser T., Nowa Historia Filmu jako archeologia mediów, tłum. G. Nadgrodkiewicz, „Kwartalnik Filmowy” 2009, nr 67–68.

Encyclopedia of Disability, vol. 1, ed. G.L. Albrecht, Sh.L. Snyder, J. Bickenbach, D.T. Mitchell, W.O. Schalick, Thousand Oaks–London–New Delhi: SAGE Publications 2006.

Engell L., Sinn und Industrie: Einfuhrung in die Filmgeschichte, Frankfurt/M–New York–Paris: Campus 1992.

Finkelstein V., Attitudes and Disabled People. Issues for Discussion, New York: World Rehabilitation Fund 1980.

Finkelstein V., Disability and the helper/helped relationship. An Historical View, [w:] Handicap in a Social World, ed. A. Brechin, P. Liddiard, J. Swain, Milton Keynes: Hodder and Stoughton 1983.

Foucault M., Archeologia wiedzy, tłum. A. Siemek, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1977.

Foucault M., Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, tłum. T. Komendant, Warszawa: Aletheia 1998.

Foucault M., Podmiot i władza, tłum. J. Zychowicz, „Lewą Nogą” 1998, nr 10.

Foucault M., Porządek dyskursu, tłum. M. Kozłowski, Gdańsk: Słowo/obraz terytoria 2002. Foucault M., Power/Knowledge. Selected Interviews and Other Writings 1972–1977, ed. C. Gordon, New York: Pantheon Books 1980.

Fowler C., Introduction to Part Two (Moments from European Film History), [w:] The European Cinema Reader, ed. C. Fowler, London–New York: Routledge 2002.

Gerber D.A., Heroes and Misﬁts. The Troubled Social Reintegration of Disabled Veterans in The Best Years of Our Lives, [w:] Disabled Veterans in History, ed. D.A. Gerber, Ann Arbor: University of Michigan Press 2000.

Gerber D.A., Introduction. Finding Disabled Veterans in History, [w:] Disabled Veterans in History, ed. D.A. Gerber, Ann Arbor: University of Michigan Press 2000.

Gerber D.A., The „Careers” of People Exhibited in Freak Shows: The Problem of Volition and Valorization, [w:] Freakery: Cultural Spectacles of the Extraordinary Body, ed. R. Garland Thomson, New York–London: New York University Press 1996.

Gill C.J., Divided Understandings. The Social Experience of Disability, [w:] Handbook of Disability Studies, ed. G.L. Albrecht, K.D. Seelman, M. Bury, London–Thousand Oaks–New Delhi: Sage Publications 2001.

Girard R., Kozioł oﬁarny, tłum. M. Goszczyńska, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie 1987.

Gliedman J., Roth W., The Unexpected Minority. Handicapped Children in America, New York: Harcourt Brace Jovanovich 1980.

Goﬀman E., Charakterystyka instytucji totalnych, tłum. Z. Zwoliński, [w:] Współczesne teorie socjologiczne, red. A. Jasińska-Kania, L.M. Nijakowski, J. Szacki, M. Ziołkowski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar 2006.

Goﬀman E., Instytucje totalne. O pacjentach szpitali psychiatrycznych i mieszkańcach innych instytucji totalnych, tłum. O. Waśkiewicz, J. Łaszcz, Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne 2011.

Goﬀman E., Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości, tłum. A. Dzierżyńska, J. Tokarska-Bakir, wstęp do wydania polskiego J. Tokarska-Bakir, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne 2005.

Gołębiewska M., Henri Bergson a Karol Irzykowski – inspiracje i paralele, „Prace Polonistyczne” 2015, seria LXX.

Grygieńć J., Adolfa Queteleta koncepcja człowieka przeciętnego, „Dialogi Polityczne. Polityka Filozoﬁa – Społeczeństwo” 2005, nr 5–6.

Gunning T., An Aesthetic of Astonishment. Early Film and the (In) Credulous Spectator, [w:] Film Theory and Criticism. Introductory Readings, ed. L. Braudy, M. Cohen, Oxford: Oxford University Press 2009.

Gunning T., The Cinema of Attraction. Early Film, Its Spectator and the Avant-Garde, „Wide Angle” 1986, no 8 (3–4).

Gwoźdź A., Skąd się (nie) wzięło kino, czyli parahistorie obrazu w ruchu, [w:] Historia kina. Tom I: Kino nieme, red. T. Lubelski, I. Sowińska, R. Syska, Kraków: Universitas 2010.

Hahn H., Disability and the Reproduction of Bodily Images. The Dynamics of Human Appearances, [w:] The Power of Geography, ed. J. Wolch, M. Dear, Boston: Unwin Hyman 1989.

Hall M., Horrible Heroes: Liberating Alternative Visions of Disability in Horror, „Disability Studies Quarterly” 2016, vol. 36, no 1, https://dsq-sds.org/article/view/3258/4205 [dostęp: 1.04.2019].

Hall S., The Work of Representation, [w:] Representation. Cultural Representations and Signifying Practices, ed. S. Hall, London: Sage Publications 1997.

Halligan B., What Was The Neo-Underground and What Wasn’t. A First Reconsideration of Harmony Korine, [w:] New Punk Cinema, ed. N. Rombes, Edinburgh: Edinburgh University Press 2005.

Harnett A., Escaping the ‘Evil Avenger’ and the ‘Supercrip’. Images of Disability in Popular Television, „Irish Communications Review” 2000, no 8, s. 22.

Helman A., Autotematyzm – „twórcza zdrada” kina, [w:] Kino o kinie, czyli o autoświadomości sztuki ﬁlmowej, red. E. Nurczyńska-Fidelska, Z. Batko, Łódź: Centralny Gabinet Metodyczny Edukacji Filmowej Dzieci i Młodzieży 1993.

Helman A., Psychoanalityczna teoria ﬁlmu, [w:] Historia myśli ﬁlmowej, red. A. Helman, J. Ostaszewski, Gdańsk: Słowo/obraz terytoria 2010.

Hendrykowski M., Autor jako problem poetyki ﬁlmu, Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza 1998.

Hendrykowski M., O podmiotowym charakterze wypowiedzi ﬁlmowej, [w:] Studia z poetyki historycznej ﬁlmu, red. A. Helman, T. Lubelski, Katowice: Uniwersytet Śląski 1983.

Hunt P., A Critical Condition, [w:] Stigma. The Experience of Disability, ed. P. Hunt, London: Geoﬀrey Chapman 1996.

Illich I., Disabling Professions, [w:] Disabling Professions, ed. I. Illich i in., London: Marion Boyars 1977.

Ingleby D., Mental Health and Social Order, [w:] Social Control and the State, ed. S. Cohen, Scull, Oxford: Blackwell 1983.

Jakubowska M., Gilles Deleuze (postmodernistyczna ﬁlozoﬁa kina), [w:] Historia myśli ﬁlmowej, red. A. Helman, J. Ostaszewski, Gdańsk: Słowo/obraz terytoria 2010.

Jakubowska M., Kryształy czasu. Kino Wojciecha Jerzego Hasa, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2013.

Jakubowska M., Patrz! Nie patrz! Ekshibicjonizm, voyeuryzm i kino atrakcji dziś, [w:] Kino, ﬁlm, psychologia, red. A. Ogonowska, Kraków: Wydawnictwo Edukacyjne 2018.

Jakubowska M., Żeglowanie po ﬁlmie, Kraków: Wydawnictwo Rabid 2006.

Jurga L.I., Niepełnosprawność – rzeczywistość a mity, „Dyrektor Szkoły” 2008, nr 2.

Kael P., Bonnie and Clyde, „New Yorker” 1967, https://www.newyorker.com/magazine/1967/10/21/bonnie-and-clyde [dostęp: 30.01.2020].

Karaś M., Władza, wiedza i dyskurs a niepełnosprawność. Konstruowanie podmiotu „niepełnosprawnego” w kontekście ﬁlozoﬁi Michela Foucaulta, „Przegląd Prawniczy, Ekonomiczny i Społeczny” 2013, nr 2.

Kashani T., Nocella II A.J., Hollywood’s Cinema of Ableism. A Disability Studies Perspective on the Hollywood Industrial Complex, [w:] Hollywood’s Exploited. Public Pedagogy, Corporate Movies, and Cultural Crisis, ed. B. Frymer, R. Van Heertum, T. Kashani, A.J. Nocella II, New York: Palgrace Macmillan 2010.

Kern R., Kern: Kino transgresji zaczęło się jako żart, rozm. przepr. J. Majmurek „Krytyka Polityczna”, http://krytykapolityczna.pl/kultura/ﬁlm/kern-kino-transgresji-zaczelo-sie--jako-zart/ [dostęp: 28.12.2015].

Kevles D.J., In the Name of Eugenics. Genetics and the Uses of Human Heredity, New York: Alfred A. Knopf 1985.

Kissel L., Disability Is Us. Remembering, Recovering and Remaking the Image of Disability, [w:] Filming Diﬀerence. Actors, Directors, Producers, and Writers on Gender, Race, and Sexuality in Film, ed. D. Bernardi, Austin: University of Texas Press 2009.

Klejsa K., Filmowe oblicza kontestacji, Warszawa: Wydawnictwo TRIO 2008.

Kłys T., Bilans pożytków i szkód, czyli o polskiej edycji, Film Art: An Introduction, „Kwartalnik Filmowy” 2010, nr 71–72.

Kłys T., Film ﬁkcji i jego dominanty, Warszawa: Wydawnictwo Semper 1999.

Kłys T., Kino: między fabułą a wrażeniem realności, „Kultura Współczesna” 1995, vol. III, nr 3–4.

Konarska J., Bariery aktywności psychospołecznej osób z niepełnosprawnością – mity i rzeczywistość, „Przegląd Badań Edukacyjnych. Educational Studies Review” 2015, nr 21.

Kozubek M., Ciało niedoskonałe? Seksualny aspekt niepełnosprawności ﬁzycznej w kinie współczesnym, „Kwartalnik Filmowy” 2013, nr 83–84.

Kristeva J., Potęga obrzydzenia. Esej o wstręcie, tłum. M. Falski, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2008.

Kwiatkowska P., Rytmy somatograﬁczne – Lucyna Winnicka w ﬁlmach Jerzego Kawalerowicza, „Kwartalnik Filmowy” 2013, nr 83–84.

Laﬀay A., Opowiadanie, świat i kino, tłum. S. Kowalski, „Pamiętnik Literacki” 1975, nr 2.

Lamb E.G., Age and/as Disability. A Call for Conversation, „Age Culture Humanities” 2015, issue 2.

Léger M.J., Drive in Cinema. Essays on Film, Theory and Politics, Bristol–Chicago: University of Chicago Press 2015.

Longmore P.K., Conspicuous Contribution and American Cultural Dilemmas. Telethon Rituals of Cleansing and Renewal, [w:] The Body and Physical Diﬀerence. Discourses of Disability, ed. D.T. Mitchell, S.L. Snyder, Ann Arbor: University of Michigan Press 1997.

Longmore P.K., Representations of Disability in Film, [w:] Movies in American History, ed. P.C. DiMare. Santa Barbara: ABC-CLIO 2011.

Longmore P.K., Screening Stereotypes. Images of Disabled People in Television and Motion Pictures, [w:] Images of the Disabled, Disabling Images, ed. A. Gartner, T. Joe, New York: Praeger 1987.

Longmore P.K., Why I Burned My Book and Other Essays on Disability, Philadelphia: Temple University Press 2003.

Lubelski T., Lumière i Méliès. Fotograf i iluzjonista inicjują kinematograf, [w:] Historia kina. Tom I: Kino nieme, red. T. Lubelski, I. Sowińska, R. Syska, Kraków: Universitas 2010.

Lubelski T., Strategie autorskie w polskim ﬁlmie fabularnym lat 1945–1961, Kraków: Rabid 2000.

Markiewicz H., Wymiary dzieła literackiego, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1984.

Marzec A., Obrazoburcze ciało. Cielesność jako miejsce subwersji i oporu, [w:] (Nad)użycia ciała w kulturze, red. T. Rachwał, K. Więckowska, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK 2012.

McRoy J., Crucianelli G., „I Panic the World’’. Benevolent Exploitation in Tod Browning’s Freaks and Harmony Korine’s Gummo, „The Journal of Popular Culture” 2009, vol. 42, no 2.

McRuer R., As Good as it Gets. Queer Theory and Critical Dsability, „GLQ. A Journal of Lesbian and Gay Studies” 2003, no 1–2.

McRuer R., Compulsory Able¬Bodiedness and Queer/Disabled Existence, [w:] Disability Studies. Enabling the Humanities, ed. S.L. Snyder, B.J. Brueggemann, R. Garland-Thomson, New York: Modern Language Association of America 2002.

McRuer R., Crip/kaleczenie, tłum. D. Ferens, „InterAlia. Pismo poświęcone studiom queer” 2016, nr 11b.

Metz C., Pragnienie i jego brak, tłum. A. Helman, „Film na Świecie” 1989, nr 369.

Méliès G., Widzenie kinematograﬁczne, tłum. I. Dembowski, „Kultura Filmowa” 1970, nr 12.

Mironiuk A., Dziwoląg, superbohater, zwyklak. Filmowe obrazy osób z niepełnosprawnością ruchową w perspektywie pedagogiki kultury popularnej, Wrocław: Oﬁcyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe 2020.

Mitchell D.T., Snyder S.L., Body Genres. An Anatomy of Disability in Film, [w:] The Problem Body. Projecting Disability in Film, ed. S. Chivers, N. Markotić, Columbus: Ohio State University Press 2010.

Mitchell D.T., Snyder S.L., Cultural Locations of Disability, Chicago–London: University of Chicago Press 2006.

Mitchell D.T., Snyder S.L., Narrative Prosthesis: Disability and the Dependencies of Discourse, Ann Arbor: University of Michigan Press 2000.

Monestier M., Księga wybryków natury, tłum. Ł. Pułaski, Łódź: Wydawnictwo Pandora 1991.

Murphy R., The Body Silent, London: Phoenix House 1987.

Murphy J.J., Harmony Korine’s Gummo. The Compliment of Getting Stuck with a Fork, „Film Studies” 2004, no 5.

Musser C., The Emergence of Cinema. The American Screen to 1907, Berkeley–Los Angeles–London: University of California Press 1994.

Nastasi A., 50 Weirdest Movies Ever Made, „Flavorwire”, https://www.flavorwire.com/476770/the-50-weirdest-movies-ever-made [dostęp: 2.06.2017].

Nelson J.A., Broken Images. Portrayals of those with Disabilities in American Media, [w:] The Disabled, the Media, and the Information Age, ed. J.A. Nelson, Westport–London: Greenwood Press 1994.

Nichols B., Typy ﬁlmu dokumentalnego, tłum. M. Heberle, D. Rode, [w:] Metody dokumentalne w ﬁlmie, red. D. Rode, M. Pieńkowski, Łódź: Wydawnictwo PWSFTviT 2013.

Niver K.R., Motion Pictures from the Library of Congress Paper Print Collection 1894–1912, Berkeley: University of California Press 1967.

Norden M.F., Cinema of Isolation. A History of Physical Disability in the Movies, New Brunswick–New Jersey: Rutgers University Press 1994.

O’Connor T.A., Genre-%!$ing. Harmony Korine’s Cinema of Poetry, „Wide Screen” 2009, no 1, https://widescreenjournal.files.wordpress.com/2021/06/genreing-harmony-korines-cinema-of-poetry.pdf [dostęp: 1.05.2018].

Oliver M., The Politics of Disablement, Basingstoke: Macmillan 1990.

Ostaszewski J., Kognitywna teoria ﬁlmu, [w:] Historia myśli ﬁlmowej, red. A. Helman, J. Ostaszewski, Gdańsk: Słowo/obraz terytoria 2010.

Ostherr K., Medical Visions. Producing the Patient through Film, Television, and Imaging Technologies, Oxford: Oxford University Press 2013.

Otto W., Obrazy niepełnosprawności w polskim ﬁlmie, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM 2012.

Pabiś-Orzeszyna M., Kino atrakcji. Historia, krytyka, mapa i kartoteka, „Kultura Popularna” 2013, nr 3 (37).

Pacek A., O piętnie, marginalizacji i lęku – w oparciu o Człowieka słonia Davida Lyncha, „Maska. Magazyn antropologiczno-społeczno-kulturowy” 2014 (varia), http://www.maska.psc.uj.edu.pl/start/-/journal_content/56_INSTANCE_qLdjvuU5ebm9/40768330/63301518 [dostęp: 8.02.2019].

Pierzchała A., Śmierć człowieka religijnego, „Kwartalnik Filmowy” 1998, nr 21–22.

Pisarek J., Francuz P., Poznawcze i emocjonalne zaangażowanie widza w ﬁlm fabularny w zależności od typu bohatera, [w:] Psychologiczne aspekty komunikacji audiowizualnej, red. P. Francuz, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 2007.

Pitrus A., Porzucone znaczenia. Autorzy amerykańskiego kina niezależnego przełomu wieków, Kraków: Wydawnictwo Rabid 2010.

Pointon A., Davies C., Framed. Interrogating Disability in the Media, London: British Film Institute 1997.

Porter T.M., The Rise of Statistical Thinking, 1820–1900, Princeton: Princeton University Press 1986.

Pritchard E., Cultural Representations of Dwarfs and Their Disabling Aﬀects on Dwarfs in Society, „Considering Disability Journal” 2017, vol. 1.

Przylipiak M., Filmowy nadawca wewnątrztekstowy w przekazach niezsubiektywizowanych, „Studia Filmoznawcze” 1992, nr 13.

Przylipiak M., Kino stylu zerowego, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne 1994.

Quetelet A., Sur l’homme et le développement de ses facultés, ou essai de physique sociale, Brussels 1835, 1836.

Radford J.P., Intellectual Disability and the Heritage of Modernity, [w:] Disability is not Measles. New Research Paradigms in Disability, ed. M.H. Rioux, M. Bach, North York: Roeher Institute 1994.

Rich A.C., Compulsory Heterosexuality and Lesbian Existence, „Journal of Women’s History” 2003, vol. 15, no 3.

Roﬀman P., Purdy J., The Hollywood Social Problem Film. Madness, Despair, and Politics from the Depression to the Fifties, Bloomington: Indiana University Press 1981.

Rose N., Governing the Soul, London: Routledge 1990.

Rushton R., Bettinson G., What is Film Theory? An Introduction to Contemporary Debates, New York: McGraw-Hill Education 2010.

Ruść I., Wizerunek osób z ograniczoną sprawnością w mediach, [w:] Osoby z ograniczoną sprawnością na rynku pracy, red. A. Brzezińska, Z. Woźniak, K. Maj, Warszawa: Wydawnictwo SWPS „Academica” 2007.

Saﬁlios-Rothschild C., The Sociology and Social Psychology of Disability and Rehabilitation, New York: Random House 1970.

Safran S.P., Movie Images of Disability and War. Framing History and Political Ideology, „Remedial and Special Education” 2001, vol. 22, no 4, s. 226

Samuels E., Fantasies of Identiﬁcation. Disability, Gender, Race, New York–London: New York University Press 2014.

Saxton M., Disability Rights and Selective Abortion, [w:] The Disability Studies Reader, ed. L.J. Davis, New York–London: Routledge 2006.

Schimberg A., From Freaks to Fassbinder: Six Films that Shaped my Feature Chained for Life, „BFI” 2019, https://www2.bﬁ.org.uk/news-opinion/news-bﬁ/features/lﬀ-62-chained--life-aaron-schimberg [dostęp: 30.01.2020].

Shapiro J.P., No Pity. People with Disabilities Forging a New Civil Rights Movement, New York: Times Books 1994.

Shilling C., The Body and Social Theory, London: Sage Publications 1993.

Siebers T., Disability as Masquerade, „Literature and Medicine” 2004, no 23 (1).

Sikora S., O Miłości Michaela Hanekego. Aporie cielesności, „Kwartalnik Filmowy” 2013, nr 83–84.

Sikora T., Ferens D., Pogadajmy o (kalekim) seksie, „InterAlia. Pismo poświęcone studiom queer” 2016, nr 11b.

Sitek W., Od demonizowanych dziwolągów do „kulawych aniołów”, [w:] Transgresywne monstrum, red. D. Bastek, M. Fołta, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2013.

Smith M., Zaangażowanie widza w postać, tłum. J. Mach, [w:] Kognitywna teoria ﬁlmu. Antologia przekładów, red. J. Ostaszewski, Kraków: Wydawnictwo Baran i Suszyński 1999.

Sontag S., Choroba jako metafora. AIDS i jego metafory, tłum. J. Anders, Kraków: Karakter 2016.

Stachówna G., Kinowi Proteusze. Ciało jako narzędzie i środek artystyczny, „Kwartalnik Filmowy” 2013, nr 83–84.

Stachówna G., Podglądactwo ﬁlmowe czyli konstrukcja narratora-voyeura w ﬁlmach Romana Polańskiego, „Acta Universitatis Lodziensis” 1993 (4).

Stachówna G., Trzy europejskie kinematograﬁe narodowe la belle epoque, [w:] Historia kina. Tom I: Kino nieme, red. T. Lubelski, I. Sowińska, R. Syska, Kraków: Universitas 2010.

Stanisz A., Mobilność mimochodem, czyli przydrożne społeczności i strefy przepływu. Praktyczne zastosowanie „paradygmatu nowych mobilności”, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Etnograﬁczne” 2015, t. 43, z. 3.

Stewart S., The Oscars Love Movies About Disability, Not Disabled Actors, „Film School Rejects” 30.01.2018, https://filmschoolrejects.com/oscars-love-movies-disability-not-disabled-actors/ [dostęp: 27.01.2019].

Struck-Peregończyk M., Wizerunek osób niepełnosprawnych w środkach masowego przekazu – zarys zjawiska, „Komunikacja Społeczna” 2013, nr 4.

Synowiec A., W stronę analizy tekstu – wprowadzenie do teorii dyskursu, „Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej”, seria „Organizacja i Zarządzanie” 2013, z. 65.

Syska R., Ciało w ﬁlmowym neomodernizmie, „Kwartalnik Filmowy” 2013, nr 83–84.

Syska R., Narracja i produkcja znaczeń w ﬁlmowym neomodernizmie, „Images” 2013, nr 22, vol. XIII.

Syska R., Slow-czas, slow-cinema: warstwa temporalna współczesnego neomodernizmu, „Media – Kultura – Komunikacja Społeczna” 2014.

Szacki J., Historia myśli socjologicznej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2005.

Takeda K., Kino autoreﬂeksywne. Kilka problemów metodologicznych, [w:] Film: język – rzeczywistość – osoba, red. A. Helman, J. Ostaszewski, Warszawa: Polskie Towarzystwo Semiotyczne 1992.

Talbot F.A., Moving Pictures. How They are Made and Worked, Philadelphia–London: J.B. Lippincott Company – William Heineman 1914.

Thompson K., Breaking the Glass Armor: Neoformalist Film Analysis, Princeton: Princeton University Press 1988.

Thomson R.G., Introduction: From Wonder to Error – A Genealogy of Freak Discourse in Modernity, [w:] Freakery. Cultural Spectacles of the Extraordinary Body, ed. R.G. Thomson, New York–London: New York University Press 1996.

Topolski J., Ta „pusta” kategoria zmiany: człowiek i historia, w koncepcji Michela Foucaulta, [w:] Nie pytajcie mnie kim jestem…: Michel Foucault dzisiaj, red. M. Kwiek, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozoﬁi UAM 1998.

Trier L. von, Vinterberg T., Manifest – DOGMA 95, tłum. T. Szczepański, [w:] Europejskie manifesty kina. Od Matuszewskiego do Dogmy. Antologia, red. A. Gwóźdź, Warszawa: Wiedza Powszechna 2002.

Tropiano S., How to Treat the Disabled. Harold Russell in The Best Years of Our Lives, „Spectator” 1990, no 11.

Turner B., Medical Power and Social Knowledge, London: SAGE Publications 1996.

White A., Flipper Purify i Furious Styles, tłum. Z. Batko, „Film na Świecie” 1993, no 5–6 (390–391).

Valisalo T., Engaging with Film Characters. Empirical Study on the Reception of Characters in The Hobbit Films, „Fafnir – Nordic Journal of Science Fiction and Fantasy Research” 2017, no 3–4.

Wieczorkiewicz A., Monstruarium, Gdańsk: Słowo/obraz terytoria 2009 [ebook].

Williams J.L., Media, Performative Identity, and the New American Freak Show, Basingstoke: Pelgrave Macmillan 2017.

Wolfensberger W., Humans Service Policies. The Rhetoric Versurs the Reality, [w:] Disability and Dependence, ed. L. Barton, Lewes: Falmer 1989.

Wollen P., Godard and Counter-Cinema: Vent d’est (1972), [w:] The European Cinema Reader, ed. C. Fowler, London–New York: Routledge 2002.

Young I.M., Justice and The Politics of Diﬀerence, Princeton: Princeton University Press 1990.

Zakrzewska-Manterys E., Wizerunek medialny dziecka niepełnosprawnego, [w:] Dziecko we współczesnej kulturze medialnej, red. B. Łaciak, Warszawa: Instytut Spraw Publicznych 2003.

Zalewski A., Strategiczna dezorientacja. Perypetie rozumu w fabularnym ﬁlmie postmodernistycznym, Warszawa: Ośrodek Wydawniczo-Poligraﬁczny SIMP 1998.

Zdrodowska M., W kostiumie niepełnosprawności, „Fragile. Pismo kulturalne” 2017, nr 1 (35).

Zedd N., Cinema of Transgression Manifesto (USA 1985), [w:] Film Manifestos and Global Cinema Cultures, ed. S. MacKenzie, Berkeley–Los Angeles–London: University of California Press 2014.

Zwierzchowski P., Piękny sen pedagoga. Literackie i ﬁlmowe portrety świata edukacji, Kraków: Wydawnictwo Rabid 2005.

Żyto K., Strategie labiryntowe w ﬁlmie ﬁkcji, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2010.

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Prawa autorskie (c) 2021 © Copyright by Adam Cybulski, Łódź 2021; © Copyright for this edition by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2021; © Copyright for this edition by Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera, Łódź 2021

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Cybulski, Adam. 2021. „Kłopotliwe” ciała: Strategie Przedstawiania Fizycznej „anormalności” We współczesnym Filmie Fikcji. Filmo!Znawcy. Poland: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8220-624-1.

Pobierz cytowania

„Kłopotliwe” ciała

Pliki do pobrania

Abstrakt

Bibliografia

Licencja

Jak cytować

Dyscypliny

Seria

Najczęściej czytane

Latest publications

Mapa strony

Księgarnia

Social Media