Trwałość i zmienność procesów starzenia się i starości

Bogusława Urbaniak; Marek Chałas; Piotr Szukalski; Rafał Zimny; Robert Błaszczak; Magdalena Zadworna

doi:10.18778/8220-491-9

Trwałość i zmienność procesów starzenia się i starości

Bogusława Urbaniak

Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Instytut Logistyki i Informatyki Katedra Pracy i Polityki Społecznej

https://orcid.org/0000-0003-0202-499X (unauthenticated)

Marek Chałas

Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Akademia Seniora „Activus”

https://orcid.org/0000-0003-0127-7696 (unauthenticated)

Piotr Szukalski

Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Instytut Socjologii Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej

https://orcid.org/0000-0002-2631-3238 (unauthenticated)

Rafał Zimny

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Wydział Językoznawstwa, Instytut Filologii Polskiej i Kulturoznawstwa

https://orcid.org/0000-0003-3547-8496 (unauthenticated)

Robert Błaszczak

Kliniczne Centrum Medyczne Seniora Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Wojskowej Akademii Medycznej – Centralny Szpital Weteranów w Łodzi

https://orcid.org/0000-0002-3660-0580 (unauthenticated)

Magdalena Zadworna

Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu, Instytut Psychologii Zakład Psychologii Zdrowia

https://orcid.org/0000-0002-0585-019X (unauthenticated)

Seria: Gerontologia

ISBN

ISBN-13 (15) 978-83-8220-491-9

ISBN (e-book)

ISBN-13 (15) 978-83-8220-492-6

ISBN AGENT PR

ISBN-13 (15) 978-83-64462-81-8

DOI: https://doi.org/10.18778/8220-491-9

Słowa kluczowe: starość, starzenie się ludności, próg starości, eufemizowanie starości, ageizm

Opublikowane: 21 grudnia 2021

Kategorie: Socjologia, Otwarty dostęp

Pliki do pobrania

PDF

Truizmem jest mówienie o tym, że ludność świata coraz bardziej się starzeje. Na ulicy, w pracy, w bankach i w polityce coraz częściej spotykamy osoby starsze. Ale właściwie kogo mamy na myśli, używając tego pojęcia? Czy utarte przed wieloma laty określenie odnoszące się do osób, które z racji wieku usuwają się z życia społecznego, stają się mniej lub bardziej niesamodzielne, nazywane w mediach staruszkami, choć ukończyły dopiero 60 lat życia, pozostaje nadal aktualne? Jeśli tak, to w jakim zakresie, bo na procesy starzenia się człowieka nieco inaczej patrzy geriatra, psycholog, demograf czy polityk społeczny. Odzwierciedlenie naszego stosunku do starości i ludzi starszych znajdziemy w używanym języku, w polszczyźnie. Rozważaniom nad dylematami związanymi z definiowaniem człowieka starszego, tym instytucjonalnym i potocznym, jest poświęcona prezentowana monografia. Jest to pierwsza w polskim piśmiennictwie publikacja, w której autorzy, reprezentujący różne dziedziny nauki, próbują odnieść się do – z jednej strony – pewnych uniwersalnych cech procesów starzenia się człowieka, a z drugiej – wskazać na zachodzące współcześnie zmiany, które mają wpływ na weryfikację tradycyjnych ujęć w definiowaniu człowieka starszego. Książka jest adresowana przede wszystkim do tych, którzy w swojej pracy zawodowej stykają się z osobami starszymi jako klientami, współpracownikami, pacjentami, podopiecznymi. Składa się z sześciu rozdziałów, w których autorzy podejmują m.in. kwestie podwójnego starzenia się ludności, eufeminizowania starości i ageizmu.

Publikacja dofinansowana przez Rektora Uniwersytetu Łódzkiego, Dziekana Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego oraz Kierownictwo Katedry Pracy i Polityki Społecznej Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego

Bogusława Urbaniak - Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Instytut Logistyki i Informatyki Katedra Pracy i Polityki Społecznej

profesor nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia i finanse, pracuje na stanowisku profesora na Uniwersytecie Łódzkim na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym w Katedrze Pracy i Polityki Społecznej. Specjalizuje się w ekonomice rynku pracy, polityce społecznej i zarządzaniu zasobami ludzkimi. W swoich badaniach koncentruje się na wielowymiarowych uwarunkowaniach aktywności osób starszych, ze szczególnym uwzględnieniem ich aktywności zawodowej. Jest autorką ponad 240 publikacji, raportów i ekspertyz, w tym poświęconych społeczno-ekonomicznym kwestiom starzenia się społeczeństwa polskiego. Jest redaktorką naczelną dwumiesięcznika „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi”, wydawanego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Brała udział w międzynarodowych zespołach badawczych w ramach projektów unijnych, obejmujących zagadnienia starzenia się, jak np: Age Management Uptake (AMU), Active Ageing through Social Partnership and Industrial Relations in Europe (ASPIRE), Homes4Life.Certification for Ageing in Place. Zajmuje się badaniami dotyczącymi środowiska przyjaznego procesom starzenia. Współpracuje z Regionalnym Centrum Polityki Społecznej w Łodzi w obszarze ekonomii społecznej oraz problematyki starzenia się społeczeństwa; od wielu lat jest ekspertem ds. zatrudnienia w AGE Platform Europe, członkiem z wyboru Komitetu Nauk o Pracy i Polityce Społecznej Polskiej Akademii Nauk na lata 2020–2024, należy do Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej oraz Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego.

Marek Chałas - Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Akademia Seniora „Activus”

absolwent matematyki i socjologii na Uniwersytecie Łódzkim oraz studiów podyplomowych w Instytucie Francuskim w Warszawie, SGH i Instytucie Europejskim w Łodzi. W 2015 roku założył Fundację Activus ukierunkowaną na edukację osób starszych, która pod nazwą Akademia Seniora Activus prowadzi zajęcia dla osób starszych przy Uniwersytecie Łódzkim. Był członkiem Miejskiej Rady Seniorów w Łodzi, Społecznej Rady Seniorów Województwa Łódzkiego i Obywatelskiego Parlamentu Seniorów. Jego obszarem zainteresowania jest edukacja i aktywizacja ludzi starszych. Jest autorem publikacji Akademia Seniora Activus, 2015–2018 (2018) poświęconej doświadczeniom związanym z edukacją i aktywizacją seniorów. Był organizatorem w 2018 r. konferencji na Uniwersytecie Łódzkim poświęconej zagadnieniom starzenia się i roli seniorów w społeczeństwie.

Piotr Szukalski - Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Instytut Socjologii Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej

doktor habilitowany nauk ekonomicznych, pracuje na stanowisku profesora uczelni na Uniwersytecie Łódzkim na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym w Katedrze Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej. Specjalizuje się w zagadnieniach z pogranicza demografii, gerontologii społecznej i polityki społecznej, zaś przedmiotem jego badań są przede wszystkim: przebieg procesu starzenia się ludności Polski z uwzględnieniem dualnego charakteru tegoż procesu i jego konsekwencji, przemiany modelu rodziny polskiej, polityka ludnościowa oraz relacje międzypokoleniowe zarówno na poziomie mikro, jak i makro. Jest autorem ponad 250 publikacji, w tym ponad 100 artykułów publikowanych w takich czasopismach jak Polityka Społeczna, Studia Demograficzne, Gerontologia Polska, Wiadomości Statystyczne. W latach 2007–2010 był członkiem Zespołu ds. Osób Starszych przy Rzeczniku Praw Obywatelskich, zaś w latach 2008–2010 reprezentantem polskich organizacji senioralnych w European Older People’s Platform. Od roku 2008 jest członkiem z wyboru Komitetu Prognoz PAN i Komitetu Nauk Demograficznych PAN. W latach 2016–2020 członek Narodowej Rady Rozwoju przy Prezydencie RP, od 2016 r. członek Rady ds. Polityki Senioralnej przy Ministrze Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (obecnie wiceprzewodniczącym tej Rady), zaś od 2017 r. członek Rządowej Rady Ludnościowej przy Prezesie Rady Ministrów RP.

Rafał Zimny - Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Wydział Językoznawstwa, Instytut Filologii Polskiej i Kulturoznawstwa

doktor habilitowany nauk humanistycznych w dyscyplinie językoznawstwo, pracuje na stanowisku profesora uczelni na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy na Wydziale Językoznawstwa w Katedrze Stylistyki i Pragmatyki Językowej. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół zagadnień publicznej komunikacji językowej (media, reklama, polityka); autor monografii Kreowanie świata w tekstach reklamowych (Warszawa 2008) oraz współautor Słownika polszczyzny politycznej po 1989 roku (Warszawa 2009), współredaktor 5 monografii wieloautorskich, autor ok. 50 artykułów naukowych o współczesnej polskiej komunikacji językowej. Od 2018 roku członek Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN, współautor kilku ekspertyz o stanie ochrony języka polskiego dla Sejmu i Senatu RP, popularyzator wiedzy o języku polskim (ekspert w programie Języczek u wagi, emitowanym od 2019 roku na antenie TVP Bydgoszcz), kierownik projektu Przemówienia polskich polityków w latach 1918– 2014 – edycja i opracowanie źródeł, analiza lingwistyczna, digitalizacja korpusu, finansowanego w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.

Robert Błaszczak - Kliniczne Centrum Medyczne Seniora Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Wojskowej Akademii Medycznej – Centralny Szpital Weteranów w Łodzi

doktor nauk medycznych, jest absolwentem Wydziału Lekarskiego Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi oraz Studium Prawa Europejskiego. Stopień doktora nauk medycznych uzyskał w 2003 r., posiada specjalizacje z chorób wewnętrznych oraz geriatrii. Od 2012 r. pełni funkcję zastępcy kierownika Kliniki Geriatrii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, jest również kierownikiem Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego. W swojej pracy zawodowej pełnił funkcję kierownika Klinicznego Centrum Medycznego Seniora Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. WAM – Centralny Szpital Weteranów, w skład którego wchodzą między innymi kliniki: Geriatrii, Reumatologii, Rehabilitacji. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Gerontologicznego, Kolegium Lekarzy Geriatrów, Państwowej Komisji Egzaminacyjnej w dziedzinie geriatrii, Zespołu Ekspertów Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego Akredytacji, Koordynacji i Oceny Jakości Kształcenia w dziedzinie geriatrii. Konsultant w Ogólnopolskim Porozumieniu o Współpracy Rad Seniorów. Jest autorem i współautorem książek z dziedziny geriatrii, prac opublikowanych w piśmiennictwie fachowym polskim i zagranicznym oraz wystąpień zjazdowych. Aktualnie pełni funkcję konsultanta wojewódzkiego województwa łódzkiego w dziedzinie geriatrii.

Magdalena Zadworna - Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu, Instytut Psychologii Zakład Psychologii Zdrowia

doktor nauk humanistycznych w zakresie psychologii, pracuje na stanowisku adiunkta na Uniwersytecie Łódzkim na Wydziale Nauk o Wychowaniu w Zakładzie Psychologii Zdrowia Instytutu Psychologii. Do jej zainteresowań naukowych należy w szczególności problematyka psychologicznych uwarunkowań pomyślnego starzenia się, zdrowego stylu życia i dobrostanu w okresie późnej dorosłości. Jest autorką licznych badań, wystąpień konferencyjnych i publikacji z powyższego zakresu w polskich i zagranicznych czasopismach naukowych oraz psychometrycznych narzędzi pomiaru adresowych do osób starszych (Kwestionariusz Zadań Rozwojowych dla Seniorów, Kwestionariusz Zachowań Zdrowotnych dla Seniorów). Jako koordynator merytoryczny i członek zespołu brała udział w wielu europejskich projektach międzynarodowych dotyczących wspierania jakości życia osób starszych np. Bridging the Digital Gap for Elders (BRIDGE), Students-Retirees Intergenerational Learning Circles (STURET), Support for Elderly People by the Help of Pets. Realizatorka Grantów Dziekana Nauk o Wychowaniu UŁ o tematyce pomyślnej starości i jej uwarunkowań.

European Union Agency for Fundamental Rights (2018), Fundamental Rights Report 2018, European Luxembourg.

Eurostat (2011), Active ageing and solidarity between generations. 2012 edition. A statistical portrait of the European Union 2012, European Union, Luxembourg.

Eurostat (2019), Ageing Europe. Looking at the lives of older people in the EU. 2019 edition, European Union, Luxembourg.

Ministerstwo Rozwoju (2015), Agenda 2030 na rzecz zrównoważonego rozwoju – implementacja w Polsce, http://www.un.org.pl/files/170/Agenda2030PL_pl-5.pdf (dostęp: 23.09.2020).

Muszyński M. (2016), Przegląd wybranych stanowisk dotyczących teorii gerotrandescencji, [w:] E. Dubas, M. Muszyński (red.), Obiektywny i subiektywny wymiar starości, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2016, s. 23–36.

United Nations Economic and Social Council (2018), Report of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland on ageing-related statistics and age-disaggregated data. Statistical Commission Forty-ninth session, 6–9 March, https://undocs.org/E/CN.3/2018/19 (dostęp: 23.09.2020).

United Nations (2020), Policy Brief: The Impact of COVID-19 on older persons, May, https://unsdg.un.org/sites/default/files/2020-05/Policy-Brief-The-Impact-of-COVID-19-on-Older-Persons.pdf (dostęp: 15.09.2020).

Officer A., Schneiders M.L., Wu D., Nash P., Thiyagarajan J.A., Beard J.R. (2016), Valuing older people: time for a global campaign to combat ageism, Bulletin of the World Health Organization, nr 94, s. 710–710A, https://www.who.int/bulletin/volumes/94/10/16-184960/en/ (dostęp: 12.09.2020).

https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=demo_pjanind&lang=en (dostęp: 25.09.2020).

https://unstats.un.org/unsd/methodology/citygroups/Titchfield.cshtml (dostęp: 26.09.2020).

Age Platform Europe, https://www.age-platform.eu/ (dostęp: 24.09.2020).

Eurostat, dane online HLTH_HLYE (dostęp: 30.01.2021).

Adhiyaman V. (2017), Is it time to redefine old age?, British Geriatrics Society Blog https://britishgeriatricssociety.wordpress.com/2017/09/27/is-it-time-to-redefine-old-age/#more-4812/ (dostęp: 30.01.2020).

AGE Platform Europe (2020), We are not all ‘old’ at the same age: life expectancy is a policy matter, https://www.age-platform.eu/special-briefing/we-are-not-all-old-same-age-life-expectancy-policy-matter/ (dostęp: 30.06.2020).

Aging Demographic Data Sheet 2020, International Institute for Applied System Analysis (IIASA), Laxenburg, Austria, https://iiasa.ac.at/web/home/research/researchPrograms/WorldPopulation/PublicationsMediaCoverage/ModelsData/AgingDemDataSheet2020.pdf/ (dostęp: 30.06.2020).

Czapiński J., Błędowski P. (2014), Aktywność społeczna osób starszych w kontekście percepcji Polaków. Diagnoza społeczna 2013, Raport tematyczny, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa.

Czerniawska O. (2019), Wiek w biegu życia, [w:] E. Dubas, M. Muszyński (red.), Starość w nurcie życia, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

European Commission (2015), Growing the European Silver Economy, Brussels, http://ec.europa.eu/research/innovation-union/pdf/active-healthy-ageing/silvereco.pdf/ (dostęp: 10.05.2020).

The French Silver Economy strategy, launched by the Ministère des Affaires Sociales et de la Santé in December 2013, https://solidarites-sante.gouv.fr/IMG/pdf/Dossier_de_presse_-_Signature_contrat_de_filiere_-_121213.pdf (dostęp: 15.08.2020).

Gratton L., Scott A. (2017), 100-letnie życie, Kurhaus Publishing, Warszawa.

Growing Old in America: Expectations vs. Reality, Pew Research Center (2009), https://www.pewsocialtrends.org/2009/06/29/growing-old-in-america-expectations-vs-reality/ (dostęp: 15.06.2020).

GUS (2020), Baza Demografia, http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/TrwanieZycia.aspx (dostęp: 16.03.2020).

GUS, Urząd Statystyczny w Łodzi (2017), Jakość życia osób starszych w Polsce na podstawie wyników badania spójności społecznej 2015, Warszawa.

Halicka M. (2018), Starzenie się społeczeństwa i w społeczeństwie, „Pedagogika Społeczna”, nr 3(69).

Halicka M., Halicki J. (2011), Opinie polskich seniorów na temat starości i przygotowania się do niej, „Polityka Społeczna”, Numer specjalny, „Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludzi w Polsce, PolSenior”, s. 17–22.

Iwański R. (2017), Nowe oblicza starości z perspektywy dalszego starzenia się populacji, „Studia Oeconomica Posnaniensia”, t. 5, nr 11, s. 113–128.

Mękarski M. (2013), Jak nas widzą? Jak widzimy siebie? Aktywni seniorzy o sobie i swoim wizerunku, „Studia Kulturoznawcze”, nr 2(4), s. 131–148.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (2019), Informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za 2018 r., https://www.gov.pl/web/rodzina/informacja-o-sytuacji-osob-starszych-w-polsce-za-rok-2018 (dostęp: 14.09.2020).

Mossakowska M., Więcek A., Błędowski P. (red.) (2012), Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludzi w Polsce, Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań.

Murkowski R. (2018), Metody pomiaru zaawansowania procesu starzenia się ludności, „Humanities and Social Sciences”, t. 23(XXIII), nr 25(3), s. 213–229, https://doi.org/10.7862/rz.2018.hss.49 (dostęp: 30.07.2020).

Najwięcej zgonów w Polsce od II wojny światowej. A liczba urodzeń spada, https://tvn24.pl/biznes/z-kraju/demografia-polski-ekspert-sgh-i-pan-o-programie-500-plus-ra908039-4506136 (dostęp: 15.01.2020).

Polityka społeczna wobec osób starszych 2030. Bezpieczeństwo – Uczestnictwo – Solidarność, załącznik do Uchwały Nr 161 Rady Ministrów z dnia 26 października 2018 r., M.P. z 2018 r., poz. 1169.

Rosset E. (1959), Proces starzenia się ludności. Studium demograficzne, Polskie Wydawnictwa Gospodarcze, Warszawa.

Rudnicka M. (2018), Od stosunków feudalnych do dziadka. Co znaczy słowo senior i jaka jest jego stabilność ekspresywna, „Orbis Linguarum”, t. 51, https://doi.org/10.23817/olin.51-12 (dostęp: 12.09.2020).

Sanderson W., Scherbov S. (2008), Rethinking Age and Aging, „Population Bulletin”, t. 63, nr 4, https://www.prb.org/wp-content/uploads/2008/12/63.4aging.pdf (dostęp: 10.06.2020).

Scommegna P. (2019), Which Country Has the Oldest Population? It Depends on How You Define ‘Old.’, https://www.prb.org/which-country-has-the-oldest-population/ (dostęp: 16.03.2020).

Scott A. (2019), Is 75 the New 65? How the Definition of Aging Is Changing, https://www.nextavenue.org/definition-of-aging-is-changing/ (dostęp: 15.06.2020).

Stypińska J. (2017), Starszy pracownik na rynku pracy w Polsce: 40+? 50+? czy tylko „Plus”?, „Studia Socjologiczne”, nr 2, s. 143–165.

Szarota Z. (2010), Starzenie się i starość, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, Kraków.

Szukalski P. (2016), Polityka aktywnego starzenia się, [w:] B. Kłos, P. Russel (red.), Przemiany demograficzne w Polsce i ich społeczno-ekonomiczne konsekwencje, Wydawnictwa Sejmowe.

Szukalski P. (2019), Polska – kraj starych ludzi! 1/4 Polaków ma przynajmniej 60 lat, „Demografia i Gerontologia Społeczna – Biuletyn Informacyjny”, nr 3, http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/bitstream/handle/11089/29640/2019-03%20Staro%c5%9b%c4%87.pdf?sequence=1&isAllowed=y (dostęp: 12.05.2020).

Trempała J., Harwas-Napierała B. (2004), Psychologia rozwoju człowieka. Charakterystyka okresów życia człowieka, t. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

United Nations, World Population Prospects 2019, June 2019, https://population.un.org/wpp (dostęp: 05.03.2020).

Urbaniak B. (2019), Starzenie się zasobów pracy przejawem zmienności uwarunkowań demograficznych tworzących kontekst ZZL, „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi”, nr 6(131), s. 35–58.

Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, Dz.U. z 2019 r., poz. 1801 (tekst jednolity).

Ustawa z dnia 23 października 2014 r. o odwróconym kredycie hipotecznym, Dz.U. z 2014 r., poz. 1585.

WHO (2002), Proposed working definition of an older person in Africa for the MDS Project, https://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/ (dostęp: 16.03.2020).

Woźniak Z. (2016), Starość. Bilans – Zadanie – Wyzwanie, Wydawnictwo Nauk Społecznych i Humanistycznych UAM, Poznań.

Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014–2020 (2019), pierwotna wersja zatwierdzona przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju 8 maja 2015 r., wielokrotnie zmieniane, m.in. z dnia 8 lipca 2019 r. – decyzja MIiR/2014-2020/18(05).

Zielińska-Więczkowska H., Kędziora-Kornatowska K. (2009), Jakość starzenia się i starości w subiektywnej ocenie słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku, „Gerontologia Polska”, t. 17, nr 3, s. 137–142.

ATHLOS Projekt, http://athlosproject.eu/ (dostęp: 10.02.2020).

Definicja starości zmienia się wraz z... wiekiem respondentów (2009), http://www.zycie.senior.pl/147,0,Definicja-starosci-zmienia-sie-wraz-z-8230-wiekiem-respondentow,6705.html (dostęp: 30.01.2020).

Fundusz Hipoteczny DOM S.A., https://www.funduszhipoteczny.pl/odwrocona-hipoteka (dostęp: 16.09.2020).

Leki 75+, Oficjalna strona rządowego projektu zapewniającego bezpłatny dostęp do leków dla osób powyżej 75. roku życia, http://75plus.mz.gov.pl (dostęp: 16.09.2020).

When Does Old Age Begin? (2018), wpis S. O’Brien na stronie https://www.liveabout.com/when-does-old-age-begin-2969194 (dostęp: 15.06.2020). Słowosieć, http://plwordnet.pwr.wroc.pl/wordnet/ (dostęp: 30.05.2020).

Słownik Języka Polskiego, https://sjp.pwn.pl/szukaj/senior.html (dostęp: 30.05.2020).

Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Senior (dostęp: 30.05.2020).

Wielki Słownik Języka Polskiego, https://www.wsjp.pl/index.php?id_hasla=11112&id_znaczenia=3661949&l=23&ind=0 (dostęp: 09.05.2020).

http://www.100yearlife.com http://www.who.int/ageing

https://www.un.org/en/sections/issues-depth/ageing/

Błędowski P. (2012), Potrzeby opiekuńcze osób starszych, [w:] M. Mossakowska, A. Więcek, P. Błędowski (red.), Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludzi w Polsce, Termedia, Warszawa, s. 449–466, http://212.87.21.2/polsenior/sites/polsenior.iimcb.gov.pl/files/file/monografia/monografiaPolSenior.pdf/ (dostęp: 20.04.2020).

Carey J.R. (2003), Longevity. The biology and demography of life span, Princeton, Oxford.

Gavrilov L.A., Gavrilova N.S. (2001), The reliability theory of aging and longevity, „Journal of Theoretical Biology”, t. 213.

Golinowska S., Kocot E., Sowa A. (2013), Zasoby kadr dla sektora zdrowotnego. Dotychczasowe tendencje i prognozy, „Zdrowie Publiczne i Zarządzanie”, t. 11, nr 2, s. 125–147.

Główny Urząd Statystyczny (1999), Seniorzy w polskim społeczeństwie, ZWS GUS, Warszawa.

Główny Urząd Statystyczny (2003), Prognoza ludności na lata 20032030, http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na-lata-2003-2030,1,2.html/ (dostęp: 20.04.2020).

Główny Urząd Statystyczny (2003a), NSP’2002. Osoby niepełnosprawne oraz ich gospodarstwa domowe 2002. Część I – Osoby niepełnosprawne, https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/narodowe-spisy-powszechne/narodowy-spis-powszechny-2002/osoby-niepelnosprawne-oraz-ich-gospodarstwa-domowe-2002-czesc-i-osoby-niepelnosprawne,6,1.html

Główny Urząd Statystyczny (2009), Prognoza ludności na lata 2008-2035, ZWS GUS, Warszawa, http://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/L_prognoza_ludnosci_na_lata2008_2035.pdf (dostęp: 20.04.2020).

Główny Urząd Statystyczny (GUS) (2013), Ludność. Stan i struktura demograficzno-społeczna. Wyniki NSP 2011, www.stat.gov.pl/gus/5840_14834_ PLK_HTML.html/ (dostęp: 25.04.2020).

Główny Urząd Statystyczny (2014), Prognoza ludności na lata 2014-2050, ZWS GUS, Warszawa, http://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5469/1/5/1/prognoza_ludnosci_na_lata_ 2014_-_2050.pdf (dostęp: 20.04.2020).

Maier H., Jeune B., Vaupel J.W. (red.) (2021), Exceptional Lifespans, Demographic Research Monographs, Springer.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) (2019), Informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za 2018 r., Warszawa, https://www.gov.pl/web/rodzina/informacja-o-sytuacji-osob-starszych-w-polsce-za-rok-2018 (dostęp: 20.04.2020).

Phillipson C. (2015), The political economy of longevity: Developing new forms of solidarity for later life, „The Sociological Quaterly”, t. 56, s. 80–100, https://doi.org/101111/tsq.12082

Rosset E. (1979), Trwanie życia ludzkiego, Ossolineum, Wrocław. Rządowa Rada Ludnościowa (RRL) (2000), Sytuacja demograficzna Polski. Raport 1999–2000, RCSS, Warszawa, s. 213.

Silver C.B. (2003), Gendered identities in old age: Toward (de)gendering?, „Journal of Aging Studies”, t. 17, s. 379–397.

Suzman R.M., Manton K.G., Willis D.P. (1992), Introducing the oldest old, [w:] R.M. Suzman, D.P. Willis, K.G. Manton (red.), The oldest old, Oxford University Press, Oxford–New York, s. 3–14.

Szukalski P. (2004), Osoby bardzo stare w Polsce i w krajach Unii Europejskiej – przeszłość, teraźniejszość, przyszłość, „Prace Instytutu Ekonometrii i Statystyki UŁ”, nr 142, s. 33, http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/handle/11089/3573/ (dostęp: 20.04.2020).

Szukalski P. (2006), Populacja osób bardzo starych w społeczeństwie polskim – stan obecny i perspektywy, [w:] J.T. Kowaleski (red.), Ludzie starzy w polskim społeczeństwie w pierwszych dekadach XXI wieku, Wydawnictwo UŁ, Łódź, s. 115–150, http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/handle/11089/5597 (dostęp: 20.04.2020).

Szukalski P. (2012), Wpływ kryzysów na zachowania demograficzne, „Wiadomości Statystyczne”, nr 4, s. 17–30, http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/handle/11089/3643/ (dostęp: 20.04.2020).

Szukalski P. (2014), Ludzie bardzo starzy w Polsce – niewidoczna grupa docelowa polityki społecznej?, „Studia Demograficzne”, nr 2(166), 57–78, http://dspace.uni.lodz.pl:8080/xmlui/handle/11089/11159/ (dostęp: 20.04.2020).

Szweda-Lewandowska Z. (2008), Prognoza zapotrzebowania na miejsca w domach pomocy społecznej dla osób w wieku 75 lat i więcej, [w:] J.T. Kowalewski, P. Szukalski (red.). Starzenie się ludności Polski. Między demografią a gerontologią społeczną, Wydawnictwo UŁ, Łódź.

UN Population Division (2019), World Population Prospects 2019, https://population.un.org/wpp/Download/Standard/Population/ (dostęp: 18.12.2019).

Wieczorowska-Tobis K. (2011), Specyfika pacjenta starszego, [w:] K. Wieczorowska-Tobis, T. Kostka, A.M. Borowicz (red.), Fizjoterapia w geriatrii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, s. 18–27.

Wizner B., Skalska A., Klich-Rączka A., Piotrowicz K., Grodzicki T. (2012), Ocena stanu funkcjonalnego u osób w starszym wieku, [w:] M. Mossakowska, A. Więcek, P. Błędowski (red.), Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludzi w Polsce, Termedia, Warszawa, http://212.87.21.2/polsenior/sites/polsenior.iimcb.gov.pl/files/file/monografia/monografiaPolSenior.pdf (dostęp: 20.04.2020).

Anusiewicz J., Skawiński J. (1996), Słownik polszczyzny potocznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Bartmiński J. (red.) (1990), Językowy obraz świata, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.

Czekanowski P. (2014), Wieloznaczność określeń odnoszonych do ludzi starych, [w:] B. Szatur-Jaworska (red.), O sposobach mówienia o starości. Debata. Analiza. Przykłady, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa, s. 52–59.

Dąbrowska A. (1990), Zniekształcanie obrazu rzeczywistości poprzez użycie pewnych środków językowych (eufemizm i kakofemizm), [w:] J. Bartmiński (red.), Językowy obraz świata, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, s. 231–244.

Dąbrowska A. (1993), Eufemizmy współczesnego języka polskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.

Dąbrowska A. (1998), Słownik eufemizmów polskich, czyli w rzeczy mocno, w sposobie łagodnie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Doroszewski W. (red.) (1958–1969), Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Państwowe Wiedza Powszechna; Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, t. I–XI.

Dubisz S. (red.) (2003), Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Gomóła A., Rygielska M. (red.) (2013), STAROŚĆ jako wyobrażenie kulturowe, Wydawnictwo grupakulturalna.pl, Katowice; lub http://www.grupakulturalna.pl/pliki/Gomola_Rygielska-Starosc.pdf (dostęp: 15.09.2020).

Kaczmarek L., Skubalanka T., Grabias S. (1994), Słownik gwary studenckiej, Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Kataryńczuk-Mania L., Gebreselassie J. (2018), Kompetencje komunikacyjne seniorów – wybrane wątki, „Dyskursy Młodych Andragogów”, nr 19, Wydawnictwo Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra, s. 151–161; lub http://www.dma.wpps.uz.zgora.pl/index.php?journal=DMA&page=article&op=view&path%5B%5D=50&pa- th%5B%5D=44 (dostęp: 10.10.2020).

Kamieńska M., Mularska-Kucharek M. (2018), Srebrne tabu. Przyjaźń, miłość i seks w wieku dojrzałym, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Kuran M. (red.) (2016), Starość i młodość w literaturze i kulturze, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Marcjanik M. (2014), Językowy obraz osoby starej, [w:] B. Szatur-Jaworska (red.), O sposobach mówienia o starości. Debata. Analiza. Przykłady, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa, s. 11–17.

Narodowy korpus języka polskiego, http://www.nkjp.uni.lodz.pl.

Nawarecki A., Dziadek A. (red.) (1995), Starość. Wybór materiałów z VII Konferencji Pracowników Naukowych i Studentów Instytutu Nauk o Literaturze Polskiej UŚ, Górnośląska Macierz Kultury, Katowice.

Niewiara A. (1995), Starość „starości”, czyli wstęp filologiczny, [w:] A. Nawarecki, A. Dziadek (red.), Starość. Wybór materiałów z VII Konferencji Pracowników Naukowych i Studentów Instytutu Nauk o Literaturze Polskiej UŚ, Górnośląska Macierz Kultury, Katowice, s. 10–14.

Potent-Ambroziewicz M. (2013), Starość w języku młodzieży współczesnej, Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Słownik slangu młodzieżowego, https://www.miejski.pl.

Szatur-Jaworska B. (2014), Mówienie i myślenie o starości, [w:] B. Szatur-Jaworska (red.), O sposobach mówienia o starości. Debata. Analiza. Przykłady, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa, s. 76-80; lub https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/O%20sposobach%20%20mówienia%20o%20starości.pdf (dostęp: 15.05.2020).

Szatur-Jaworska B. (red.) (2014), O sposobach mówienia o starości. Debata. Analiza. Przykłady, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa.

Tokarski R. (2013), Światy za słowami, Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Wolny M. (2003), Językowy obraz starości ludzi i zwierząt w polszczyźnie [w:] A. Dąbrowska (red.), Język a Kultura, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, t. 15, s. 189–199.

Zgółkowa H. (red.) (2004), Nowy słownik gwary uczniowskiej, Wydawnictwo EUROPA, Wrocław.

Zgółkowa H. (red.) (1994–2005), Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, Wydawnictwo Kurpisz, Poznań, t. 1–50.

Zimny R. (2007), Portret osoby stuletniej w doniesieniach prasowych (analiza pragmatyczno-kulturowa), [w:] B. Brehmer von, V. Ždanova, R. Zimny (hrsg.), Beiträge der Europäischen Slavistischen Linguistik (Polyslav), Band 10, Verlag Otto Sagner, München, s. 199–208.

Zimny R. (2009), Gatunkowy kształt prasowej sylwetki osoby stuletniej, [w:] M. Święcicka (red.), Polszczyzna bydgoszczan 4, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, s. 135–159.

Zimny R. (2010), Medialna sytuacja komunikacyjna a obraz świata (na przykładzie doniesień prasowych poświęconych stuleciu urodzin), [w:] G. Sawicka (red.), Sytuacja komunikacyjna i jej parametry, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, s. 269–277.

Zimny R. (2011), Recepta na długowieczność, czyli jak dożyć stu lat. Pragmatyczny składnik rady w prasowych sylwetkach osób stuletnich, [w:] W. Żarski, B. Staniów (red.), Miłość niejedno ma imię. Studium monograficzne, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koszalinie, Koszalin, s. 175–185.

Zimny R. (2014), Językowy obraz osób stuletnich w doniesieniach prasowych – kilka uwag, [w:] B. Szatur-Jaworska (red.), O sposobach mówienia o starości. Debata. Analiza. Przykłady, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa, s. 85–93.

Zimny R. (2017a), Starość i starzenie się w przysłowiach polskich, [w:] A.A. Zych (red.), Encyklopedia starości, starzenia się i niepełnosprawności, Stowarzyszenie Thesaurus Silesiae – Skarb Śląski, Katowice, t. 3, s. 339–344.

Zimny R. (2017b), Stulatkowie w komunikacji społecznej i medialnej, [w:] A.A. Zych (red.), Encyklopedia starości, starzenia się i niepełnosprawności, Stowarzyszenie Thesaurus Silesiae – Skarb Śląski, Katowice, t. 3, s. 505–510.

Zimny R., Nowak P. (2009), Słownik polszczyzny politycznej po roku 1989, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Zych A.A. (red.) (2017), Encyklopedia starości, starzenia się i niepełnosprawności, Stowarzyszenie Thesaurus Silesiae – Skarb Śląski, Katowice, t. 1–5.

Żmigrodzki P. (red.), Wielki słownik języka polskiego, https://wsjp.pl.

Bank Światowy (2015), Stan obecny i przyszłość opieki długoterminowej w starzejącej się Polsce, http://www.niesamodzielnym.pl/uploads/Bank%20Światowy%20Opieka_dlugoterminowa.pdf (dostęp: 17.08.2020).

Bień B. (2006), Sytuacja zdrowotna osób w podeszłym wieku, [w:] T. Grodzicki, J. Kocemba, A. Skalska (red.), Geriatria z elementami gerontologii ogólnej, Warszawa.

Bromley B.D. (1969), Psychologia starzenia się, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Constitution of the World Health Organization Conference, 1946; World Health Organization, 1948 (https://www.who.int/about/who-we-are/constitution).

Fried L.P., Tangen C.M., Walston J., Newman A.B., Hirsch C., Gottdiener J., Seemen T., Tracy R., Kop W.J., Burke G., McBurnie M.A. (2001), Frailty in older adults: evidence for a phenotype. „Journal of Gerontology: Medical Sciences”, vol. 56A, no. 3, s. 146–156.

Gordon D.S., Carter H., Scott S. (1997), Profiling the care needs of the population with dementia: A survey in central Scotland, „International Journal of Geriatric Psychiatry”, no. 12, s. 753–759.

Najwyższa Izba Kontroli (2016), Opieka nad osobami w podeszłym wieku u progu rewolucji demograficznej, „Kontrola Państwowa”, Numer 1 Specjalny – Styczeń 2016, Warszawa.

Neville P., Boyle A., Baildon S. (1999), A descriptive survey of acute bed usage for dementia care in old age psychiatry, „International Journal of Geriatric Psychiatry”, no. 14. s. 348–354.

Orzechowska G. (1999), Aktualne problemy gerontologii społecznej, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Olsztyn.

Parnowski T. (2013), Jak się starzejemy? Wymiar biologiczny procesu starzenia się, [w:] Edukacja osób starszych. Uwarunkowania, trendy i metody, Stowarzyszenie Trenerów Organizacji Pozarządowych, Warszawa. Rezolucja nr 46/91 (1991) Zgromadzenie Ogólne ONZ Zasady działania na rzecz osób starszych, http://www.tus.org.pl/uploads/dokumenty/zasady_dzialania_onz_na_rzecz_osob_starszyc.pdf (dostęp: 19.08.2020), s. 2.

Rowe J.W., Kahn R.L. (1997), Successful aging, „The Gerontologist”, vol. 37, no. 4, https://academic.oup.com/gerontologist/article/37/4/433/611033 (dostęp: 01.09.2020).

Tibbitts C. (1974), Handbook of Social Gerontology: Societal Aspects of Aging, University of Chicago Press, Chicago.

Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 sierpnia 1997 roku „Karta Praw Osób Niepełnosprawnych”, M.P. z 1997 roku nr 50, poz. 475.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, Dz.U. z 1997 roku, nr 123, poz. 776 z późn. zm.

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz.U. z 1998 roku, nr 162, poz. 1118 z późn. zm.

Wieczorowska-Tobis K. (2011), Specyfika pacjenta starszego, [w:] K. Wieczorowska-Tobis, T. Kostka, A.M. Borowicz (red.), Fizjoterapia w geriatrii, PZWL, Warszawa, s. 18–28.

Wieczorowska-Tobis K., Rajska-Neumann A., Styszyński A., Jóźwiak A. (2006), Kompleksowa ocena geriatryczna jako narzędzie do analizy stanu funkcjonalnego pacjenta starszego, „Geriatria Polska”, nr 2, s. 38–40.

https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognozaludnosci-na-lata-2014-2050-opracowana-2014-r-,1,5.html (dostęp: 18.08.2020).

Active Aging Index (2019), Analitical Report, United Nations, Geneva, http://www.unece.org/fileadmin/DAM/pau/age/Active_Ageing_Index/ECE-WG-33.pdf (dostęp: 18.08.2020).

Alexandre T.D.S., Cordeiro R.C., Ramos L.R. (2009), Factors associated to quality of life in active elderly, „Revista de Saúde Pública”, nr 43(4), s. 613–621, https://doi.org/10.1590/s0034-89102009005000030 (dostęp: 20.08.2020).

Baltes P.B., Baltes M.M. (1990), Psychological perspectives on successful aging: The model of selective optimization with compensation, [w:] P.B. Baltes, M. Baltes (red.), Successful aging: Perspectives from the behavioral sciences, Cambridge University Press Cambridge, s. 1–34.

Bee H. (1998), Psychologia rozwoju człowieka, Wydawnictwo Zyska i Spółka, Poznań.

Błędowski P. (2012), Polityka wobec osób starych – cele i zasady, „Studia BAS”, nr 2(30), s. 201–216.

Brudek P. (2017a), Mediacyjna rola bilansu życiowego w związkach cech osobowości i jakości życia osób starszych, „Gerontologia Polska”, nr 25, s. 168–175.

Brudek P. (2017b), Starość – szansą czy zagrożeniem? Psychologiczna analiza funkcjonowania osób w okresie późnej dorosłości, [w:] M. Guzewicz, J. Czerkawski (red.), Praktyczna psychologia dla teologów, Wydawnictwo Jedność, Kielce, t. 2, s. 57–81.

Brudek P. (2018), Skala Gerotranscendencji Typu 1 (GST-1) Larsa Tornstama – polska adaptacja metody, „Psychologia Rozwojowa”, nr 2, s. 85–98, https://doi.org/10.4467/20843879PR.18.012.8946 (dostęp: 20.08.2020).

Brudek P., Steuden S. (2016), Style radzenia sobie ze stresem, samoocena i nadzieja na sukces u osób w okresie późnej dorosłości o odmiennej specyfice bilansu życiowego, „Psychoterapia”, nr 176(1), s. 87–102.

Buhl H.M., Lanz M. (2007), Emerging adulthood in Europe: Common traits and variability across five European countries, „Journal of Adolescent Research”, nr 22(5), s. 439–443, https://doi.org/10.1177/0743558407306345 (dostęp: 16.08.2020).

Cybulski M., Krajewska-Kulak E., Jamiolkowski J. (2015), Preferred health behaviors and quality of life of the elderly people in Poland, „Clinical Interventions in Aging”, nr 10, s. 1555–1564, https://doi.org/10.2147/CIA.S92650 (dostęp: 16.08.2020).

Dezutter J., Wiesmann U., Apers S., Silke A., Koen L. (2013), Sense of coherence, depressive feelings and life satisfaction in older persons: a closer look at the role of integrity and despair, „Aging & Mental Health”, nr 17(7), s. 839–843, https://doi.org/10.1080/13607863.2013.792780 (dostęp: 16.08.2020).

Dubas E. (2013), Starość znana i nieznana – wybrane refleksje nad współczesną starością, „Rocznik Andragogiczny”, nr 20, s. 135–152, http://dx.doi.org/10.12775/RA.2013.007 (dostęp: 08.08.2020).

Erikson E.H. (2002), Dopełniony cykl życia, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań.

Finogenow M., Zadworna-Cieślak M. (2013), Wydarzenia krytyczne w okresie późnej dorosłości, „Przedsiębiorczość i Zarządzanie”, t. 14, z. 5, cz. 1 „Zarządzanie stresem”, s. 97–116.

Główny Urząd Statystyczny (2014), Prognoza ludności na lata 2014–2050, Warszawa, http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognozaludnosci/prognoza-ludnosci-na-lata-2014-2050-opracowana2014-r-1,5.html (dostęp: 20.04.2019).

Halicki J. (2010), Obrazy starości rysowane przeżyciami seniorów, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok.

Havighurst R. (1961), Successful aging, „Gerontologist”, nr 1(1), s. 8–13, https://doi.org/10.1093/geront/37.4.433 (dostęp: 20.07.2020).

Havighurst R. (1981), Developmental tasks and education, Longman and Green, New York.

Hutteman R., Hennecke M., Orth U., Reitz A.K., Specht J. (2014), Developmental tasks as a framework to study personality development in adulthood and old age, “European Journal of Personality”, nr 28(3), s. 267–278, https://doi.org/10.1002/per.1959 (dostęp: 20.07.2020).

Justine M., Hamid T.A. (2012), A multicomponent exercise program for institutionalized older adults: effects on depression and quality of life, „Journal of Gerontological Nursing”, nr 36(10), s. 32–41, https://doi.org/10.3928/00989134-20100330-09 (dostęp: 20.07.2020).

Kędziora-Kornatowska K., Grzanka-Tykwińska A. (2011), Osoby starsze w społeczeństwie informacyjnym, „Gerontologia Polska”, nr 19(2), s. 107–111.

Kim C.G., June K.J., Song R. (2003), Effects of a health-promotion program on cardiovascular risk factors, health behaviors, and life satisfaction in institutionalized elderly women, „International Journal of Nursing Studies”, nr 40(4), s. 375–381, https://doi.org/10.1016/ s0020-7489(02)00102-5 (dostęp: 20.07.2020).

Kim S., Park S. (2017), A Meta-Analysis of the Correlates of Successful Aging in Older Adults. „Research on Aging”, nr 39(5), s. 657–677, https://doi.org/10.1177/0164027516656040 (dostęp: 17.08.2020).

Luthans F., Vogelgesang G.R., Lester P.B. (2006), Developing the psychological capital of resiliency, „Human Resource Development Review”, nr 5(1), s. 25–44, https://doi.org/10.1177/1534484305285335 (dostęp: 20.07.2020).

MacLeod S., Musich S., Hawkins K., Alsgaard K., Wicker E.R. (2016), The impact of resilience among older adults, „Geriatric Nursing”, nr 37(4), s. 266–272, https://doi.org/10.1016/j.gerinurse.2016.02.014 (dostęp: 17.08.2020).

Marcinek P. (2007), Funkcjonowanie intelektualne w okresie starości, „Gerontologia Polska”, nr 15(3), s. 69–75.

Ogińska-Bulik N., Zadworna-Cieślak M. (2018), Bilans życiowy a potraumatyczny wzrost u osób starszych zmagających się z przewlekłymi chorobami somatycznymi – mediacyjna rola prężności, „Gerontologia Polska”, nr 26, s. 28–35.

Röcke C., Cherry K.E. (2002), Death at the end of the 20th century: Individual processes and developmental tasks in old age, „The International Journal of Aging and Human Development”, nr 54(4), s. 315– 333, https://doi.org/10.2190/L9FW-GD24-GC5H-DXHW (dostęp: 17.08.2020).

Straś-Romanowska M. (2011), Późna dorosłość. Wiek starzenia się, [w:] B. Harwas-Napierała, J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 326–350.

Świerżewska D. (2010), Satysfakcja z życia aktywnych i nieaktywnych osób po 60. roku życia, „Psychologia Rozwojowa”, nr 15(2), s. 89–99.

Tokarska U. (2002), Profilaktyka egzystencjalna jako forma przygotowania do radzenia sobie ze zmianami życiowymi, [w:] D. Kubacka-Jasiecka (red.), Człowiek wobec zmiany. Rozważania psychologiczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, s. 67–73.

Villar F. (2012), Successful ageing and development: The contribution of generativity in older age, „Ageing & Society”, t. 32, nr 7, s. 1087–1105, https://doi.org/10.1017/S0144686X11000973 (dostęp: 17.08.2020).

Westerhof G.J., Bohlmeijer E.T., McAdams D.P. (2017), The Relation of Ego Integrity and Despair to Personality Traits and Mental Health, „Journals of Gerontology – Series B Psychological Sciences and Social Science”, t. 72, nr 3, s. 400–407, https://doi.org/10.1093/geronb/gbv062 (dostęp: 14.08.2020).

Zadworna M. (2020), Healthy Aging and the University of the Third Age – Health behavior and subjective health outcomes in older adults, „Archives of Gerontology and Geriatrics”, t. 70, s. 104–126, https://doi.org/10.1016/j.archger.2020.104126 (dostęp: 14.08.2020).

Zadworna M., Kossakowska K. (2020), Health behavior among Polish institutionalized older adults: the effect of resiliency mediated by satisfaction with life, „Journal of Public Health: From Theory to Practice,” https://www.researchgate.net/publication/341947387_Health_behavior_among_Polish_institutionalized_older_adults_the_effect_of_resiliency_mediated_by_satisfaction_with_life (dostęp: 14.08.2020).

Zadworna-Cieślak M. (2015), Dobrostan psychiczny seniorów – znaczenie oddziaływań psychoedukacyjnych, [w:] V. Tanaś, W. Welskop (red.), Lifelong learning, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu, Łódź, s. 321–328.

Zadworna-Cieślak M. (2017), Pomiar zachowań zdrowotnych w okresie późnej dorosłości – Kwestionariusz Zachowań Zdrowotnych dla Seniorów, „Roczniki Psychologiczne”, t. 20, nr 3, s. 661–699, https://doi.org/10.18290/rpsych.2017.20.3-3pl (dostęp: 14.08.2020).

Zadworna-Cieślak M. (2020), Psychometric properties of the Developmental Tasks Questionnaire for Seniors, „Current Psychology”, nr 39, s. 1172–1180, https://doi.org/10.1007/s12144-019-00380-0 (dostęp: 18.08.2020).

Zadworna-Cieślak M., Ogińska-Bulik N. (2019), Satisfaction with Life in Old Age – the Role of Developmental Tasks Attainment and Resiliency, „Przegląd Badań Edukacyjnych”, t. 1, nr 28, s. 23–35, http://dx.doi.org/10.12775/PBE.2019.002 (dostęp: 18.08.2020).

Zbonikowski A. (2012), Psychoedukacja jako forma wspierania rozwoju osobowości człowieka dorosłego, [w:] R. Szczepanik, J. Wawrzyniak J. (red.), Opieka i wychowanie w instytucjach wsparcia społecznego. Diagnoza i kierunki rozwoju, Wydawnictwo Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej, Łódź, s. 339–350.

Zbonikowski A., Zadworna-Cieślak M. (2016), Czas wolny jako przestrzeń ryzykownego doświadczania starości przez seniorów, [w:] V. Tanaś, W. Welskop (red.), Kultura czasu wolnego we współczesnym świecie, Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Biznesu i Nauk o Zdrowiu, Łódź, s. 413–422.

Zielińska-Więczkowska H., Kędziora-Kornatowska K. (2010), Determinanty satysfakcji życiowej w późnej dorosłości – w świetle rodzimych doniesień badawczych. „Psychogeriatria Polska”, nr 7(1), s. 11–16, https://silo.tips/download/determinanty-satysfakcji-yciowej-w-ponej-dorosoci-w-wietle-rodzimych-doniesie-ba (dostęp: 14.08.2020).

Achenbaum W.A. (2008), A metahistorical perspective on theories on aging, [w:] M. Silverstein, V.L. Bengtson, M. Putnam, N.M. Putney, D. Gans (red.), Handbook of theories of aging, Springer Publishing Company, s. 25–38.

Achenbaum W.A. (2015), A history of ageism since 1969, „Generations: Journal of the American Society on Aging”, nr 39(3), s. 10–16, https://doi:10.2307/26556123 (dostęp: 28.01.2021).

Butler R.N. (1969), Age-ism: Another form of bigotry, „The Gerontologist” vol. 9, nr 4, cz. 1, s. 243–246.

Age-Platform Europe (2020a), From discrimination to abuse in older age: the insidious process brought to light by COVID-19, https://www. age-platform.eu/special-briefing/discrimination-abuse-older-age-in-sidious-process-brought-light-covid-19 (dostęp: 19.09.2020).

Age Platform Europe (2020b), https://www.age-platform.eu/sites/default/files/Covid-19_%26_olderPeople-Dalli_statement-Apr20.pdf (dostęp: 08.09.2020).

Age Platform Europe (2020c), COVID-19 and human rights concerns for older persons, https://www.age-platform.eu/sites/default/files/COVID-19_%26_human_rights_concerns_for_older_persons-April20.pdf (dostęp: 21.09.2020).

Age Platform Europe (2020d), 20 years of fighting age discrimination, and still many gaps to fill – AGE responds to EU consultation on Employment Directive), https://www.age-platform.eu/policy-work/news/age-responds-eu-consultation-employment-directive (dostęp: 26.01.2021).

American Association of Retired Persons (2014), Staying ahead of the curve 2013: the AARP work and career study. Older workers in an uneasy job market, AARP Research, Washington, http://www.aarp.org/content/dam/aarp/research/surveys_statistics/general/2014/Staying-Ahead-of-the-Curve-2013-The-Work-and-Career-Study-AARP-res-gen.pdf (dostęp: 15.02.2020).

Australian Human Rights Commission (2016), Willing to work: national enquiry into employment discrimination against older Australians and Australians with disability, Australian Human Rights Commission, Sydney, https://www.humanrights.gov.au/our-work/age-discrimination/projects/willing-work-national-inquiry-employment-discrimination (dostęp: 09.01.2020).

Bargh J.A., Chen M., Burrows L. (1996), Automaticity of social behavior: direct effects of trait construct and stereotype activation on action, „Journal of Personality and Social Psychology”, t. 71, nr 2, s. 230–244, https://www.psychologytoday.com/files/attachments/5089/barghchenburrows1996.pdf (dostęp: 18.12.2019).

Bayl-Smith P. (2029), Age Discrimination in the Workplace, [w:] D. Gu, M.E. Dupre (red.), Encyclopedia of Gerontology and Population Aging, https://doi.org/10.1007/978-3-319-69892-2_582-1 (dostęp: 09.01.2020).

Bedyńska S. (2002), Psychologiczne konsekwencje stereotypizowania, „Psychologia Jakości Życia”, t. 1, nr 2, s. 101–114.

Blackburn C.W. (2017), The Age Discrimination in Employment Act: Looking Back at the Last Fifty Years, https://www.nexsenpruet.com/insights/the-age-discrimination-in-employment-act-looking-back-atthe-last-fifty-years (dostęp: 18.01.2020).

Bognar G. (2015), Fair Innings, „Bioethics”, vol. 29, nr 4, s. 251–261, https://doi.org/10.1111/bioe.12101 (dostęp: 10.05.2018).

Brunton R.J., Scott G. (2015), Do we fear ageing? A multidimensional approach to ageing anxiety, „Educational Gerontology”, t. 41, nr 11, s. 786–799, https://doi.org/10.1080/03601277.2015.1050870 (dostęp: 15.12.2019).

Burke B.L., Martens A., Faucher E.H. (2010), Two Decades of Terror Management Theory: A Meta-Analysis of Mortality Salience Research, „Personality and Social Psychology Review”, t. 14, nr 2, s. 155–195, https://doi.org/10.1177/1088868309352321 (dostęp: 23.01.2020).

Burzyński J. (2015), Ageizm, Obserwatorium Językowe Uniwersytetu Warszawskiego. Najnowsze Słownictwo Polskie, https://nowewyrazy.uw.edu.pl/esej/wg-tytulu/ageizm.html (dostęp: 25.01.2021).

Cary L.A., Chasteen A.L., Remedios J. (2017), The ambivalent ageism scale: developing and validating a scale to measure benevolent and hostile ageism, „The Gerontologist”, t. 57, nr 2, s. e27–e36, https://doi.org/10.1093/geront/gnw118 (dostęp: 18.12.2019).

Défenseur des droits République Française, Commission Nationale Informatique & Libertés (2020), Algorithms: preventing automated discrimination, Paris, https://www.defenseurdesdroits.fr/sites/default/files/atoms/files/synth-algos-en-num-16.07.20.pdf (dostęp: 03.09.2020).

Dewhurst E. (2020), Age discrimination law outside the employment field, European Commission, European network of legal experts in gender equality and non-discrimination, Brussels, https://doi:10.2838/214317 (dostęp: 29.01.2021).

Eastman M. (2019), Compassionate Ageism: Reinforcing ‘the terror of age; the weak, catastrophic victim of age?, https://www.independentage.org/ageism-plus/ageism-plus-blog/compassionate-ageism-reinforcing-terror-of-age-weak-catastrophic (dostęp: 23.09.2020).

EU Commissioner for Equality reaffirms older persons’ rights in time of COVID-19 (2020), https://www.age-platform.eu/policy-work/news/eu-commissioner-equality-reaffirms-older-persons-rights-time-covid-19 (dostęp: 08.09.2020).

European Comission (2012), Discrimination in the EU in 2012. Report, Special Eurobarometer 393, https://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf (dostęp:13.02.2020).

Eurostat News Release euro indicators (2020), nr 133/2020, https://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/10545471/2-08092020-AP-EN.pdf/43764613-3547-2e40-7a24-d20c30a20f64 (dostęp: 8.09.2020).

Finkelstein L.M. (2015), Older workers, stereotypes, and discrimination in the context of the employment relationship, [w:] P.M. Bal, D.T.A.M. Kooij, D.M. Rousseau (red.), Aging workers and the employee-employer relationship, Springer International Publishing, s. 13–32.

Grant P.T., Henry J.M., McNaughton G.W. (2000), The management of elderly blunt trauma victims in Scotland: evidence of ageism?, „Injury”, t. 31, nr 7, s. 519–528 [za:] Ageism and age discrimination in secondary health care in the United Kingdom, A review from the literature (2009), Department of Health, Centre for Policy on Ageing, http://www.cpa.org.uk/information/reviews/CPA-ageism_and_age_discrimination_in_secondary_health_care-report.pdf (dostęp: 15.02.2020).

Green paper on ageing. Fostering solidarity and responsibility between generations (2021), European Commission, Brussels, 27.1.2021 COM(2021) 50 final. https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/1_en_act_part1_v8_0.pdf (dostęp: 29.01.2021).

Greenwood M. (2018a), Health costs of ageism calculated at $63 billion annually, study finds, https://news.yale.edu/2018/11/13/health-costs-ageism-calculated-63-billion-annually-study-finds (dostęp: 27.01.2020).

Greenwood M. (2018b), Positive attitudes about aging reduce risk of dementia in older adults, https://news.yale.edu/2018/02/07/positive-attitudes-about-aging-reduce-risk-dementia-older-adults (dostęp: 27.01.2020).

Greenwood M. (2020), Harmful effects of ageism on older persons’ health found in 45 countries, https://news.yale.edu/2020/01/15/harmful-effects-ageism-older-persons-health-found-45-countries (dostęp: 27.01.2020).

Gross-Gołacka E. (2018), Zarządzanie różnorodnością. W kierunku zróżnicowanych zasobów ludzkich w organizacji, Difin, Warszawa.

Halicka M., Halicki J. (red.) (2010), Przemoc wobec ludzi starych. Na przykładzie badań środowiskowych w województwie podlaskim, Wydawnictwo Temida 2, Białystok.

Horst M. van der (2019), Internalised Ageism and Self-Exclusion: Does Feeling Old and Health Pessimism Make Individuals Want to Retire Early?, „Social Inclusion”, t. 7, nr 3, s. 27–43, https://doi.org/10.17645/si.v7i3.1865.

Informacja o sytuacji osób starszych za rok 2018 (2019), Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, https://www.gov.pl/web/rodzina/informacja-o-sytuacji-osob-starszych-w-polsce-za-rok-2018 (dostęp: 13.02.2020).

Jakubiec O. (2014), Badania nad występowaniem zjawiska ageizmu i jego eskalacji pod wpływem wstrętu, [w:] E. Topolewska, E. Skimina, S. Skrzek (red.), Młoda psychologia, Wydawnictwo Liberi Libri, t. 2, s. 31–42.

Jamka B. (2015), Age Management in the Light of Neurosciences Development, [w:] K. Stankiewicz (red.), Contemporary Issues and Challenges in Human Resource Management, Gdańsk University of Technology, Faculty of Management and Economics, Gdańsk.

Jaworska M.A. (2016), Czym jest dojrzała identyfikacja z grupą? W poszukiwaniu komponentów identyfikacji grupowej mających pozytywne konsekwencje dla grupy własnej i relacji międzygrupowych, Uniwersytet Warszawski, Wydział Psychologii, http://www.depotuw.ceon.pl/bitstream/handle/item/1648/2500-DR-PSY-96580.pdf?sequence=1 (dostęp: 05.02.2020).

Jecker N.S. (2018), Age-related inequalities in health and healthcare: the life stages approach, Developing World Bioethics, nr 18(2), s. 144–155, https://doi.org/10.1111/dewb.12148 (dostęp: 12.09.2020).

Kiedy zdecydować się na dom dla seniora, https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego,kiedy-zdecydowac-sie-na-dom-opieki-dla-seniora-,artykul,96808880.html (dostęp: 04.02.2020).

Konkurs na polski odpowiednik słowa „elderspeak” – rozstrzygnięcie (2020), https://www.rpo.gov.pl/pl/content/konkurs-na-odpowiednik-slowa-%E2%80%9Eelderspeak%E2%80%9D-%E2%80%93-rozstrzygniecie (dostęp: 10.09.2020)

Kowalewski K., Moczydłowska J.M. (2020), Patologie i dysfunkcje w organizacji, Difin, Warszawa.

Kunze F., Boehm S.A., Bruch H. (2011), Age diversity, age discrimination climate and performance consequences-across organizational study, „Journal of Organizational Behavior”, t. 32, nr 2, s. 264–290, https://doi.org/10.1002/job.698 (dostęp: 15.01.2020).

Kydd A., Fleming A. (2015), Ageism and age discrimination in health care: Fact or fiction? A narrative review of the literature, „Maturitas”, http://dx.doi.org/10.1016/j.maturitas.2015.05.002 (dostęp: 23.09.2020).

Lamont R.A., Swift H.J., Abrams D. (2019), Age-Based Stereotype Threat, [w:] D. Gu, M.E. Dupre (red.), Encyclopedia of Gerontology and Population Aging, https://doi.org/10.1007/978-3-319-69892-2_585-1 (dostęp: 14.01.2020).

Legislation – Directive 2000/78/EC, https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=166&langId=en (dostęp: 25.01.2021)

Levy B.R., Slade M.D., Murphy T.E., Gill T.M. (2012), Association Between Positive Age Stereotypes and Recovery From Disability in Older Persons, JAMA, American Medical Association, t. 308, nr 19, s. 1972–1973, https://doi.org/10.1001/jama.2012.14541, https://europepmc.org/article/pmc/3614078 (dostęp: 04.02.2020).

Levy S.R., Macdonald J.J. (2019), History of Ageism, [w:] D. Gu, M.E. Dupre (red.), Encyclopedia of Gerontology and Population Aging, https://doi.org/10.1007/978-3-319-69892-2_597-1 (dostęp: 27.01.2020).

Lievesley N. (2009), Ageism and age discrimination in secondary health care in the United Kingdom. A review from the literature, Centre for Policy on Ageing, http://www.cpa.org.uk/information/reviews/CPA-ageism_and_age_discrimination_in_secondary_health_care-report.pdf (dostęp: 16.09.2020).

Markowski A. (red.) (2003), Nowy słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Martens A., Goldenberg J.L., Greenberg J. (2005), A terror management perspective on ageism, „Journal of Social Issues”, t. 61, nr 2, s. 223-239, https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.2005.00403.x (dostęp: 20.01.2020).

Melchiorre M.G., Di Rosa M., Lamura G., Gonzales F.T., Lindret J., Stankunas M., Ioannidi-Kapolou E., Barros H., Macassa G., Soares J.J.F. (2016), Abuse of Older Men in Seven European Countries: A Multilevel Approach in the Framework of an Ecological Model, „PLoS ONE” nr 11(1), s. e0146425, https://doi:10.1371/journal.pone.0146425, (dostęp: 24.09.2020).

Niedziński T. (2018), Dyskryminacja w zatrudnieniu, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa.

Nigdy tak nie mów do starszych ludzi (2020), https://menway.interia.pl/aktywnosc/zdrowie/news-nigdy-tak-nie-mow-do-starszych-ludzi,nId,447124#comments4-1 (dostęp: 04.02.2020).

Officer A., Schneiders M.L., Wu D., Nash P., Thiyagarajan J.A., Beard J.R. (2016), Valuing older people: time for a global campaign to combat ageism, „Bulletin of the World Health Organization”, nr 94, s. 710–710A, http://dx.doi.org/10.2471/BLT.16.184960 (dostęp: 28.09.2020).

Polityka społeczna wobec osób starszych 2030. Bezpieczeństwo – Uczestnictwo – Solidarność, M.P. 30 listopada 2018 r., poz. 1169, https://www.monitorpolski.gov.pl/M2018000116901.pdf (dostęp: 25.08.2020).

Pułanecki J. (2015), Toksyczny senior w domu pomocy społecznej. Kim jest, jak sobie z nim radzić i pracować (analiza i refleksja sytuacyjna, „Zeszyty Naukowe WSHE, Wiek senioralny w teorii i w codzienność”, t. XL, z. 14, https://ksw.wloclawek.pl/images/wydawnictwa/ZN_40.pdf (dostęp: 25.09.2020).

Regionalne Obserwatorium Rynku Pracy w Łodzi (2018), Wiek jako determinanta popytu na pracę w warunkach ożywienia gospodarczego i „rynku pracownika”, Analiza dla województwa łódzkiego. Raport końcowy, wrzesień, https://wuplodz.praca.gov.pl/documents/9031560/0/Wiek%20jako%20determinanta%20popytu%20na%20prac%C4%99%20w%20warunkach%20o%C5%BCywienia%20gospodarczego%20i%20rynku%20pracownika.%20Analiza%20dla%20wojew%C3%B3dztwa%20%C5%82%C3%B3dzkiego/3398a300-9b82-49be-8ec682eba1185c71?t=1554472349162 (dostęp: 13.02.2020).

Rudd A.G., Hoffman A., Down C., Pearson M., Love D. (2007), Access to stroke care in England, Wales and Northern Ireland: the effect of age, gender and weekend admission, „Age and Ageing”, t. 36, nr 3, s. 247–255, https://doi.org/10.1093/ageing/afm007 (dostęp: 20.01.2020).

São José J.M.S. (2019), Ageism in healthcare, [w:] D. Gu, M.E. Dupre (red.), Encyclopedia of Gerontology and Population Aging, https://doi.org/10.1007/978-3-319-69892-2_587-1 (dostęp: 10.01.2020).

São José J.M.S., Amado C.A.F., Ilinca S., Buttigieg S.C., Larsson A.T. (2017), Ageism in health care: a systematic review of operational definitions and inductive conceptualizations, „Gerontologist”, t. 59, nr 2, s. e98–e108, https://doi.org/10.1093/geront/gnx020 (dostęp: 04.02.2020).

Schiamberg L.B., Oehmke J., Zhang Z., Barboza G.E., Griffore R.J., Heydrich L., Post L.A., Weatherill R.P., Mastin T. (2012), Physical abuse of older adults in nursing homes: a random sample survey of adults with an elderly family member in a nursing home, „Journal of Elder Abuse & Neglect”, nr 24(1), s. 65–83, https://doi.org/10.1080/08946566.2011.608056 (dostęp: 20.01.2020).

Schuurman B., Lindenberg J., Huijg J.M., Achterberg W.P., Slaets J.P.J. (2020), Expressions of self-ageism in four European countries: a comparative analysis of predictors across cultural contexts, „Ageing & Society”, s. 1–18, https://doi.org/10.1017/S0144686X20001622 (dostęp: 29.01.2021).

Singer P. (2020), Is Age Discrimination Acceptable?, https://www.project-syndicate.org/commentary/when-is-age-discrimination-acceptable-by-peter-singer-2020-06 (dostęp: 23.09.2020).

Słownik Języka Polskiego, https://sjp.pl/protekcjonalny (dostęp: 15.01.2020).

Staudinger U.M. (2015), Images of aging: outside and inside perspectives, „Annual Review of Gerontology and Geriatrics”, t. 35, nr 1, s. 187–210, https://doi.org/10.1891/0198-8794.35.187 (dostęp: 16.01.2020).

Staudinger U.M., Butler R.N. (2019), Plasticity of Ageing, [w:] D. Gu, M.E. Dupre (red.), Encyclopedia of Gerontology and Population Aging, https://doi.org/10.1007/978-3-319-69892-2_105-1 (dostęp: 16.01.2020).

Steinerowska S. (2015), Zaangażowanie organizacyjne jako determinanta wzrostu efektywności zespołów pracowniczych, „Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach”, nr 230, s. 98–107.

Szukalski P. (2009), Ageizm – przejawy indywidualne i instytucjonalne, [w:] M. Halicka, J. Halicki, A. Sidorczyk (red.), Człowiek dorosły i starszy w sytuacji przemocy, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok.

Tomaszewska-Hołub B. (2019), Stereotypizacja starości – wybrane przejawy ageizmu, „Cywilizacja i Polityka”, t. 17, nr 17, s. 90–100.

Tuckman J., Lorge I. (1953), Attitudes toward old people, „The Journal of Social Psychology”, nr 37(2), s. 249–260, [za:] CEDEFOP (2010), Working and ageing. Emerging theories and empirical perspectives, Luxembourg, https://www.cedefop.europa.eu/files/3053_en.pdf (dostęp: 14.02.2020).

United Nations (2020), Policy Brief: The Impact of COVID-19 on older persons, May, https://unsdg.un.org/sites/default/files/2020-05/Policy-BriefThe-Impact-of-COVID-19-on-Older-Persons.pdf (dostęp: 15.09.2020).

United Nations Human Rights Office of the High Commissioner, No exceptions with COVID-19: Everyone has the right to life-saving interventions, https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=25746 (dostęp: 8.08.2020).

Urbaniak B. (2014), Zarządzanie różnorodnością zasobów ludzkich w organizacji, „Zarządzanie Zasobami Ludzkimi”, nr 3–4(98), s. 63–78.

Von Hippel C., Kalokerinos E.K., Haanterä K., Zacher H. (2019), Age-based stereotype threat and work outcomes:stress appraisals and rumination as mediators, „Psychology and Aging”, t. 34, nr 1, s. 68–84, https://doi.org/10.1037/pag0000308 (dostęp: 17.01.2020).

Wielki Słownik Języka Polskiego, https://wsjp.pl/index.php?id_hasla=5612&id_znaczenia=1859171&l=22&ind=0.

Wiktorowicz J. (2016), Międzypokoleniowy transfer wiedzy a wydłużanie okresu aktywności zawodowej, Wydawnictwo UŁ, Łódź.

Williams K., Kemper S., Hummert M.L. (2005), Enhancing Communication With Older Adults: Overcoming Elderspeak, „Journal of Psychosocial Nursing and Mental Health Services”, t. 43, nr 5, s. 12–16, https://doi.org/10.3928/0098-9134-20041001-08 (dostęp: 14.02.2020).

World Health Organization (2020), COVID-19 Strategy Update, 14 April 2020, https://www.who.int/publications-detail/covid-19-strategy-update---14-april-2020 (dostęp: 16.09.2020).

EUR-Lex, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32000L0078 (dostęp: 15.12.2020).

Eurostat data base, https://ec.europa.eu/eurostat/data/database (dostęp 04.01.2020).

International Longevity Centre UK, https://ilcuk.org.uk/ilc-virtual-policy-event-the-overlap-between-ageism-and-ableism-in-the-workplaceinsights-for-occupational-health-and-training/ (dostęp: 28.01.2021).

Ogólnoświatowa Kampania na rzecz Zwalczania Ageismu, https://www.who.int/ageing/ageism/campaign/en/ (dostęp: 04.02.2020).

https://www.santegidio.org/pageID/37740/langID/pl/BEZ-OS%C3%93BSTARSZYCH-NIE-MA-PRZYSZ%C5%81O%C5%9ACI-Apel-o-rehumanizacj%C4%99-naszych-spo%C5%82ecze%C5%84stw-Sprzeciw-wobec-selektywnej-opieki-zdrowotnej.html (dostęp: 20.09.2020).

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Urbaniak, Bogusława, Marek Chałas, Piotr Szukalski, Rafał Zimny, Robert Błaszczak, i Magdalena Zadworna. 2021. Trwałość I zmienność procesów Starzenia Się I starości. Gerontologia. Poland: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8220-491-9.

Pobierz cytowania

Inne teksty tego samego autora

Beata Guziejewska, Paweł Starosta, Mariusz Sokołowicz, Mariusz Górajski, Piotr Kębłowski, Iwona Świeczewska, Magdalena Ulrichs, Aleksander Welfe, Małgorzata Burchard-Dziubińska, Tomasz Dorożyński, Joanna Dzionek-Kozłowska, Paweł Gajewski, Kamil Kowalski, Maciej Kozłowski, Anetta Kuna-Marszałek, Tomasz Legiędź, Aleksandra Majchrowska, Katarzyna Skorupińska-Cieślak, Janusz Świerkocki, Joanna Wyszkowska-Kuna, Monika Marcinkowska, Anna Szymańska, Artur Sajnóg, Tomasz Miziołek, Tomasz Motowidlak, Alicja Olejnik, Justyna Trippner-Hrabi, Yaryna Khmara, Ewa Kusideł, Aleksandra Nowakowska, Jacek Chądzyński, Zofia Dolewka, Zbigniew Przygodzki, Magdalena Załęczna, Łukasz Arendt, Iwona Kukulak-Dolata, Monika Wodnicka, Łukasz Kozar, Michał Comporek, Anna Misztal, Radosław Jadczak, Marta Jabłońska, Urszula Motowidlak, Piotr Oleksiak, Izabela Warwas, Bogusława Urbaniak, Alicja Łaska-Formejster, Agnieszka Kretek-Kamińska, Anna Matuchniak-Mystkowska, Krzysztof T. Konecki, Aneta Krzewińska, Paulina Bunio-Mroczek, Marcin Kotras, Renata Dopierała, Emilia Garncarek, Jakub Ryszard Stempień, Katarzyna Bolonek-Lasoń, Maria M. Grzelak, Alina Jędrzejczak, Agnieszka Rossa, Justyna Wiktorowicz, Edyta Kozyra, Szkoły naukowe i kierunki badań na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym Uniwersytetu Łódzkiego
Łukasz Jarosław Kozar, Agata Matuszewska-Kubicz, Bogusława Urbaniak, Cezary Szydłowski, Anna Dorota Goszczyńska, Anna Rogozińska-Pawełczyk, Małgorzata Matusiak, Katarzyna Bednarkiewicz, Agnieszka Sitarska-Piwko, Maria Szymczyk, Izabela Warwas, Wioletta Bartos, Łukasz Jarosław Kozar, Łukasz Jankowski, Piotr Oleksiak, Agata Matuszewska-Kubicz, Branża TSL wobec wyzwań zrównoważonego rozwoju – wybrane aspekty
Małgorzata Burchard-Dziubińska, Małgorzata Matusiak, Aleksandra Baszczyńska, Alina Jędrzejczak, Jakub Boratyński, Iwona D. Świeczewska, Jarosław Neneman, Agnieszka Matuszewska-Pierzynka, Bogusława Urbaniak, Łukasz Kozar, Zofia Wysokińska, Natalia Szubska-Włodarczyk, Łucja Lange, Ewa Boryczka, Agnieszka Rzeńca, Jakub Zasina, Urszula Motowidlak, Daniel Tokarski, Dorota Michalak, Anna Rydz-Żbikowska, Michał Soliwoda, Marlena Grzelczak, Ewa Kulińska-Sadłocha, Kamil Kruszyński, W poszukiwaniu zielonego ładu
Andrzej Kacprzak, Marcin Gońda, Iwona Kudlińska-Chróścicka, Ryszard Szarfenberg, Ewa Kantowicz, Irena E. Kotowska, Paweł Starosta, Marcjanna Nóżka, Lucjan Miś, Wielisława Warzywoda-Kruszyńska, Kamil Kruszyński, Katarzyna Ornacka, Piotr Szukalski, Krystyna Leśniak-Moczuk, Bogusława Urbaniak, Anna Kotlarska-Michalska, Monika Podkowińska, Zofia Kawczyńska-Butrym, Krystyna Faliszek, Krzysztof Piątek, Kazimiera Wódz, Małgorzata Potoczna, Grażyna Mikołajczyk-Lerman, Problemy społeczne
Bogusława Urbaniak, Yaroslava Evseeva, László Patyán, Senior Policy in Hungary, Poland and Russia