Èthos przywódcy politycznego w myśli starożytnej i renesansowej: Platon, Cyceron, Machiavelli, Guicciardini

Marta Czapińska-Bambara

doi:10.18778/8142-342-7

Słowa kluczowe: Platon, Cyceron, Machiavelli, Guicciardini, polis, Res publica, etyka rządzących, przywódca polityczny

Opublikowane: 3 września 2019

Kategorie: Filologie obce, Otwarty dostęp

Pliki do pobrania

PDF

Platon, Cyceron i Machiavelli są uważani za klasyków filozofii polityki. Ich dociekania nieustannie pobudzają wyobraźnię badaczy oraz prowokują do kolejnych wykładni i interpretacji. Mnie szczególnie ciekawe wydało się pokazanie na przykładzie rozważań zogniskowanych na èthosie przywódcy politycznego pewnej ciągłości myśli, jaką można dostrzec w poglądach owych myślicieli, oraz wskazanie różnic także w nich występujących, a wynikających z osobistego charakteru ich spostrzeżeń i indywidualnego rozumienia rzeczywistości państwowej. Mimo żywego zainteresowania dziełami Platona, Cycerona czy Machiavellego oraz nielicznych prac porównujących przemyślenia starożytnych z opiniami pisarzy renesansowych, ciągle brakuje tego rodzaju opracowania. Mój niedosyt wzbudził dodatkowo fakt, iż twórczość Francesca Guicciardiniego, która jest cennym źródłem informacji dotyczących sytuacji społeczno-politycznej renesansowej Florencji, a poprzez konfrontację z opiniami Machiavellego daje pełniejszy obraz tamtej epoki oraz pozwala lepiej zrozumieć ówczesne tendencje, na gruncie literatury polskiej nie znalazła wystarczającego uznania.

Ast F. D., Lexicon Platonicum sive vocum Platonicarum index, vol. I, Lipsiae 1835.

Bralczyk J., Słownik 100 tysięcy potrzebnych słów, Warszawa 2005.

Cirlot J. E., Słownik symboli, przeł. I. Kania, Kraków 2000.

Kowalski P., Leksykon znaki świata. Omen, przesąd, znaczenie, Warszawa–Wrocław 1998.

Merguet H., Lexicon zu den philosophischen Schriften Cicero’s, Bd. I–III, Darmstadt 1961.

Prawo rzymskie. Słownik encyklopedyczny, red. W. Wołodkiewicz, Warszawa 1986.

Ruffo Fiore S., Niccolò Machiavelli. An Annotated Bibliography of Modern Criticism and Scholarschip, New York–Westport, Connecticut, London 1990.

Słownik łacińskopolski, red. M. Plezia, t. 2, Warszawa 1998.

Bausi F., Machiavelli, Roma 2005.

Fuhrmann M., Cicero and the Roman Republic, trans. by W. E. Yuill, Oxford–Cambridge, Massachusetts 1992.

Guthrie W. K. C., Sokrates, przeł. K. Łapiński i S. Żuławski, Warszawa 2000.

Humanistyczne żywoty filozofów starożytnych, red. W. Olszaniec, K. Rzepkowski, Warszawa 2008.

Kumaniecki K., Cyceron i jego współcześni, Warszawa 1959.

Laertios D., Żywoty i poglądy słynnych filozofów, przeł. I. Krońska, K. Leśniak, W. Olszewski, Warszawa 1984.

Pawłowski K., Życiorys Platona i korzenie jego filozofii w „De Platone et eius dogmate” Apulejusza z Madaury, „Meander” 1991, R. XLVI, z. 1–2, s. 43–54.

Plutarch, Cztery żywoty, przeł. M. Brożek, Warszawa 2003. Ridolfi R., Vita di Francesco Guicciardini, Milano 1982.

Castiglione B., Il libro del Cortegiano, a cura di V. Cian, Firenze 1947.

Cicéron, Discours, Tome II: Pour M. Tullius – Discours contre Q. Caecilius, dit “La Divina tion” – Première action contre C. Verrès – Seconde action contre C. Verrès – Livre I: La Préture urbaine, éd. et trad. H. de La Ville de Mirmont, Paris 2002.

Cicéron, Discours, Tome III: Seconde action contre C. Verrès – Livre II: La Préture de Sicile, éd. et trad. H. de La Ville de Mirmont, Paris 2002.

Cicéron, Discours, Tome IV: Seconde action contre C. Verrès – Livre III: Le Froment, éd. et trad. H. de La Ville de Mirmont, Paris 2002.

Cicéron, Discours, Tome V: Seconde action contre C. Verrès – Livre IV: Les OEuvres d’art, éd. H. Bornecque, P. Moreau, Paris 2008.

Cicéron, Discours, Tome VI: Seconde action contre C. Verrès – Livre V: Les supplices, éd. H. Bornecque, Paris 2002.

Cicéron, Discours, Tome XIII, 1re partie: Au sénat – Au peuple – Sur sa maison, éd. et trad. P. Wuilleumier, Paris 1952.

Cicéron, Discours, Tome XIV: Pour Sestius – Contre Vatinius, éd. et trad. J. Cousin, Paris 2002.

Ciceronis Epistulae, recognovit brevique adnotatione critica instruxit D. R. Shackleton Bailey, libri IX–XVI, Oxonii 1961.

Ciceronis Epistulae, recognovit brevique adnotatione critica instruxit L. C. Purser, libri I–VIII, Oxonii 1958.

Ciceronis Orationes, recognovit brevique adnotatione critica instruxit A. C. Clark, Oxonii 1961.

Ciceronis Rhetorica, recognovit brevique adnotatione critica instruxit A. S. Wilkins, vol. 1–2, Oxonii 1960–1961.

Ciceronis Scripta quae manserunt omnia (Cato mai., Div., Fin., Lael., Leg., Nat., Off., Rep., Tusc.), Lipsiae 1879–1980.

Guicciardini F., Le lettere, a cura di P. Jodogne, vol. V, Roma 1993.

Guicciardini F., Opere, vol. I, a cura di E. Lugnani Scarano, Torino 1983.

Guicciardini F., Storia d’Italia, vol. I–III, presentazione critica e note di E. Mazzali, Milano 2006.

Machiavelli N., Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio, a cura di F. Bausi, t. 1–2, Roma 2001.

Machiavelli N., Il principe, a cura di M. Martelli, Roma 2006.

Machiavelli N., Istorie fiorentine e altre opere storiche e politiche, a cura di A. Montevecchi, Torino 2007.

Machiavelli N., L’arte della guerra, a cura di F. Cinti, Siena 2007.

Machiavelli N., Legazione al duca Valentino, Torino 1958.

Machiavelli N., Opere minori, con note filologiche e critiche di F. L. Polidori, Firenze 1852.

Platonis Opera, recognovit brevique adnotatione critica instruxit I. Burnet, Oxonii 1961–1962.

Polybius, Historiae, recognovit brevique adnotatione critica instruxit T. Büttner-Wobst, Lipsiae 1889.

Xenophon, Memorabilia, recognovit brevique adnotatione critica instruxit R. Kühner, Lipsiae 1889.

Alighieri D., Monarchia, przeł. W. Seńko, Kęty 2002.

Arystofanes, Komedie wybrane, przeł. A. Sandauer, S. Srebrny, Kraków 1977.

Cicerone, Somnium Scipionis, intr. e com. di Alessandro Ronconi, Firenze 1967.

Cyceron M. T., Brutus, czyli o sławnych mówcach, przeł. M. Nowak, Warszawa 2008.

Cyceron M. T., Listy Marka Tulliusza Cycerona, t. 1–2, przeł. E. Rykaczewski, Poznań 1873.

Cyceron M. T., Mowy, przeł. S. Kołodziejczyk, J. Mrukówna, D. Turkowska, Kęty 2015.

Cyceron M. T., O mówcy, przeł. B. Awianowicz, Kęty 2010.

Cyceron M. T., O państwie, O prawach, przeł. I. Żółtowska, Kęty 1999.

Cyceron M. T., Pisma filozoficzne Marka Tulliusza Cycerona, cz. II, przeł. E. Rykaczewski, Poznań 1879.

Cyceron M. T., Pisma filozoficzne. O naturze bogów, O wróżbiarstwie, O najwyższym dobru i złu, O przyjaźni, przeł. W. Kornatowski; Rozmowy tuskulańskie, przeł. J. Śmigaj; O starości, przeł. Z. Cierniakowa, t. 1, 3, 4, Warszawa 1960–1963.

Cyceron M. T., Pisma krasomówcze i polityczne Marka Tulliusza Cycerona, przeł. E. Rykaczewski, Poznań 1873.

Ksenofont, Historia grecka, przeł. W. Klinger, Wrocław 1958.

Ksenofont, Pisma sokratyczne, przeł. L. Joachimowicz, Warszawa 1967.

Ksenofont, Wybór pism, oprac. J. Schnayder, Wrocław 1966.

Machiavelli N., Historie florenckie, przeł. K. Estreicher, Warszawa 1990.

Machiavelli N., Książę, przeł. W. Rzymowski; Rozważania nad pierwszym dziesięcioksięgiem historii Rzymu Liwiusza, przeł. K. Żaboklicki, Warszawa 2005.

Machiavelli N., Rozważania nad pierwszym dziesięcioksięgiem historii Rzymu Liwiusza, przeł. K. Żaboklicki, Warszawa 2009.

Platon, Dialogi, t. 1–2, przeł. W. Witwicki, Kęty 2005.

Platon, Kratylos, przeł. W. Stefański, Wrocław 1990.

Platon, Listy, przeł. M. Maykowska, Warszawa 1987.

Platon, Meneksenos, przeł. K. Tuszyńska-Maciejewska, Wrocław 1994.

Platon, Państwo, Prawa, przeł. W. Witwicki, Warszawa 1958.

Platon, Państwo, przeł. W. Witwicki, Kęty 2003.

Platon, Prawa, przeł. M. Maykowska, Warszawa 1960.

Seneka, Listy moralne do Lucyliusza, przeł. W. Kornatowski, Warszawa 1998.

Agamben G., Stato di eccezione, Torino 2003.

Alföldy G., Historia społeczna starożytnego Rzymu, przeł. A. Gierlińska, Poznań 1998.

Baldini M., L’amicizia secondo i filosofi, Roma 1998.

Battaglia F., La dottrina dello Stato misto nei politici fiorentini del Rinascimento, „Rivista internazionale di filosofia del diritto” 1927, a. VII, s. 286–304.

Bausi F., Fonti classiche e mediazioni moderne nei „Discorsi” machiavelliani: gli episodi di Scipione, Torquato e Valerio, „Interpres. Rivista di studi quattrocenteschi” 1987, vol. 7, s. 159–204.

Bieżuńska-Małowist I., Sytuacja wewnętrzna Aten w dobie wojny peloponeskiej, „Meander” 1955, R. X, z. 1–2, s. 7–24.

Bonsangue V., Canina eloquentia. Cicerone, Quintiliano, e il causidico strillone, „Pan” 2005, no 23, s. 131–140.

Burckhardt J., Kultura Odrodzenia we Włoszech, przeł. M. Kreczowska, Kraków 1930.

Burkert W., Starożytne kulty misteryjne, przeł. K. Bielawski, Kraków 1999.

Capizzi A., Platone nel suo tempo. L’infanzia della filosofia e i suoi pedagoghi, Roma 1984.

Caprariis De V., Francesco Guicciardini. Dalla politica alla storia, Napoli 1993.

Chabod F., Scritti su Machiavelli, Torino 1993.

Colish M., Cicero’s De officiis and Machiavelli’s Prince, „Sixteenth Century Journal” 1978, vol. 9, no. 4, s. 81–93.

Copleston F., Historia filozofii, t. 1: Grecja i Rzym, przeł. H. Bednarek, Warszawa 2004.

Corso di Letteratura latina per l’anno accademico 1969–1970, a cura di N. Marinone, Torino 1970.

Crawford M., Rzym w okresie republiki, przeł. J. Rohoziński, Warszawa 1992.

Cultura e scrittura di Machiavelli. Atti del Convegno di Firenze–Pisa 27–30 ottobre 1997, a cura di J.-J. Marchand, Roma 1998.

Curtius E. R., Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, przeł. A. Borowski, Kraków 2005.

Cutinelli-Rèndina E., Chiesa e religione in Machiavelli, Pisa–Roma 1998.

Cutinelli-Rèndina E., Introduzione a Machiavelli, Roma–Bari 2003.

Cytowska M., Szelest H., Rychlewska L., Literatura rzymska. Okres archaiczny, Warszawa 1996.

Cywilizacje starożytne. Przewodnik encyklopedyczny, red. A. Cotterel, red. nauk. wyd. pol. W. Ceran, przeł. R. Grygiel et al., Łódź 1996.

Czarnecki Z. J., Religia i społeczeństwo w poglądach Platona, Warszawa 1968.

Człowiek renesansu, red. E. Garin, przeł. A. Osmólska-Mętrak, Warszawa 2001.

Człowiek Rzymu, red. A. Giardina, przeł. P. Bravo, Warszawa 1997.

Dodds E. R., Grecy i irracjonalność, przeł. J. Partyka, Kraków 2001.

Dodds E. R., Il sogno in Grecia, a cura di G. Guidorizzi, Roma–Bari 1988.

Dokumenty soborów powszechnych. Tekst łaciński, grecki, arabski, ormiański, polski, t. 3, (1414–1445) Konstancja, Bazylea–Ferrara–Florencja–Rzym, układ i oprac. A. Baron, H. Pietras, Kraków 2007.

Domaradzki M., Filozofia antyczna wobec problemu interpretacji. Rozwój alegorezy od przedsokratyków do Arystotelesa, Poznań 2013.

Dover K. J., Greek Popular Morality. In the Time of Plato and Aristotle, Berkeley–Los Angeles 1974.

Dubreton J.-M. L., Życie codzienne we Florencji. Czasy Medyceuszów, przeł. E. Bąkowska, Warszawa 1961.

Dupont F., La vita quotidiana nella Roma repubblicana, trad. R. Cincotta, Roma–Bari 2006.

Edmond M.-P., Le philosopheroi. Platon et la politique, Paris 2006.

Eliade M., Sacrum, mit, historia. Wybór esejów, przeł. A. Tatarkiewicz, Warszawa 1970.

Eschenburg T., Dell’autorità, trad. L. Malaguzzi Valeri, Bologna 1970.

Etyka i charakter, red. J. Jaśtal, Kraków 2004. Filipowicz S., Mit i spektakl władzy, Warszawa 1988.

Flacelière R., Życie codzienne w Grecji za czasów Peryklesa, przeł. Z. Bobowicz i J. Targalski, Warszawa 1985.

Fontecedro E. A., Della materia dei sogni: l’illusione della vita. Virgilio come Shakespeare?, „Paideia” 2005, s. 29–35.

Francesco Guicciardini, 1483–1983: Nel V˚ centenario della nascita, a cura di G. Sasso, Firenze 1984.

Fumaroli M., L’Âge de l’éloquence. Rhétorique et « res literaria » de la Renaissance au seuil de l’époque classique, Paris 1994, s. 47–57.

Gadamer H.-G., Idea dobra w dyskusji między Platonem i Arystotelesem, przeł. Z. Nerczuk, Kęty 2002.

Gajda J., Platońska droga do idei. Aksjologiczny rodowód Platońskiej ontologii, Wrocław 1993.

Garin E., La cultura del Rinascimento. Dietro il mito dell’età nuova, Milano 2006.

Gentile G., Opere complete di Giovanni Gentile, Firenze 1940.

Gierowski J. A., Historia Włoch, Wrocław 1986.

Gigon O., Główne problemy filozofii starożytnej, przeł. P. Domański, Warszawa 1996.

Gilbert F., Machiavelli e Guicciardini. Pensiero politico e storiografico a Firenze nel Cinquecento, Torino 1970.

Gilbert F., The Humanist Concept of the Prince and “The Prince” of Machiavelli, „The Journal of Modern History” 1939, vol. XI, no. 4, s. 449–483.

Gwiazdecka J., Etyka Platona. O formie platońskiej refleksji moralnej, Kęty 2003.

Hammond N. G. L., Dzieje Grecji, przeł. A. Świderkówna, Warszawa 1973.

Hansen M. H., Demokracja ateńska w czasach Demostenesa. Struktura, zasady i ideologia, przeł. R. Kulesza, Warszawa 1999.

Heinrich W., Zarys historii filozofii średniowiecznej, Warszawa 1963.

Heinze R., Vom Geist des Römertums, Leipzig–Berlin 1939.

Jaczynowska M., Dzieje Imperium Romanum, Warszawa 1995.

Jaczynowska M., Historia starożytnego Rzymu, Warszawa 1982.

Jaczynowska M., Religie świata rzymskiego, Warszawa 1987.

Jaeger W. W., Paideia. Formowanie człowieka greckiego, przeł. M. Plezia i H. Bednarek, Warszawa 2001.

Jameson M. H., Cults and Rites in Ancient Greece. Essays on Religion and Society, United Kingdom 2014.

Jurewicz O., Winniczuk. L., Starożytni Grecy i Rzymianie w życiu prywatnym i państwowym, Warszawa 1968.

Kahn Ch., Plato and Socratic Dialogue. The philosophical use of a literary form, Cambridge 1996.

Kąkolewski I., Melancholia władzy. Problem tyranii w europejskiej kulturze politycznej XVI stulecia, Warszawa 2007.

Kiełbasa J., Wartość skonkretyzowana, czyli o cnocie roztropności i kontrowersjach z nią związanych, „Znak” 1994, nr 8 (471), s. 19–35.

Klosko G., The Development of Plato’s Political Theory, New York–London 1986.

Kłoskowska A., Machiavelli jako humanista na tle włoskiego Odrodzenia, Łódź–Wrocław 1954.

Kolańczyk K., Prawo rzymskie, Warszawa 1986.

Kornatowski W., Rozwój pojęć o państwie w starożytnej Grecji, Toruń 1949.

Kornatowski W., Zarys dziejów myśli politycznej starożytności, Warszawa 1968.

Korpanty J., Rzeczpospolita potomków Romulusa, Warszawa 1979.

Korpanty J., Studia nad łacińską terminologią politycznosocjalną okresu republiki rzymskiej, Wrocław–Kraków 1976.

Krokiewicz A., Sokrates. Etyka Demokryta i hedonizm Arystypa, Warszawa 2000.

Krońska I., Sokrates, Warszawa 1983.

Kulesza R., Wojna peloponeska, Warszawa 2006.

Kumaniecki K., Cycerona „Katon”, „Meander” 1969, R. XXIV, z. 7–8, s. 293–312.

Kumaniecki K., Literatura rzymska. Okres cyceroński, Warszawa 1977.

La storia d’Italia di Francesco Guicciardini sugli originali manoscritti, vol. I, a cura di A. Gherardi, Firenze 1919.

Legowicz J., Historia filozofii starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa 1986.

Legutko R., Sokrates. Filozofia męża sprawiedliwego, Poznań 2013.

Lengauer W., „Hieroi logoi” – tajne nauki starożytnych Greków?, „Ars Regia” 1993, t. 2, nr 1(2), s. 13–34.

Lepore E., Il princeps ciceroniano e gli ideali politici della tarda repubblica, Napoli 1954.

Letteratura e critica. Studi in onore di Natalino Sapegno, vol. IV, a cura di W. Binni, Roma 1977.

Lincoln B., L’autorità. Costruzione e corrosione, Torino 2000.

Litewski W., Rzymskie prawo prywatne, Warszawa 1995.

Litman A., Cicero’s Doctrine of Nature and Man, New York 1930.

Łoposzko T., Historia społeczna republikańskiego Rzymu, Warszawa 1987.

Macfarland J. C., Machiavelli’s Imagination of Excellent Men: An Appraisal of the Lives of Cosimo de’ Medici and Castruccio Castracani, „American Political Science Review” 1999, vol. 93, no. 1, s. 133–146.

Machiavelli nel V˚ centenario della nascita, a cura di R. Aron, Bologna 1973.

Machiavelli senza i Medici (1498–1512). Scrittura del potere, potere della scrittura. Atti del Convegno di Losanna. 18–20 novembre 2004, a cura di J.-J. Marchand, Roma 2006.

Mackay Ch. S., Starożytny Rzym. Historia wojskowa i polityczna, przeł. W. Gałąska, L. Otrębski i M. Stopa, Warszawa 2009.

Malarczyk J., U źródeł włoskiego realizmu politycznego. Machiavelli i Guicciardini, Lublin 1963.

Martelli M., Machiavelli e gli storici antichi. Osservazioni su alcuni luoghi dei „Discorsi sopra la Prima Deca di Tito Livio”, Roma 1998.

Mattei R. de, Sapienza, sapere, saviezza e prudenza nel Machiavelli, „Lingua Nostra” 1976, vol. XXXVII, s. 14–17.

Meyer E., Caesars Monarchie und das Principat des Pompeius, Stuttgart–Berlin 1922.

Moss A., Les Recueils de lieux communs. Méthode pour apprendre à penser à la Renaissance, trad. de l’anglais par P. Eichel-Lojkine, M. Lojkine-Morelec, M.-Ch. Munoz-Teulié et G.-L. Tin, sous la direction de P. Eichel-Lojkine, Genève 2002.

Nauka o państwie, red. P. Kaczorowski, Warszawa 2006.

Nawrocka A., Problem szczęścia w filozofii Cycerona, Warszawa 1992.

Niccolò Machiavelli. Politico, storico, letterato. Atti del Convegno di Losanna. 27–30 settembre 1995, a cura di J.-J. Marchand, Roma 1996.

Pagan Priests. Religion and Power in the Ancient World, ed. M. Beard, J. North, London 1990.

Paparelli G., Virtù e Fortuna nel Medioevo, nel Rinascimento e in Machiavelli, „Cultura e scuola” 1970, a. IX, n. 33–34, s. 76–89.

Pascal C., Le credenze d’Oltretomba nelle opere letterarie dell’antichità classica, vol. II, Catania 1912.

Piekarski R., Cyceron o cnotach politycznych, „Christianitas: religia, kultura, społeczeństwo” 2000, nr 3/4, s. 167–183.

Piekarski R., Koncepcja cnót politycznych Machiavellego na tle elementów klasycznej etyki cnót, Gdańsk 2007.

Planinc Z., Plato’s Political Philosophy. Prudence in the Republic and the Laws, Columbia and London 1991.

Plezia M., Okruchy ze stołu Arystotelesa i Cycerona, Warszawa–Kraków 2000.

Price A. W., Love and Friendship in Plato and Aristotle, Oxford 1989.

Procacci G., Historia Włochów, przeł. B. Kowalczyk-Trupiano, Warszawa 1983.

Przemoc i filozofia, red. J. Mizińska i M. Kociuba, Lublin 2004.

Przywództwo polityczne. Teorie i rzeczywistość, red. L. Rubisz, K. Zuba, Toruń 2004.

Reale G., Myśl starożytna, przeł. E. I. Zieliński, Lublin 2003.

Reitzenstein R., Die Idee des Prinzipats bei Cicero und Augustus, „Nachrichten der Göttinger Gesellschaft der Wissenschaften” 1917, s. 399–436.

Religia i polityka w świecie antycznym, red. R. Sajkowski, Ostróda 2005.

Reynolds L. D., Wilson N. G., Skrybowie i uczeni. O tym, w jaki sposób antyczne teksty literackie przetrwały do naszych czasów, przeł. P. Majewski, Warszawa 2008.

Rhodes P. J., Historia Grecji. Okres klasyczny 478–323 p.n.e., przeł. L. Trzcionkowski, Kraków 2009.

Rogosz N., Polityczna rola senatu w Republice Rzymskiej w latach 59–55, Katowice 2004.

Santoro M., Fortuna, ragione e prudenza nella civiltà letteraria del Cinquecento, Napoli 1967.

Sasso G., Il pensiero politico di Niccolò Machiavelli, Torino 1964.

Sieroń J., Status jednostki i państwa w greckiej polis w świetle filozofii Sokratesa, Platona i Arystotelesa, Katowice 2003.

Sowa J., Między Erosem i Arete. Przyjaźń w etyce Platona i Arystotelesa, Łódź 2009.

Stabryła S., Księga legend rzymskich, Warszawa–Kraków 1998.

Starożytny Rzym we współczesnych badaniach: państwo, społeczeństwo, gospodarka, red. J. Wolski, T. Kotula, A. Kunisz, Kraków 1994.

Stephens J. N., Ciceronian Rhetoric and the Immorality of Machiavelli’s Prince, „Renaissance Studies” 1998, vol. 2, no. 2, s. 258–267.

Studi in onore di Gino Funaioli, a cura di G. Funaioli, Roma 1955.

Studia nad przywództwem politycznym. Ustalenia metodologiczne i praktyka, red. A. Kasińska-Metryka, Toruń 2011.

Śnieżewski S., Salustiusz i historia Rzymu. Studia porównawcze na tle historiografii greckiej i rzymskiej, Kraków 2003.

Trafiłowski P., Wojny włoskie. 1494–1559, Zabrze 2007.

Turasiewicz R., Studia nad pojęciem „kalos kagathos”, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historycznoliterackie” 1980, z. 41.

Tuszyńska-Maciejewska K., Platon a retoryka. Od krytyki do modelu, Poznań 1996.

Utczenko S., Kryzys i upadek republiki w starożytnym Rzymie, przeł. M. Łesiów, Warszawa 1973.

Vernant J.-P., Mit i religia w starożytnej Grecji, przeł. K. Środa, Warszawa 1998.

Vlastos G., Platon. Indywiduum jako przedmiot miłości, przeł. P. Paliwoda, Warszawa 1994.

Wolski J., Historia powszechna. Starożytność, Warszawa 1997.

Wróblewski W., Arystokratyzm Platona, Warszawa–Poznań 1972.

Zygmuntowicz D., Praktyka polityczna. Od „Państwa” do „Praw” Platona, Toruń 2011.

Żukiewicz P., Przywództwo labilne. Mechanizm powrotu do władzy w świetle teorii przywództwa politycznego, Wrocław–Poznań 2012.

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Czapińska-Bambara, Marta. 2019. Èthos przywódcy Politycznego W myśli starożytnej I Renesansowej: Platon, Cyceron, Machiavelli, Guicciardini. Poland: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8142-342-7.