Dźwięki Starego Polesia – pejzaż dźwiękowy jako narracja przemian w przestrzeni miejskiej Łodzi

Podłożem dla rozważań podejmowanych w rozdziale jest koncepcja osłuchiwania miasta (urban auscultation). Wskazuje ona na diagnostyczną wartość pejzażu dźwiękowego miasta w dociekaniach na temat przemian, które zachodzą w tkance miejskiej – zarówno fizycznej, społeczno-kulturowej, gospodarczej, jak i symbolicznej. Osłuchiwanie miasta pozwala wydobyć informacje o przestrzeni dotyczące wszystkich kształtujących ją zjawisk: począwszy od demografii (głosy mieszkańców), poprzez migracje (głosy przybyszów), zmiany klimatyczne (biomonitoring), formy aktywności gospodarczej (dźwięki uprzemysłowienia), wzorce mobilności (formy transportu), a zakończywszy na formach spędzania wolnego czasu. Prezentowane tu studium przypadku pejzażu dźwiękowego Starego Polesia powstało jako efekt badań przeprowadzonych metodą obserwacji uczestniczącej w projekcie „Słuchanie Starego Polesia”. W trakcie trzech rezydencji artystycznych w dzielnicy Polesie, będącej reprezentatywnym przykładem przemian przestrzennych zachodzących w ostatnich dziesięcioleciach w Łodzi, artyści w procesie partycypacyjnym starali się skonstruować narracje i impresje dźwiękowe pokazujące tożsamość osiedla. Zastosowano metody spacerów badawczych, warsztatów, improwizacji i wywiadów. Zgromadzone dane pokazują wielokierunkowy charakter przemian przestrzennych osiedla, wzbogacając wiedzę odnośnie do sposobów użytkowania przestrzeni i narracji powstających wokół niej wśród mieszkańców. Wyburzenia kamienic, zakładanie zieleńców, zmiany w aktywności ekonomicznej mieszkańców, zmiany organizacji ruchu, ale też względna stabilność zabudowy kwartałów – te czynniki kształtują audiosferę osiedla z jej charakterystycznymi dźwiękami, horyzontem akustycznym i odrębnością. Badania dotyczące pejzażu dźwiękowego miast pozwalają na dynamiczne śledzenie zmian zachodzących w przestrzeni i wczesne sygnalizowanie potencjalnych zagrożeń dla potrzeb środowiskowych społeczności lokalnej. Zaprezentowane wyniki pokazują możliwe korzyści z potraktowania audiosfery jako istotnego składnika w diagnozowaniu stanu i planowaniu przestrzeni miejskiej.