Procesy kompensacyjne w rozwiązywaniu problemów społecznych

W artykule rozważa się rolę procesów kompensacyjnych w powstawaniu i rozwiązywaniu problemów społecznych. Kompensacja ujmowana jest zazwyczaj jako wyrównywanie deficytów różnych grup i środowisk społecznych. Kompensowanie nierówności przez politykę inkluzji staje się istotną cechą państwa bezpieczeństwa socjalnego.  Procesy kompensacyjne rozumiane mogą być jednak szerzej jako reakcje podmiotów na dominujące cechy ładu społecznego. W tym kontekście wskazuje się na zachodzące kompensacje spontaniczne. Przejawem dominujących cech ładu społecznego jest zjawisko nadmiernej formalizacji oraz przeregulowanie życia społecznego prowadzące do różnych form sprzeciwu społecznego. Szeroko akcentowana polityka inkluzji wytwarza tendencje przeciwne o charakterze ukrytej ekskluzji. Rozwiązywanie wielu problemów społecznych polega w tym ujęciu na konwersji procesów spontanicznej kompensacji. Regulowanie tych procesów staje się elementem programu pozytywnej polityki społecznej.