Wybrane behawioralne aspekty wyceny nieruchomości

Piotr Jarecki

doi:10.18778/8220-042-3

Słowa kluczowe: teoria homo oeconomicus, zasady ekonomii, podejmowanie decyzji, ekonomia behawioralna, wycena nieruchomości, wartość rynkowa nieruchomości

Opublikowane: 1 grudnia 2020

Kategorie: Ekonomia i zarządzanie, Otwarty dostęp

Pliki do pobrania

PDF

Waga wartości na rynku oraz złożoność samego procesu wyceny spowodowały, że został on znormalizowany. Służą temu standardy zawodowe, noty interpretacyjne oraz regulacje prawne. Pomimo normalizacji obszar wyceny nieruchomości nie jest wyłączony z wpływu czynników behawioralnych. Znaczenie wyceny nieruchomości rozumianej jako proces dochodzenia do wartości oraz jej wynik, a także świadomość wpływu czynników behawioralnych zrodziły potrzebę spojrzenia na wycenę również poprzez pryzmat takich dziedzin, jak psychologia ekonomiczna czy ekonomia behawioralna. Efektem włączenia zagadnień z zakresu ekonomii behawioralnej i psychologii ekonomicznej są rozważania poświęcone behawioralnym aspektom wyceny nieruchomości.

Prezentowana monografia ujawnia istotną rolę aspektów behawioralnych w procesie wyceny nieruchomości. Potwierdza też hipotezę, że rzeczoznawcy majątkowi nie przestrzegają normatywnego modelu wyceny. Działają oni w bogatym środowisku informacyjnym, znajdują się pod wpływem emocji, dążą do maksymalizacji własnej satysfakcji lub użyteczności. Są podatni na heurystyki i ulegają błędom myślenia. Niepewność jest nieodłącznym elementem wyceny nieruchomości, jednak nie należy podchodzić do tego w sposób krytyczny – heurystyki i błędy myślowe są nie do uniknięcia. Nie chroni przed nimi nawet specjalistyczna wiedza z tego zakresu.

Achu K. (2011), Do clients influence valuations carried out for financial reporting purposes? Some evidence from Malaysia, Conference Paper, Universiti Teknologi Malaysia, s. 47–62.

Achu K. (2013), Client influence on property valuation: a literature review, „International Journal of Real Estate Studies”, no. 2 (8), s. 24–47.

Achu K., Chin L.W., Burhan B., Nordin M.F. (2015), Factor affecting client influence on property valuation in Malaysia: do client size and size of value adjustment matter, „Jurnal Teknologi”, no. 10 (75), s. 39–49.

Akerlof G., Shiller C. (2010), Zwierzęce instynkty. Czy ludzka psychika napędza globalną gospodarkę i jaki to ma wpływ na przemiany światowego kapitalizmu?, przeł. J. Jannasz, Studio Emka, Warszawa.

Arystoteles (1982), Etyka nikomachejska, przeł., oprac. i wstępem poprzedziła D. Gromska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Bartkowiak R. (2013), Historia myśli ekonomicznej, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.

Becker G.S. (1990), Ekonomiczna teoria zachowań ludzkich, przeł. H. Hagemerejowa, K. Hagemerej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Begg D., Fischer S., Dornbusch R. (2013), Mikroekonomia, przeł. B. Czarny i in., Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.

Bettman R. (1973), Perceived risk and its components: a model and empirical test, „Journal of Marketing Research”, no. 2 (10), s. 184–190.

Bittner I. (2009), Homo oeconomicus, Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania, Łódź.

Blackburn S. (2004), Oksfordzki słownik filozoficzny, red. J. Woleński, przeł. C. Cieśliński, Książka i Wiedza, Warszawa.

Bogdanowicz D. (2011), Japoński kryzys z lat 90. z perspektywy austriackiej teorii cyklu koniunkturalnego, praca licencjacka, Wydział Ekonomii, Katedra Makroekonomii i Badań nad Gospodarką Narodową, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Poznań.

Bryx M. (2008), Funkcjonowanie rynku nieruchomości, Poltext, Warszawa.

Brzezicka J. (2013), Sezonowość rynku nieruchomości, „Świat Nieruchomości”, nr 2 (84), s. 26–31.

Brzezicka J., Wiśniewski R. (2012), Behawioralne aspekty rynku nieruchomości, „Studia i Materiały Towarzystwa Naukowego Nieruchomości”, nr 2 (20), s. 21–31.

Brzezicka J., Wiśniewski R. (2013), Calendar effects on the real estate market, „Real Estate Management and Valuation”, no. 2 (21), s. 13–21.

Brzezicka J., Wiśniewski R. (2014), Wybrane postawy uczestników rynku wobec braków informacyjnych na rynku nieruchomości, „Ekonomia XXI Wieku”, nr 2 (2), s. 108–111.

Bullock A., Stallybrass O., Trombley S. (1999), Słownik pojęć współczesnych, przeł. M. Adamiec i in., Książnica, Wrocław.

Case K.E., Shiller R.J. (2004), Is there a buble in the housing market?, Cowles Foundation for Research in Economics Yale University Paper No. 1089.

Chalmers D. (2007), Świadomy umysł. W poszukiwaniu teorii fundamentalnej, przeł. M. Miłkowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Chojnacka K. (2014), Racjonalność decyzji w teorii ekonomii – kilka refleksji dotyczących wyboru, „Studia Ekonomiczne Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach”, nr 180, s. 35–45.

Czechowska K. (2014), Wybrane uwarunkowania podejmowania decyzji inwestycyjnych na rynku nieruchomości, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Studia i Prace Nauk Ekonomicznych Wydziału Zarządzania”, nr 36 (1), s. 13–25.

Diaz III J. (1990), The process of selecting comparable sales, „The Appraisal Journal”, no. 4 (58), s. 533–540.

Diaz III J. (1997), An investigation into impact of previous expert value estimates on appraisal judgement, „Journal of Real Estate Research”, no. 13 (1), s. 57–66.

Diaz III J., Hansz A.J. (2002), Behavioral research into the real estate valuation process: progress toward a descriptive model, „Real Estate Valuation Theory Research Issues in Real Estate” vol. 8, Appraisal Institute and American Real Estate Society (ARES), s. 3–29.

Diaz III J., Wolverton M.L. (1998), A longitudinal examination of the appraisal smoothing hypothesis, „Real Estate Economics”, no. 2 (26), s. 349–358.

Dreżewska J., Strukowska-Kozień O. (2013), Podejmowanie decyzji obarczonych ryzykiem – ujęcie teorii perspektywy, „Zeszyt Naukowy Wyższej Szkoły Zarządzania i Bankowości w Krakowie”, nr 27, s. 67–83.

Dudziak M., Szpakowska E. (2013), Zarządzanie ryzykiem i niepewność w działalności gospodarczej. Podejmowanie decyzji biznesowych, „Zarządzanie i Finanse”, nr 1 (1), s. 118–129.

Edgeworth F.Y. (1881), Mathematical psychics: an essay on the application of mathematics to the moral sciences, C. Kegan Paul & Co, London.

Fiedorowicz K., Fiedorowicz J. (2012), Kształtowanie się kategorii wartości ekonomicznej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach”, nr 95, s. 145–154.

Fletcher S., Diskin B.A. (1994), Agency relationships in appraising for institutional asset manager, „The Appraisal Journal”, no. 1 (62), s. 103–112.

Friedman M. (1966), Methodology of positive economics, [w:] M. Friedman, Essays in positive economics, University of Chicago Press, Chicago, s. 3–43.

Friedman M. (2008), Kapitalizm i wolność, przeł. M. Lasota, M. Kondratowicz, Helion, Warszawa.

Friedman M., Friedman R. (2001), Wolny wybór, przeł. J. Kwaśniewski, Aspekt, Sosnowiec.

Gallimore P., Wolverton M.L. (1997), Price-knowledge-induced bias: a cross-cultural comparison, „Journal of Property Valuation and Investment”, no. 3 (15), s. 150–175.

Gallimore P., Hansz A., Gray A. (2000), Decision making in small property companies, „Journal of Property Valuation and Investment”, no. 6 (18), s. 602–613.

Gibler K.M., Nelson S.L. (1998), Consumer behavior applications to real estate, Paper presented at the American Real Estate Society Meeting April, s. 381–393.

Gibler K.M., Nelson S.L. (2003), Consumer behavior applications to real estate, „Journal of Real Estate Practice and Education”, no. 1 (6), s. 63–84.

Górski J. (1984), Zarys historii ekonomii politycznej, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa.

Grzegorczyk W. (2009), Wybrane problemy zarządzania i finansów. Studia przypadków, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Grzesiuk K. (2014), Powstanie i ewolucja modelu Homo Oeconomicus, „Roczniki Ekonomii i Zarządzania”, nr 42 (6), s. 254–257.

Harvey J. (1992), Urban land economics, Macmillan Education, Hong Kong. Janasz K. (2009), Ryzyko i niepewność w gospodarce – wybrane aspekty teoretyczne, „Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania”, nr 14, s. 87–98.

Jasay de A. (2009), How to get a free lunch? Just apply for it, Political Economy, Concisely: Essays on Policy that does not work and Markets that do, www.libertyfound.org (dostęp: 2.02.2020).

Kahneman D. (2012), Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym, przeł. P. Szymczak, Media Rodzina, Poznań.

Kalat J.W. (2016), Biologiczne podstawy psychologii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Kamienik K. (2006), Johna Searle’a koncepcja świadomości, 4.12.2006, https://docplayer.pl/11197632-I-swiadomosc-jako-problem-filozoficzny.html (dostęp: 23.03.2017).

Kinnard W.N., Lenk M.M., Worzala E.M. (1997), Client pressure in the commercial appraisal industry: how prevalent is it?, „Journal of Property Valuation and Investment”, no. 3 (15), s. 233–244.

Klimczak K.M. (2008), Ryzyko w teorii ekonomii, „Master of Business Administration”, nr 6, s. 64–69.

Księżyk M., Lisowski R. (2007), Wpływ kosztów alternatywnych na podejmowanie decyzji inwestycyjnych w przedsiębiorstwach prywatnych, „Ekonomia Menedżerska”, nr 1, s. 53–68.

Kucharska-Stasiak E. (2006), Nieruchomość w gospodarce rynkowej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Kucharska-Stasiak E. (2012), Wycena bez wartości – przyczyny i skutki, „Studia i Materiały Towarzystwa Naukowego Nieruchomości”, nr 2 (20), s. 5–20.

Kucharska-Stasiak E. (2014), Behawioralne aspekty w wycenie nieruchomości, „Zarządzanie i Finanse”, nr 4 (12), s. 247–261.

Kucharska-Stasiak E. (2016), Ekonomiczny wymiar nieruchomości, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Kucharska-Stasiak E. (2018a), 15 myths about market value, „Real Estate Management and Valuation”, no. 3 (26), s. 113–121.

Kucharska-Stasiak E. (2018b), Dysfunkcje na rynku nieruchomości w warunkach kryzysu gospodarczego, „Bank i Kredyt”, nr 49 (5), s. 493–514.

Kwarciński T. (2005), Niewidzialna doktryna Adama Smitha, „Zeszyty Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego”, nr 1 (189), s. 96–101.

Kwarciński T. (2009), Racjonalność ekonomiczna i zasady moralne, [w:] Człowiek i jego decyzje, red. K.A. Kłosiński, A. Biela, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Lublin, s. 145–155.

Kwaśnicki W. (1998), Ekonomia klasyczna – spojrzenie z innej perspektywy, „Ekonomista”, nr 5–6, s. 1–22.

Landreth H., Colander D. (2005), Historia myśli ekonomicznej, przeł. A. Szeworski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Levy D., Schuck E. (1998), Client influence on reported values, Cutting Edge Conference RICS, London.

Levy D., Schuck E. (2005), The influence of clients on valuations: the client’s perspective, „Journal of Property Investment & Finance”, no. 2 (23), s. 182–201.

Maciejewski G. (2010), Ryzyko w decyzjach nabywczych konsumentów, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice.

Mankiw N.G., Taylor M.P. (2009), Mikroekonomia, przeł. J. Sawicki, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.

Marshall A. (1952), Principles of economics, 8 ed., Macmillan & Co Ltd., London. Menger C. (2009), Investigations into the method of social sciences, Ludwig von Mises Institute, Auburn, Alabama.

Michalski M.A. (2011), Kim jest postmodernistyczny homo oeconomicus, czyli pytanie o współczesne relacje pomiędzy rodziną a rynkiem, „Annales. Etyka w życiu gospodarczym”, nr 1 (14), s. 139–154.

Mill J.S. (1882), A system of logic, ratiocinative and inductive, Harper & Brothers Publishers, New York.

Mises von L. (2007), Ludzkie działanie. Traktat o ekonomii, przeł. W. Falkowski, Fundacja Instytut Ludwiga von Misesa, Warszawa.

Muth J.F. (1961), Rational expectations and the theory of price movements, „Econometrica”, vol. 29, s. 315–335.

O’Boyle E.J. (2007), Requiem for a homo oeconomicus, „Journal of Markets & Morality”, no. 2 (10), s. 321–337.

Orlik K. (2017), Makroekonomia behawioralna, CeDeWu, Warszawa.

Over D. (2004), Rationality and the normative descriptive distinction, [w:] Blackwell handbook of judgment and decision making, red. D.J. Koehler, N. Harvey, Blackwell Publishing, Malden, MA, s. 3–18.

Pareto V. (2013), The foundation of political economy, Kelley, New York.

Piekutowska A. (2014), Handel zagraniczny jako źródło zwiększenia efektywności gospodarowania, „Studia Ekonomiczne”, nr 180, s. 227–235.

Polański G. (2013), Heurystyki wydawania sądów społecznych w mediach, Katedra Technologii i Mediów Edukacyjnych, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Kraków, s. 324–331.

Pöppel E., Edingshaus A. (2005), Mózg – tajemniczy kosmos, przeł. M. Skalska, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Reber A.S., Reber E.S. (2015), Słownik psychologii, przeł. B. Janasiewicz-Kruszyńska, Scholar, Warszawa.

Renaud B. (2005), Światowy cykl nieruchomości 1985–1994 – przyczyny i skutki, Bank Światowy.

Ring A.A., Dasso J. (1989), Rodzaje rynku, kryteria i podział rynku [Real estate, principles and practices], Prentice Hall, Englewood Cliffs, https://www.eit-centrum.waw.pl/rodzaje-rynku-kryteria-i-podzial-rynku/ (dostęp: 18.06.2017).

Schiffman L.G., Kanuk L.L. (1994), Consumer behavior, Prentice Hall, New Jersey.

Searle J.R. (1998), Umysł na nowo odkryty, przeł. T. Baszniak, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Searle J.R. (1999), Umysł, język, społeczeństwo. Filozofia i rzeczywistość, przeł. D. Cieśla, WAB, Warszawa.

Shalter R. (1951), Private property, Rutgers University Press, New Brunswick.

Smith A. (1954), Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, t. 1, przeł. A. Prejbisz, B. Jasińska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Solek A. (2010), Ekonomia behawioralna a ekonomia neoklasyczna, „Zeszyty Naukowe Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego” nr 8, s. 21–34.

Sowell T. (2017), Ekonomia dla każdego, Fijor Publishing, Warszawa.

Stasiak E.K. (2016), Ekonomiczny wymiar nieruchomości, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Szaleniec M. (2004), Historia ekonomii w pigułce, 30.01.2004, https://www.nbportal.pl/wiedza/artykuly/historia-mysli-ekonomicznej/historia_ekonomii_w_pigulce (dostęp: 8.08.2019).

Szaleniec M. (2009), Teoria cyklu życia, 30.05.2009, www.nbpportal.pl (dostęp: 8.08.2019).

Szymański W. (2004), Interesy i sprzeczności. Globalizacja, Difin, Warszawa.

Świsłowska D. (2005/2006), Konsumpcja, Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Ekonomicznych, http://coin.wne.uw.edu.pl/~apugacewicz/konsumpcja.pdf (dostęp: 20.02.2020).

Thaler R.H., Mullainathan S. (2018), Ekonomia behawioralna, 6.08.2018, https://mises.pl/blog/2018/08/06/thaler-mullainathan-ekonomia-behawioralna/ (dostęp: 20.02.2020).

Thaler R.H., Sunstein C.R. (2017), Impuls. Jak podejmować właściwe decyzje dotyczące zdrowia, dobrobytu i szczęścia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań.

Tidwell O.A. (2011), An investigation into appraisal bias: the role of decision support tools in debiasing valuation judgements, Dissertation, Georgia State University.

Tkocz-Wolny K. (2012), Istota wartości nieruchomości inwestycyjnych, „Studia Ekonomiczne Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach”, nr 126, s. 303–316.

św. Tomasz z Akwinu (1951), Summa theologica, I–II, Q 94, art. 5, za: R. Shalter, Private property, Rutgers University Press, New Brunswick (Suma teologiczna, t. 13, przeł. A. Szeworski, Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas”, Londyn).

Tucker J. (2018), By być szczęśliwym, trzeba rozumieć użyteczność krańcową, 17.09.2018, Instytut Misesa, https://mises.pl/blog/2018/09/17/tucker-by-byc-szczesliwym-trzeba-rozumiec-uzytecznosc-krancowa/ (dostęp: 20.02.2020).

Tyszka T. (2004), Psychologia ekonomiczna, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot.

Veblen T. (1990), The limitations of marginal utility, „Journal of Political Economy”, no. 17 (9), s. 620–629.

Wang K., Wolverton M.L. (red.) (2002), Real estate valuation theory, Wolters Kluwer Publishing, Springer US, series „Research Issues in Real Estate”, vol. 8.

Wiśniewska-Szałek A., Banaszak A. (2004), Postrzeganie ryzyka przez konsumentów, [w:] Psychologia a rynek. Zachowania konsumentów, red. W.J. Paluchowski, G. Bartkowiak, Rys, Poznań.

Wojciechowska R., Kucharska-Stasiak E., Wrońska-Bukalska E. (2017), Psychologia na usługach ekonomii, Texter, Warszawa.

Wojcieska L. (2014), Współczesna koncepcja homo socio-oeconomicus, „Studia Ekonomiczne Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach”, nr 180, s. 240–248.

Wolf M. (2018), Przedmowa, [do:] Pomyśleć ekonomię od nowa, red. S. Young, J.G. Hülsmann, przeł. A. Piekarska, Wydawnictwo Ekonomiczne Heterodox, Poznań, s. 20–21.

Wolverton M.L. (1996), Investigation into price knowledge induced comparable sale selection bias, Dissertation, Georgia State University.

Young S., Hülsmann J.G. (red.) (2018), Pomyśleć ekonomię od nowa, przeł. A. Piekarska, Wydawnictwo Ekonomiczne Heterodox, Poznań.

Zalega T. (2012), Konsumpcja. Determinanty, modele, teorie, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa.

Zaleśkiewicz T. (2003), Psychologia inwestora giełdowego, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

Zaleśkiewicz T. (2011), Psychologia ekonomiczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Zaleśkiewicz T. (2015), Psychologia ekonomiczna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Zielonka P. (2017), Giełda i psychologia, CeDeWu, Warszawa.

Żelazowski K. (2007), Zjawisko bańki cenowej w kontekście zmian na polskim rynku mieszkaniowym, „Towarzystwo Naukowe Nieruchomości” z. 15, cz. 1 i 2, s. 139–148.

Colliers International vs. Titan, Wyrok sądowy 30/09/2014, www.editoralassets.egi.co.uk

Międzynarodowe Standardy Wyceny (2005), wydanie pol., Polska Federacja Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych, Warszawa.

EWS (2016) – Europejskie Standardy Wyceny TEGOVA, edycja 8. Nota interpretacyjna, zastosowanie podejścia dochodowego, PFRZM.

Nota interpretacyjna, zastosowanie podejścia porównawczego, PFRZM. Powszechne Krajowe Standardy Wyceny (2009), Krajowy Standard Wyceny Podstawowy. Inne Rodzaje Wartości, PFSRM z dnia 7 kwietnia 2009.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości oraz sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r., poz. 2109).

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147).

Wycena nieruchomości (2000), wydanie polskie, PFSRMN, Warszawa.

https://www.skarbiec.pl/slownik-inwestycyjny/efekt-kalendarza

www.editoralassets.egi.co.uk

www.eit-centrum.waw.pl

www.kognitywistyka.pl

www.mfiles.pl

www.mises.pl/blog/2018/08/06/thaler-mullainathan-ekonomia-behawioralna/

www.nbp.pl

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Jarecki, Piotr. 2020. Wybrane Behawioralne Aspekty Wyceny nieruchomości. Ekonomia. Poland: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8220-042-3.