Między literackością a potocznością Janina Konarska: Dwór na wulkanie. Dziennik ziemianki z przełomu epok 1895–1920

Artykuł jest poświęcony językowi zapisów z lat 1914–1918 z dziennika Janiny Konarskiej (1895–1920). Autor opracowania analizuje językowe przejawy literackości i potoczności w rozpatrywanych tekstach. Wyróżniono sygnały stylu literackiego, takie jak erudycyjne słownictwo, np. aeroplan, emablować, fraucymer, zeppelin; patetyczne kolokacje, np. kraina krzyżów i mogił (s. 159); metafory, np. na szczyt chwały poprowadzić (s. 135). Sygnałami potoczności są wyrażenia opisujące zwykłą codzienność, zaspokajanie potrzeb żywnościowych, np. dużo jabłek, kartofle oraz problem trudności aprowizacyjnych, por. najgorzej z cukrem; Mięsa zupełnie nie jadamy (s. 283). Odnotowano potoczne czasowniki, np. drapnął (s. 159), władze ruskie zmykają (s. 111) oraz potoczne frazeologizmy, np. chyba pójdziemy do Tworek (s. 186), w skórę dać (s. 150). Nominalizacje można dostrzec w obu odmianach stylowych. Opisują one zarówno wypadki wojenne: bój (s. 130), wysadzenie mostu (s. 179), jak i drobne zdarzenia: szukanie swoich torebeczek (s. 145). Wyraziste w dzienniku są stylistyczne środki wartościujące, np. biedne te Kielce (s. 121), okropne zajścia w Belgii (s. 126), straszne czasy (s. 122); dzielne Legiony (s. 284), wspaniały koncert (s. 260). Zaobserwowano też superlatywne formy ocenne, por. Najokropniejsze jest to żołdactwo (s. 177), najpiękniejsze było to zjednoczenie duchowe całego niemal świata (s. 262). Wnioskiem z badań jest to, że dziennik Konarskiej z lat wielkiej wojny charakteryzuje wielostylowość, urozmaicenie stylistyczne, bogactwo stylistycznych środków językowych.