Miejsce szczęścia w Kantowskiej antropologii moralnej

Proponuję rozpatrzeć problematykę szczęścia w Kantowskiej filozofii praktycznej z uwzględnieniem perspektywy antropologicznej. Chcę dzięki temu pokazać, że wbrew obiegowym opiniom Kant szanował rolę dążenia do szczęścia jako cechy wspólnej wszystkim przedstawicielom gatunku ludzkiego. Proponuję dokonać podziału Kantowskiej antropologii na dwie części: praktyczną i pragmatyczną. Antropologia praktyczna dotyczy faktycznie danej natury gatunku ludzkiego. Szczęście jest określone przy tym jako cel właściwy całemu gatunkowi ludzkiemu. Antropologia pragmatyczna zajmuje się projektem przebudowy gatunku ludzkiego zgodnie z nakazami pochodzącymi od czystego rozumu praktycznego. Pojęcie szczęścia występuje w pojęciu najwyższego dobra, które zakłada, że szczęście będzie udziałem tych, którzy na nie zasługują przez cnotę. Szczęście pojawia się ponadto wśród obowiązków cnoty. Nakaz miłości bliźniego powinien być realizowany poprzez życzliwość, czyli sprzyjanie cudzym działaniom, których celem jest osiągnięcie szczęścia. Wszystkie argumenty, jakie zebrałam w tym artykule przemawiają na rzecz uznania, że szczęście i moralność nie wykluczają się. Szczęście jest elementem opisu natury ludzkiej, moralność zaś pewnym projektem rozwoju ludzkości, ale powodzenie rozwoju moralnego jednostki nie ma polegać na zwalczaniu naturalnych skłonności. Moralność wymaga jedynie wprowadzenia normatywnie określonego porządku w sposób ich zaspakajania, przy czym zakłada się, że pogodzenie natury człowieka i moralności jest możliwe. Szczególnie ciekawym przykładem uwzględnienia ludzkiego dążenia do szczęścia w refleksji moralnej jest obowiązek przyczyniania się do cudzego szczęścia. Jego obecność w filozofii moralnej Kanta można uznać za argument na rzecz przemyślenia relacji między moralnością a empirycznie daną naturą człowieka. Choć co do swego pochodzenia prawo moralne nie zawdzięcza niczego faktycznie danej naturze człowieka, ma być jednak stosowane przez ludzi przynależących do świata fizycznego: sensem spełniania obowiązku moralnego nie jest walka z ludzką naturą, a jedynie jej pogodzenie z wymogami czystego rozumu praktycznego.