Doświadczanie pejzażu dźwiękowego

Abassy M. (2018), Kulturoznawstwo jako myśl porządkująca doświadczanie kultury, „Relacje Międzykulturowe”, t. 2, nr 1(3), s. 129–143.

Arkette S. (2004), Sounds like city, „Theory, Culture & Society”, nr 21(1), s. 159–168.

Asensio C., Pavón I., De Arcas G. (2020), Changes in noise levels in the city of Madrid during COVID-19 lockdown in 2020, „The Journal of the Acoustical Society of America”, nr 148(3), s. 1748–1755.

Atanasovski S. (2017), The challenge of soundscape studies: Towards postmusicology, [w:] The Future of Music History; International Conference Serbian Academy of Sciences and Arts Belgrade, 28–30 September; Book of Abstracts (t. 32), Belgrad: Institute of Musicology SASA.

Augustyńska D., Radosz J. (2009), Hałas w szkołach (1) – przegląd badań, „Bezpieczeństwo Pracy: nauka i praktyka”, nr 9, s. 16–19.

Badura-Madej W. (1996), Podstawowe pojęcia teorii kryzysu i interwencji kryzysowej, [w:] W. Badura-Madej (red.), Wybrane zagadnienia interwencji kryzysowej, Warszawa: Interart, s. 15–32.

Baratay É. (2014), Zwierzęcy punkt widzenia. Inna wersja historii, tłum. P. Tarasewicz, Gdańsk: Wydawnictwo w Podwórku.

Barber B. (2009), Skonsumowani. Jak rynek psuje dzieci, infantylizuje dorosłych i połyka obywateli, tłum. H. Jankowska, Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie „Muza”.

Bartmiński J. (2020), O (a)symetrii semantycznej wzroku i słuchu, [w:] J. Winiarska, A. Załazińska (red.), Między słowem a obrazem, Kraków: Księgarnia Akademicka, s. 41–48.

Bernat S. (1999), Krajobraz dźwiękowy doliny Bugu, „Annales UMCS sec. B”, t. LIV.

Bernat S. (2007), Projektowanie akustyczne w planowaniu przestrzennym, „Problemy Ekologii Krajobrazu”, nr 19, s. 43–50.

Bernat S. (2008), Metody badań krajobrazów dźwiękowych, [w:] S. Bernat (red.), Dźwięk w krajobrazie jako przedmiot badań interdyscyplinarnych, Lublin: Instytut Nauk o Ziemi UMCS.

Bernat S. (2009), Perspektywy ekologii dźwiękowej w Polsce, „Problemy Ekologii Krajobrazu”, t. XXV: Turystyka a ochrona środowiska przyrodniczego – stan i perspektywy badań, s. 175–182.

Bernat S. (2011), Krajobraz dźwiękowy jutra, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego”, nr 15, s. 193–205.

Bernat S. (2015), Wokół pojęcia soundscape. Dyskusja terminologiczna, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego”, nr 30, s. 45–57.

Bernat S. (2016), Krajobrazy dźwiękowe jako przedmiot zainteresowań geografii, „Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio B – Geographia, Geologia, Mineralogia et Petrographia”, nr 70(2), s. 165–177.

Bogusławski M. (2020), Wariacje (post)humanistyczne, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Bones O., Cox T.J., Davies W.J. (2018), Sound categories: Category formation and evidence-based taxonomies, „Frontiers in Psychology”, nr 9, article 1277. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01277

Both A.A. (2009), Music archaeology: Some methodological and theoretical considerations, „Yearbook for Traditional Music”, nr 41, s. 1–11.

Braden C., Productions C.S. (2012), Acoustic tourism – An emerging industry, Materiały konferencyjne: „The Global Composition Conference on Sound, Media, and Environment”, Dieburg (Germany), s. 25–28.

Breitsameter S. (2014), McLuhan’s Global Village Today: Transatlantic Perspectives, London: Pickering & Chatto.

Brooks S.K., Webster R.K., Smith L.E., Woodland L., Wessely S., Greenberg N., Rubin G.J. (2020), The psychological impact of quarantine and how to reduce it: Rapid review of the evidence, „The Lancet”, nr 395(10227), s. 912–920.

Brown A.L., Kang J., Gjestland T. (2011), Towards standardization in soundscape preference assessment, „Applied Acoustics”, nr 72(6), s. 387–392.

Brzostek D. (2014), Nasłuchiwanie hałasu. Audioantropologia między ekspresją a doświadczeniem, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Brzostek D. (2015), Tyrania oka, pokora ucha? O potrzebie sound studies, „Teksty Drugie”, nr 5, s. 13–27.

Bull M. (red.) (2018), The Routledge Companion to Sound Studies, London–New York: Routledge.

Burivalova Z., Game E.T., Butler R.A. (2019), The sound of a tropical forest, „Science”, nr 363(6422), s. 28–29.

Całek A. (2024), Mosty zamiast barier: literaturoznawstwo a psychologia – o relacjach i współzależnościach, Kraków: Księgarnia Akademicka.

The Center for Deep Listening – oficjalna strona internetowa, http://deeplistening.rpi.edu/about-us/ (dostęp: 13.03.2025).

Chaciński J. (2015), Praktyczne zastosowania teorii pedagogiki międzykulturowej w edukacji muzycznej, „Ars inter Culturas”, nr 4, s. 13–29.

Charmaz K. (2009), Teoria ugruntowana. Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej, tłum. B. Komorowska, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Chełkowska-Zacharewicz M. (2020), Reakcje emocjonalne na muzykę. Natura emocji w doświadczeniu muzycznym, [w:] M. Chełkowska-Zacharewicz, A. Kaleńska-Rodzaj (red.), Psychologia muzyki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 105–132.

Chełkowska-Zacharewicz M., Kaleńska-Rodzaj A. (red.) (2020), Psychologia muzyki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Chutorański M. (2017), W stronę nie-antropocentrycznej ontologii tego, co edukacyjne, „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, t. 20, nr 4(80), s. 7–21.

Chutorański M. (2020), Nie(tylko) ludzkie wymiary edukacji. W stronę pedagogiki nieantropocentrycznej, Szczecin: Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego.

Chutorański M., Makowska A. (2016), Pedagogika rzeczy (nie tylko) konsumowanych, „Parezja”, nr 1(5), s. 66–78.

Cichosz W. (2022), Problemy i wyzwania po zdalnym nauczaniu w czasie pandemii COVID-19 z perspektywy psychologa szkolnego. Analiza przypadku, „Teologia i Człowiek”, nr 60(4), s. 109–125.

Ciechowska M., Szymańska M. (2017), Wybrane metody jakościowe w badaniach pedagogicznych, cz. I, Kraków: Wydawnictwo Ignatianum.

Cieślińska I. (2015), Dźwięk, Wrocław: Wydawnictwo Hokus-Pokus.

Comstock M., Hocks M.E. (2016), The sounds of climate change: Sonic rhetoric in the Anthropocene, the age of human impact, „Rhetoric Review”, nr 35(2), s. 165–175.

Cumberland M. (2001), Bringing soundscapes into the everyday classroom, „Soundscape. The Journal for Acoustic Ecology”, nr 2: Listening Education Learning.

Curtius E.R. (1997), Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, tłum. A. Borowski, Kraków: Universitas.

Cusack P. (2000), [głos w dyskusji], „Soundscape. The Journal of Acoustic Ecology” 2000, t. 1, nr 2, s. 8.

Czarnecka E., Lachowska M. (2020). Nadwrażliwość słuchowa – definicja, etiologia, etiopatogeneza, możliwości diagnostyczne i terapeutyczne, „Polski Przegląd Otorynolaryngologiczny”, nr 9(2), s. 27–34.

Czech A. (2013), Ordynaci i trędowaci. Społeczne role instrumentów muzycznych, Gdańsk: słowo/ obraz terytoria.

Czerepaniak-Walczak M. (2018), Proces emancypacji kultury szkoły, Warszawa: Wolters Kluwer.

Czym jest zanieczyszczenie hałasem? (2021), artykuł na oficjalnej stronie internetowej Geers – firmy z branży protetyki słuchu, https://www.geers.pl/blog/ochrona-sluchu/zanieczyszczenie-halasem/ (dostęp: 4.05.2025).

Čapek S.M. (2020), Upodobanie do ciszy, „Kultura Współczesna”, nr 3, s. 12–23.

Davies W.J., Adams M.D., Bruce N.S., Cain R., Carlyle A., Cusack P., Plack C.J. (2007), The positive soundscape project. Prezentacja na 19th International Congress on Acoustics, Madryt, online: https://www.researchgate.net/profile/Paul-Jennings-12/publication/38303919_The_positive_soundscape_project/links/0046352aac550002e5000000/The-positive-soundscape-project.pdf?_tp=eyJjb250ZXh0Ijp7ImZpcnN0UGFnZSI6InB1YmxpY2F0aW9uIiwicGFnZSI6InB1YmxpY2F0aW9uIn19 (dostęp: 9.01.2025).

Dawn Chorus, https://dawn-chorus.org/en/ (dostęp: 4.05.2024).

Dąbrowska-Budziłło K. (2011), Genius loci jako potencjalne źródło inspiracji dla kształtowania krajobrazu, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego”, nr 15, s. 227–235.

Denzin N.K., Lincoln Y.S. (red.) (2009), Metody badań jakościowych. Tom 1, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Denzin N.K., Lincoln Y.S. (red.) (2010), Metody badań jakościowych. Tom 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Dinacci L. (2021), New frontiers of corporeality. Inhabiting the world during pandemic, „Italian Journal of Health Education, Sports and Inclusive Didactics”, nr 5(1). https://doi.org/10.32043/gsd.v5i1.315

Dobrołowicz W. (1995), Psychodydaktyka kreatywności, Warszawa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej.

Domańska E. (2006), Historie niekonwencjonalne: refleksje o przeszłości w nowej humanistyce, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Domańska E. (2007), „Zwrot performatywny” we współczesnej humanistyce, „Teksty Drugie”, nr 5, s. 48–61.

Domańska E. (red.) (2015), „Historyka. Studia Metodologiczne”, numer specjalny: Historia w kontekście posthumanistyki, t. 45, https://journals.pan.pl/hsm/98786#tabs (dostęp: 22.09.2024).

Drobner M. (1997), Instrumentoznawstwo i akustyka, Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne.

Dutkowska A., Głowik A., Wróblewski Z. (2022), O biomorficznej życzliwości do przyrody, „Roczniki Filozoficzne”, nr 70(3), s. 141–162.

Dymiter M. (2021), Przewodnik dla audio-kulturalnych, Gdańsk: Wydawnictwo Adamada.

Dzionek M. (2004), W stronę antropologii przestrzeni. Flâneur – szkic do portretu, „Anthropos?”, nr 02–03, s. 3–22.

Dziubek-Hovland M. (2004), Przyroda nie należy do człowieka. Sylwetka i ekofilozofia Arne Naessa na tle norweskiej filozofii ekologicznej, Bystra k. Bielska-Białej: Pracownia na rzecz Wszystkich Istot.

Dziura M. (2019), Rola i znaczenie dźwięku dzwonów w kształtowaniu poczucia zadomowienia, „Journal of Urban Technology”, nr 17, s. 259–278. https://doi.org/10.23858/JUE17.2019.016

Dźwiękowy pejzaż miasta – badania naukowców UŁ (2022), oficjalna strona internetowa Uniwersytetu Łódzkiego, 9.05.2022, https://www.uni.lodz.pl/aktualnosc/szczegoly/dzwiek-miasta-badanie-naukowcow-ul (dostęp: 24.04.2026).

Edukacja zdrowotna, strona internetowa na oficjalnym portalu internetowym Ministerstwa Zdrowia, https://www.gov.pl/web/zdrowie/edukacja-zdrowotna (dostęp: 8.07.2025).

Engel M.S., Fiebig A., Pfaffenbach C., Fels J. (2021), A review of the use of psychoacoustic indicators on soundscape studies, „Current Pollution Reports”, t. 7, s. 359–378. https://doi.org/10.1007/s40726-021-00197-1

Ericsson K.A., Hoffman R.R., Kozbelt A. (red.) (2018), The Cambridge Handbook of Expertise and Expert Performance, Cambridge: Cambridge University Press.

Evans G.W., Marcynyszyn L.A. (2004), Environmental justice, cumulative environmental risk, and health among low-and middle-income children in upstate New York, „American Journal of Public Health”, nr 94(11), s. 1942–1944.

Feisst S. (2016), Music and ecology, „Contemporary Music Review”, nr 35(3), s. 293–295. https://doi.org/10.1080/07494467.2016.1239383

Feld S. (1982), Sound and Sentiment: Birds, Weeping, Poetics and Song in Kaluli Expression, Philadelphia: University of Pennsylvania Press.

Ferrington G. (2001), Teaching acoustic ecology: An international overview, „Soundscape. The Journal for Acoustic Ecology”, nr 2: Listening Education Learning.

Flach A. (2017), Idea pejzażu dźwiękowego Raymonda Murraya Schafera w myśli i twórczości Lidii Zielińskiej, czasopismo internetowe „Meakultura”, https://meakultura.pl/artykul/idea-pejzazu-dzwiekowego-raymonda-murraya-schafera-w-mysli-i-tworczosci-lidii-zielinskiej-1850/ (dostęp: 24.04.2026).

Flick U. (2010), Projektowanie badania jakościowego, tłum. P. Tomanek, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Florida R. (2010), Narodziny klasy kreatywnej oraz jej wpływ na przeobrażenia w charakterze pracy, wypoczynku, społeczeństwa i życia codziennego, tłum. T. Krzyżanowski, M. Penkala, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.

Frodeman R., Klein J.T., Pacheco R.C.D.S. (red.) (2017), The Oxford Handbook of Interdisciplinarity, Oxford: Oxford University Press.

Frydryczak B. (2017), W otulinie zapachów. Próba ujęcia zapachu i zmysłu węchu z perspektywy estetyki krajobrazu, „Estetyka i Krytyka”, nr 2, s. 87–102.

Fundacja Soundscape – oficjalna strona internetowa, https://www.fundacjasoundscape.pl/ (dostęp: 27.07.2024).

Galewska-Kustra M. (2012), Szkoła wspierająca twórczość uczniów. Teoria i przykład praktyki, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Gibbs G. (2011), Analizowanie danych jakościowych, tłum. M. Brzozowska-Brywczyńska, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Glaser B.B., Holton J. (2010), Remodelowanie teorii ugruntowanej, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, nr 6(2), s. 81–102.

Goc A. (2022), Głusza, Warszawa: Wydawnictwo Dowody.

Gogol K. (2017), Software dla mas, „dwutygodnik.com”, nr 201, https://www.dwutygodnik.com/artykul/6923-software-dla-mas.html (dostęp: 13.03.2025).

Gołaszewska M. (1988), Potoczna sytuacja piękna, [w:] J. Chłopecki, A. Horbowski (red.), Estetyka codzienności, Rzeszów: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej.

Gołaszewska M. (1997), Estetyka pięciu zmysłów, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Gołaszewska M. (red.) (2000), Poznanie i doznanie: eseje z estetyki ekologii, Kraków: Universitas.

Gołaszewska M. (2001), Estetyka współczesności, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Gołąb M. (2011), Muzyczna moderna w XX wieku. Między kontynuacją a zmianą fonosystemu, Wrocław: Uniwersytet Wrocławski.

Gołąb M. (2012), Spór o granice poznania dzieła muzycznego, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Gomulicki W. (2008), Wspomnienia niebieskiego mundurka, Kraków: Wydawnictwo GREG.

Gondek M.J. (2000), Artes liberales, [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, https://ptta.pl/pef/pdf/a/artesliberales.pdf (dostęp: 15.09.2025).

Góralska R. (2019), Uważność: technika uczenia się czy droga wspierania (samo)rozwoju?, „Rocznik Andragogiczny”, nr 26, s. 109–124.

Gradowski M. (2004), R. Murray Schafer – pan od przyrody?, „Glissando”, nr 2, s. 58–61.

„Grembach. Co słychać?”. Profil projektu artystycznego Bartosza Nowickiego na profilu społecznościowym Facebook, https://www.facebook.com/profile.php?id=61575449744378 (dostęp: 20.10.2025).

Grinfeder E., Lorenzi C., Haupert S., Sueur J. (2022), What do we mean by „soundscape”? A functional description, „Frontiers in Ecology and Evolution”, nr 10, 894232. https://doi.org/10.3389/fevo.2022.894232

Gromek M., Kilbach G. (2012), Lekcja muzyki 4. Zeszyt ucznia. Szkoła podstawowa, Warszawa: Nowa Era.

Guzy M. (2022), Bernie Krause i jego dźwiękowe archiwa. Między dziką naturą a ucieleśnioną relacją, „Przegląd Kulturoznawczy”, nr 51(1), s. 1–19.

Gwizdalanka D. (1987a), Strojenie trąb jerychońskich. Dźwiękowe wojny, „Ruch Muzyczny”, nr 19, s. 12–15.

Gwizdalanka D. (1987b), Strojenie trąb jerychońskich. Dźwiękowy narkotyk, „Ruch Muzyczny”, nr 20, s. 13–15.

Gwizdalanka D. (1987c), Strojenie trąb jerychońskich. Happy New Ears!, „Ruch Muzyczny”, nr 21, s. 10–11.

Gwizdalanka D. (1987d), Strojenie trąb jerychońskich. Cogito et sentio, „Ruch Muzyczny”, nr 22, s. 22–23.

Gwizdalanka D. (1987e), Strojenie trąb jerychońskich. Rewaloryzacja homo musicus, „Ruch Muzyczny”, nr 24, s. 20–21.

Gwóźdź A., Zawojski P. (red.) (2002), Wiek ekranów: przestrzenie kultury widzenia, Kraków: Rabid.

Haidt J. (2025), Niespokojne pokolenie. Jak wielkie przeprogramowanie dzieciństwa wywołało epidemię chorób psychicznych, tłum. R. Filipowski, Poznań: Zysk i S-ka.

Harpula W. (2025), Patoedukacja. Co nie działa w polskiej szkole i jak to zmienić. Rozmowy, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Hejmej A. (2015), W kulturze dźwięku. Słuchanie literatury, „Teksty Drugie”, nr 5, s. 88–102.

Herzfeld M. (2004), Antropologia. Praktykowanie teorii w kulturze i społeczeństwie, tłum. M. Piechaczek-Borkowska, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Hofmann S.G., Sawyer A.T., Witt A.A., Oh D. (2010), The effect of mindfulness-based therapy on anxiety and depression: A meta-analytic review, „Journal of Consulting and Clinical Psychology”, nr 78(2), s. 169–183.

Hudson M. (2014), Music, knowledge and the sociology of sound, „Sociological Research Online”, nr 19(4), s. 48–60.

Hudson M. (2019), The sociology of sound, [w:] M. Bull (red.), The Routledge Companion to Sound Studies, London–New York: Routledge, s. 362–370.

Ipsen D. (2002), The urban nightingale or some theoretical considerations about sound and noise, [w:] H. Järviluoma, G. Wagstaff (red.), Soundscape Studies and Methods, Finnish Society for Ethnomusicology, Department of Art, Literature and Music, University of Turku, s. 185–197, http://www.uni-kassel.de/fb6/AEP/pdf/nightingale.pdf (dostęp: 21.02.2025).

ISO 12913-1:2014, Acoustics – Soundscape – Part 1: Definition and conceptual framework, https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:12913:-1:ed-1:v1:en (dostęp: 9.09.2024).

Jabłońska B. (2014), Socjologia muzyki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Janiak A. (2012), Audialny wymiar codzienności. O celowości badania audiosfery przestrzeni domowej, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Prace Kulturoznawcze”, t. XIII, s. 91–97.

Janiszewska A. (2022), Drugie przejście demograficzne w dużych miastach w Polsce i jego implikacje, „Space–Society–Economy”, nr 33, s. 7–40.

Jaworek J. (2015), Usłyszeć historię. Siła sprawcza pejzaży dźwiękowych, „Historyka. Studia Metodologiczne”, t. 45, s. 79–95.

Jedlewska A. (2012), Sensorium. Eseje o sztuce i technologii, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Jo H.I., Jeon J.Y. (2021), Urban soundscape categorization based on individual recognition, perception, and assessment of sound environments, „Landscape and Urban Planning”, nr 216, 104241. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2021.104241

Johnson Jr B.L. (2004), A sound education for all: Multicultural issues in music education, „Educational Policy”, nr 18(1), s. 116–141.

Joye Y., van den Berg A.E. (2018), Restorative environments, [w:] L. Steg, J.I.M. de Groot (red.), Environmental Psychology: An Introduction, Wiley-Blackwell, s. 65–75.

Juzwiszyn J. (2011), Mikrowiry i mikrodźwięki w ekonomii, „Rozprawy i Studia/Uniwersytet Szczeciński”, nr 783, s. 188–204.

Kacperczyk A. (2014), Autoetnografia – technika, metoda, nowy paradygmat? O metodologicznym statusie autoetnografii, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, t. 10, nr 3, s. 32–74.

Kang J. (2007), A systematic approach towards intentionally planning and designing soundscape in urban open public spaces, [w:] Proceedings of the 35th International Congress on Noise Control Engineering, Istanbul.

Kapelański M. (1999), Koncepcja „pejzażu dźwiękowego” (soundscape) w pismach R. Murraya Schafera, praca magisterska napisana w Instytucie Muzykologii Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1999, online: https://static1.squarespace.com/static/50b19a2ae4b01c11f0ef421b/t/51439234e4b0d8ae42620f76/1363382836313/M.+Kapelanski+-+Pisma+Schafera.pdf (dostęp: 15.08.2018).

Kapelański M. (2005), Narodziny i rozwój ekologii akustycznej pod banderą szkoły pejzażu dźwiękowego, „Muzyka: Kwartalnik Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk”, nr 50.2(197), s. 107–119.

Kapelański M. (2011), Kategorie głębokie w zachodniej kulturze akustycznej w ujęciu R. Murraya Schafera. Zarys badań porównawczych, „Przegląd Muzykologiczny”, nr 8, s. 175–188.

Kapelański M. (2021), Gdy odchodzi wielki człowiek, „Ruch Muzyczny”, nr 18, s. 38–40.

Kaplan S. (1995), The restorative benefits of nature: Toward an integrative framework, „Journal of Environmental Psychology”, nr 15(3), s. 169–182.

Kapuściński R. (2004), Spotkanie z Innym jako wyzwanie XXI wieku: wykład wygłoszony 1 października 2004 z okazji przyznania tytułu doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków: Universitas.

Karwowski M. (2009), Klimat dla kreatywności. Koncepcje, metody, badania, Warszawa: Difin.

Keating A.L., Merenda K. (2013), Decentring the human? Towards a post-anthropocentric standpoint theory, „Praktyka Teoretyczna”, nr 10(4), s. 65–86.

Kelman A.Y. (2010), Rethinking the soundscape, „The Senses and Society”, nr 5(2), s. 212–234. https://doi.org/10.2752/174589210X12668381452845

Kenny-Gardhouse A., West C. (2016), Listen up, Canada! Inspired by the Music and Pedagogy by Canadian Composer R. Murray Schafer, National Arts Centre, https://naccna-assets.s3.amazonaws.com/schafer-teacher-guide-eng.pdf (dostęp: 25.04.2026).

Kęsicka M. (2015), „Can you imagine that you are sound?” W kosmosie dźwięków Pauliny Oliveros, „Glissando”, nr 26, https://glissando.pl/tekst/can-you-imagine-that-you-are-sound-w-kosmosie-dzwiekow-pauliny-oliveros/ (dostęp: 13.03.2025).

Khine M., Areepattamannil S. (2019), Steam education, „Springer”, nr 10(978-3), s. 15–16.

Kiefer R.A. (2008), An integrative review of the concept of well-being, „Holistic Nursing Practice”, nr 22(5), s. 244–252.

Kinal A. (2019), Audiosfera w rewitalizacji, „Rocznik Lubuski”, t. 45, cz. 2, s. 137–147.

King B.N., Gillmor A.M., Mackenzie K. (2015), R.M. Schafer, [w:] The Canadian Encyclopedia, https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/r-murray-schafer-emc (dostęp: 5.07.2024).

Kłopotowska A. (2019), Architektura a dźwięk – interdyscyplinarne badania naukowe na temat wykorzystania sygnałów fonicznych w percepcji i projektowaniu przestrzeni architektonicznej, „Budownictwo i Architektura”, nr 18(2), s. 111–120.

Kolbert E. (2014), Szóste wymieranie. Historia nienaturalna, tłum. P. Grzegorzewski, T. Grzegorzewska, Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.

Kołomański S. (2014), Zanieczyszczenie światłem i ciemność, „Prace i Studia Geograficzne”, nr 53, s. 29–46.

Konarzewski K. (2000), Jak uprawiać badania oświatowe. Metodologia praktyczna, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Konecki K. (2000), Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Konecki K. (2019), Kreatywność w badaniach jakościowych. Pomiędzy procedurami a intuicją, „Przegląd Socjologii Jakościowej”, nr 15(3), s. 30–54.

Konik M. (2009), Harmonia natury ludzkiej („musica humana”) u Boecjusza, [w:] M. Karas (red.), Homo viator: teksty i studia nad antropologią filozoficzną w średniowieczu, Kraków: Księgarnia Akademicka, s. 147–158.

Kopaliński W. (1990), Słownik symboli, Warszawa: Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”.

Kosiński W. (2014), Miasto-świadek historii: dobro i zło, piękno i brzydota, „Przestrzeń i Forma”, nr 21, s. 9–88.

Kowalczyk A. (2008), Preferencje dźwięków w krajobrazie, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego”, nr 11, s. 36–43.

Kozielecki J. (1996), Człowiek wielowymiarowy, Warszawa: Wydawnictwo „Żak”.

Krasoń K., Jastrząb J. (2023), Z sobą i o sobie – w poszukiwaniu strategii diagnozy i weryfikacji w działaniu arteterapeutycznym przez sztuki wizualne, t. 2, Katowice: Fundacja bęc zmiana.

Krasoń K., Tomas I. (2019), Kultura wizualna szkoły: szkice o wizerunku nauczyciela i ucznia oraz o potrzebie estetyki przestrzeni nauczania-uczenia się, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Krause B. (2012), The Great Animal Orchestra: Finding the Origins of Music in the World’s Wild Places, London: Hachette UK.

Krause B. (2016), Bernie Krause of the Great Animal Orchestra – wywiad dla czasopisma „The Wire”, https://www.thewire.co.uk/in-writing/interviews/bernie-krause-on-the-great-animal-orchestra (dostęp: 9.02.2025).

Krause M. (2019), What is Zeitgeist? Examining period-specific cultural patterns, „Poetics”, nr 76, 101352. https://doi.org/10.1016/j.poetic.2019.02.003

Krysiak M. (2015), Mowa pod wpływem stresu, „Prace Filologiczne”, t. 66, s. 147–160.

Kubinowski D. (2010), Jakościowe badania pedagogiczne: Filozofia – metodyka – ewaluacja, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Kubinowski D. (2013), Idiomatyczność, synergia, emergencja. Rozwój badań jakościowych w pedagogice polskiej na przełomie XX i XXI wieku, Lublin: Wydawnictwo Makmed.

Kvale S. (2010), Prowadzenie wywiadów, tłum. A. Dziuban, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kwapień J. (2024), Opera nie dostanie ostatniego litra ropy naftowej. Rozmowa z Sebastienem Guèze, „Ruch Muzyczny”, nr 9, s. 11–13.

Kwieciński Z. (2004), Pedagogiczne zero. Zastosowania problemowe, epistemiczne i magiczne, „Nauka”, nr 2, s. 83–104.

Kwon M. (2004), One Place after Another: Site-specific Art and Locational Identity, Cambridge: MIT Press.

Lawendowski R., Besta T., Drzewiczewska M. (2017), Rozwój tożsamości muzycznej w perspektywie dialogu z innymi, „Miscellanea Anthropologica et Sociologica”, nr 18(4), s. 139–160.

Lepa A. (2011), Pedagogia galenosfery człowieka, „Łódzkie Studia Teologiczne”, nr 20(1), s. 155–167.

Lichota P. (2022), Czy ekologia dźwiękowa jest ekologiczna? R. Murray Schafer kontra John Cage i greenwashingowe strategie dźwiękowe, „Glissando”, audiopapers, https://audiopapers.glissando.pl/czy-ekologia-dzwiekowa-jest-ekologiczna/ (dostęp: 27.06.2024).

Limont W. (2010), Uczeń zdolny. Jak go rozpoznać i jak z nim pracować, Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Lindig A.M., McGreevy P.D., Crean A.J. (2020), Musical dogs: A review of the influence of auditory enrichment on canine health and behavior, „Animals”, nr 10(1), s. 127. https://doi.org/10.3390/ani10010127

Lorens P. (2014), Urbanistyka i urbaniści – refleksje na temat przyszłości zawodu, „Metropolitan. Przegląd Naukowy”, nr 2(2), s. 8–21.

Losiak R. (2008), Muzyka w przestrzeni publicznej miasta. Z badań nad pejzażem kulturowym Wrocławia, [w:] S. Bernat (red.), Dźwięk w krajobrazie jako przedmiot badań interdyscyplinarnych, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego PTG”, t. 11, Lublin.

Losiak R. (2012a), Autentyczność dźwięków. Kulturowy kontekst schizofonii, „Kultura Współczesna. Teoria, Interpretacje, Praktyka”, nr 1(72), s. 94–101.

Losiak R. (2012b), Pamięć przywołana. W poszukiwaniu mnemotopów fonicznych, „Przegląd Kulturoznawczy”, nr 12(2), s. 141–152.

Losiak R. (2017), Wokół idei ekologii akustycznej. Koncepcje i praktyki, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, nr 17, s. 115–126.

Losiak R. (2020), Mikrodźwięki miasta, „AVANT. Pismo Awangardy Filozoficzno-Naukowej”, nr 11(3), s. 1–11. https://doi.org/10.26913/avant.2020.03.37

Losiak R., Tańczuk R. (2015), Pejzaż dźwiękowy miejsca zamieszkania w doświadczeniu wrocławian, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, nr 1, s. 191–203.

Ludwiczak J.S. (2013), Książka obrazkowa – nowocześnie zaprojektowana książka dla dzieci, [w:] M. Zalewska-Pawlak (red.), Sztukmistrze XXI wieku. Rzecz o pedagogach wychowujących przez sztukę, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Lutosławski W. (2011), O muzyce. Pisma i wypowiedzi, Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Lutosławski W. (2013), Manifest. O równowagę dźwięków i ciszy, Fundacja Muzyka jest dla wszystkich – oficjalna strona internetowa, https://www.muzykajest.pl/lutoslawski-2013-manifest-o-rownowage-dzwiekow-i-ciszy/ (dostęp: 15.09.2018).

Łobocki M. (2010), Metody i techniki badań pedagogicznych, Kraków: Impuls.

Łukaszewicz K., Czerniawska E. (2005), Czy Proust miał rację? Zapachy jako wskazówki pamięciowe, „Psychologia Rozwojowa”, nr 10(3), s. 69–78.

Madsen V.M. (2009), Voices-cast: A report on the new audiosphere of podcasting with specific insights for public broadcasting, [w:] Australian and New Zealand Communication Association Conference, ANZCA, s. 1191–1210.

Magnússon S.G., Szijártó I.M. (2013), What is Microhistory? Theory and Practice, London–New York: Routledge.

Makomaska S. (2021), Muzyka na peryferiach uwagi. Od „musique d’ameublement” do audiomarketingu, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Malec K. (2021), Pandemia w świetle teorii kryzysu, [w:] W. Gumuła (red.), Dzienniki stanu pandemii (czytane z perspektywy socjologii codzienności), Kraków: Zakład Wydawniczy NOMOS, s. 205–222.

Malewski M. (2017), Badania jakościowe w naukach społecznych. O potrzebie metodologicznej wyobraźni, „INSTED: Interdisciplinary Studies in Education & Society”, t. 20, nr 4(80), s. 105–120.

Maliszewski K. (2016), Pedagogika filozoficzna jako ruch transdyscyplinarny, „Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne”, nr 2(1), s. 15–28.

Marciniak K. (2012), 30 lat ekologii akustycznej w Polsce, „Ruch Muzyczny”, nr 18, s. 11–15.

Marciniak K. (2014), Wokół wrocławskiej wizyty Barry’ego Truaxa, „Glissando”, 5.09.2014, https://glissando.pl/relacje/wokol-wroclawskiej-wizyty-barryego-truaxa/ (dostęp: 25.04.2026).

Marciniak K. (2024), Wysychający strumień. Muzyka po stronie aktywizmu, „Ruch Muzyczny”, nr 9, s. 13–14.

Marciniak K. (2025), Od tłumacza, [w:] R.M. Schafer, Strojenie świata, tłum. K. Marciniak, Warszawa: bęc zmiana.

Margaritis E., Kang J. (2017), Soundscape mapping in environmental noise management and urban planning: Case studies in two UK cities, „Noise Mapping”, nr 4(1), s. 87–103.

Martin J.R. (1976), What should we do with a hidden curriculum when we find one?, „Curriculum Inquiry”, t. 6(2).

Matusiak R., Dębicka A. (2023), Kryzys zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży – profilaktyka, pomoc, „Kultura – Przemiany – Edukacja”, t. XII–XIII, s. 237–250. https://doi.org/10.15584/kpe.2023.12.15

Matuszak L. (red.) (2014), Dźwięk w pedagogice i terapii, Włocławek: Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej.

McLuhan M. (2001), Wybór tekstów, tłum. E. Różalska, J.M. Stokłosa, Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.

Meighan R. (1993), Socjologia edukacji, tłum. E. Kiszkurno-Koziej, Z. Knutsen, P. Kwieciński, Toruń: Wydawnictwo UMK.

Merleau-Ponty M. (1993), Fenomenologia percepcji. Fragmenty, tłum. zbiorowe, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.

Michalak K. (2023), Dźwięk bez fikcji. O radiowym reportażu artystycznym, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Michalska M. (2024), Dźwięki, ludzie i nasłuchiwanie miasta: wybrane elementy fonosfery Warszawy na przełomie XIX i XX wieku, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Microscopic Opera – artykuł na stronie internetowej V2 – interdyscyplinarnego centrum sztuki i mediów, https://v2.nl/works/microscopic-opera (dostęp: 20.05.2025).

Miklaszewska J. (2023), Schafer, R(aymond) Murray, Polska Biblioteka Muzyczna, data dodania hasła: 26.05.2023, https://polskabibliotekamuzyczna.pl/encyklopedia/schafer-raymond-murray/ (dostęp: 5.07.2024).

Miksa J. (2021), Koncepcja pacjenta-eksperta jako podstawa działania Uniwersytetu Pacjentów na Sorbonie, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica”, nr 38, s. 63–79.

Miles M.B., Huberman A.M. (2000), Analiza danych jakościowych, tłum. S. Zabielski, Białystok: Trans Humana.

Millard A. (2005), America on Record: A History of Recorded Sound, Cambridge: Cambridge University Press.

Misiak T. (2010), Audiosfera w kulturze współczesnej. Próba przybliżenia pojęcia, „Przegląd Kulturoznawczy”, nr 1(7), s. 62–74.

Misiak T. (2012), Wprowadzenie, „Kultura Współczesna”, nr 1(72): Dźwięk, technologia, środowisko, s. 7.

Misiak T. (2014), Sound studies. Badania na stykach, [w:] A. Kisielewska (red.), Na stykach kultur i mediów. Między prowincjonalizmem a kosmopolityzmem, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, s. 263–274.

Misiak T. (2015), Konteksty i pytania badań nad dźwiękiem w kulturze współczesnej. Wprowadzenie, „Audiosfera. Koncepcje – Badania – Praktyki”, nr 1, s. 3–9.

Misiak T. (2019), Archeoakustyka. Pomiędzy słuchaniem przeszłości a przepisywaniem historii, „Folia Praehistorica Posnaniensia”, nr 24, s. 165–173.

Misiak T. (red.) (2021), „Zeszyty Artystyczne”, nr 40: Dźwięk w pozamuzycznych działaniach artystycznych.

Mitchell W.J.T. (1994), Landscape and Power, Chicago: University of Chicago Press.

Mitchell W.J.T. (2013), Czego chcą obrazy?, tłum. Ł. Zaremba, Warszawa: Wydawnictwo NCK.

Mizera-Pęczek P. (2023), Koncepcja kształtowania audiosfery miejsca pracy. Między sztuką a zarządzaniem, „Edukacja Ekonomistów i Menedżerów”, nr 1(67), s. 59–69.

Mojżysz Z. (2019), Pomiędzy kreacją a interpretacją: środowiska dźwiękowe filmów fabularnych i gier wideo o tematyce historycznej, [w:] W. Jacyków, R. Solik (red.), (Re)interpretacje: między praktyką twórczą a dyskursem, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, s. 93–108.

Momro J. (2020), Ucho nie ma powieki, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Monika Pasiecznik – oficjalna strona internetowa, https://pasiecznik.wordpress.com/2020/09/21/deep-listening-deep-relaxation-pl-2/?utm_source=chatgpt.com (dostęp: 13.03.2025).

Montaigne M. de (1957), Próby, tłum. T. Boy-Żeleński, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Morzyńska-Wrzosek B. (2007), Obrazy lasu w twórczości Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, [w:] W. Łysiak (red.), V Ogólnopolska Konferencja pt. „Las w kulturze polskiej”: materiały z konferencji, Cisna, 19–21 maja 2006, Poznań: Wydawnictwo Eco, s. 237–253.

Możdżer L. (2025), Utemperowywani, „Jazz Forum”, nr 10–11, s. 8.

Mroczek-Żulicka A. (2024), Plenerowa rekreacja twórcza: przykład Łodzi, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

MSK: Niciarniana – Dom Kultury Ariadna. Profil Miejskiej Strefy Kultury „Ariadna” w Łodzi na portalu społecznościowym Facebook, https://www.facebook.com/domkulturyAriadna (dostęp: 20.10.2025).

Murawiec S., Tryjanowski P., Nita A. (2021), An ornithological walk to improve the well-being of mental health professionals during the COVID-19 pandemic: A pilot study, „Psychiatry/Psychiatria”, nr 18(3).

Myszka-Strychalska L. (2020), Znaczenie poczucia sprawstwa w procesie aktywności i partycypacji społecznej młodzieży, „Rocznik Pedagogiczny”, nr 43(1), s. 37–61.

Nacher A. (2010a), Komponować świat, słuchając – dźwięk jako komunikacja, „Przegląd Kulturoznawczy”, nr 1(7), s. 75–86.

Nacher A. (2010b), Sto tysięcy miliardów dźwięków: podróż poza wzrokocentryzm („pejzaż dźwiękowy”, „soundwalk”, „aural safari”), „Kultura Współczesna”, nr 3(65), s. 102–116.

Naess A. (1990), Ecology, Community and Lifestyle: Outline of an Ecosophy, Cambridge: Cambridge University Press.

Nęcka E. (2016), Psychologia twórczości, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Nęcka E., Gruszka A., Orzechowski J., Szymura B. (2019), Trening twórczości, Sopot: Smak Słowa.

Nikitorowicz J. (2001), Pluralizm i ekumenizm orientacji badawczych z perspektywy społeczeństwa wielokulturowego i tożsamości kulturowej, [w:] J. Krajewski, T. Lewowicki, J. Nikitorowicz (red.), Problemy współczesnej metodologii, Olecko: Wszechnica Mazurska.

Nowicki M. (2025), Mikołów zainwestował w kabiny dźwiękochłonne na korytarzach szkolnych, oficjalny portal stacji telewizyjnej TVN24, https://tvn24.pl/fakty-artykuly/mikolow-umiescil-w-szkolach-kabiny-dzwiekochlonne-st8662855 (dostęp: 22.09.2025).

Nowy Testament, Ewangelia wg św. Jana, Prolog, https://biblia.deon.pl/rozdzial.php?id=340 (dostęp: 3.07.2024).

Olearczyk T. (2010), Pedagogia ciszy, Kraków: Wydawnictwo WAM.

Oliveros P. (2005), Deep Listening. A Composer’s Sound Practise, New York: iUniverse.

Olszewska M. (2008), Słuchanie, które powołuje do istnienia. Wokół koncepcji deep listening Pauline Oliveros, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego”, t. XI, s. 315–319.

Ong W.J. (1992), Oralność i piśmienność. Słowo poddane technologii, tłum. J. Japola, Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.

Oslo Literary Agency – Literacka Agencja Oslo, https://osloliteraryagency.no/ (dostęp: 12.03.2025).

Ossowski S. (1962), O osobliwościach nauk społecznych, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Ośrodek Działań Ekologicznych „Źródła” – oficjalna strona internetowa, https://www.zrodla.org/stowarzyszenie/?utm_source=chatgpt.com (dostęp: 9.12.2025).

Ozimek E. (2018), Dźwięk i jego percepcja. Aspekty fizyczne i psychoakustyczne, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

P47 – „Reforma26. Kompas Jutra” – nowa szkoła dla nowego pokolenia, informacja w oficjalnym Serwisie Rzeczypospolitej Polskiej, https://www.gov.pl/web/priorytety/p47 (dostęp: 11.05.2026).

Paine G. (2017), Acoustic Ecology 2.0, „Contemporary Music Review”, t. 36, s. 171–181. https://doi.org/10.1080/07494467.2017.1395136

Pallasmaa J. (2012), Oczy skóry. Architektura i zmysły, tłum. M. Choptiany, Gdańsk: Instytut Architektury.

Paquete H. (2019), The sound of non-human agents from a musicological perspective, [w:] A. Neilson, J.E. Silva (red.), Ensaiar Arte e Ciência para religar natureza e cultura, Porto: Teatro do Frio, s. 151–162.

Paszkowski W. (2012), Psychoakustyczne aspekty środowiska akustycznego we wspomaganiu planowania przestrzennego terenów zurbanizowanych, [w:] W. Biały, J. Kaźmierczak (red.), Systemy wspomagania w inżynierii produkcji, Gliwice: Wydawnictwo Pracowni Komputerowej Jacka Skalmierskiego, s. 30–37.

Paunovic K., Jakovljevic B., Mircic R., Pajic D., Konatarevic M. (2023), New soundscape after the Covid-19 lockdown, „INTER-NOISE and NOISE-CON Congress and Conference Proceedings”, t. 265, nr 6, s. 1374–1382.

Pawlas K. (2009), Wpływ infradźwięków i hałasu o niskich częstotliwościach na człowieka – przegląd piśmiennictwa, „Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy”, nr 2(60), s. 27–64.

Pawłowska K. (2012), Dźwięk w krajobrazie jako przedmiot badań i środek wyrazu w sztuce ogrodowej i architekturze krajobrazu, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Prace Kulturoznawcze”, t. XIII.

Perkowska-Klejman A. (2023), Refleksyjność jako kategoria metodologiczna w badaniach edukacyjnych, „Studia z Teorii Wychowania”, t. 14, nr 4(45), s. 91–105.

Piaskowski Ł. (2020), Audiosfera jako kategoria literaturoznawcza. Próba przybliżenia zagadnienia, „Zagadnienia Rodzajów Literackich”, t. 63(4), s. 133–150.

Piaskowski Ł. (2023), Przestrzeń dźwiękowa w dziele poetyckim, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio FF – Philologiae”, t. 41(1), s. 119–131.

Pietrzak J., Kurdyś P., Surówka Ł., Obuchowicz A. (2019), Stosowanie urządzeń wytwarzających biały szum u niemowląt i małych dzieci w ocenie ich rodziców, „Paediatrics & Family Medicine/Pediatria i Medycyna Rodzinna”, nr 15(3), s. 291–296.

Pijanowski B.C., Villanueva-Rivera L.J., Dumyahn S.L., Farina A., Krause B.L., Napoletano B.M., Gage S.H., Pieretti N. (2011), Soundscape ecology: The science of sound in the landscape, „BioScience”, nr 61(3), s. 203–216.

Pikała A., Sasin M. (2016), Arteterapia: scenariusze zajęć, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Pilarska J. (2019), Miasto jako przedmiot pedagogicznej refleksji. Sarajewskie reminiscencje, „Pedagogika Społeczna”, nr 4(74), s. 225–242.

Pilch T., Bauman T. (2010), Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Pile S. (2005), Real Cities. Modernity, Space and the Phantasmagorias of City Life, London–New York: Routledge.

Pinch T., Bijsterveld K. (red.) (2012), The Oxford Handbook of Sound Studies, Oxford: Oxford University Press.

Pleban D. (2019), Hałas ultradźwiękowy – pomiary, ocena i zalecenia profilaktyki, Warszawa: CIOP-PIB.

Podstawy programowe (2026), strona internetowa Instytutu Badań Edukacyjnych, https://ibe.edu.pl/pl/podstawy-programowe (dostęp: 11.05.2026).

Postman N. (2002), Zabawić się na śmierć: dyskurs publiczny w epoce show-businessu, tłum. L. Niedzielski, Warszawa: Muza.

Rapa N. (2014), Józefa Kozieleckiego koncepcja wychowania człowieka innowacyjnego na tle pedagogiki twórczości, „Roczniki Pedagogiczne”, nr 6(1), s. 99–113.

Ratajczak A., Skarżyński P.H. (2017), Zjawisko nadwrażliwości słuchowej – przegląd piśmiennictwa, „Nowa Audiofonologia”, nr 6(1), s. 16–21. https://doi.org/10.17431/903101

Recharte M. (2019), De-centering music: A „sound education”, „Action, Criticism & Theory for Music Education”, nr 18(1), s. 68–88.

Renat M. (2012), Oblicza polskiej sonaty XX wieku na skrzypce solo, „Edukacja Muzyczna”, nr 7, s. 11–47.

Rewers E. (2020), Miejski soundscape z wodą w roli głównej, „AVANT. Pismo Awangardy Filozoficzno-Naukowej”, nr 3, s. 1–17.

Richardson M. (2025), Modelling nature connectedness within environmental systems: Human-nature relationships from 1800 to 2020 and beyond, „Earth”, nr 6(3), 82. https://doi.org/10.3390/earth6030082

Rigney D. (2010), The Matthew Effect: How Advantage Begets Further Advantage, New York: Columbia University Press.

Ritzer G. (2009), Makdonaldyzacja społeczeństwa: wydanie na nowy wiek, tłum. L. Stawowy, Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie „Muza”.

Roads C. (2004), Microsound, Cambridge: MIT Press.

Rogers J. (2023), Coaching, tłum. K. Konarowska, D. Porażka, Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Rogowska A. (2015), Synestezja i jej znaczenie w rozwoju poznawczym i językowym w dzieciństwie, [w:] D. Kubicka (red.), Nowe perspektywy badań rozwoju w dzieciństwie i dorosłości, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 135–154.

Ross A. (2011), Reszta jest hałasem. Słuchając dwudziestego wieku, tłum. A. Laskowski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Rozin P., Royzman E.B. (2001), Negativity bias, negativity dominance, and contagion, „Personality and Social Psychology Review”, nr 5(4), s. 296–320.

Rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 15 grudnia 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu prowadzenia działalności reklamowej i telesprzedaży w programach radiowych i telewizyjnych, https://eli.gov.pl/eli/DU/2010/20/ogl (dostęp: 25.04.2025).

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170000356&utm_source=chatgpt.com (dostęp: 25.04.2025).

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (2024b), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20240001019/O/D20241019.pdf (dostęp: 25.04.2025).

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawowej programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (2024a), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20240000996/O/D20240996.pdf (dostęp: 25.04.2025).

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 6 marca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (2025a), https://dziennikustaw.gov.pl/D2025000037801.pdf (dostęp: 25.04.2025).

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 12 marca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (2025b), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000363 (dostęp: 25.04.2025).

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (2026). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000378&utm_source=chatgpt.com (dostęp: 11.05.2026)

Rubacha K. (2021), Warunki kierujące rozwojem metodologii badań w naukach pedagogicznych. Teoretyczność i praktyczność badań, „Studia z Teorii Wychowania”, t. 12, nr 1(34), s. 11–25.

Rychter M. (2016), Liczbowe przyjemności. Leibniz i muzyka, „Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria”, nr 4(100), s. 343–353.

Ryff C.D. (1989), Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being, „Journal of Personality and Social Psychology”, nr 57(6), s. 1069–1081. https://doi.org/10.1037/0022-3514.57.6.1069

Saito Y. (2008), Everyday aesthetics, „Philosophy and Literature”, nr 25(1), s. 87–95.

Sarnowska M., Świtała A., Wyrzykowska K.M. (2017), Edukacja muzyczna oparta o model partycypacyjny a zachowania społeczne i uczestnictwo w kulturze. Raport z badania, Warszawa: Fundacja „Muzyka jest dla wszystkich”.

Sarzyński P. (2012), Wrzask w przestrzeni. Dlaczego w Polsce jest tak brzydko?, Warszawa: Polityka Spółdzielnia Pracy.

Sasin M. (2013), Media regionalne a zainteresowania kulturalne młodzieży. Studium pedagogiczne, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Sasin M. (2019a), Ekologia akustyczna – nieobecny dyskurs w pedagogice, „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, t. 22, nr 1(85), s. 31–48.

Sasin M. (2019b), Kształtowanie środowiska dźwiękowego jako przejaw kreatywności dzieci. Perspektywa ekologii akustycznej, „Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja”, t. 22, nr 3(87), s. 71–83.

Sasin M. (2021a), Ekologia akustyczna jako istotny element nowoczesnej pedagogiki muzycznej, „Ars Inter Culturas”, nr 10, s. 119–130.

Sasin M. (2021b), #dużeinstytucjekulturywpandemii #filharmonieteatrymuzeawinternecie, [w:] M. Sasin (red.), Kultura i twórczość w czasach zarazy, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, s. 43–64.

Sasin M. (red.) (2021c), Kultura i twórczość w czasach zarazy, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Sasin M. (2022), Stosunek człowieka do doznań słuchowych a świadomość własnego ciała i cielesności. Perspektywa ekologii akustycznej, „Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne”, nr 14(1), s. 58–72.

Sasin M. (2023), Obrazem o dźwięku. Książki obrazkowe dla dzieci kształtujące aktywną postawę wobec audiosfery, „Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce”, t. 18, nr 4(71), s. 145–159.

Sasin M., Justyńska M., Majewska-Owczarek A., Modrzejewska-Świgulska M. (2023), Metoda ABR w badaniu opinii studentów na temat przestrzeni twórczej na uczelni – przedstawienie projektu badawczego, „Edukacja”, nr 107, s. 107–120.

Schafer R.M. (1965), The Composer in the Classroom, Don Mills, Ontario: BMI Canada Ltd.

Schafer R.M. (1967), Ear Cleaning: Notes for an Experimental Music Course, Toronto (Don Mills, Ontario): BMI Canada / Clark & Cruickshank.

Schafer R.M. (1969), The New Soundscape. A Handbook for the Modern Music Teacher, Don Mills: BMI Canada Ltd.

Schafer R.M. (1970a), The Book of Noise, Wellington, New Zealand: Price Milburn & Co. Ltd.

Schafer R.M. (1970b), When Words Sing, Scarborough, Ontario: Berandol Music Ltd.

Schafer R.M. (1973), The music of the environment, „Cultures”, nr 1, s. 15–52.

Schafer R.M. (1975), The Rhinoceros in the Classroom, Don Mills, Ontario: Universal Edition (Canada) Ltd.

Schafer R.M. (1982), Muzyka środowiska, tłum. D. Gwizdalanka, „Res Facta. Teksty o muzyce współczesnej”, nr 9, s. 289–315.

Schafer R.M. (1986), The Thinking Ear. Complete Writings on Music Education, Douro-Dummer: Arcana Editions.

Schafer R.M. (1992), A Sound Education. 100 Exercises in Listening and Sound-making, Toronto: Clark & Cruickshank, BMI.

Schafer R.M. (1993), Voices of Tyranny: Temples of Silence: Studies and Reflections on the Contemporary Soundscape, Ontario: Arcana Editions.

Schafer R.M. (1994), The Soundscape. Our Sonic Environment and the Tuning of the World, Rochester, Vermont: Destiny Books.

Schafer R.M. (1995), Poznaj dźwięk. 100 ćwiczeń w słuchaniu i tworzeniu dźwięków, tłum. R. Augustyn, Poznań: Wydawnictwo Muzyczne Brevis.

Schafer R.M. (2012), My Life on Earth and Elsewhere, Erin, Ontario: Porcupine’s Quill.

Schafer R.M. (2025), Strojenie świata, tłum. K. Marciniak, Warszawa: bęc zmiana.

Schofield J. (2014), The archaeology of sound and music, „World Archaeology”, nr 46(3), s. 289–291.

Schollenberger P. (2014), Odosobnienie. Próby dekonstrukcji krajobrazu, „Widok. Teorie i praktyki kultury wizualnej”, nr 8. https://doi.org/10.36854/widok/2014.8.1064

Schreiber E. (2012), Muzyka i metafora. Koncepcje kompozytorskie Pierre’a Schaeffera, Raymonda Murraya Schafera i Gerarda Griseya, Warszawa: Narodowe Centrum Kultury.

Schulte-Fortkamp B., Jordan P. (2016), When soundscape meets architecture, „Noise Mapping”, t. 3, nr 1. https://doi.org/10.1515/noise-2016-0015

Schulze H. (2021), Habitat and experience: An anthropology of the sonic agglomeration, „Kulturstudier”, t. 12, nr 2, s. 118–140.

Scott A.J., Gratton L. (2023), Nowe długie życie. Zaprojektuj swoją przyszłość w zmieniającym się świecie, tłum. A.D. Kamińska, Kraków: Znak Literanova.

Semidor C. (2006), Listening to a city with the soundwalk method, „Acta Acustica united with Acustica”, nr 92(6), s. 959–964.

Sendyka R. (2011), Antropologia zmysłów, „Autoportret”, nr 3(35), s. 20–27.

Siepsiak M., Dragan W. (2019), Mizofonia – przegląd badań i głównych koncepcji teoretycznych, „Psychiatria Polska”, nr 53(2), s. 447–458.

Silverman D. (2012), Interpretacja danych jakościowych, tłum. M. Głowacka-Grajper, J. Ostrowska, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Simon H. (1971), Designing organizations for an information-rich world, [w:] M. Greenberg (red.), Computers, Communication, and the Public Interest, Baltimore: John Hopkins University Press, s. 37–72.

Simonton D.K. (2004), Creativity in Science: Chance, Logic, Genius, and Zeitgeist, Cambridge: Cambridge University Press.

Sinner A., Leggo C., Irwin R.L., Gouzouasis P., Grauer K. (2006), Arts-based educational research dissertations: Reviewing the practices of new scholar, „Canadian Journal of Education”, nr 29(4), s. 1223–1270.

Skiba A., Filip M., Sobolewska-Nowak J., Szczegielniak A. (2021), Mindfulness, czyli trening uważności, „Psychiatria po Dyplomie”, nr 3, s. 53–54.

Skowron Z. (2023), Oliveros, Pauline, [w:] Polska Biblioteka Muzyczna, https://polskabibliotekamuzyczna.pl/encyklopedia/oliveros-pauline/ (dostęp: 11.03.2025).

Skryplonek Ł. (2011), Wywiad ekspercki w badaniach pedagogicznych, „Rocznik Pedagogiczny”, nr 34, s. 209–223.

Skrzypczyk A. (2020), Próba biografii akustycznej Brunona Schulza. Doświadczenia audialne, „Schulz/Forum”, nr 16, s. 28–44.

Skrzypczyk A. (2022), Muzyka i literatura w dwudziestoleciu międzywojennym. Studium komparatystyczne, Repozytorium Uniwersytetu Gdańskiego, https://repozytorium.bg.ug.edu.pl/info/report/UOG2e9829d1d8584016988f7687e053516a?r=publication&ps=20&tab=&title=Inne%2Bmateria%25C5%2582y%2B%25E2%2580%2593%2BMuzyka%2Bi%2Bliteratura%2Bw%2Bdwudziestoleciu%2Bmi%25C4%2599dzywojennym.%2BStudium%2Bkomparatystyczne%2B%25E2%2580%2593%2BUniwersytet%2BGda%25C5%2584ski&lang=pl (dostęp: 25.04.2026).

Słyszę Dobre Dźwięki – oficjalny portal internetowy Filharmonii w Szczecinie, https://filharmonia.szczecin.pl/projekty/14-Slysze_Dobre_Dzwieki (dostęp: 25.04.2026).

Smelczyńska I. (2025), Cisza nie jest rozwiązaniem. Z Benem Lunnem rozmawia Iza Smelczyńska, „Ruch Muzyczny”, nr 18, s. 9–11.

Smoczyńska U., Jakóbczak-Drążek K., Sołtysik A. (2012), Klucz do muzyki 4. Podręcznik do szkoły podstawowej, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Smółka M. (2015), Wyborcza ścieżka dźwiękowa. Wykorzystanie muzyki w amerykańskich kampaniach prezydenckich lat 1824–2012, [w:] Ł. Niewiński (red.), Czas wojny, czas pokoju. Stany Zjednoczone Ameryki w XX i XXI wieku, t. II, Oświęcim: Napoleon V, s. 204–221.

Sobczyk W. (2003), Edukacja ekologiczna i prozdrowotna, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.

Sonosylva. Listening to the forest – oficjalna strona internetowa projektu, https://www.sonosylva.cnrs.fr/en/home/ (dostęp: 7.02.2025).

Soundscape Fundacja ze Śląska – oficjalna strona internetowa, https://www.fundacjasoundscape.pl/onas (dostęp: 27.07.2024).

Stanisz A. (2014), Audio-antropologia: praktykowanie dyscypliny poprzez dźwięk, „Prace Etnograficzne”, nr 42(4), s. 305–318.

Stanisz A. (2017), Field recording jako metoda etnografii poprzez dźwięk, „Przegląd Kulturoznawczy”, nr 1(31), s. 1–19.

Starko A.J. (2022a), Creativity and mathematics: A beginning look, [w:] Mathematical Creativity: A Developmental Perspective, Cham: Springer International Publishing, s. 3–13.

Starko A.J. (2022b), Creativity in the Classroom. Schools of Curious Delight, 7th edition, London–New York: Routledge.

Stasiowska J. (2015), Przeczyść uszy, przetrzyj oczy, przewietrz mózg – ekologia akustyczna, soundscape studies, sound studies, „Glissando”, nr 26, s. 52–55.

Sterne J. (2003), The Audible Past: Cultural Origins of Sound Reproduction, Durham: Duke University Press.

Sterne J. (red.) (2012a), The Sound Studies Reader, London–New York: Routledge.

Sterne J. (2012b), Sonic imaginations, [w:] J. Sterne (red.), The Sound Studies Reader, London–New York: Routledge, s. 1–17.

Sterne J. (2013), Soundscape, landscape, escape, [w:] K. Bijsterveld (red.), Soundscapes of the Urban Past: Staged Sound as Mediated Cultural Heritage, Bielefeld: Transcript Verlag, s. 181–194.

Styhre A. (2013), Sound, silence, music: Organizing audible work settings, „Culture and Organization”, t. 19(1), s. 22–41. https://doi.org/10.1080/14759551.2011.634197

Sygizman K., Świerczyńska-Dolot M., Michalak K. (2024), Słuchaj, aby zrozumieć. Audioedukacja dla szkół, Gdańsk: Fundacja Audionomia.

Szałasek F. (2013), Nagrania terenowe, „Magazyn antropologiczno-społeczno-kulturowy Maska”, nr 20, s. 6–17.

Szałasek F. (2017), Nagrania terenowe, Gdańsk: Wydawnictwo w Podwórku.

Szczecińska E. (2009), Ekologia ciszy, „dwutygodnik.com”, nr 18, https://www.dwutygodnik.com/artykul/656-uwaznosc-ekologia-ciszy.html (dostęp: 12.03.2025).

Szlendak T. (2013), Kultura nadmiaru w czasach niedomiaru, „Kultura Współczesna”, nr 1(76), s. 7–26.

Szmidt K.J. (1995), Poradnik metodyczny dla nauczycieli. Porządek i przygoda. Lekcje twórczości, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Szmidt K.J. (2009), Twórcze nauczanie a nauczanie twórczości w klasach I–III: problem nie tylko terminologiczny, [w:] W. Leżańska (red.), Nauczyciel wczesnej edukacji w kontekście zmian cywilizacyjnych, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Szmidt K.J. (2013), Pedagogika twórczości, Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Szmidt K.J. (2017), Edukacyjne uwarunkowania rozwoju kreatywności, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Szmidt K.J. (2022), Pedagogika twórczości a pedagogika sztuki: rzecz o korzystnym związku partnerskim, „Ars Inter Culturas”, nr 11, s. 11–26.

Szmidt K.J. (2023), Kreatywność metodologiczna – refleksje wokół koncepcji twórczych metod badań społecznych i pedagogicznych, „Edukacja”, nr 165(2), s. 71–81.

Szmidt K.J. (2024), Dylematy pedagogiki twórczości, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Szmidt K.J., Płóciennik E. (2020), Myślenie pytajne: teoria i kształcenie, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Szmidt K.J., Sasin M. (2025), Swoistość i oryginalność metodologii badań pedagogicznych, „Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne”, nr 1(20), s. 56–71.

Szpunar M. (2020), Ekologia pejzażu dźwiękowego, „AVANT. Pismo Awangardy Filozoficzno-Naukowej”, nr 3, s. 1–23.

Sztumski W. (2010), Ekologia ciszy jako element sozologii systemowej wzmacniający koncepcję rozwoju zrównoważonego, „Problemy Ekorozwoju”, t. 5, nr 2, s. 61–68.

Szyling G. (2015), Uczniowskie poczucie sprawstwa a praktyki oceniania we wczesnej edukacji, „Studia Pedagogiczne”, t. LXVIII, s. 105–124.

Tadeusiewicz R. (2002), Społeczność Internetu, Warszawa: Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT.

Tagore R., Marcinkowski J.T., Rosińska P., Konopielko Z. (2024), Odpoczynek od hałasu wyzwaniem XXI w., [w:] J.T. Marcinkowski, P. Rosińska, Z. Konopielko (red.), Odpoczynek w panoramicznym spojrzeniu higieny psychicznej, Warszawa: Oficyna Wydawnicza Uczelni Łazarskiego, s. 165–196.

Tańczuk R. (2018), Usłyszeć antropocen. O dźwiękowych reprezentacjach zmiany klimatu, „Prace Kulturoznawcze”, nr 22(1–2), s. 69–82.

Tańczuk R. (2020), Sonopolis. Kilka uwag o dźwiękowych reprezentacjach miasta, „AVANT. Pismo Awangardy Filozoficzno-Naukowej”, t. XI, nr 3, https://avant.edu.pl/2020-03-34 (dostęp: 25.04.2026).

Tańczuk R., Losiak R. (2014), Audiosfera Wrocławia, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Taylor P. (2025), Amount of data created, consumed, and stored 2010–2023, with forecasts to 2028, Statista, https://www.statista.com/statistics/871513/worldwide-data-created/?srsltid=AfmBOopO-lcXF2FuQASe_vVfZg_t88J3fvCrhHxZsZjpbD-iIK7Cy3zZR (dostęp: 10.11.2025).

TD0804 – Soundscape of European Cities and Landscapes – oficjalna strona internetowa projektu realizowanego w ramach COST, https://www.cost.eu/actions/TD0804/ (dostęp: 22.04.2025).

Thompson E. (2003), Soundscape of Modernity: Architectural Acoustics and the Culture of Listening in America, 1900–1933, Cambridge: MIT Press.

Till R. (2014), Sound archaeology: Terminology, Palaeolithic cave art and the soundscape, „World Archaeology”, nr 46(3), s. 292–304.

Tinkle A. (2015), Sound pedagogy: Teaching listening since Cage, „Organised Sound”, nr 20(2), s. 222–230.

Tłuściak-Deliowska A. (2014), Klimat szkoły jako przedmiot badań. Wątpliwości i wyzwania, „Ruch Pedagogiczny”, nr 4, s. 141–152.

Truax B. (1978), The World Soundscape Project’s Handbook for Acoustic Ecology, Vancouver: Simon Fraser University and ARC Publications.

Truax B. (1984), Acoustic Communication, Norwood, NJ: Ablex Publishing Corporation.

Truax B. (1996), Soundscape, acoustic communication and environmental sound composition, „Contemporary Music Review”, nr 15(1–2), s. 49–65. https://doi.org/10.1080/07494469608629688

Truax B. (red.) (1999), Handbook for Acoustic Ecology, Cambridge Street Publishing, https://www.sfu.ca/sonic-studio-webdav/handbook/index.html (dostęp: 25.04.2026).

Truax B. (2000), Soundscape composition as global music, Sound Escape Conference Text, Trent University, Peterborough, Ontario, http://www.sfu.ca/~truax/soundescape.html (dostęp: 25.04.2026).

Truax B. (2001), Acoustic Communication, Westport, CT: Greenwood Publishing.

Truax J., Vonk J. (2023), Silence is golden: Auditory preferences in zoo-housed gorillas, „Journal of Applied Animal Welfare Science”, nr 26(3), s. 404–419.

Tryjanowski P., Murawiec S. (2021), Ornitologia terapeutyczna. Ptaki – zdrowie – psychika, Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe.

Tullet H. (2017), OCH! Książka pełna dźwięków, tłum. M. Tychmanowicz, Warszawa: Babaryba.

Urbaniak-Zając D. (2013), Jakościowa orientacja w badaniach pedagogicznych, [w:] D. Urbaniak-Zając, E. Kos, Badania jakościowe w pedagogice, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 19–90.

Urbaniak-Zając D. (2019), Empiryczne badania jakościowe w pedagogice, [w:] Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Pedagogika. Podręcznik akademicki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 354–371.

Urwanowicz-Rojecka E. (2015), Od sztuki site-specific po sztukę partycypacyjną. Sztuka zaangażowana – wybrane współczesne teorie i praktyki artystyczne, „Pogranicze. Studia Społeczne”, nr 26, s. 31–47.

V2 – oficjalna strona internetowa laboratorium technologii artystycznej V2 w Rotterdamie, https://v2.nl/works/microscopic-opera (dostęp: 11.10.2025).

Valentine V. (2001), Soundscape education as an essential part of integral music education, „Soundscape: The Journal of Acoustic Ecology”, nr 2(2), s. 9–10.

Vecco M. (2020), Genius loci as a meta-concept, „Journal of Cultural Heritage”, nr 41, s. 225–231.

Verstraete P., Hoegaerts J. (2017), Educational soundscapes: Tuning in to sounds and silences in the history of education, „Paedagogica Historica”, nr 53(5), s. 491–497. https://doi.org/10.1080/00309230.2017.1358291

Voegelin S. (2010), Listening to Noise and Silence, London: Bloomsbury Publishing.

Wagner M., Nowakowski W., Czarnowska K. (2006), Zanieczyszczenie hałasem Tatrzańskiego Parku Narodowego, „Aura”, nr 9, s. 32–34.

Wala K., Pietrowiak K. (2018), Antropologia zmysłów i sensoryczna etnografia – geneza, założenia, podejścia badawcze, „Etnografia. Praktyki, Teorie, Doświadczenia”, nr 4, s. 15–40. https://doi.org/10.4467/254395379EPT.18.002.11161

Walzer D., Lopez M. (red.) (2020), Audio Education: Theory, Culture, and Practice, London–New York: Routledge.

Wantuch-Matla D. (2016), Przestrzeń publiczna 2.0. Miasto u progu XXI wieku, Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy.

Way B. (1997), Drama w wychowaniu dzieci i młodzieży, tłum. K. Pankowska, E. Nerwińska, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Welsch W. (2001), Na drodze do kultury słyszenia?, tłum. K. Wilkoszewska, [w:] E. Wilk (red.), Przemoc ikoniczna czy „nowa widzialność”?, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, s. 56–74.

Westerkamp H. (1974), Soundwalking, „Sound Heritage”, nr 3(4), s. 18–27.

Westerkamp H. (2015), Spacery dźwiękowe, tłum. K. Kijowska, „Glissando”, nr 26, s. 24–29.

WHO Director-General’s Opening Remarks at the Media Briefing (2023), https://www.who.int/news-room/speeches/item/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing---5-may-2023 (dostęp: 5.05.2024).

Wieczorek-Tomaszewska M. (2010), Szkoła Toronto dawniej i dziś. Studium z historii mediów, [w:] J. Morbitzer (red.), Człowiek – Media – Edukacja, Kraków: Katedra Technologii i Mediów Edukacyjnych Uniwersytet Pedagogiczny, s. 330–338.

Wiercińska J. (1986), Sztuka i książka, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Wild Sanctuary, https://wildstore.wildsanctuary.com/collections/soundscape-albums (dostęp: 4.05.2024).

Wiśniewska-Kin M., Ignerska M. (2020), Zamieniam się w słuch, czyli opowieści dźwiękiem malowane, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Witze A. (2024), Geologists reject the Anthropocene as Earth’s new epoch – After 15 years of debate, „Nature”, nr 627(8003), s. 249–250.

World Forum for Acoustic Ecology – oficjalna strona internetowa, https://www.wfae.net/ (dostęp: 22.04.2025).

World Health Organization (2020), Constitution of the World Health Organization, https://www.who.int/about/governance/constitution (dostęp: 6.07.2025).

World Soundscape Project – oficjalna strona internetowa, https://www.sfu.ca/sonic-studio-webdav/WSP/index.html (dostęp: 25.04.2026).

Wzornictwo przemysłowe, hasło w Encyklopedii PWN, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/wzornictwo-przemyslowe;3999272.html (dostęp: 22.04.2025).

Yamaka W., Lomwanawong S., Magel D., Maneejuk P. (2022), Analysis of the lockdown effects on the economy, environment, and COVID-19 spread: Lesson learnt from a global pandemic in 2020, „International Journal of Environmental Research and Public Health”, nr 19(19), s. 12868. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9564394/ (dostęp: 25.04.2026).

Zabłocka J., Opaliński T. (2024), Niech żyje, żyje nam, „Ruch Muzyczny”, nr 9, s. 9–10.

Zaprośmy ciszę do szkoły – artykuł na oficjalnym portalu Miasta Stołecznego Warszawa, 27.06.2025, https://architektura.um.warszawa.pl/-/szkolne-strefy-ciszy (dostęp: 25.04.2026).

Zembylas M., Michaelides P. (2004), The sound of silence in pedagogy, „Educational Theory”, nr 54(2), s. 193–210. https://doi.org/10.1111/j.0013-2004.2004.00005.x

Zielińska A., Koy N. (2017), Muzyka jako narzędzie kreowania wrażeń klienta w punkcie sprzedaży detalicznej, „Modern Management Review”, nr 24(4), s. 173–182.

Zielińska L. (1995), Rozmowa z R. Murrayem Schaferem, „Monochord. De musica acta. Studia et commentarii”, nr VIII–IX, s. 13–21.

Zimpel J. (2021), Mam wrażenie, że…, [w:] J. Stefek (red.), Przewodnik po ekologii akustycznej, Szczecin: Filharmonia im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie, s. II.16–II.17.

Zollinger S.A., Brumm H. (2011), The Lombard effect, „Current Biology”, nr 21(16), s. R614–R615.

Żłobicki W. (2011), Interdyscyplinarność i transdyscyplinarność pedagogiki – wymiary teoretyczny i praktyczny, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.