Adama Kazimierza Czartoryskiego uwagi o sztuce przekładu jako przejaw świadomości lingwistycznej osiemnastowiecznych elit

Celem artykułu jest opisanie teorii przekładu dającej się odtworzyć na podstawie uwag rozproszonych w utworze Adama Kazimierza Czartoryskiego Myśli o pismach polskich. Uznaje się ją za element osiemnastowiecznej świadomości lingwistycznej ówczesnych elit społecznych. Zagadnienie to daje się obserwować przez pryzmat następujących zagadnień: 1) typy tłumaczeń, 2) właściwości polszczyzny, 2) stosunek do neologizmów, w tym zapożyczeń. Zrekonstruowana translatologiczna koncepcja Adama Czartoryskiego jest, nie tylko na owe czasy, dojrzała, wieloaspektowa i nowoczesna, o czym przesądza uwzględnienie w procesie translacji zarówno aspektów z zakresu systemu języka, jak i perspektywy kulturowej i komunikacyjnej. Odtworzona teoria uzupełnia pejzaż świadomości lingwistycznej oświeceniowych elit, dostarcza także kolejnego dowodu na jej wysoki poziom.