„Nie mam nawet protekcji, żeby umrzeć”. Medycyna w łódzkim getcie (1940–1944)

Krystyna Radziszewska

doi:10.18778/8445-080-2

„Nie mam nawet protekcji, żeby umrzeć”. Medycyna w łódzkim getcie (1940–1944)

Krystyna Radziszewska

Uniwersytet Łódzki , Instytut Filologii Germańskiej, Zakład Niemcoznawstwa

https://orcid.org/0000-0002-6508-9742

Publikacja:

Medycyna w Kraju Warty

Strony: 55-81

DOI: https://doi.org/10.18778/8445-080-2.4

Słowa kluczowe: opieka zdrowotna, getto łódzkie, Kraj Warty, szpitale, mordowanie chorych

Opublikowane: 27 sierpnia 2026

Kategorie: Historia

Artykuł poświęcony jest służbie zdrowia w getcie łódzkim, zarówno lekarzom, jak i pacjentom. Jedno z podstawowych pytań badawczych brzmi, jak wyglądała opieka medyczna w hermetycznie zamkniętym getcie, pozbawionym kontaktu ze światem zewnętrznym, leków, łóżek szpitalnych i przy niewystarczającej liczbie personelu medycznego. W pierwszej części przedstawiono organizację systemu opieki zdrowotnej, w tym organizację i kierownictwo Wydziału Zdrowia, jak i pozostały personel medyczny. Mordowanie mieszkańców getta rozpoczęło się już w 1940 r. wraz z deportacją chorych psychicznie do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem; jest to kolejny wątek tematyczny poruszony w artykule. W kolejnej części opisano wyzwania, przed którymi stali lekarze i pielęgniarki podczas leczenia pacjentów w sytuacji ciągłego niedoboru leków i przy ograniczonej liczbie łóżek szpitalnych. Na podstawie dokumentów osobistych i oficjalnych raportów artykuł opisuje akcję z września 1942 r., która przeszła do historii getta jako „wielka szpera”. W tym czasie dzieci poniżej 10. roku życia, osoby starsze powyżej 65 roku życia oraz osoby chore i niemogące pracować zostały wysłane na śmierć. W artykule omówiono ponadto choroby najczęściej nękające więźniów łódzkiego getta.

Krystyna Radziszewska - Uniwersytet Łódzki; Instytut Filologii Germańskiej, Zakład Niemcoznawstwa

Dr. hab. prof. nadzw. Pracownik naukowy w Zakładzie Niemcoznawstwa Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Łódzkiego. Jest autorką licznych artykułów na temat życia społecznego i kulturalnego łódzkich Żydów i Niemców oraz artykułów na temat literatury i kultury w łódzkim getcie. Opublikowała wiele tekstów źródłowych z łódzkiego getta. Jest współredaktorką pięciotomowej Kroniki łódzkiego getta w językach oryginału, czyli w języku polskim i niemieckim oraz Encyklopedii getta. W 2011 r. w wydawnictwie Peter Lang we Frankfurcie nad Menem ukazała się monografia Flaschenpost aus der Hölle. Texte aus dem Lodzer Getto poświęcona twórczości w łódzkim getcie.

W latach 2012–2017 kierowała projektem NPRH „Kultura i literatura łódzkich Żydów 1918–1950. Krytyczna edycja źródeł”, w ramach którego ukazało się sześć tomów tekstów źródłowych, w latach 2015–2022 projektem NPRH „Kultura literacka Łodzi do 1939 r.”, który zaowocował wydaniem 3 tomów antologii tekstów literackich i prasowych dotyczących Łodzi oraz Słownikiem kultury literackiej Łodzi do 1939 r. W latach 2018–2025 zrealizowany był kolejny projekt NPRH „Łódzka awangarda jidysz”, w ramach którego ukazały się teksty łódzkich przedstawicieli awangardy kręgu Jung Jidysz w języku polskim oraz angielskim. Obecnie realizuje projekt NPRH „Żydowskie Księgi Pamięci Łodzi” (2024–2028). Jest współwydawcą serii wydawniczej Judaica łódzkie oraz Kultura literacka Łodzi. W 2022 r. otrzymała wraz z prof. Saschą Feuchertem z uniwersytetu w Giessen wspólną polsko-niemiecką nagrodę Copernicus za badania nad łódzkim gettem. Nagroda jest ufundowana przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej oraz Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG).

Licencja

Jak cytować

Radziszewska, Krystyna, Florian Steger, i Aleksandra Góralczyk-Bińkowska, red. 2026. „«Nie Mam Nawet Protekcji, żeby umrzeć». Medycyna W łódzkim Getcie (1940–1944)”. W Medycyna W Kraju Warty, 55-81. Poland: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8445-080-2.4.

Pobierz cytowania

Inne teksty tego samego autora

Dariusz Dekiert, Irmina Gadowska, Krystyna Radziszewska, Tańczymy zaczarowani taniec młodości
Irmina Gadowska, Agnieszka Świętosławska, Krystyna Radziszewska, Małgorzata Geron, Jerzy Malinowski, Tamara Sztyma, Teresa Śmiechowska, Agnieszka Salamon-Radecka, Lidia Głuchowska, Dariusz Dekiert, Renata Piątkowska, Joanna Podolska, Krzysztof Stefański, Karol Jóźwiak, Eleonora Jedlińska, William Gilcher, Adam Sitarek, Każdą iskrą rozpaleni…
Kamil Śmiechowski, Tadeusz Markowski, Przemysław Żurawski vel Grajewski, Jarosław Kita, Krzysztof Lesiakowski, Marta Sikorska, Monika Kucner, Anna Warda, Dariusz Dekiert, Krystyna Radziszewska, Elżbieta Umińska-Tytoń, Julia Sowińska-Heim, Paulina Bunio-Mroczek, Jolanta Wojciechowska, Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość Łodzi. Tom 1
Katarzyna Badowska, Tomasz Cieślak, Dariusz Dekiert, Karolina Kołodziej, Monika Kucner, Krystyna Pietrych, Krystyna Radziszewska, Anna Warda, Ewa Wiatr, Słownik kultury literackiej Łodzi do 1939 r.
Katarzyna Badowska, Tomasz Cieślak, Krystyna Pietrych, Piotr Pietrych, Krystyna Radziszewska, Budzi się Łódź…
Irene Hauser, Ewa Wiatr, Krystyna Radziszewska, Adam Sitarek, Dziennik z getta łódzkiego / Das Tagebuch aus dem Lodzer Getto
Krystyna Radziszewska, Dariusz Dekiert, Ewa Wiatr, Sztetl, szund, bunt i Palestyna
Jisroel Rabon, Krystyna Radziszewska, Natalia Krynicka, Bałuty