Znaczenie rozumienia zasady fair play dla rozwoju kompetencji społecznych młodzieży

W niniejszej pracy pragniemy wykazać, jak niezbędnym aspektem holistycznego wychowania młodego człowieka do całożyciowego radzenia sobie w dynamicznie zmieniającym się świecie jest dobrze przemyślane i prowadzone wychowanie fizyczne jak i proces treningów sportowych. Rozdział ten poświęcony został badaniom zachowań prospołecznych oraz poziomu rozumienia zasady fair play w kontekście wychowania fizycznego i sportu u młodzieży nieuprawiającej sportu i u tej części, która sport uprawia. Głównym celem dociekań było zbadanie, a przez to wskazanie potencjalnych związków między poziomem rozumienia zasady fair play oraz wybranych zachowań prospołecznych (tj. przestrzeganie zasad oraz decyzji sędziego sportowego) w wieku dojrzewania. Badaniu poddano łącznie 1257 uczniów szkół średnich w wieku 16,1 ± 0,87 lat (627 dziewcząt i 600 chłopców). Do oceny poziomu rozumienia zasady fair play (P) wykorzystano „Skalę Rozumienia Zjawiska Fair Play”. Natomiast w celu zdiagnozowania deklarowanego poziomu zachowań prospołecznych uczniów zastosowano narzędzie „Moja Lekcja Wychowania Fizycznego”. Ponadto uczestnicy badania podzieleni zostali na grupy ze względu na doświadczenie treningowe (brak aktywności sportowej, aktywność sportowa na poziomie amatora, podejmowanie aktywności profesjonalnej sportowej) a następnie, w obrębie grup na podgrupy w zależności od poziomu rozumienia zasady fair play (P1 – P3).
Wyniki końcowe, oparte na odpowiedziach respondentów, wskazują na
istotne różnice statystyczne, występujące w odpowiedziach dotyczących
wszystkich, wykorzystanych do badań dylematów. Różnice te wykazały duży związek z przynależnością do podgrupy determinowanej poziomem rozumienia zasady fair play: P3 (p = 0,056; p = 0,012; p = 0,003) w odniesieniu do podgrup P1 P2. Ogółem odsetek respondentów, którzy rozumieją zasady fair play na poziomie pierwszym (P1) oznaczającym ograniczenie się do stosowania wcześniej ustalonych/skodyfikowanych zasad sportowych podczas zawodów sportowych wynosi aż 69%. Zdecydowanie mniej osób (31%) rozumie to zjawisko szerzej – jako zasadę, która ma zastosowanie nie tylko w warunkach sportowych, lecz także w najróżniejszych sytuacjach życia codziennego (P3).
Kluczowe w tym kontekście wydaje się podjęcie wszelkich starań, aby współczesne wychowanie fizyczne i sport rzeczywiście promowały zachowania etyczne. Dlatego też należałoby wzmocnić lub podnieść jakość kształcenia nauczycieli wychowania fizycznego oraz trenerów sportowych, wyposażając jednych i drugich w odpowiednie kompetencje, pomocne w kształtowaniu młodego pokolenia.