Nowoczesne technologie i niepełnosprawność – między obietnicą emancypacji a wykluczeniem

Grzegorz Całek; Zbigniew Głąb; Jakub Niedbalski; Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz; Dorota Żuchowska-Skiba

doi:10.18778/8331-979-7

Modern Technologies and Disability – Between the Promise of Empowerment and the Risk of Exclusion

Grzegorz Całek

Uniwersytet Warszawski, Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych, Katedra Metod Badania Kultury

https://orcid.org/0000-0002-0952-4826

Zbigniew Głąb

Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej

https://orcid.org/0000-0003-2017-0915

Jakub Niedbalski

Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Organizacji i Zarządzania

https://orcid.org/0000-0002-2803-7628

Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz

Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej

https://orcid.org/0000-0002-2148-4345

Dorota Żuchowska-Skiba

AGH Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Wydział Humanistyczny, Katedra Studiów nad Społeczeństwem i Technologią

https://orcid.org/0000-0002-8198-9900

Publication:

Inclusive Digital Technologies: Perspectives, Opportunities, and Limitations

Series: The monographs of the Section of Disability Sociology of the Polish Sociological Association

Pages: 7-21

DOI: https://doi.org/10.18778/8331-979-7.01

Published: 29 December 2025

Categories: Sociology, Open Access

Downloads

PDF (polish)

In the era of rapid digital technology development, the issue of accessibility and inclusion is gaining
particular importance. Technological solutions, though theoretically neutral, can in practice reinforce
existing social divisions—unless they are designed in a consciously inclusive way. On the one
hand, these technologies ofer new opportunities for independence, participation, and education
for people with disabilities. On the other, if they ignore the needs of these users, they become yet
another source of barriers.
Tis calls for a deeper refection on the role and signifcance of modern technologies in relation
to people with disabilities.
Tis chapter serves as an introduction to the monograph, in which individual chapters discuss
various aspects of technological and social inclusion.

Grzegorz Całek, Uniwersytet Warszawski, Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych, Katedra Metod Badania Kultury

– socjolog, polityk społeczny, administratywista, specjalista zarządzania. Prezes Polskiego Towarzystwa Zespołu Aspergera, w którym prowadzi projekty, badania dotyczące sytuacji rodzin dzieci z niepełnosprawnością oraz uczniów z niepełnosprawnością w systemie edukacji. Jest dyrektorem Instytutu Inicjatyw Pozarządowych, w którym kieruje projektami mającymi na celu rozwój sektora
pozarządowego oraz aktywizację rodziców w szkołach (w szczególności rozwój rad rodziców). Autor kilkudziesięciu publikacji książkowych i kilkuset artykułów specjalistycznych dla rodziców, sektora pozarządowego, a także dotyczących obszaru niepełnosprawności, edukacji i zarządzania. Przewodniczący zarządu Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, wiceprzewodniczący Sekcji Socjologii Niepełnosprawności PTS.

Zbigniew Głąb, Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej

– adiunkt w Katedrze Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej Uniwersytetu Łódzkiego. Kierownik Centrum Studiów nad Niepełnosprawnością i Dostępnością Uniwersytetu Łódzkiego. Od wielu lat działa w organizacjach pozarządowych wspierających osoby z niepełnosprawnościami w ich działaniach na rzecz poprawy jakości własnego życia. Współpracował m. in. z Polskim Forum Osób z Niepełnosprawnościami i Polskim Stowarzyszeniem na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną.

Jakub Niedbalski, Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Organizacji i Zarządzania

– socjolog, dr hab., profesor w Katedrze Socjologii Organizacji i Zarządzania Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Specjalizuje się w wykorzystaniu nowych technologii – komputerowego wspomagania analizy danych jakościowych, w zagadnieniach socjologii niepełnosprawności i socjologii sportu, w zarządzaniu zasobami ludzkimi, socjologii organizacji i polityce społecznej. Prowadzi badania poświęcone aktywizacji społecznej osób z niepełnosprawnością, a także dotyczące sytuacji rodzin z osobami niepełnosprawnymi, w tym podmiotów oraz instytucji je wspomagających. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych poświęconych problematyce niepełnosprawności, pomocy społecznej, a także metodologii badań jakościowych. Uczestniczył w kilku projektach badawczonaukowych (jako kierownik, wykonawca oraz ekspert) na temat problematyki niepełnosprawności, sportu, metod badań jakościowych. Za swoją działalność naukowobadawczą uzyskał kilkakrotnie nagrody oraz wyróżnienia.

Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej

– psycholog, dr nauk społecznych w zakresie socjologii. Pracuje w Katedrze Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Jako praktyk od ponad 18 lat zajmuje się wsparciem edukacyjnym studentów z niepełnosprawnościami, co ma też odzwierciedlenie w jej zainteresowaniach naukowych, koncentrujących się na procesach zarządzania niepełnosprawnością w szkolnictwie wyższym, włączającej edukacji akademickiej, dostępności instytucji szkolnictwa wyższego dla osób ze szczególnymi potrzebami. Członek Rady Naukowej Centrum Studiów nad Niepełnosprawnością i Dostępnością Uniwersytetu Łódzkiego. Jest także członkiem Komisji ds. Dostępności Uczelni przy KRASP oraz wiceprzewodniczącą Sekcji Socjologii Niepełnosprawności Polskiego Towarzystwa Socjologicznego.

Dorota Żuchowska-Skiba, AGH Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Wydział Humanistyczny, Katedra Studiów nad Społeczeństwem i Technologią

– dr, socjolożka. Pracuje na Wydziale Humanistycznym Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Jej zainteresowania naukowe związane są z zagadnieniami z zakresu socjologii nowych technologii medialnych oraz socjologii niepełnosprawności. Szczególną uwagę koncentruje na aktywności społecznej, publicznej i obywatelskiej osób z niepełnosprawnościami, wspieranej nowymi technologiami informatycznymi.

License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

How to Cite

Całek, Grzegorz, Zbigniew Głąb, Jakub Niedbalski, Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, and Dorota Żuchowska-Skiba, eds. 2025. “Modern Technologies and Disability – Between the Promise of Empowerment and the Risk of Exclusion”. In Inclusive Digital Technologies: Perspectives, Opportunities, and Limitations, 7-21. The Monographs of the Section of Disability Sociology of the Polish Sociological Association. Poland: Lodz University Press. https://doi.org/10.18778/8331-979-7.01.

Download Citation

Most read monographs by the same author

Grzegorz Całek, Jakub Niedbalski, Mariola Racław, Marta Sałkowska, Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, Dorota Żuchowska-Skiba, Barbara Gąciarz, Magdalena Kokot-Rybińska, Tomasz Kasprzak, Monika Dubiel, Magdalena Kocejko, Angelika Greniuk, Ewa Giermanowska, Rafał Maciąg, Edyta Chmurska, Bartek Pałgan, Piotr Sieradzki, Magda Lejzerowicz, Maria Katarzyna Grzegorzewska, Piotr Karocki, Maria Łuszczyńska, Marzena Mamak-Zdanecka, Magdalena Parus-Jankowska, Niepełnosprawność i praca
Grzegorz Całek, Jakub Niedbalski, Mariola Racław, Marta Sałkowska, Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, Dorota Żuchowska-Skiba, Magdalena Kokot-Rybińska, Tomasz Śliwowski, Celina Kamecka-Antczak, Mateusz Szafrański, Klaudia Wos, Angelika Greniuk, Magda Lejzerowicz, Wiktoria Boryca, Katarzyna Podstawka, Paulina Salska, Aleksandra Sanecka, Paulina Surgiel, Anna Westfal-Kuczyńska, Monika Wróblewska, Joanna Wojtyńska, Iwona Parzyńska, Beata Cichy, Paulina Gajoch, Disability and education
Grzegorz Całek, Kamila Albin, Edyta Górska, Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, Anna Gutowska, Joanna Wojtyńska, Monika Dubiel, Zbigniew Głąb, Rafał Maciąg, Justyna Migacz, Katarzyna Binder-Olibrowska, Tomasz Sahaj, Dorota Żuchowska-Skiba, Mariola Racław, Jakub Niedbalski, Aleksandra Różycka, Virtualizing the lives of people with disabilities
Grzegorz Całek, Jakub Niedbalski, Mariola Racław, Dorota Żuchowska-Skiba, Dorota Pufund, Magdalena Kokot, Magda Lejzerowicz, Katarzyna Podstawka, Joanna Stawowy, Milena Trojanowska, Karolina Goede, Kamila Albin, Anna Dobrychłop, Agnieszka Kamyk-Wawryszuk, Adrianna Krzywik, Iwona Nowakowska, Angelika Greniuk, Wojciech Figiel, Zbigniew Głąb, Magdalena Kocejko, Understanding Disability
Grzegorz Całek, Kamila Albin, Edyta Górska, Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, Anna Gutowska, Joanna Wojtyńska, Monika Dubiel, Zbigniew Głąb, Rafał Maciąg, Justyna Migacz, Katarzyna Binder-Olibrowska, Tomasz Sahaj, Dorota Żuchowska-Skiba, Mariola Racław, Jakub Niedbalski, Aleksandra Różycka, Virtualizing the lives of people with disabilities
Grzegorz Całek, Jakub Niedbalski, Dorota Żuchowska-Skiba, Zbigniew Głąb, Agnieszka Woynarowska, Milena Trojanowska, Jolanta Rzeźnicka-Krupa, Maria Stojkow, Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, Celina Kamecka-Antczak, Mateusz Szafrański, Klaudia Wos, Tomasz Kasprzak, Kamila Albin, Tomasz Masłyk, Wojciech Mankowski, Elżbieta Zakrzewska-Manterys, Rafał Maciąg, Joanna Wojtyńska, Klaudia Izabela Majewska, Researching Disability. The Opportunities and Dangers of Theoretical and Methodological Assumptions in Disability Studies