Jak badać zjawisko niepełnosprawności. Szanse i zagrożenia założeń teoretycznych i metodologicznych studiów nad niepełnosprawnością

Grzegorz Całek – polityk społeczny, administratywista, socjolog, specjalista zarządzania, doktorant w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. Jest prezesem Polskiego Towarzystwa Zespołu Aspergera, w którym prowadzi projekty, badania dotyczące sytuacji rodzin dzieci z niepełnosprawnością oraz uczniów z niepełnosprawnością w systemie edukacji. Ponadto jest dyrektorem Instytutu Inicjatyw Pozarządowych, w którym kieruje projektami mającymi na celu rozwój sektora pozarządowego oraz aktywizację rodziców w szkołach (w szczególności rozwój rad rodziców). Jest autorem kilkudziesięciu publikacji książkowych i kilkuset artykułów specjalistycznych dla rodziców, sektora pozarządowego, a także dotyczących obszaru niepełnosprawności, edukacji i zarządzania.

Jakub Niedbalski – socjolog, pracownik naukowo-dydaktyczny zatrudniony w Katedrze Socjologii Organizacji i Zarządzania Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Specjalizuje się w komputerowej analizie danych jakościowych, metodach badań jakościowych, zagadnieniach socjologii niepełnosprawności i socjologii sportu. Prowadzi badania poświęcone aktywizacji społecznej osób z niepełnosprawnością, a także dotyczące sytuacji rodzin z osobami niepełnosprawnymi, w tym podmiotów oraz instytucji je wspomagających. Jest autorem kilkudziesięciu publikacji naukowych poświęconych problematyce niepełnosprawności, pomocy społecznej, a także metodologii badań jakościowych.

Dorota Żuchowska-Skiba – doktor, pracuje na Wydziale Humanistycznym Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Jej zainteresowania naukowe związane są z zagadnieniami z zakresu socjologii nowych mediów oraz socjologii niepełnosprawności. Szczególną uwagę koncentruje na aktywności ekonomicznej, społecznej, publicznej i obywatelskiej oraz indywidualnej osób z niepełnosprawnościami wspieranej nowymi technologiami informatycznymi.

Zbigniew Głąb – adiunkt w Katedrze Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej Uniwersytetu Łódzkiego. Od wielu lat działa w organizacjach pozarządowych wspierających osoby z niepełnosprawnościami w ich działaniach na rzecz poprawy jakości własnego życia. Jest m.in. innymi członkiem Stowarzyszenia Instytut Niezależnego Życia – obywatelskiego think-tanku działającego na rzecz wdrażania Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych.

Agnieszka Woynarowska – pedagog, doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Zakładzie Pedagogiki Specjalnej Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Gdańskiego.

Milena Trojanowska – socjolog, badaczka zajmująca się tematyką niepełnosprawności. Główne obszary zainteresowań to definiowanie niepełnosprawności, seksualność osób z niepełnosprawnościami, metodologia badań jakościowych. Doktorantka na Uniwersytecie Łódzkim.

Jolanta Rzeźnicka-Krupa – doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Instytucie Pedagogiki Uniwersytetu Gdańskiego. Realizowała projekty badawcze przedstawione w autorskich monografiach: Komunikacja, edukacja, społeczeństwo. O dyskursie dzieci z niepełnosprawnością intelektualną (2007), Niepełnosprawność i świat społeczny. Szkice metodologiczne (2009, II wyd. 2011) oraz Społeczne ontologie niepełnosprawności. Ciało, tożsamość, performatywność (2019), które ukazały się nakładem Oficyny Wydawniczej „Impuls” w Krakowie. Jest również autorką artykułów naukowych poświęconych edukacyjnym i społeczno-kulturowym aspektom zjawiska niepełnosprawności, publikowanych m. in. w „Studiach Edukacyjnych”, „Studiach z Teorii Wychowania” i „Niepełnosprawności”. Swoje badawcze zainteresowania wiąże przede wszystkim z problematyką podmiotu i tożsamości we współczesnym świecie oraz procesami społecznego konstruowania i wytwarzania wiedzy na temat niepełnosprawności. Zajmuje się również zagadnieniami teoretyczno-metodologicznymi i badaniami jakościowymi w naukach społecznych, w ostatnim czasie problematyką ciała i cielesności we współczesnej humanistyce oraz badaniami na pograniczu sztuki i niepełnosprawności.

Maria Stojkow – doktor, AGH w Krakowie, Wydział Humanistyczny. Obszar zainteresowań naukowych obejmuje kwestie różnic kulturowych w wielu wymiarach życia społecznego.

Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz – adiunkt w Katedrze Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej Uniwersytetu Łódzkiego. Od 12 lat pracuje jako Pełnomocnik Rektora Politechniki Łódzkiej ds. Osób Niepełnosprawnych, gdzie tworzy mechanizmy wsparcia przez uczelnię studentów z różnymi niepełnosprawnościami. Praktycznie i naukowo zajmuje się dostępnością instytucjonalną, projektowaniem uniwersalnym w edukacji i zarządzaniem różnorodnością w szkolnictwie wyższym. Autorka artykułów naukowych i monografii poświęconych dostępności szkolnictwa wyższego oraz różnych aspektów kształcenia dorosłych osób z niepełnosprawnościami.

Celina Kamecka-Antczak – politolog, filozof, pedagog specjalny, studentka studiów doktoranckich na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jej zainteresowania naukowe dotyczą edukacji obywatelskiej osób z niepełnosprawnością intelektualną.

Mateusz Szafrański – pedagog specjalny, student studiów doktoranckich na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Obszar zainteresowań naukowych obejmuje kompetencje kluczowe dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębszym.

Klaudia Wos – pedagog specjalny, doktorantka Interdyscyplinarnej Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Academia Rerum Socialium na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jej zainteresowania badawcze obejmują rozwój społeczny osób z niepełnosprawnością intelektualną na każdym etapie życia, ze szczególnym wyróżnieniem okresu dorosłości oraz starości, a także szeroko pojęta seksualność człowieka.

Tomasz Kasprzak – doktorant na Wydziale Socjologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Podejmuje problematykę funkcjonowania osób głuchoniewidomych w Polsce oraz w Republice Czeskiej. Jest autorem publikacji z zakresu tyflosurdopedagogiki. W swojej pracy badawczej wykorzystuje założenia konstruktywistycznej teorii ugruntowanej Kathy Charmaz, aby poznać świat społeczny osób z jednoczesnym uszkodzeniem słuchu i wzroku.

Kamila Albin – doktorantka w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. Absolwentka socjologii na Akademii Górniczo-Hutniczej. Uczestniczy w projektach badawczych dotyczących różnych aspektów niepełnosprawności, realizowanych na Akademii Górniczo-Hutniczej, Uniwersytecie Jagiellońskim, Uniwersytecie Warszawskim. Uczestniczyła m.in. w projekcie „Od kompleksowej diagnozy sytuacji osób niepełnosprawnych w Polsce do nowego modelu polityki społecznej wobec niepełnosprawności”, „Open Art – sztuka współczesna dla wszystkich”, „Tożsamość i status tłumaczy z dysfunkcją wzroku”, „AudioMovie – Kino dla Wszystkich”. Jej zainteresowania naukowe obejmują studia o niepełnosprawności, przekład audiowizualny (audiodeskrypcja) oraz społeczny wymiar technologii informacyjno-komunikacyjnych.

Tomasz Masłyk – socjolog, doktor habilitowany nauk społecznych, profesor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Autor publikacji z zakresu socjologii polityki, socjologii Internetu i nowych mediów oraz socjologii niepełnosprawności.

Wojciech Mankowski – magister, absolwent kierunku Socjologia na Uniwersytecie Gdańskim. Obecnie pracuje w Fundacji Aktywizacji Zawodowej Osób z Niepełnosprawnościami. Zainteresowania badawcze i praktyczne autora koncertują się wokół aktywności osób z niepełnosprawnością oraz rynku pracy osób z niepełnosprawnością.

Elżbieta Zakrzewska-Manterys – profesor socjologii, pracuje w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, w Katedrze Aksjologii Ogólnej i Socjologii Moralności. Zajmuje się metodologią nauk społecznych oraz problematyką niepełnosprawności. Jest autorką wielu artykułów naukowych i popularnonaukowych oraz kilku monografii poświęconych tej problematyce.

Rafał Maciąg – doktor nauk humanistycznych w zakresie socjologii, asystent w Zakładzie Rozwoju Pielęgniarstwa, Nauk Społecznych i Medycznych na Wydziale Nauk o Zdrowiu w Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Doktorat obronił w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego (2008), absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych UW (1997). Autor i współautor publikacji z socjologii zdrowia i medycyny. Członek zespołu ds. wprowadzenia Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF) w Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia.

Joanna Wojtyńska – ewaluatorka, badaczka społeczna, koordynatorka projektów. Absolwentka socjologii i informatyki na Uniwersytecie Warszawskim oraz studiów podyplomowych z zakresu strategicznego zarządzania zasobami ludzkimi w Instytucie Organizacji i Zarządzania w Przemyśle „Orgmasz”. Ponadto, w ramach Międzynarodowego Studium Doktoranckiego w IOiZwP „Orgmasz”, uzyskała dyplom analityka zarządzania. Posiada wieloletnie doświadczenie badawcze oraz praktykę w zakresie zarządzania projektami. Specjalizacje ewaluacyjne: polityka społeczna, zwłaszcza w obszarze niepełnosprawności oraz edukacja i opieka zdrowotna. W latach 2009–2016 działała w Zespole Badań, Ewaluacji i Monitoringu Polskiego Forum Osób Niepełnosprawnych. Pełniła role koordynujące i badawcze w projektach na rzecz osób z niepełnosprawnością. Od roku 2007 jest członkiem Polskiego Towarzystwa Ewaluacyjnego.

Klaudia Izabela Majewska – pedagożka specjalna, pracowniczka naukowo-dydaktyczna w Zakładzie Edukacji i Rehabilitacji Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, specjalistka ds. testowania modelu „Bezpieczna przyszłość osób z NI” w Biurze Zarządu Głównego Polskiego Stowarzyszenia na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną, terapeutka w Mieszkaniu Wspomaganym im. Teresy Dłuskiej, członkini Zarządu Fundacji im. Marii Grzegorzewskiej.