Nowoczesne technologie i niepełnosprawność – między obietnicą emancypacji a wykluczeniem

Grzegorz Całek; Zbigniew Głąb; Jakub Niedbalski; Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz; Dorota Żuchowska-Skiba

doi:10.18778/8331-979-7

Nowoczesne technologie i niepełnosprawność – między obietnicą emancypacji a wykluczeniem

Grzegorz Całek

Uniwersytet Warszawski, Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych, Katedra Metod Badania Kultury

https://orcid.org/0000-0002-0952-4826

Zbigniew Głąb

Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej

https://orcid.org/0000-0003-2017-0915

Jakub Niedbalski

Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Organizacji i Zarządzania

https://orcid.org/0000-0002-2803-7628

Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz

Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej

https://orcid.org/0000-0002-2148-4345

Dorota Żuchowska-Skiba

AGH Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Wydział Humanistyczny, Katedra Studiów nad Społeczeństwem i Technologią

https://orcid.org/0000-0002-8198-9900

Publikacja:

Inkluzywne technologie cyfrowe: Perspektywy, możliwości i ograniczenia

Serie: Monografie Sekcji Socjologii Niepełnosprawności PTS

Strony: 7-21

DOI: https://doi.org/10.18778/8331-979-7.01

Opublikowane: 29 grudnia 2025

Kategorie: Socjologia, Otwarty dostęp

Pliki do pobrania

PDF

W dobie dynamicznego rozwoju technologii cyfrowych kwestia dostępności do nich i inkluzji
osób z niepełnosprawnościami nabiera szczególnego znaczenia. Rozwiązania technologiczne,
choć w teorii neutralne, w praktyce mogą wzmacniać istniejące podziały społeczne, jeżeli nie zostaną
zaprojektowane w sposób świadomie włączający. Z jednej strony – technologie te oferują
nowe możliwości samodzielności, uczestnictwa i edukacji dla osób z niepełnosprawnościami.
Z drugiej – jeśli ignorują potrzeby tych użytkowników, stają się kolejnym źródłem barier. Dlatego
ważną staje się dziś pogłębiona refeksja nad rolą i znaczeniem nowoczesnych technologii w odniesieniu
do tych osób.
Rozdział ten stanowi wprowadzenie do monografi, w której omówione zostały problemy dotyczące
różnych aspektów inkluzji technologicznej i społecznej osób z niepełnosprawnościami.

Grzegorz Całek - Uniwersytet Warszawski, Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych, Katedra Metod Badania Kultury

– socjolog, polityk społeczny, administratywista, specjalista zarządzania. Prezes Polskiego Towarzystwa Zespołu Aspergera, w którym prowadzi projekty, badania dotyczące sytuacji rodzin dzieci z niepełnosprawnością oraz uczniów z niepełnosprawnością w systemie edukacji. Jest dyrektorem Instytutu Inicjatyw Pozarządowych, w którym kieruje projektami mającymi na celu rozwój sektora
pozarządowego oraz aktywizację rodziców w szkołach (w szczególności rozwój rad rodziców). Autor kilkudziesięciu publikacji książkowych i kilkuset artykułów specjalistycznych dla rodziców, sektora pozarządowego, a także dotyczących obszaru niepełnosprawności, edukacji i zarządzania. Przewodniczący zarządu Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, wiceprzewodniczący Sekcji Socjologii Niepełnosprawności PTS.

Zbigniew Głąb - Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej

– adiunkt w Katedrze Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej Uniwersytetu Łódzkiego. Kierownik Centrum Studiów nad Niepełnosprawnością i Dostępnością Uniwersytetu Łódzkiego. Od wielu lat działa w organizacjach pozarządowych wspierających osoby z niepełnosprawnościami w ich działaniach na rzecz poprawy jakości własnego życia. Współpracował m. in. z Polskim Forum Osób z Niepełnosprawnościami i Polskim Stowarzyszeniem na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną.

Jakub Niedbalski - Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Organizacji i Zarządzania

– socjolog, dr hab., profesor w Katedrze Socjologii Organizacji i Zarządzania Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Specjalizuje się w wykorzystaniu nowych technologii – komputerowego wspomagania analizy danych jakościowych, w zagadnieniach socjologii niepełnosprawności i socjologii sportu, w zarządzaniu zasobami ludzkimi, socjologii organizacji i polityce społecznej. Prowadzi badania poświęcone aktywizacji społecznej osób z niepełnosprawnością, a także dotyczące sytuacji rodzin z osobami niepełnosprawnymi, w tym podmiotów oraz instytucji je wspomagających. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych poświęconych problematyce niepełnosprawności, pomocy społecznej, a także metodologii badań jakościowych. Uczestniczył w kilku projektach badawczonaukowych (jako kierownik, wykonawca oraz ekspert) na temat problematyki niepełnosprawności, sportu, metod badań jakościowych. Za swoją działalność naukowobadawczą uzyskał kilkakrotnie nagrody oraz wyróżnienia.

Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz - Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej

– psycholog, dr nauk społecznych w zakresie socjologii. Pracuje w Katedrze Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Jako praktyk od ponad 18 lat zajmuje się wsparciem edukacyjnym studentów z niepełnosprawnościami, co ma też odzwierciedlenie w jej zainteresowaniach naukowych, koncentrujących się na procesach zarządzania niepełnosprawnością w szkolnictwie wyższym, włączającej edukacji akademickiej, dostępności instytucji szkolnictwa wyższego dla osób ze szczególnymi potrzebami. Członek Rady Naukowej Centrum Studiów nad Niepełnosprawnością i Dostępnością Uniwersytetu Łódzkiego. Jest także członkiem Komisji ds. Dostępności Uczelni przy KRASP oraz wiceprzewodniczącą Sekcji Socjologii Niepełnosprawności Polskiego Towarzystwa Socjologicznego.

Dorota Żuchowska-Skiba - AGH Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Wydział Humanistyczny, Katedra Studiów nad Społeczeństwem i Technologią

– dr, socjolożka. Pracuje na Wydziale Humanistycznym Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Jej zainteresowania naukowe związane są z zagadnieniami z zakresu socjologii nowych technologii medialnych oraz socjologii niepełnosprawności. Szczególną uwagę koncentruje na aktywności społecznej, publicznej i obywatelskiej osób z niepełnosprawnościami, wspieranej nowymi technologiami informatycznymi.

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Całek, Grzegorz, Zbigniew Głąb, Jakub Niedbalski, Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, i Dorota Żuchowska-Skiba, red. 2025. „Nowoczesne Technologie I niepełnosprawność – między Obietnicą Emancypacji a Wykluczeniem”. W Inkluzywne Technologie Cyfrowe: Perspektywy, możliwości I Ograniczenia, 7-21. Monografie Sekcji Socjologii Niepełnosprawności PTS. Poland: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8331-979-7.01.

Pobierz cytowania

Inne teksty tego samego autora

Grzegorz Całek, Jakub Niedbalski, Mariola Racław, Marta Sałkowska, Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, Dorota Żuchowska-Skiba, Barbara Gąciarz, Magdalena Kokot-Rybińska, Tomasz Kasprzak, Monika Dubiel, Magdalena Kocejko, Angelika Greniuk, Ewa Giermanowska, Rafał Maciąg, Edyta Chmurska, Bartek Pałgan, Piotr Sieradzki, Magda Lejzerowicz, Maria Katarzyna Grzegorzewska, Piotr Karocki, Maria Łuszczyńska, Marzena Mamak-Zdanecka, Magdalena Parus-Jankowska, Niepełnosprawność i praca
Grzegorz Całek, Jakub Niedbalski, Mariola Racław, Marta Sałkowska, Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, Dorota Żuchowska-Skiba, Magdalena Kokot-Rybińska, Tomasz Śliwowski, Celina Kamecka-Antczak, Mateusz Szafrański, Klaudia Wos, Angelika Greniuk, Magda Lejzerowicz, Wiktoria Boryca, Katarzyna Podstawka, Paulina Salska, Aleksandra Sanecka, Paulina Surgiel, Anna Westfal-Kuczyńska, Monika Wróblewska, Joanna Wojtyńska, Iwona Parzyńska, Beata Cichy, Paulina Gajoch, Niepełnosprawność i edukacja
Grzegorz Całek, Jakub Niedbalski, Mariola Racław, Dorota Żuchowska-Skiba, Dorota Pufund, Magdalena Kokot, Magda Lejzerowicz, Katarzyna Podstawka, Joanna Stawowy, Milena Trojanowska, Karolina Goede, Kamila Albin, Anna Dobrychłop, Agnieszka Kamyk-Wawryszuk, Adrianna Krzywik, Iwona Nowakowska, Angelika Greniuk, Wojciech Figiel, Zbigniew Głąb, Magdalena Kocejko, Zrozumieć niepełnosprawność
Grzegorz Całek, Kamila Albin, Edyta Górska, Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, Anna Gutowska, Joanna Wojtyńska, Monika Dubiel, Zbigniew Głąb, Rafał Maciąg, Justyna Migacz, Katarzyna Binder-Olibrowska, Tomasz Sahaj, Dorota Żuchowska-Skiba, Mariola Racław, Jakub Niedbalski, Aleksandra Różycka, Wirtualizacja życia osób z niepełnosprawnością
Grzegorz Całek, Kamila Albin, Edyta Górska, Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, Anna Gutowska, Joanna Wojtyńska, Monika Dubiel, Zbigniew Głąb, Rafał Maciąg, Justyna Migacz, Katarzyna Binder-Olibrowska, Tomasz Sahaj, Dorota Żuchowska-Skiba, Mariola Racław, Jakub Niedbalski, Aleksandra Różycka, Wirtualizacja życia osób z niepełnosprawnością
Grzegorz Całek, Jakub Niedbalski, Dorota Żuchowska-Skiba, Zbigniew Głąb, Agnieszka Woynarowska, Milena Trojanowska, Jolanta Rzeźnicka-Krupa, Maria Stojkow, Joanna Sztobryn-Giercuszkiewicz, Celina Kamecka-Antczak, Mateusz Szafrański, Klaudia Wos, Tomasz Kasprzak, Kamila Albin, Tomasz Masłyk, Wojciech Mankowski, Elżbieta Zakrzewska-Manterys, Rafał Maciąg, Joanna Wojtyńska, Klaudia Izabela Majewska, Jak badać zjawisko niepełnosprawności. Szanse i zagrożenia założeń teoretycznych i metodologicznych studiów nad niepełnosprawnością