Zdolności dynamiczne w zarządzaniu mikro- i małym przedsiębiorstwem

Renata Lisowska

doi:10.18778/8331-884-4

Słowa kluczowe: zdolności dynamiczne, mikro i małe przedsiębiorstwa, orientacja przedsiębiorcza, wyniki przedsiębiorstwa, konkurencyjność

Opublikowane: 25 listopada 2025

Kategorie: Ekonomia i zarządzanie, Otwarty dostęp

Pliki do pobrania

PDF

Mikro i małe przedsiębiorstwa działają obecnie w otoczeniu charakteryzującym się dużą zmiennością i nieprzewidywalnością, co wymusza na nich konieczność szybkiego reagowania na pojawiające się wyzwania. Koncepcja zdolności dynamicznych została opracowana jako odpowiedź na pytanie, jak przedsiębiorstwa mogą utrzymać trwałą przewagę konkurencyjną w tak niestabilnych warunkach. Celem monografii jest dokonanie pomiaru zdolności dynamicznych mikro i małych przedsiębiorstw oraz rozpoznanie związku między zdolnościami dynamicznymi tych przedsiębiorstw a ich wynikami. Opracowanie składa się z trzech rozdziałów, poprzedzonych wstępem i podsumowanych w zakończeniu. Rozdział pierwszy to studia literaturowe poświęcone istocie zdolności dynamicznych oraz determinantom rozwoju tych zdolności. Rozdział ten kończą rozważania na temat roli orientacji przedsiębiorczej w kształtowaniu zdolności dynamicznych. W rozdziale drugim omówiono procedurę badawczą, wyznaczono pytania badawcze i cele oraz sformułowano hipotezy. Kolejna część tego rozdziału zawiera operacjonalizację konstruktów teoretycznych – zdolności dynamicznych, orientacji przedsiębiorczej, konkurencyjności oraz wyników firmy. Ostatni rozdział monografii to prezentacja wyników postepowania badawczego. W pierwszej części omówiono modele pomiarowe analizowanych zmiennych oraz przedstawiono analizy wstępne odnoszące się do zależności zmiennych opisujących zdolności dynamiczne z charakterystykami badanych przedsiębiorstw. Rozdział kończy prezentacja wyników analizy zależności oraz wnioskowania statystycznego w obszarze uwarunkowań rozwoju zdolności dynamicznych. Zakończenie zawiera zbiór wniosków końcowych, ograniczenia badawcze oraz kierunki rekomendowanych dalszych badań dotyczących zdolności dynamicznych.

Aczel A.D. (2000), Statystyka w zarządzaniu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Adamik A. (2015), Partnerstwo strategiczne a konkurencyjność przedsiębiorstw. Perspektywa MSP, Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej, 1199, Rozprawy naukowe, z. 484, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź.

Alfoqahaa S. (2018), Critical success factors of small and medium-sized enterprises in Palestine, Journal of Research in Marketing and Entrepreneurship, 20(2), 170–188.

Alvarez S.A., Barney J.B. (2007), Discovery and creation: Alternative theories of entrepreneurial action, Strategic Entrepreneurship Journal, 1(1–2), s. 11–26.

Ambrosini V., Bowman C., Collier N. (2009), Dynamic capabilities: An exploration of how firms renew their resource base, British Journal of Management, 20(1), s. 9–24.

Anderson A.R., Drakopoulou Dodd S., Jack S.L. (2010), Network practices and entrepreneurial growth, Scandinavian Journal of Management, 26(2), s. 121–133.

Anderson B.S., Eshima Y. (2013), The influence of firm age and intangible resources on the relationship between entrepreneurial orientation and firm growth among Japanese SMEs, Journal of Business Venturing, 28(3), s. 413–429.

Aragon-Sanchez A., Sanchez-Marin G. (2005), Strategic orientation, management characteristics, and performance: A study of Spanish SMEs, Journal of Small Business Management, 43(3), s. 287–308.

Baert C., Meuleman M., Debruyne M., Wright M. (2016), Portfolio entrepreneurship and resource orchestration, Strategic Entrepreneurship Journal, 10(4), s. 346–370.

Baker W.E., Sinkula J.M. (2009), The complementary effects of market orientation and entrepreneurial orientation on profitability in small businesses, Journal of Small Business Management, 47(4), s. 443–464.

Baldegger R.J., Wild P., Schueffel P. (2021), The effects of entrepreneurial orientation in a digital and international setting, [w:] A.C. Corbett, P.M. Kreiser, L.D. Marino, W.J. Wales (red.), Entrepreneurial Orientation: Epistemological, Theoretical, and Empirical Perspectives, Emerald Publishing, Bingley, s. 187–214.

Baran M. (2021), Struktura procesu badawczego, [w:] Ł. Sułkowski, R. Lenart-Gasiniec, K. Kolasińska-Morawska (red.), Metody badań ilościowych w zarządzaniu, Wydawnictwo Społecznej Akademii Nauk, Łódź, s. 13–29.

Barney J. (1991), Firm resources and sustained competitive advantage, Journal of Management, 17(1), s. 99–120.

Barreto I. (2010), Dynamic capabilities: A review of past research and an agenda for the future, Journal of Management, 36(1), s. 256–280.

Bass B.M. (1999), Two decades of research and development in transformational leadership, European Journal of Work and Organizational Psychology, 8(1), s. 9–32.

Baumol W.J., Litan R.E., Schramm C.J. (2007), Good Capitalism, Bad Capitalism, and the Economics of Growth and Prosperity, Yale University Press, New Haven.

Bedyńska S., Cypriańska M. (2013), Statystyczny drogowskaz 1. Praktyczne wprowadzenie do wnioskowania statystycznego, Wydawnictwo Sedno, Warszawa.

Bedyńska S., Książek M. (2012), Statystyczny drogowskaz 3. Praktyczny przewodnik wykorzystania modeli regresji oraz równań strukturalnych, Wydawnictwo Akademickie Sedno, Warszawa.

Bekkouche L. (2022), Big Data Analytics for Entrepreneurial Orientation: Concepts, Challenges and Applications, University of El Oued, Algeria.

Bilton C., Cummings S. (2010), Creative Strategy. Reconnecting Business and Innovation, John Wiley and Sons, Chichester.

Bolino M., Valcea S., Harvey J. (2010), Employee, manage thyself: The potentially negative implications of expecting employees to behave proactively, Journal of Occupational and Organizational Psychology, 83(2), s. 325–345.

Boso N., Story V.M., Cadogan J.W. (2013), Entrepreneurial orientation, market orientation, network ties, and performance: Study of entrepreneurial firms in a developing economy, Journal of Business Venturing, 28(6), s. 708–727.

Bratnicka K. (2011), Rola przywództwa w stymulowaniu twórczości w organizacjach, Organizacja i Kierowanie, 4(147), s. 11–25.

Bratnicka-Myśliwiec K., Dyduch W., Bratnicki M. (2019), Theoretical foundations of dynamic capabilities measurement: A multi-logic approach, Przegląd Organizacji, 12, s. 34–42.

Bratnicki M. (2011), Model przedsiębiorczego rozwoju organizacji: konstrukt i jego wymiary, Współczesne Zarządzanie, 3, s. 34–42.

Bratnicki M. (2011), Przedsiębiorczość organizacyjna: Orientacja, dynamiczna zdolność i kontekst, [w:] R. Krupski (red.), Rozwój szkoły zasobowej zarządzania strategicznego, Prace Naukowe Wałbrzyskiej Wyższej Szkoły Zarządzania i Przedsiębiorczości, Wałbrzych.

Bratnicki M., Zbierowski R. (2013), Orientacje strategiczne przedsiębiorstwa jako ważny kierunek przyszłych badań zarządzania strategicznego, Prace Naukowe Wałbrzyskiej Wyższej Szkoły Zarządzania i Przedsiębiorczości, 22(2), s. 45–60.

Brzeziński J. (1999), Metodologia badań psychologicznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Cattell R.B. (1966), The scree test for the number of factors, Multivariate Behavioral Research, 1(2), s. 245–276.

Cepeda G., Vera D. (2007), Dynamic capabilities and operational capabilities: A knowledge management perspective, Journal of Business Research, 60(5), s. 426–437.

Chyba Z. (2021), Przedsiębiorczość technologiczna w procesie kreowania przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw wysokich technologii, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa.

Chybalski F. (2017), O uogólnianiu wyników analiz ilościowych w naukach o zarządzaniu, Zeszyty Naukowe Politechniki Łódzkiej. Organizacja i Zarządzanie, 1214(67), s. 19–32.

Chybalski F., Matejun M. (2013), Organizacja jako obiekt badań – od zbierania danych do analizy wyników, [w:] A. Adamik (red.), Nauka o organizacji. Ujęcie dynamiczne, Oficyna a Wolters Kluwer, Warszawa, s. 89–106.

Coulter K., Roggeveen A.L. (2012), „Like it or not”: Consumer responses to word-of-mouth communication in on-line social networks, Management Research Review, 35(9), s. 878–899.

Covin J.G., Slevin D. (1989), Strategic management of small firms in hostile and benign environments, Strategic Management Journal, 10(1), s. 75–87.

Covin J.G., Slevin D.P. (1991), A conceptual model of entrepreneurship as firm behavior, Entrepreneurship: Theory & Practice, 16(1), s. 7–25.

Covin J.G., Wales W.J. (2012), The measurement of entrepreneurial orientation, Entrepreneurship: Theory & Practice, 36(4), s. 677–702.

Cronbach L.J. (1951), Coefficient alpha and the internal structure of tests, Psychometrika, 16(3), s. 297–334.

Cyfert Sz., Krzakiewicz K. (2017), Procesy kształtowania dynamicznych zdolności w polskich przedsiębiorstwach, [w:] K. Krzakiewicz, Sz. Cyfert (red.), Strategiczny wymiar dynamicznych zdolności polskich przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań, s. 329–342.

Cyfert Sz., Krzakiewicz K. (2020), Dynamiczne zdolności polskich przedsiębiorstw, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Czakon W. (2015) (red.), Podstawy metodologii badań w naukach o zarządzaniu, Wolters Kluwer, Warszawa.

Danielak W., Stankiewicz D. (2016), Konkurencyjność przedsiębiorstwa z perspektywy przeglądu podejść i koncepcji rozwoju strategii, Zeszyty Naukowe Uczelni Jana Wyżykowskiego. Studia z Nauk Społecznych, 9, s. 43–60.

Dess G.G., Lumpkin G.T. (2005), Research edge: The role of entrepreneurial orientation in stimulating effective corporate entrepreneurship, The Academy of Management Executive, 19(1), s. 147–156.

Dominic P.D.D., Goh K.N., Wong D., Chen Y.Y. (2010), The importance of service quality for competitive advantage – with special reference to industrial product, International Journal of Business Information Systems, 6(3), s. 378–397.

Dominiczewska M. (2025), Dynamic capabilities and firm performance: Empirical evidence from organisations in Poland, Scientific Papers of Silesian University of Technology Organization and Management series, nr 217, Silesian University of Technology Publishing House, Gliwice, s. 33–58.

Dyduch W. (2011), Ilościowe badania i operacjonalizacja zjawisk w naukach o zarządzaniu, [w:] W. Czakon (red.), Podstawy metodologii badań w naukach o zarządzaniu, Wolters Kluwer, Warszawa, s. 306–328.

Dyduch W. (2013), Twórcza strategia organizacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Katowice.

Dyduch W. (2015), Cel i przebieg badań z wykorzystaniem metod ilościowych, [w:] W. Czakon (red.), Podstawy metodologii badań w naukach o zarządzaniu, Wolters Kluwer, Warszawa, s. 73–90.

Dyduch W. (2017), Strategiczny projekt organizacji wspierający rozwój zdolności dynamicznych, [w:] K. Krzakiewicz, Sz. Cyfert (red.), Strategiczny wymiar dynamicznych zdolności polskich przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań, s. 253–266.

Dyduch W., Chudziński P., Cyfert Sz., Zastempowski M. (2021), Dynamic capabilities, value creation and value capture: Evidence from SMEs under Covid-19 lockdown in Poland, PLOS ONE, 16(6), s. 1–28.

Eisenhardt K.M., Martin J.A. (2000), Dynamic capabilities: What are they?, Strategic Management Journal, 21(10–11), s. 1105–1121.

Engelen A., Kube H., Schmidt S., Flatten T.C. (2014), Entrepreneurial orientation in turbulent environments: The moderating role of absorptive capacity, Research Policy, 43(8), s. 1353–1369.

Eriksson T. (2013), Processes, antecedents and outcomes of dynamic capabilities, Scandinavian Journal of Management, 30(1), s. 65–82.

Falencikowski T. (2017), Zdolności dynamiczne do rozpoznawania nowych możliwości generowania wartości w modelu biznesu, [w:] K. Krzakiewicz, Sz. Cyfert (red.), Strategiczny wymiar dynamicznych zdolności polskich przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań, s. 248–302.

Feldman M.S., Pentland B.T. (2003), Reconceptualizing organizational routines as a source of flexibility and change, Administrative Science Quarterly, 48(1), s. 94–118.

Fornell C., Larcker D.F. (1981), Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error, Journal of Marketing Research, 18(1), s. 39–50.

Furnival J., Boaden R., Walshe K. (2019), A dynamic capabilities view of improvement capability, Journal of Health Organization and Management, 33(7–8), s. 821–833.

Gefen D. (2003), Assessing unidimensionality through LISREL: An explanation and an example, Communications of the Association for Information Systems, 12(1), s. 23–47.

Gunasekaran A., Rai B.K., Griffin M. (2011), Resilience and competitiveness of small and medium enterprises: A supply chain perspective, International Journal of Production Research, 49(18).

Guo Y. (2024), Digital entrepreneurial orientation and green innovation in the VUCA era: The impact of cross-organizational improvisation and social ties, SAGE Open, 14(3), s. 1–17.

Gupta V., MacMillan I.C., Surie G. (2004), Entrepreneurial leadership: Developing and measuring a cross-cultural construct, Journal of Business Venturing, 19(2), s. 241–260.

Hair J.F., Anderson R.E., Tatham R.L., Black W.C. (1998), Multivariate Data Analysis, Prentice-Hall, Englewood Cliffs.

Hair J.F., Hult T., Ringle C.M., Sarstedt M. (2022), A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) (3rd ed.), Sage, Thousand Oaks.

Hair J.F., Hult T., Ringle C.M., Sarstedt M., Danks N.P., Ray S. (2021), Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) using R. A Workbook, Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-80519-7

Harb Y. (2022), A review and research agenda on the determinants of entrepreneurial orientation and is implications on firm performance: Tackling SMEs in emerging economies, [w:] N. Azoury, T. Hafsi (red.), Entrepreneurship and Social Entrepreneurship in the MENA Region, Springer / Palgrave Macmillan, Cham, s. 75–113.

Harrison J.S., Bosse D.A., Phillips R.A. (2010), Managing for stakeholders, stakeholder utility functions, and competitive advantage, Strategic Management Journal, 31(1), s. 58–74.

Helfat C.E., Peteraf M.A. (2009), Understanding dynamic capabilities: Progress along a developmental path, Strategic Organization, 7(1), s. 91–102.

Helfat C.E., Finkelstein S., Mitchell W., Peteraf M.A., Singh H., Teece D.J., Winter S.G. (2007), Dynamic Capabilities: Understanding Strategic Change in Organizations, Wiley-Blackwell, Malden.

Henseler J., Ringle C.M., Sarstedt M. (2014), A new criterion for assessing discriminant validity in variance based structural equation modelling, Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), s. 115–135.

Hervé A., Schmitt Ch., Baldegger R. (2021), Digitalization, entrepreneurial orientation & internationalization of micro-, small-, and medium-sized enterprises, Technology Innovation Management Review, 10(4), s. 29–41.

Hessels J., Grilo I., Thurik R., van der Zwan P. (2011), Entrepreneurial exit and entrepreneurial engagement, Journal of Evolutionary Economics, 21(3), s. 447–471.

Hoang H., Antoncic B. (2003), Network-based research in entrepreneurship: A critical review, Journal of Business Venturing, 18(2), s. 165–187.

Hu L.T., Bentler P.M. (1999), Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives, Structural Equation Modelling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), s. 1–55.

Ireland R.D., Covin J.G., Kuratko D.F. (2009), Conceptualizing corporate entrepreneurship strategy, Entrepreneurship: Theory & Practice, 33, s. 19–46.

Jabkowski P. (2015), Reprezentatywność badań reprezentatywnych. Analiza wybranych problemów metodologicznych oraz praktycznych w paradygmacie całkowitego błędu pomiaru, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, Poznań.

Jang S.H., Lee Ch.W. (2025), Digital entrepreneurial orientation, technology absorptive capacity, and digital innovation on business performance, Systems, 13(4), s. 1–20.

Joreskog K.G., Sorbom D. (2004), LISREL 8.7, Scientific Software International, Chicago.

Kaiser H. (1960), The application of electronic computers to factor analysis, Educational and Psychological Measurement, 20, s. 141–151.

Kaiser H.F., Rice J. (1974), Little jiffy, mark IV, Educational and Psychological Measurement, 34(1), s. 111–117. https://doi.org/10.1177/00131644740340011

Karman A., Savanevičienė A. (2021), Enhancing dynamic capabilities to improve sustainable competitiveness: insights from research on organisations of the Baltic region, Baltic Journal of Management, 16(2), s. 318–341.

Karpacz J. (2017), Pułapki rozwoju zdolności dynamicznych, [w:] K. Krzakiewicz, Sz. Cyfert (red.), Strategiczny wymiar dynamicznych zdolności polskich przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań, s. 367–379.

Karpacz J. (2018), Orientacja przedsiębiorcza a rozwój zdolności dynamicznych – ujęcie literaturowe, Przedsiębiorczość i Zarządzanie, 19(3), cz. 1, s. 109–126.

Karpacz J. (2019), Orientacja przedsiębiorcza pracowników, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa.

Keh H.T., Nguyen T.T.M., Ng H.P. (2007), The effects of entrepreneurial orientation and marketing information on the performance of SMEs, Journal of Business Venturing, 22(4), s. 592–611.

Kędzia M., Wiktorowicz J. (2023), Challenges in managing an international project partnership – Experiences of organisations implementing cooperation projects under the Erasmus+ programme, Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów, 195, s. 107–130.

Klimas P. (2021), Skale pomiaru: konstrukcja i walidacja skal nowych versus weryfikacja i adaptacja skal replikowanych, [w:] Ł. Sułkowski, R. Lenart-Gansiniec, K. Kolasińska-Morawska (red.), Metody badań ilościowych w zarządzaniu, Wydawnictwo Społecznej Akademii Nauk, Łódź, s. 123–161.

Knight G.A. (2000), Entrepreneurship and marketing strategy: The SME under globalization, Journal of International Marketing, 8(2), s. 12–32.

Kolb D.A. (1984), Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development, Prentice Hall, New Jersey.

Kozioł L., Wojtowicz A. (2015), Zarządzanie wiedzą wspierające zdolności innowacyjne przedsiębiorstwa – jakościowa analiza danych, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, Seria Administracja i Zarządzanie, 107, s. 11–20.

Krauss S.I., Frese M., Friedrich C., Unger J.M. (2005), Entrepreneurial orientation: A psychological model of success among southern African small business owners, European Journal of Work and Organizational Psychology, 14(3), s. 315–344.

Kraus S., Vonmetz K., Orlandi L.B., Zardini A., Rossignoli C. (2023), Digital entrepreneurship: The role of entrepreneurial orientation and digitalization for disruptive innovation, Technological Forecasting and Social Change, 193, 122638, s. 1–12.

Krupski R. (2011), Okazje w zarządzaniu strategicznym przedsiębiorstwa, Organizacja i Kierowanie, 4(147), s. 11–24.

Kump B., Engelmann A., Keßler A., Schweiger C. (2019), Toward a dynamic capabilities scale: Measuring organizational sensing, seizing, and transforming capacities, Industrial and Corporate Change, 28(5), s. 1149–1172.

Kusa R., Sauer M., Duda J. (2024), Role of entrepreneurial orientation, information management, and knowledge management in improving firm performance, International Journal of Information Management, 78, s. 1–26.

Lachiewicz S., Matejun M., Mikoláš Z. (2021), Okazje w zarządzaniu innowacjami w firmach sektora MŚP, CeDeWu, Warszawa.

Lages M., Marques C.S., Ferreira J.J.M., Ferreira F.A.F. (2017), Intrapreneurship and firm entrepreneurial orientation: insights from the health care service industry, International Entrepreneurship Management Journal, 13(3), s. 837–854.

Lanza A., Passarelli M. (2014), Technology change and dynamic entrepreneurial capabilities, Journal of Small Business Management, 52(3), s. 427–450.

Le H., Schmidt F.L., Harter J.K., Lauver K.J. (2010), The problem of empirical redundancy of constructs in organizational research: An empirical investigation, Organizational Behavior and Human Decision Processes, 112(2), s. 112–125.

Lee C., Lee K., Pennings J.M. (2001), Internal capabilities, external networks, and performance: A study on technology-based ventures, Strategic Management Journal, 22(6/7), s. 615–640.

Lewandowska A., Berniak-Woźny J., Ahmad N. (2023), Competitiveness and innovation of small and medium enterprises under Industry 4.0 and 5.0 challenges: A comprehensive bibliometric analysis, Equilibrium. Quarterly Journal of Economics and Economic Policy, 18(4), s. 1045–1074.

Ling Y., Simsek Z., Lubatkin M.H. (2008), The impact of transformational CEOs on the performance of smallto medium-sized firms: Does organizational context matter?, Journal of Applied Psychology, 93(4), s. 923–934.

Lisboa A., Skarmeas D., Saridakis C. (2016), Entrepreneurial orientation pathways to performance: A fuzzy-set analysis, Journal of Business Research, 69(4), s. 1319–1324.

Lisowska R. (2013), Zarządzanie rozwojem małych i średnich przedsiębiorstw w obszarach zmarginalizowanych, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Lisowska R. (2020), Zdolności dynamiczne a rozwój małych przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Lumpkin G.T., Dess G.G. (1996), Clarifying the entrepreneurial orientation construct and linking it to performance, Academy of Management Review, 21(1), s. 135–172.

Lumpkin G.T., Dess G.G. (2001), Linking two dimensions of entrepreneurial orientation to firm performance: The moderating role of environment and industry life cycle, Journal of Business Venturing, 16(5), s. 429–451.

Łaszkiewicz A. (2018), Współtworzenie wartości z konsumentami w środowisku wirtualnym, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Machaczka J. (1998), Zarządzanie rozwojem organizacji. Czynniki, modele, strategia i diagnoza, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa–Kraków.

Malesu M.L., Syrovátka P. (2025), Critical success factors for small and medium sized businesses: A PRISMA-based systematic review, Future Business Journal, 11(32), s. 1–17.

Malewska K., Sajdak M. (2017), Wpływ dynamicznych zdolności na zwinność strategiczną przedsiębiorstwa, [w:] K. Krzakiewicz, Sz. Cyfert (red.), Strategiczny wymiar dynamicznych zdolności polskich przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań, s. 149–161.

Malewska K., Ratajczak-Mrozek M., Sajdak M. (2020), Wpływ cech przedsiębiorcy na kształtowanie dynamicznych zdolności przedsiębiorstw działalności międzynarodowej, [w:] S. Gregorczyk, G. Urbanek (red.), Zarządzanie strategiczne w dobie cyfrowej gospodarki sieciowej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Matejun M., Motyka A. (2016), Zasobowe zdolności dynamiczne w zarządzaniu rozwojem firm sektora MSP, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź.

Matwiejczuk R. (2016), Koncepcja dynamicznych zdolności jako podstawa w rozwoju kompetencji przedsiębiorstwa, Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, seria Organizacja i Zarządzanie, z. 93, Gliwice, s. 355–364.

Michna A. (2017), Orientacja na zarządzanie wiedzą w kontekście innowacyjności małych i średnich przedsiębiorstw, Wydawnictwo Politechniki Śląskiej, Gliwice.

Miller D. (1983), The correlates of entrepreneurship in three types of firms, Management Science, 29(7), s. 770–791.

Morgan G. (2020), Obrazy organizacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Morgan N.A., Vorhies D.W., Mason C.H. (2009), Market orientation, marketing capabilities, and firm performance, Strategic Management Journal, 30(8), s. 909–920.

Mrabet M., Barka H.B. (2023), Entrepreneurial orientation and innovation performance: The moderating effects of the CEO’s characteristics, American Journal of Industrial and Business Management, 13(10), s. 1024–1043.

Nambisan S. (2017), Digital entrepreneurship: Toward a digital technology perspective of entrepreneurship, Entrepreneurship: Theory & Practice, 41(6), s. 1029–1055.

Nelson R.R., Winter S.G. (1982), An evolutionary theory of economic change, Harvard University Press.

Newman D.A., Harrison D.A., Carpenter N.C., Rariden S.M. (2016), Construct mixology: Forming new management constructs by combining old ones, The Academy of Management Annals, 10(1).

Nogalski B., Karpacz J. (2011), Komponenty orientacji przedsiębiorczej – studium przypadku, Współczesne Zarządzanie, 3, s. 43–51.

Nogalski B., Niewiadomski P. (2017), Elastyczność – atrybut przedsiębiorstwa wytwórczego tworzący i wzmacniający jego zdolności dynamiczne, [w:] K. Krzakiewicz, Sz. Cyfert (red.), Strategiczny wymiar dynamicznych zdolności polskich przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań, s. 162–202.

North D., Smallbone D., Vickers I. (2001), Public Sector Support for Innovating SMEs, Small Business Economics, 16(4), Special Issue on European Approaches to Small Business Research: Papers from the XIII European Research into Entrepreneurship (RENT) Workshop (Jun. 2001), s. 303–317.

Okręglicka M. (2019), Orientacja przedsiębiorcza a kultura organizacyjna w małym przedsiębiorstwie, Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa.

Okręglicka M., Filipowicz A. (2023), Orientacja przedsiębiorcza a wyniki ekonomiczne małych i średnich przedsiębiorstw – analiza porównawcza, HUMANITAS Zarządzanie, 24(1), s. 43–60.

Olszewska B. (2013), Teoretyczne nurty dominujące w problematyce uczenia się organizacji, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 310.

Panasiewicz L. (2019), Rozwój zdolności dynamicznych z perspektywy zarządzania wiedzą, Marketing i Rynek, 26(12), s. 12–17.

Pavlou P.A., El Sawy O.A. (2011), Understanding the elusive black box of dynamic capabilities, Decision Sciences, 42(1), s. 239–273.

Penc J. (2011), Zachowania organizacyjne w przedsiębiorstwie. Kreowanie twórczego nastawienia i aspiracji, Wolters Kluwer Polska, Warszawa.

Penc-Pietrzak I. (2015), Charakterystyka zdolności dynamicznych przedsiębiorstwa w warunkach hiperkonkurencji, Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 229, s. 143–156.

Pérez-Luño A., Wiklund J., Cabrera R.V. (2011), The dual nature of innovative activity: How entrepreneurial orientation influences innovation generation and adoption, Journal of Business Venturing, 26(5), s. 539–555.

Peteraf M., Di Stefano G., Verona G. (2013), The elephant in the room of dynamic capabilities: Bringing two diverging conversations together, Strategic Management Journal, 34(12), s. 1389–1410.

Pichlak M. (2012), Uwarunkowania innowacyjności organizacji. Studium teoretyczne i wyniki badań empirycznych, Difin, Warszawa.

Piligrimiene Z., Dovaliene A., Virvilaite R. (2015), Consumer engagement in value co-creation: What kind of value it creates for company?, Engineering Economics, 26(4), s. 452–460.

Porter M.E. (1985), Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance, Free Press, New York.

Porter M.E. (1990), The competitive advantage of nations, Harvard Business Review, 68(2), s. 73–93.

Porter M.E. (2006), Strategia konkurencji. Metody analizy sektorów i konkurentów, Wydawnictwo MT Biznes, Warszawa.

Prahalad C.K., Hamel G. (1990), The core competence of the corporation, Harvard Business Review, 68(3), s. 79–91.

Rauch A., Wiklund J., Lumpkin G.T., Frese M. (2009), Entrepreneurial orientation and business performance: An assessment of past research and suggestions for the future, Entrepreneurship Theory and Practice, 33(3), s. 761–787.

Rauch A., Wiklund J., Lumpkin G.T., Frese M. (2017), Entrepreneurial orientation and business performance: An assessment of past research and suggestions for the future (reprint), [w:] Entrepreneurship Theory & Practice: Classics Collection, SAGE Publications, Thousand Oaks, s. 761–787.

Romme A.G.L., Zollo M., Berends P. (2010), Dynamic capabilities, deliberate learning and environmental dynamism: A simulation model, Industrial and and Corporate Change, 19(4), s. 1271–1299.

Ropęga J. (2025), Natura przedsiębiorczego podejmowania decyzji w warunkach niepewności, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Rosyidah U., Sudarmiatin S., Sumarsono H. (2023), Digitalization and internationalization of SMEs: A Systematic Literature Review, Journal of Enterprise and Development (JED), 5(3), s. 479–499.

Rybicki J. (2017), Złożoność uwarunkowań wykorzystania koncepcji dynamicznych zdolności, [w:] K. Krzakiewicz, Sz. Cyfert (red.), Strategiczny wymiar dynamicznych zdolności polskich przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań, s. 383–396.

Sajdak M. (2014), Zwinność w odpowiedzi współczesnych przedsiębiorstw na nowe wyzwania z otoczenia, Studia Economica Posnaniensia, 2, nr 11(272), s. 138–152.

Salkić A. (2024), Evaluation of non-financial performance indicators in SMEs in Bosnia and Herzegovina, International Journal of Economics, Commerce and Management, 12(3), s. 135–151.

Sarasvathy S.D. (2004), Making it happen: Beyond theories of the firm to theories of firm design, Entrepreneurship: Theory & Practice, 28(6), s. 519–531.

Sarasvathy S.D. (2008), Effectuation: Elements of Entrepreneurial Expertise, Edward Elgar Publishing, Cheltenham–Northampton.

Schilke O., Hu S., Helfat C.E. (2018), Quo vadis, dynamic capabilities? A content-analytic review of the current state of knowledge and recommendations for future research, Academy of Management Annals, 12(1), s. 390–439.

Schreyögg G., Kliesch-Eberl M. (2007), How dynamic can organizational capabilities be? Towards a dual-process model of capability dynamization, Strategic Management Journal, 28(9), s. 913–933.

Senge P. (1990), The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization, Doubleday/Currency, New York.

Shiferaw R.M., Kero Ch.A. (2024), Dynamic capabilities view practices of business firms: A systematic literature review, Cogent Business & Management, 11(1), s. 1–15.

Stadler Ch., Helfat C.E., Verona G. (2013), The impact of dynamic capabilities on resource access and development, Organization Science, 24(6), s. 1782–1804.

Stankiewicz M.J. (2005), Konkurencyjność przedsiębiorstwa. Budowanie konkurencyjności przedsiębiorstwa w warunkach globalizacji, Dom Organizatora, Toruń.

Stańczyk-Hugiert E. (2008), Elastyczność organizacji – perspektywa zdolności dynamicznych, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 20, Wrocław.

Stańczyk-Hugiert E. (2013), Dynamika strategiczna w ujęciu ewolucyjnym, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław.

Stańczyk-Hugiert E. (2017), Zdolności dynamiczne – w poszukiwaniu Świętego Graala?, [w:] K. Krzakiewicz, Sz. Cyfert (red.), Strategiczny wymiar dynamicznych zdolności polskich przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań. Steczkowski J. (1995), Metoda reprezentatywna w badaniach zjawisk ekonomiczno-społecznych, PWN, Warszawa–Kraków.

Storey D.J. (2003), Entrepreneurship, small and medium sized enterprises and public policies, [w:] Z.J. Acs, D.B. Audretsch (red.), Handbook of Entrepreneurship Research, Kluwer Academic Publishers, Boston–Dordrecht–London, s. 473–511.

Suder M. (2023), Impact of entrepreneurial orientation on performance and moderating role of crisis perception: Multi-method examination, Journal of Organizational Change Management, 36(8), s. 86–116.

Sus A. (2017), Triada: okazje – strategiczne opcje realne – elastyczność organizacji w świetle dynamicznych zdolności współczesnych organizacji, [w:] K. Krzakiewicz, Sz. Cyfert (red.), Strategiczny wymiar dynamicznych zdolności polskich przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań.

Szpitter A.A. (2014), Zarządzanie wiedzą w tworzeniu innowacji: Model tercji organizacji – ujęcie fraktalne, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.

Szpitter A.A. (2017), Zdolności dynamiczne jako nurt szkoły zasobowej, [w:] K. Krzakiewicz, Sz. Cyfert (red.), Strategiczny wymiar dynamicznych zdolności polskich przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań.

Szymańska K. (2020), Organisational culture in the Industry 4.0 era: Introduction to research, [w:] A. Zakrzewska-Bielawska, I. Staniec (red.), Contemporary Challenges in Cooperation and Coopetition in the Age of Industry 4.0, Springer Proceedings in Business and Economics, Springer, Cham.

Szymańska K. (2023), Otwarta kultura organizacyjna przedsiębiorstw w erze Przemysłu 4.0, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź.

Tabachnick B.G., Fidell L.S. (2007), Using Multivariate Statistics, Pearson Education, Boston.

Tallott M., Hilliard R. (red.) (2014), The learning organization as a path to developing dynamic capabilities in a small entrepreneurial firm, Referat wygłoszony na: DRUID Society Conference. Kopenhaga.

Tantalo C., Priem R.L. (2016), Value creation through stakeholder synergy, Strategic Management Journal, 37(2), s. 314–329.

Teece D.J. (2007), Explicating dynamic capabilities: The nature and microfoundations of (sustainable) enterprise performance, Strategic Management Journal, 28(13), s. 1319–1350.

Teece D.J. (2012), Dynamic capabilities: Routines versus entrepreneurial action, Journal of Management Studies, 49(8), s. 1395–1401.

Teece D.J. (2014), The foundations of enterprise performance: Dynamic and ordinary capabilities in an (economic) theory of firms, Academy of Management Perspectives, 28(4), s. 328–352.

Teece D.J. (2018), Business models and dynamic capabilities, Long Range Planning, 51(1), s. 40–49.

Teece D.J. (2023), The evolution of the dynamic capabilities framework, [w:] R. Adams, D. Grichnik, A. Pundziene, Ch. Volkmann (red.), Artificiality and Sustainability in Entrepreneurship. Exploring the Unforeseen and Paving the Way to a Sustainable Future, Springer, Cham, s. 113–129.

Teece D.J., Pisano G. (1994), The dynamic capabilities of firms: An introduction, Industrial and Corporate Change, 3(3), s. 537–556.

Teece D.J., Pisano G., Shuen A. (1997), Dynamic capabilities and strategic management, Strategic Management Journal, 18(7), s. 509–533.

Tseng S.M., Lee P.S. (2014), The effect of knowledge management capability and dynamic capability on organizational performance, Journal of Enterprise Information Management, 27(2), s. 158–179.

Ustawa z dnia 6 marca 2018 roku, Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 236, 1222, 1871, z 2025 r. poz. 222, 621, 622, 769).

Vu P.M., Binh T.V., Duong L.N.K. (2023), How social capital affects innovation, marketing and entrepreneurial orientation: The case of SMEs in Ho Chi Minh (Vietnam), Journal of Innovation and Entrepreneurship, 12, art. 81, s. 1–17.

Walas-Trebacz J. (2013), Metody i mierniki oceny konkurencyjności przedsiębiorstwa, Przegląd Organizacji, 4, s. 33–40.

Walecka A. (2019), Kapitał relacyjny a odporność przedsiębiorstwa na zjawiska kryzysowe, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź.

Wang C.L., Ahmed P.K. (2007), Dynamic capabilities: A review and research agenda, The International Journal of Management Reviews, 9(1), s. 31–51.

Wang T., Lin X., Sheng F. (2022), Digital leadership and exploratory innovation: From the dual perspectives of strategic orientation and organizational culture, Frontiers in Psychology, 13, 902693, https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.902693

Wasilczuk J. (2005), Wzrost małych i średnich przedsiębiorstw. Aspekty teoretyczne i praktyczne, Wydawnictwo Politechniki Gdańskiej, Gdańsk.

Wenzel M., Danner-Schröder A., Spee A.P. (2020), Dynamic capabilities? Unleashing their dynamics through a practice perspective on organizational routines, Journal of Management Inquiry, 30(4), s. 394–406.

Węziak-Białowolska D. (2011), Operacjonalizacja i skalowanie w ilościowych badaniach społecznych, Zeszyty Naukowe – Working Papers, Instytut Statystyki i Demografi SGH, 16.

Wiklund J., Shepherd D. (2003), Knowledge-based resources, entrepreneurial orientation, and the performance of small and medium-sized businesses, Strategic Management Journal, 24(13), s. 1307–1314.

Wiklund J., Shepherd D.A. (2005), Entrepreneurial orientation and small business performance: A configurational approach, Journal of Business Venturing, 20(1), s. 71–91.

Wiktorowicz J., Grzelak M., Grzeszkiewicz-Radulska K. (2020), Analiza statystyczna z IBM SPSS Statistics, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.

Winter S.G. (2003), Understanding dynamic capabilities, Strategic Management Journal, 24(10), s. 991–995.

Wohlgemuth V., Wenzel M., Berger E.S.C., Eisend M. (2019), Dynamic capabilities and employee participation: The role of trust and informal control, European Management Journal, 37(6), s. 760–771.

Wójcik-Karpacz A. (2017), Mechanizmy i ścieżki zdolności dynamicznych, [w:] K. Krzakiewicz, Sz. Cyfert (red.), Strategiczny wymiar dynamicznych zdolności polskich przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań.

Wójcik-Karpacz A. (2017), Orientacja przedsiębiorcza a wynik firmy. Problem pomiaru wyniku, Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów, 153, s. 143–160.

Wójcik-Karpacz A. (2019), Zdolności organizacyjne w kontekście wyników przedsiębiorstwa. Aspekty teoretyczne i wyniki badań empirycznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Wójcik-Karpacz A., Karpacz J., Pavlov D., Rudawska J. (2019), Wpływ orientacji przedsiębiorczej na wynik przedsiębiorstwa – moderująca rola dynamizmu rynku, „Przegląd Organizacji”, 1(948), s. 11–19.

Wójcik-Karpacz A., Kraus S., Karpacz J. (2022), Examining the relationship between team-level entrepreneurial orientation and team performance, International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research, 28(9), s. 1–30.

Yoon B.S. (2020), The Role of Digital Transformation and Service Orientation Between Digital Entrepreneurship and On-Demand Service Innovation. Ph.D. Thesis, Sogang University, Seoul, South Korea.

Zahra S.A., Covin J.G. (1995), Contextual influences on the corporate entrepreneurship – performance relationship: A longitudinal analysis, Journal of Business Venturing, 10(1), s. 43–58.

Zahra S.A., Garvis D.M. (2000), International corporate entrepreneurship and firm performance, Journal of Business Venturing, 15(5), s. 469–492.

Zahra S.A., Sapienza H.J., Davidsson P. (2006), Entrepreneurship and dynamic capabilities: A review, model and research agenda, Journal of Management Studies, 43(4), s. 917–955.

Zakrzewska-Bielawska A. (2018), Strategie rozwoju przedsiębiorstw. Nowe spojrzenie, PWE, Warszawa.

Zastempowski M. (2019), Innowacyjność małego przedsiębiorstwa, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.

Zollo M., Winter S.G. (2002), Deliberate learning and the evolution of dynamic capabilities, Organization Science, 13(3), s. 339–351.

Pobrania

Dane do pobrania nie są jeszcze dostępne.

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Jak cytować

Lisowska, Renata. 2025. Zdolności Dynamiczne W zarządzaniu Mikro- I małym przedsiębiorstwem. Zarządzanie. Poland: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://doi.org/10.18778/8331-884-4.