Kreacja prawa. Prawodawstwo między społeczną użytecznością a rozumną zgodą: Nr 22/2024

Maciej Chmieliński

doi:10.18778/8331-530-0

Keywords: legisprudencja, epistemiczna teoria legislacji, konstruktywizm, utylitaryzm, kreacjonizm prawny, demokratyczna legislacja

Published: 14 November 2024

Categories: Law, Open Access

Downloads

E-book (Polish)

Autor wychodzi od stosunkowo dobrze rozpoznanego w literaturze zjawiska (m.in. F.A. von Hayek, H. Berman, J. Wróblewski, B. Tamanaha, J. Habermas, L. Wintgens) stopniowego utożsamiania prawodawstwa z legislacyjną kreacją. Ten dominujący sposób myślenia, określany przez Autora mianem „prawnego kreacjonizmu” powoduje zwiększanie się zakresu i ilości prawnej regulacji. Regulacja zaczyna w coraz większym stopniu dotykać różne sfery życia społecznego. Konsekwencją jest inflacja przepisów oraz fragmentaryzacja i niepewność prawa. Autor stawia tezę, że zjawisko to wiąże się z historyczną dominacją konstruktywizmu i utylitaryzmu, dwóch sposobów myślenia o stanowieniu prawa operujących na silnie antydogmatycznym fundamencie modernizacji. Tezy tej dowodzi odwołując się do koncepcji odzwierciedlających jego zdaniem historyczną ewolucję myślenia o prawodawstwie. Ewolucja ta zainicjowana została przez późnośredniowieczny nominalistyczny zwrot w epistemologii. Jej kolejne etapy obejmowały: wczesno-nowożytne oddzielenie polityki od moralności, etatyzację prawa, oświeceniowe i pozytywistyczne oddzielenie prawa od moralności, indywidualistyczną koncepcję naturalnych uprawnień, wyodrębnienie się władzy prawodawczej (podziały władzy), demokrację, zjawisko państwa narodowego i związanego z nim narodowego prawa oraz subiektywistyczny indywidualizm i nihilizm końca XIX wieku. Autor postuluje, by kreacjonizm współczesnego ustawodawcy – pokłosie głównie oświeceniowego projektu i jego romantycznej korekty – był limitowany. Źródłem tego ograniczenia powinno być jego zdaniem wzmocnienie w myśleniu o stanowieniu prawa, obecnych w nim już dyrektyw zachowawczej i tożsamościowej, opartych odpowiednio na założeniach epistemicznej niedoskonałości oraz kontynuacji i wspólnotowego zakorzenienia prawa.

Aksiuto Kamil, Natural Law against Natural Rights in the Thought of Alasdair MacIntyre, [w:] M. Chmieliński, M. Rupniewski (red.), The Philosophy of Legal Change, Routledge, London–New York 2020.

Albertus Magnus, S. Th. I m II tr. 19 quo 77, Opera omnia, red. A. Borgnet, Paris 1890–1899.

Albrecht Michael, Kants Maximenethik und ihre Begründung, „Kant-Studien” 1994, vol. 85.

Allison Henry E., Kant’s Transcendental Idealism. An Interpretation and Defense, Yale University Press, New Haven–London 1983.

Allison Henry E., Kants Theory of Freedom, Cambridge University Press, Cambridge 1990.

Anderson Gary A., Bocksmuehl Markus (red.), Creation ex nihilo: Origins, Development, Contemporary Challenges, University of Notre Dame Press, Notre Dame 2018.

Anderson Perry, Science, Politics, Enchantment, [w:] J. Hall, I. Jarvie (red.), Transition to Modernity: Essays on Power, Wealth and Belief, Cambridge University Press, Cambridge 1992.

Armstrong John, Nations before Nationalism, University of North Carolina Press, Chapel Hill 1982.

Austin John, The Province of Jurisprudence Determined, Weidenfeld and Nicolson, London 1954.

Axelrod Robert, The Evolution of Cooperation, Basic Books, New York 1984.

Ayer Alfred, The Principle of Utility, [w:] G.W. Keeton, G. Schwarzenberger (red.), Jeremy Bentham and the Law. A Symposium, Stevens and Sons Limited, London 1948.

Bankowski Zenon, Legalism and Legality, [w:] Z. Bankowski, Living Lawfully: Love in Law and Law in Love, „Law and Philosophy Library”, vol. 53, Springer, Dordrecht 2001.

Bankowski Zenon, MacCormick Neil, Legality without Legalism, [w:] W. Krawietz (red.), The Reasonable as Rational. On Legal Argumentation and Justification. Festschrift for Aulis Aarnio, Duncker & Humblot, Berlin 2000.

Bankowski Zenon, Schafer Burkhard, Double-Click Justice: Legalism in the Computer Age, Legisprudence, „International Journal for the Study of Legislation” 2007, no. 1.

Barcz Jan (oprac.), Wytyczne polityki i techniki prawodawczej. Zapewnienie skuteczności prawa Unii Europejskiej w polskim prawie krajowym, Wydawnictwo Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, Warszawa 2009.

Barry Brian, Review of Ernest Gellner’s Nations and Nationalism, „Ethics” 1984, October.

Bator Andrzej, Założenie racjonalnego prawodawcy w polskiej debacie teoretycznoprawnej. Punkt wyjścia i jego krytyka, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji” 2020, t. CXX/1.

Bauman Whitney, Theology, Creation, and Environmental Ethics: From Creatio Ex Nihilo to Terra Nullius, Routledge, London 2009.

Baumgartner Hans-Michael, Rozum skończony, Oficyna Naukowa, Warszawa 1996.

Beck Lewis White, A Commentary on Kant’s Critique of Practical Reason, University of Chicago Press, Chicago 1960.

Beck Ulrich, Władza i przeciwwładza w epoce globalnej. Nowa ekonomia polityki światowej, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2005.

Beck Ulrich, Grande Edgar, Europa kosmopolityczna. Społeczeństwo i polityka w drugiej nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2009.

Becker Gary S., The Economic Approach to Human Behaviour, University of Chicago Press, Chicago 1976.

Beebe-Center John Gilbert, The Psychology of Pleasures and Unpleasantness, D. Van Nostrand Company Inc., New York 1932.

Bentham Jeremy, A Fragment of Government, Basil Blackwell, Oxford 1948.

Bentham Jeremy, Chrestomathia, [w:] J. Bentham, Works, vol. VIII, William Tait, Edinburgh 1838–1843.

Bentham Jeremy, Constitutional Code, [w:] J. Bentham, Works, vol. IX, William Tait, Edinburgh 1838–1843.

Bentham Jeremy, Deontology: or, the Science of Morality, vol. II, John Bowring (red.), Longman, Rees, Orme, Brown, Green & Longman, London 1834.

Bentham Jeremy, Limits of Jurisprudence Denied, Ch. Everett (red.), Columbia University Press, New York 1945.

Bentham Jeremy, Of Laws in General, Athlone Press, London 1970.

Bentham Jeremy, Preparatory Principles, [w:] D.G. Long, Ph. Schofield (red.), The Collected Works of Jeremy Bentham, 1748–1832 Works, Clarendon Press, Oxford 2016.

Bentham Jeremy, Rationale of Judicial Evidence, [w:] J. Bentham, Works, vol. VI, William Tait, Edinburgh 1838–1843.

Bentham Jeremy, Scotch Reform, [w:] J. Bentham, Works, vol. V, William Tait, Edinburgh 1838–1843.

Bentham Jeremy, The Handbook of Political Fallacies, red. H. Larrabeed, John Hopkins Press, Baltimore 1952.

Bentham Jeremy, The Rationale of Reward, [w:] J. Bentham, Works, vol. II, William Tait, Edinburgh 1838–1843.

Bentham Jeremy, Wprowadzenie do zasad moralności i prawodawstwa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1958.

Berlin Isaiah, Korzenie romantyzmu, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2004.

Berlin Isaiah, Pokrzywione drzewo człowieczeństwa, Wydawnictwo Pruszyński i S-ka, Poznań 2004.

Berman Harold J., Prawo i rewolucja: kształtowanie się zachodniej tradycji prawnej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1995.

Biernat Tadeusz, Standards of Law-Making as the Parts of Normative Space in the Post-modern Democratic States. The Question of Justification and Legitimacy of Law, [w:] M. Chmieliński, M. Rupniewski (red.), The Philosophy of Legal Change, Routledge, London–New York 2020.

Binmore Ken, Natural Justice, Oxford University Press, New York 2005.

Bittner Rüdiger, Maximen, [w:] G. Funke (red.), Akten des 4. internationalen Kant-Kongress, Walter de Gruyter Verlag, Berlin–New York 1974.

Blake Ralph M., Why not Hedonism?, „Ethics” 1926, vol. XXXVII.

Blumenberg Hans, Prawowitość epoki nowożytnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2019.

Blumenberg Hans, „Sekularyzacja”. Krytyka pewnej kategorii historycznej nieprawowitości, „Kronos” 2013, nr 2.

Bodin Jean, Sześć ksiąg o Rzeczypospolitej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1958.

Boorstin Daniel J., The Mysterious Science of the Law, Beacon Press, Cambridge 1941.

Boucher David, Kelly Paul (red.), The Social Contract from Hobbes to Rawls, Routledge, London 1994.

Brampton Charles Kenneth, Nominalism and the Law of Parsimony, „The Modern Schoolman” 1964, vol. 41.

Brandt Richard B., Etyka. Zagadnienia etyki normatywnej i metaetyki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996.

Brown Garrett W., Held David, The Cosmopolitanism: Reader, Polity Press, Cambridge 2010.

Brzeziński Bogumił, Zasady tworzenia prawa finansowego (próba sformułowania), „Państwo i Prawo” 1986, z. 5.

Buchanan James M., Explorations into Constitutional Economics, A&M University Press, Texas 1989.

Buchanan James M., Freedom in Constitutional Contract. Perspectives of a Political Economist, College Station, London 1977.

Buchanan James M., The Economics and the Ethics of Constitutional Order, University of Michigan, Ann Arbor 1991.

Buchanan James M., The Gauthier’s Enterprise, „Social Philosophy and Policy” 1988, vol. 5, no. 2, Spring.

Buchanan James M., The Limits of Liberty, University of Chicago Press, Chicago 1975.

Buchanan James M., Tollison Robert D., The Theory of Public Choice, University of Michigan, Ann Arbor 1984.

Buchanan James M., Tullock Gordon, The Calculus of Consent. Logical Foundations of Constitutional Democracy, Liberty Fund, Indianapolis 2004.

Burckhardt Jakob, Kultura odrodzenia we Włoszech, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 1961.

Burrus Virginia, Nothing Is Not One: Revisiting the ex nihilo, „Modern Theology” 2013, vol. 29(2), s. 33–48.

Chmieliński Maciej, Deliberatives Rechtsetzungsverfahren als Gewährleistung der juridischen Autonomie nach Immanuel Kant, [w:] S. Bacin, A. Ferrarin, C. La Rocca, M. Ruffing (red.), Kant und die Philosophie in weltbürgerlicher Absicht. Akten des XI Kant-Kongresses 2010 (Kant and Philosophy in a Cosmopolitan Sense), Band 3, De Gruyter, Berlin–Boston 2013.

Chmieliński Maciej, Economism, Voluntarism, and Materialist Historicism: Three Faces of the Marxist Instrumental Approach to Legal Change, [w:] M. Chmieliński, M. Rupniewski (red.), The Philosophy of Legal Change. Theoretical Perspectives and Practical Processes, Routledge, London–New York 2020.

Chmieliński Maciej, Estetyczne fundamenty polityki w koncepcji Wilhelma von Humboldta, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica” 2023, t. 102, https://doi.org/10.18778/0208-6069.102.02

Chmieliński Maciej, Filozofia polityczna jako narzędzie badania prawa, „Przegląd Sejmowy” 2022, nr 3(17).

Chmieliński Maciej, Legal Change and Political Philosophy, [w:] M. Chmieliński, M. Rupniewski (red.), The Philosophy of Legal Change, Routledge, London–New York 2020.

Chmieliński Maciej, Legal Determinism or/and Legal Creationism. Conservative-Communitarian versus Contractarian Approaches to Legal Change, [w:] M. Chmieliński, M. Rupniewski (red.), The Philosophy of Legal Change. Theoretical Perspectives and Practical Processes, Routledge, London–New York 2020.

Chmieliński Maciej, Max Stirner. Jednostka, społeczeństwo, państwo, Księgarnia Akademicka, Kraków 2006.

Chomsky Noam, Language and Mind, Cambridge University Press, Cambridge 2007.

Citkowska-Kimla Anna, Romantyzm polityczny w Niemczech. Reprezentanci, idee, model, Księgarnia Akademicka, Kraków 2010.

Coase Ronald H., The Firm, The Market and The Law, University of Chicago Press, Chicago–London 1988.

Collins Jeffrey R., The Allegiance of Thomas Hobbes, Oxford University Press, Oxford 2007.

Connor Walker, When Is a Nation?, [w:] W. Connor, Ethnonationalism: The Quest For Understanding, Princeton University Press, Princeton 1994.

Constant Benjamin, De la liberté des Anciens comparée à celle des Modernes, [w:] Collections Complète des Ouvrages publiès sur le gouvenement reprèsentatif et la constitution actuelle, ou Cours le politique constitutionelle, vol. 4, P. Plancher, Paris– Rouen 1820.

Constant Benjamin, O wolności starożytnych i nowożytnych, „Arka” 1992, nr 42 (listopad – grudzień).

Cooter Robert, Strategic Constitution, Princeton University Press, Cambridge 1990. Copleston Frederick, Historia filozofi , t. VII, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995.

Courtenay William J., Nominalism and Late Medieval Religion, [w:] Ch. Trinkaus, H. Oberman (red.), The Pursuit of Holiness in Late Medieval and Renaissance Religion, Brill, Leiden 1974.

Courtenay William J., Ockham and Ockhamism: Studies in the Dissemination and Impact of His Thought, Brill, Leiden 2008.

Darwall Stephen, Gibbard Alan, Railton Peter, Toward Fin de Siecle Ethics: Some Trends, „The Philosophical Review” 1992, vol. 101.

Dąbek Dorota, Prawo sędziowskie w polskim prawie administracyjnym, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2010.

Descartes René, Rozprawa o metodzie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1970. Descartes René, Zasady filozofii, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2001.

Detlaf Tomasz, Teza o sekularyzacji Karla Löwitha w świetle krytyki Hansa Blumenberga, „Przegląd Humanistyczny” 2021, t. 65(2).

Diemer Alwin, Die Begründung des Wissenschaftscharakters der Wissenschaft im 19 Jahrhundert. Die Wissenschaftstheorie zwischen klassischer und moderner Wissenschaftskonzeption, [w:] A. Diemer (red.), Beiträge zur Entwicklung der Wissenschaftstheorie im 19 Jahrhundert, Studien zur Wissenschaftstheorie, Bd. 1, A. Hain, Messenheim 1968.

Dilthey Wilhelm, Einleitung in die Geisteswissenschaften, [w:] W. Dilthey, Gesammelte Schriften, Bd. 1, Verlag von B.G. Teubner, Leipzig–Berlin 1922.

Dinwiddy John R., Bentham on Private Ethics and the Principle of Utility, „Revue Internationale de Philosophie” 1982, no. 141.

Dorsey Dale, A Puzzle for Constructivism and How to Solve It, [w:] J. Lenman, Y. Shemmer (red.), Constructivism in Practical Philosophy, Oxford University Press, Oxford 2012, https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199609833.001.0001

Dostie Proulx Pierre-Luc, Early Forms of Metaethical Constructivism in John Dewey’s Pragmatism, „Journal for the History of Analytical Philosophy” 2016, vol. 4(9), https://doi.org/10.15173/jhap.v4i9.2868

Drozdowicz Zbigniew, Formy krytycyzmu w nowożytnej filozofii – Kartezjusz, Hume, Kant, „Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria” 2018, R. 27, nr 1(105).

Dryzek John, Deliberative Democracy and Beyond. Liberals, Critics, Contestations, Oxford University Press, New York 2000.

Duncker Karl, Pleasure, Emotion and Striving, „Philosophy and Phenomenological Research” 1940, vol. I.

Dunleavy Patrick, O’Leary Brendan, Theories of The State. The Politics of Liberal Democracy, Palgrave, Houndmills–Basingstoke–London 1987.

Duns Scotus John, Opera omnia, K. Balic (red.), Typis Polyglottis Vaticanis, Rome 1950.

Dworkin Ronald, The Original Position, [w:] N. Daniels (red.), Reading Rawls. Critical Studies on Rawls’ Theory of Justice, Stanford University Press, Stanford 1989.

Elgin Catherine Z., Between the Absolute and the Arbitrary, Cornell University Press, Ithaca 1997.

Epiktet, Wybrane diatryby i Encheiridion, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2023.

Fatoorchi Pirooz, Four Conceptions of creatio ex nihilo and the Compatibility Questions, [w:] D.B. Burrell, C. Cogliati, J.M. Soskice, W.R. Stoeger (red.), Creation and the God of Abraham, Cambridge University Press, Cambridge 2010.

Feuerbach Ludwig, O istocie chrześcijaństwa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1959.

Feuerbach Ludwig, Wykłady o istocie religii, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1953.

Forster Paul, Peirce and the Threat of Nominalism, Cambridge University Press, Cambridge 2011.

Foucault Michel, The History of Sexuality. Vol. I: An Introduction, Pantheon, New York 1978.

Fudenberg Drew, Tirole Jean, Game Theory, MIT Press, Cambridge 1991.

Fukyuama Francis, Koniec historii, Wydawnictwo Znak, Poznań 1996.

Gauthier David, David Hume, Contractarian, [w:] D. Gauthier, Moral Dealing: Contract, Ethics, and Reason, Cornell University Press, Ithaca–London 1990.

Gauthier David, Morals by Agreement, Clarendon Press, Oxford 1986.

Geismann Georg, Kant über die Freiheit in spekulativer und in praktischer Hinsicht, „Kant-Studien” 2007, vol. 98.

Gellner Ernst, Narody i nacjonalizm, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2009.

Gibbard Alan, Wise Choices, Apt Feelings, Harvard University Press, Cambridge 1990.

Gillespie Michael Allen, Nihilism Before Nietzsche, University of Chicago Press, Chicago–London 1995.

Gillespie Michael Allen, The Theological Origins of Modernity, University of Chicago Press, Chicago–London 2008.

Gintis Herbert, Game Theory Evolving, Princeton University Press, Princeton 2000.

Gizbert-Studnicki Tomasz, Filozofia polityczna a pozytywistyczna teoria prawa, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji” 2017, nr 3791, t. CX.

Goldmann Lucien, Mensch, Gemeinschaft und Welt in der Philosophie Immanuel Kants, Europa Verlag, Zürich 1945.

Gough John Wiedhoff, The Social Contract: A Critical Study of its Development, Clarendon Press, Oxford 1957.

Gray John, False Dawn: The Delusion of Global Capitalism, Granta, London 1998.

Gray John, Ślad Oświecenia, [w:] J. Gray, Po liberalizmie, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2001.

Greenawalt Kent, Law and Objectivity, Oxford University Press, New York–Oxford 1992.

Greenfeld Liah, Nationalism: Five Roads to Modernity, Harvard University Press, Cambridge 1993.

Greider William, One World. Ready or Not, Simon & Schuster, New York 1997.

Griffiths John, What Is Legal Pluralism?, „Journal of Legal Pluralism” 1986, vol. 1, no. 3.

Gunkel Andreas, Spontaneität und moralische Autonomie. Kants Philosophie der Freiheit, P. Haupt, Bern–Stuttgart 1989.

Habermas Jürgen, Faktyczność i obowiązywanie. Teoria dyskursu wobec zagadnień prawa i demokratycznego państwa prawnego, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2005.

Habermas Jürgen, Teoria działania komunikacyjnego, t. I, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999.

Habermas Jürgen, Teoria działania komunikacyjnego, t. II, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.

Habermas Jürgen, Three Normative Models of Democracy, [w:] S. Benhabib (red.), Democracy and Difference. Contesting the Boundaries of the Political, Princeton University Press, Princeton 1996.

Halperin David M., One Hundred Years of Homosexuality: And Other Essays on Greek Love, Routledge, New York 1990.

Hansen Frank-Peter, Das älteste Systemprogramm des deutschen Idealismus. Rezeptionsgeschichte und Interpretation, De Gruyter, Berlin–New York 1989.

Hardin Russel, Liberalism, Constitutionalism, and Democracy, Oxford University Press, New York 1999.

Hare Richard Mervyn, The Language of Morals, Clarendon Press, Oxford 1952, https:// doi.org/10.1093/0198810776.001.0001

Harsanyi John C., Rule Utilitarianism, Rights, Obligations and the Theory of Rational Behavior, „Theory and Decision” 1980, vol. 12.

Haslanger Sally, Ontology and Social Construction, „Philosophical Topics” 1995, vol. 23.

Haslanger Sally, Resisting Reality: Social Construction and Social Critique, Oxford University Press, New York 2012.

Hayek Friedrich A., Indywidualizm i porządek ekonomiczny, Wydawnictwo Aletheia, Kraków 1998.

Hayek Friedrich A., Prawo, legislacja i wolność, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2020.

Hayes Nicky, Psychology in Perspective, Red Globe Press, London 1995.

Hegel Georg Wilhelm Friedrich, Elementy filozofii prawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979.

Hegel Georg Wilhelm Friedrich, Encyklopedia nauk filozoficznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2014.

Hegel Georg Wilhelm Friedrich, Fenomenologia ducha, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2002

Hegel Georg Wilhelm Friedrich, Wykłady o estetyce, t. 1, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1964.

Heidegger Martin, Vom Wesen der Menschlichen Freiheit, [w:] V. Klostermann (red.), Gesamtausgabe, vol. 31, Klostermann, Frankfurt am Main 1982.

Helvétius Claude-Adrien, O umyśle, t. 1, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1959.

Hercen Aleksander, Eseje filozoficzne. Z tamtego brzegu, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965.

Herman Barbara, Morality as Rationality. A Study of Kant’s Ethics, Garland Publishing, New York–London 1990.

Hill Jr. Thomas E., Hypothetical Consent in Kantian Constructivism, „Social Philosophy and Policy” 2001, vol. 18(2).

Hill Jr. Thomas E., Kantian Constructivism in Ethics, „Ethics” 1989, vol. 99(4), https:// doi.org/10.1086/293120

Hill Thomas E., Dignity and Practical Reason in Kant’s Moral Theory, Cornell University Press, Ithaca–London 1992.

Hobbes Thomas, Elementy filozofii, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1956.

Hobbes Thomas, Lewiatan czyli materia, forma i władza państwa kościelnego i świeckiego, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2005, Hobbes Thomas, Lewiatan, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1954.

Hoffman-Fox Dara LPC, You and Your Gender Identity. A Guide to Discovery, DHF Press, Colorado Springs 2016.

Holbach Paul-Henri, La Morale Devoirs de l’homme fondés sur la nature, [w:] B. Baczko (red.), Filozofia francuskiego Oświecenia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1961.

Holbach Paul-Henri, System przyrody, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1957.

Höffe Ottfried, Der Kategorische Rechtsimperativ, [w:] O. Höffe (red.), Immanuel Kant. Metaphysische Anfangsgründe der Rechtslehre, Akademie Verlag, Berlin 1999.

Höffe Ottfried, Immanuel Kant, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995.

Höffe Ottfried, Immanuel Kant, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003.

Höffe Ottfried, Kants kategorischer Imperativ als Kriterium des Sittlichen, „Zeitschrift für philosophische Forschung” 1971, vol. 31.

Höffe Ottfried, Kategorische Rechtsprinzipien. Ein Kontrapunkt der Moderne, Suhrkamp, Frankfurt am Main 1990.

Hughes John, Creatio ex nihilo and the Divine Ideas in Aquinas: How fair is Bulgakov’s critique?, „Modern Theology” 2013, vol. 29(2).

Humboldt Wilhelm von, Über die Grenzen der Wirksamkeit des Staates, Verlag Hans Carl, Nürnberg 1946.

Hume David, Traktat o naturze ludzkiej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1963.

Hume David, Traktat o naturze ludzkiej, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2005.

Hussain Nadeem J.Z., A Problem for Ambitious Metanormative Constructivism, [w:] J. Lenman, Y. Shemmer (red.), Constructivism in Practical Philosophy, Oxford University Press, Oxford 2012, https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199609833.001.0001

Iorio Francesco di, Nominalism, Supervenience and Methodological Individualism, 2020, http://www.rivistapolitica.eu/wp-content/uploads/Politica_Pagine_Nuove_2020_Estratto_Di_Iorio-2.pdf (dostęp: 30.08.2024).

Jacyno Małgorzata, Kultura indywidualizmu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.

Jasionek Jacek, Produkcja prawa w Polsce – raport inflacji prawa w 2020 r., 2021, https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/produkcja-prawa-w-polsce-raport-inflacji-prawa-w-2020-r,505769.html (dostęp: 30.04.2024).

Jaśkiewicz Natalia, Rydwańska Paulina, Przestrzenne zróżnicowanie poziomu kapitału społecznego w Polsce, „Studia Ekonomiczne: Gospodarka, Społeczeństwo, Środowisko” 2020, nr 2(6).

Johncock Will, Stoic Philosophy and Stoic Social Theory, Palgrave MacMillan, Cham 2020.

Kambartel Friedrich, Bemerkungen zum praktischen Selbstverständnis des Menschen in Kantischer Perspektive, [w:] G. Prauss (red.), Handlungstheorie und Transcendentaltheorie, Klostermann, Frankfurt am Main 1986.

Kant Immanuel, Idea powszechnej historii w aspekcie kosmopolitycznym, [w:] I. Kant, Rozprawy z filozofii historii, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2005.

Kant Immanuel, Kritik der reinen Vernunft, [w:] I. Kant, Immanuel Kant Gesammelte Schriften, A. De Gruyter, Berlin 1968.

Kant Immanuel, Krytyka czystego rozumu, t. I i II, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1957.

Kant Immanuel, Krytyka czystego rozumu, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2001.

Kant Immanuel, Krytyka praktycznego rozumu, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1972.

Kant Immanuel, Krytyka władzy sądzenia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1964.

Kant Immanuel, Metafizyka moralności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.

Kant Immanuel, O porzekadle: To może być słuszne w teorii, ale Nic nie jest warte w praktyce; Do wiecznego pokoju, Wydawnictwo Comer, Toruń 1995.

Kant Immanuel, Odpowiedź na pytanie: czym jest Oświecenie?, [w:] I. Kant, Dzieła zebrane, t. VI, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2012.

Kant Immanuel, Uzasadnienie metafizyki moralności, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1953.

Kantor-Kozdrowicki Piotr, Racjonalność prawodawcy jako paradygmat nauk prawnych, „Folia Iuridica Universitatis Wratislaviensis” 2018, t. 7, nr 1.

Karos Dominik, Muto Nozomu, Rachmilewich Shiran, A Generalization of the Egalitarian and the Kalai-Smorodinsky Bargaining Solution, „International Journal of Game Theory” 2018, vol. 47.

Keele Rondo, Ockham Explained. From Razor to Rebellion, Open Court, Chicago 2010.

Kellas James, Review of Nations and Nationalism, „International Affairs” 1984, vol. 60, issue 1, January.

Kelsen Hans, Czysta teoria prawa, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2014.

Kersting Wolfgang, Die politische Philosophie des Gesellschaftsvertrags, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1994.

Kersting Wolfgang, Kategorische Rechtsprinzipien: ein Kontrapunkt der Moderne, Suhrkamp, Frankfurt am Main 1990.

Kersting Wolfgang, Wohlgeordnete Freiheit. Immanuel Kants Rechtsund Staatsphilosophie, Walter de Gruyter, Berlin–New York 1984.

Kędziora Krzysztof, John Rawls: uzasadnienie, sprawiedliwość i rozum publiczny, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2019.

Kleszcz Ryszard, Racjonalność a rozumność w kontekście myśli Johna Rawlsa, „Przegląd Filozoficzny” 2021, R. 30, nr 4(120).

Klimowicz Ewa, Utylitaryzm w etyce. Współczesne kontrowersje wokół etyki Johna Stuarta Milla, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974.

Kloc-Konkołowicz Jakub, Rozum praktyczny w filozofii Kanta i Fichtego, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2007.

Kmita Jerzy, Etyczny aspekt koncepcji racjonalnego prawodawcy, [w:] S. Wronkowska, M. Zieliński (red.), Szkice z teorii prawa i szczegółowych nauk prawnych, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznań 1990.

Kojève Alexandre, Kant, Gallimard, Paris 1973.

Korsgaard Christine, Kant’s Analysis of Obligation: The Argument of Foundations I, „Monist” 1989, vol. 73.

Korsgaard Christine M., Morality of Freedom, [w:] Y. Yovel (red.), Kant’s Practical Philosophy Reconsidered, Springer, Dordrecht 1989.

Kosikowski Cezary, Wybrane zagadnienia tworzenia prawa finansowego, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1995.

Koszowski Maciej, Anglosaska doktryna precedensu. Porównanie z polską praktyką orzeczniczą, Warszawska Firma Wydawnicza, Warszawa 2009.

Kozak Artur, Pojmowanie prawa w teorii wykładni, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1997.

Kramer Matthew, Objectivity and the Rule of Law, Cambridge University Press, Cambridge 2007.

Kramer Matthew, The Concept of Law and Political Philosophy, „Legal Studies Research Paper Series, University of Cambridge” 2014, no. 41.

Kramer Matthew, The Quality of Freedom, Oxford University Press, Oxford 2003.

Kraus Jody S., Coleman Jules L., Morality and the Theory of Rational Choice, [w:] P. Vallentyne (red.), Contractarianism and Rational Choice: Essays on David Gauthier’s Morals by Agreement, Cambridge University Press, Cambridge 2001.

Kropotkin Piotr, Etyka. Pochodzenie i rozwój moralności, Spółdzielnia Wydawnicza „Słowo”, Łódź 1949.

Kuhn Thomas S., The Structure of Scientific Revolutions, University of Chicago Press, Chicago 1962/1970.

Kymlicka Will, Współczesna filozofia polityczna, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2009.

Laitinen Arto, Hegelian Constructivism in Ethical Theory?, [w:] I. Testa, L. Ruggiu (red.), „I that is We and We that is I”. Perspectives on Contemporary Hegel: Social Ontology, Recognition, Naturalism, and the Critique of Kantian Constructivism, Brill, Leiden 2016.

Lalak Danuta, Migracja, uchodźstwo, wielokulturowość, Wydawnictwo Żak, Warszawa 2007.

Lang Wiesław, Morawski Lech, Gawrysiak Tadeusz, Interpretacja prawnicza jako szczególny rodzaj interpretacji humanistycznej, „Studia Filozoficzne” 1975, nr 12(121).

Largeault Jean, Enquête sur le nominalisme, Beatrice-Nauwelaerts, Paris–Louvain 1971.

Leiter Brian, Introduction, [w:] B. Leiter (red.), Objectivity in Law and Morals, Cambridge University Press, Cambridge 2001.

Leiter Brian (red.), Objectivity in Law and Morals, Cambridge University Press, Cambridge 2001.

Lesnoff Michael H., Social Contract, Macmillan, London 1986.

Leszczyński Jerzy, Relacja prawa i moralności z prawnego punktu widzenia. Moralność partykularna a moralność kooperatywna, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2020, nr 4.

Lewis David, Convention: A Philosophical Study, Cambridge University Press, Cambridge 1969.

Locke John, Dwa traktaty o rządzie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992.

Locke John, Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego, t. I–II, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1955.

Lovejoy Arthur O., Wielki łańcuch bytu, Wydawnictwo Słowo/obraz terytoria, Warszawa 1999.

Löwith Karl, Historia powszechna i dzieje zbawienia. Teologiczne przesłanki filozofii dziejów, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2002.

Lucaci Florea, An Analytical Perspective on the Creatio ex nihilo Concept, „Journal for the Study of Religions and Ideologies” 2002, vol. 1(2).

Luce Robert D., Raiffa Howard, Games and Decisions, Wiley, New York 1957.

Lyotard Jean-François, Kondycja ponowoczesna: raport o stanie wiedzy, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 1997.

Łempicki Zygmunt, Renesans, oświecenie, romantyzm i inne studia z historii literatury, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1966.

Łuków Paweł, Wolność i autorytet rozumu, Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1997.

MacGilvray Eric, Reconstructing Public Reason, Harvard University Press, Cambridge–London 2004.

Machiavelli Niccolo, Książę. Rozważania nad pierwszym dziesięcioksięgiem historii Rzymu Liwiusza, Wydawnictwo PIW, Warszawa 1984.

Machiavelli Niccolo, Rozważania nad pierwszym dziesięcioksięgiem historii Rzymu Liwiusza, [w:] N. Machiavelli, Wybór pism, Wydawnictwo PIW, Warszawa 1972.

MacIntyre Alasdair, Dziedzictwo cnoty. Studium z teorii moralności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996.

MacIntyre Alasdair, Krótka historia etyki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000.

Malawski Marcin, Wieczorek Andrzej, Sosnowska Honorata, Konkurencja i kooperacja. Teoria gier w ekonomii i naukach społecznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.

Mandeville Bernard de, Bajka o pszczołach, czyli publiczne korzyści prywatnych wad, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1957.

Mann Michael, Emergence of Modern European Nationalism, [w:] J. Hall, I. Jarvie (red.), Transition to Modernity: Essays on Power, Wealth and Belief, Cambridge University Press, Cambridge 1992.

Marquard Odo, Odciążenie od absolutu, „Teksty Drugie” 2013, nr 5.

Marquez Xavier, An Epistemic Argument for Conservatism, „Res Publica” 2016, vol. 22, https://doi.org/10.1007/s11158-015-9296-8

Maurer Armand A., Method in Ockham’s Nominalism, „The Monist” 1978, vol. 61.

Maurer Armand A., Ockham’s Razor and Chatton’s Anti-Razor, „Mediaeval Studies” 1984, vol. 46.

McGrade Arthur Stephen, The Political Thought of William of Ockham. Personal and Institutional Principles, Cambridge University Press, Cambridge 1974.

Menze Clemens, Grundzüge der Bildungsphilosophie Wilhelm von Humboldts, [w:] H. Steffen (red.), Bildung und Gesellschaft. Zum Bildungsbegriff von Humboldt bis zur Gegenwart, Vanderhoeck & Ruprecht, Göttingen 1972.

Miklaszewska Justyna, Libertariańskie koncepcje wolności i własności, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1996.

Mill John Stuart, J. Bentham, [w:] J.S. Mill, Utilitarianism, On Liberty, Essay on Bentham, Collins Sons & Co., London 1962.

Mill John Stuart, Utilitarianism, On Liberty, Essay on Bentham, Collins Sons & Co., London 1962.

Mill John Stuart, Utylitaryzm, O wolności, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1959.

Millett Kate, Sexual Politics, Granada Publishing Ltd., London 1971.

Milo Ronald, Contractarian Constructivism, „Journal of Philosophy” 1995, vol. 92(4), https://doi.org/10.2307/2940922

Misak Cheryl J., Truth, Politics, Morality: Pragmatism and Deliberation, Routledge, London 2000.

Monteskiusz Karol, O duchu praw, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1957.

Morawski Lech, Argumentacje, racjonalność prawa i postępowanie dowodowe, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 1988.

Morawski Lech, Koncepcja „prawodawcy doskonałego” i jej zastosowanie w prawoznawstwie. Próba krytycznej analizy książki Leszka Nowaka „Interpretacja prawnicza”, „Państwo i Prawo” 1976, nr 1–2.

Morawski Lech, Teoria prawodawcy racjonalnego a postmodernizm, „Państwo i Prawo” 2000, z. 11(657).

Morrow James D., Game Theory for Political Scientists, Princeton University Press, Princeton 1994.

Mouffe Chantal, Polityczność, Wydawnictwo Krytyka Polityczna, Warszawa 2008.

Müller Adam, Die Elemente der Staatskunst, mit einem noch unveröffentlichten Bildnis des Verfassers nach Gerhardt von Kügelgen, Verlag von Gustav Fischer, Jena 1922.

Nagel Thomas, Widok znikąd, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 1997.

Narveson Jan, The Libertarian Idea, Temple University Press, Philadelphia 1988.

Neumann John von, Morgenstern Oskar von, Theory of Games and Economic Behaviour, Princeton University Press, Princeton 1944.

Nietzsche Fryderyk, Poza dobrem i złem. Preludium do filozofii przyszłości, Wydawnictwo A, Kraków 2001.

Nietzsche Fryderyk, Poza dobrem i złem, Wydawnictwo Vis-à-vis/Etiuda, Kraków 2001.

Nietzsche Fryderyk, Tako rzecze Zaratustra, Wydawnictwo Ignis, Toruń–Warszawa–Siedlce 1922.

Nietzsche Fryderyk, Zapiski o nihilizmie (z lat 1885–1889), [w:] G. Sowinski (red.), Wokół nihilizmu, Wydawnictwo A, Kraków 2001.

Nietzsche Fryderyk, Zmierzch bożyszcz czyli Jak filozofuje się młotem, J. Mortkowicz, W.L. Anczyc, Warszawa–Kraków 1905–1906.

North Douglas, Transaction Costs, Institutions, and Economic Performance, ICS Press, San Francisco 1992.

Nowak-Juchacz Ewa, Autonomia jako zasada etyczności, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2002.

Nowak Leszek, Interpretacja prawnicza. Studium z metodologii prawoznawstwa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973.

Nozick Robert, Anarchia, państwo, utopia, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 1999.

O’Brien Richard, Global Financial Integration: The End of Geography, Council of Foreign Relations Press, New York 1992.

O’Neil Onora, Acting on Principle. An Essay on Kantian Ethics, Columbia University Press, New York–London 1975.

O’Neill Onora, Constructing Authorities: Reason, Politics and Interpretation in Kant’s Philosophy, Cambridge University Press, Cambridge 2015.

O’Neil Onora, Constructions of Reason, Cambridge University Press, Cambridge 2000.

O’Neil Onora, Constructions of Reason: Explorations of Kant’s Practical Philosophy, Cambridge University Press, Cambridge 1989.

O’Neil Onora, Constructivisms in Ethics, Presidential Address, „Proceedings of the Aristotelian Society” 1989, vol. 89(1).

O’Neil Onora, Kant after Virtue, „Inquiry” 1983, no. 26.

O’Neill Onora, Vindicating Reason, [w:] P. Guyer (red.), The Cambridge Companion to Kant, Cambridge University Press, Cambridge 1992.

Ohmae Kenichi, The End of the Nation State: The Rise of Regional Economics, HarperCollins, London 1996.

Oniszczuk Jerzy, Prawo i jego tworzenie. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo WSHiP, Warszawa 1999.

Oniszczuk Jerzy, Tworzenie aktów normatywnych jako instrument polityki publicznej. Technika budowy tekstu, „Studia z Polityki Publicznej” 2014, nr 3(3).

Ordeshook Peter C., Game Theory and Political Theory. An Introduction, Cambridge University Press, Cambridge 1999.

Ostermann Reiner, Die Freiheit des Individuums. Eine Rekonstruktion der Gesellschaftstheorie Wilhelm von Humboldts, Campus-Verlag, Frankfurt am Main–New York 1993.

Ostrom Elinor, Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action, Cambridge University Press, Cambridge 1990.

Panaccio Claude, Ockham’s Nominalism. A Philosophical Introduction, Oxford University Press, New York 2023.

Pareto Vilfredo, Wykłady z ekonomii politycznej, [w:] V. Pareto, Uczucia i działania. Fragmenty socjologiczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994.

Paton Herbert J., The Categorical Imperative. A Study in Kant’s Moral Philosophy, University of Chicago Press, Chicago 1948.

Paulson Stanley L., The Neo-Kantian Dimension of Kelsen’s Pure Theory of Law, „Oxford Journal of Legal Studies” 1992, vol. 12, no. 3(Autumn).

Peirce Charles Sanders, The Collected Papers of Charles Sanders Peirce, Electronic Edition, Volume I: Principles of Philosophy, Book 1: General Historical Orientation, Chapter 1: Lessons from the History of Philosophy, § 1: Nominalism, https://colorysemiotica.wordpress.com/wp-content/uploads/2014/08/peirce-collectedpapers.pdf (dostęp: 20.01.2024).

Penelhum Terrence, The Logic of Pleasure, „Philosophy and Phenomenological Research” 1957, vol. XVII.

Peretiatkowicz Antoni, Idea umowy społecznej w rozwoju historycznym, Niemierkiewicz–Wende, Poznań–Warszawa 1920.

Pettit Philip, Embracing Objectivity in Ethics, [w:] B. Leiter (red.), Objectivity in Law and Morals, Cambridge University Press, Cambridge 2001.

Pichlak Maciej, Obiektywność w prawie – podejście instytucjonalne jako alternatywa dla dominujących stanowisk teoretycznych, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej” 2014, nr 4.

Picker Eduard, Godność człowieka a życie ludzkie, Oficyna Naukowa, Warszawa 2007.

Plamenatz John, The English Utilitarians, Basil Blackwell, Oxford 1949.

Platon, Państwo. Prawa, tłum., wstęp i komentarz Władysław Witwicki, Wydawnictwo Antyk, Kęty 1997.

Politycznej filozofii historia, [w:] T. Honderich (red.), Encyklopedia filozofii, t. 2, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 1999.

Porębski Czesław, Umowa społeczna. Renesans idei, Wydawnictwo Znak, Kraków 1999.

Posner Richard, Economic Analysis of Law, Little Brown and Company, New York 1992.

Posner Richard, The Economics of Justice, Harvard University Press, Cambridge–London 1981.

Postema Gerald J., Objectivity Fit for Law, [w:] B. Leiter (red.), Objectivity in Law and Morals, Cambridge University Press, Cambridge 2001.

Rashdall Hastings, Theory of Good and Evil, Clarendon Press, Oxford 1924.

Rau Zbigniew, Wstęp, [w:] J. Locke, Dwa traktaty o rządzie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992.

Rau Zbigniew, Chmieliński Maciej (red.), Umowa społeczna i jej krytycy w myśli politycznej i prawnej, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2010.

Rau Zbigniew, Staszyńska Katarzyna M., Chmieliński Maciej, Zagórski Krzysztof, Doktryna Polaków. Klasyczna filozofia polityczna w dyskursie potocznym, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Wydawnictwo Scholar, Łódź–Warszawa 2018.

Rawls John, Justice as Fairness. A Restatement, [w:] J. Rowls, Justice as Fairness. A Restatement, Belknap Press of Harvard University Press, Cambridge 2001.

Rawls John, Liberalizm polityczny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998.

Rawls John, Teoria sprawiedliwości, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994.

Richardson Henry S., Revising Moral Norms: Pragmatism and the Problem of Perspicuous Description, [w:] C. Bagnoli (red.), Constructivism in Ethics, Cambridge University Press, Cambridge 2013.

Richardson Henry S., Truth and Ends in Dewey’s Pragmatism, „Canadian Journal of Philosophy” 1998, vol. 28(supp. 1).

Riedel Manfred, Urteilskraft und Vernunft. Kants ursprüngliche Fragestellung, Ullstein Buch, Frankfurt am Main 1989.

Rosenblum Nancy L., Bentham’s Theory of Modern State, Harvard University Press, Cambridge 1978.

Rousseau Jean-Jacques, Umowa społeczna, [w:] J.-J. Rousseau, Umowa społeczna oraz Uwagi o rządzie polskim, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1966.

Rupniewski Michał, Human Dignity and the Law, Routledge, London 2022.

Rupniewski Michał, Prawo jako narzędzie sprawiedliwej kooperacji w społeczeństwie demokratycznym. Filozofia polityczna Johna Rawlsa z perspektywy prawniczej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2015.

Russell Bertrand, Dzieje filozofii Zachodu, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2000.

Sandel Michael, Liberalism and The Limits of Justice, Cambridge University Press, Cambridge 1982.

Scanlon Thomas M., What We Owe to Each Other, Harvard University Press, Cambridge 1998.

Schmitt Carl, Pojęcie polityczności, [w:] C. Schmitt, Teologia polityczna i inne pisma, Wydawnictwo Znak, Kraków 2000.

Schmitt Carl, Teologia polityczna. Cztery rozdziały poświęcone nauce o suwerenności, [w:] C. Schmitt, Teologia polityczna i inne pisma, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2012.

Schnädelbach Herbert, Rozum i historia, Oficyna Naukowa, Warszawa 2001.

Schofield Malcolm, Stoic Ethics, [w:] B. Inwood (red.), The Cambridge Companion to the

Stoics, Cambridge University Press, Cambridge–New York 2003.

Schuyler Robert L. (red.), J. Tucker: A Selection from His Economic and Political Writings, Columbia University Press, New York 1931.

Schwandt Thomas A., Constructivist, Interpretivist Approaches to Human Inquiry, [w:] N.K. Denzin, Y.S. Lincoln (red.), The Landscape of Qualitative Research: Theories and Issues, Sage Publications, Thousand Oaks–London–New Delhi 1998.

Schwartzberg Melissa, Democracy and Legal Change, Cambridge University Press, Cambridge–New York 2007.

Schweers Cook Karen, Levi Margaret (red.), The Limits of Rationality, University of Chicago Press, Chicago–London 2009.

Schwemmer Oswald, Die praktische Ohnmacht der reinen Vernunft. Bemerkungen zum kategorischen Imperativ Kants, „Neue Hefte der Philosophie”, H. 22: Kants Ethik Heute, Göttingen 1983.

Searle John, The Construction of Social Reality, Free Press, New York 1995.

Shafer-Landau Russ, Moral Realism: A Defense, Oxford University Press, Oxford 2003.

Shklar Judith N., Legalism. Law, Morals, and Political Trials, Harvard University Press, Cambridge 1986.

Siemek Marek, Idea transcendentalizmu u Fichtego i Kanta, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1977.

Siemek Marek J., Racjonalizm i naturalizm w filozofii niemieckiego oświecenia, [w:] T. Namowicz, K. Sauerland, M.J. Siemek (wybór i wstęp), Filozofia niemieckiego oświecenia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973.

Simmel Georg, Grundfragen der Soziologie (Individuum und Gesellschaft), G.J. Göschen, Berlin–Leipzig 1917.

Singer Peter, Etyka praktyczna, Wydawnictwo Książka i Widza, Warszawa 2007.

Singer Peter, Introduction, [w:] P. Singer, Ethics in the Real World. 90 Essays on Things That Matter, The Publishing Melbourne, Melbourne 2023.

Singer Peter, Lazari-Radek Katarzyna de, The Point of View of the Universe: Sidgwick and Contemporary Ethics, Oxford University Press, Oxford 2014.

Singer Peter, Lazari-Radek Katarzyna de, Utilitarianism. A Very Short Introduction, Oxford University Press, Oxford 2017.

Skyrms Brian, Evolution of the Social Contract, Cambridge University Press, Cambridge 1998.

Smith Adam, Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1954.

Smith Adam, Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995.

Smith Adam, Teoria uczuć moralnych, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989.

Smith Anthony, Book Review: Ernest Gellner, Nations and Nationalism, „Millennium” 1983, vol. 12, issue 3.

Smith Anthony D., Nacjonalizm, Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2007.

Smith Anthony D., The Ethnic Origins of Nations, Basil Blackwell, Oxford 1986.

Soskice Janet Martin, Creation and the Glory of Creatures, „Modern Theology” 2013, vol. 29(2).

Spaak Torben, Kelsen and Hart on the Normativity of Law, [w:] P. Wahlgren, M. Zamboni (red.), Perspectives on Jurisprudence. Essays in Honour of Jes Bjarup, Institute for Scandinavian Law, Stockholm 2005.

Spencer Philip, Wollman Howard, Nationalism. A Critical Introduction, Sage, London 2002.

Spencer Philip, Wollman Howard (red.), Nations and Nationalism: A Reader, Rutgers University Press, Edinburgh 2005.

Stavropoulos Nicos, Objectivity in Law, Clarendon Press, Oxford 1996.

Stelmach Jerzy, Brożek Bartosz, Załuski Wojciech, Dziesięć wykładów o ekonomii prawa, Wolters Kluwer, Warszawa 2007.

Stirner Max, Jedyny i jego własność, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.

Straffin Philip D., Teoria gier, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2001.

Street Sharon, What is Constructivism in Ethics and Metaethics?, „Philosophy Compass” 2010, vol. 5(5).

Sulzer Johann Georg, Psychologische Betrachtungen über den sittlichen Menschen, [w:] Sulzers Vermischte philosophische Schriften, vol. I, Weidmanns Erben und Reich, Leipzig 1800.

Sunstein Cass, Infotopia. How Many Minds Produce Knowledge, Oxford University Press, Oxford 2006.

Svavarsdóttir Sigrún, Objective Values: Does Metaethics Rest on a Mistake?, [w:] B. Leiter (red.), Objectivity in Law and Morals, Cambridge University Press, Cambridge 2001.

Szczepański Jakub, „Aspołeczna towarzyskość”, czyli Kanta przyczynek do rozważań o naturze ludzkiej, [w:] J. Miklaszewska, P. Spryszak (red.), Natura ludzka w filozofii nowożytnej i współczesnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2010.

Talmon Jakob Leib, The Origins of Totalitarian Democracy, Mercury Books, London 1919.

Tamanaha Brian Z., Legal Pluralism Explained: History, Theory, Consequences, Oxford University Press, Oxford 2021.

Tamanaha Brian Z., Understanding Legal Pluralism. Past to Present, Local to Global, „Sydney Law Review” 2008, vol. 30.

Taylor Charles, Etyka autentyczności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Kraków 2002.

Taylor Charles, Etyka autentyczności, Wydawnictwo Znak, Kraków 1996.

Taylor Charles, Źródła podmiotowości. Narodziny tożsamości nowoczesnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001.

Taylor Paul C., Race: A Philosophical Introduction, Polity Press, Malden 2013.

Tetens Johann Nicolaus, Philosophische Versuche über die menschliche Natur und ihre Entwicklung, Reuter & Reichard, Leipzig 1777.

Tobor Zygmunt, W poszukiwaniu intencji prawodawcy, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2013.

Tocqueville Alexis de, O demokracji w Ameryce, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2005.

Toplišek Alen, Liberal Democracy in Crisis. Rethinking Resistance under Neoliberal Governmentality, Palgrave Macmillan, Cham 2019.

Troeltsch Ernst, The Ideas of Natural Law and Humanity in World Politics, [w:] O. Gierke (red.), Natural Law and Theory of Society, 1500–1800, Beacon Press, Boston 1957.

Tryzna Jan, Is the Principle of Legal Certainty a Human Right? The Legitimacy of the Retroactive Application of Laws, [w:] M. Chmieliński, M. Rupniewski (red.), The Philosophy of Legal Change. Theoretical Perspectives and Practical Processes, Routledge, London–New York 2020.

Tulejski Tomasz, Behemot przeciwko lewiatanowi – Thomas Hobbes o naturze rebelii, „Myśl Ekonomiczna i Polityczna” 2019, nr 1(64).

Tulejski Tomasz, Od zasady użyteczności do demokracji. Filozofia polityczna Jeremy Benthama, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2004.

Tusseau Guillaume, Between Constructivism and Immanentism. Bentham’s Unsettled Conception of Constitutional Law, [w:] Ph. Schofield, X. Zhai (red.), Bentham on Democracy, Courts, and Codification, Cambridge University Press, Cambridge 2022.

Vallentyne Peter, Contractarianism and the Assumption of Mutual Unconcern, [w:] P. Vallentyne (red.), Contractarianism and Rational Choice: Essays on David Gauthier’s Morals by Agreement, Cambridge University Press, New York 2001.

Valls Andrew, Self-Development and the Liberal State. The Cases of John Stuart Mill and Wilhelm von Humboldt, „The Review of Politics” 1999, vol. 61, issue 2, Spring.

Vattimo Gianni, Koniec nowoczesności, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2006. Vermeule Adrian, Law and the Limits of Reason, Oxford University Press, Oxford 2009.

Voltaire, Wybór dzieł filozoficznych, Biblioteka Kwartalnika Kronos, Warszawa 2022.

Waldron Jeremy, The Law, Routledge, New York 1990.

Watson Alan, Legal Transplants. An Approach to Comparative Law, University of Georgia Press, Athens–London 1974.

Watson Hugh Seton, Nations and States: An Inquiry into the Origins of Nations and the Politics of Nationalism, Methuen, London 1977.

Weaver Richard, Idee mają konsekwencje, Wydawnictwo Prohibita, Warszawa 2010.

Weber Max, Etyka protestancka a duch kapitalizmu, Wydawnictwo Test, Lublin 1994.

Weinrib Ernest J., Law as a Kantian Idea of Reason, [w:] B.S. Byrd, J. Hruschka (red.), Kant and Law, Routledge, London–New York 2006.

West Robin, Normative Jurisprudence. An Introduction, Cambridge University Press, New York.

Williams Bernard, Descartes: The Project of Pure Enquiry, Penguin Books, New York 1978.

Williams Bernard, Ethics and the Limits of Philosophy, Fontana Press, London 1985.

Williams Terrence C., The Concept of the Categorical Imperative. The Study of the Place of Categorical Imperative in Kant’s Ethical Theory, Clarendon Press, Oxford 1968.

Wintgens Luc J., Legislation as an Object of Study of Legal Theory: Legisprudence, [w:] L.J. Wintgens (red.), Legisprudence: a New Theoretical Approach to Legislation, Hart Publishing, Oxford–Portland 2002.

Wintgens Luc J., Legisprudence. Practical Reason in Legislation, Ashgate, Farnham 2012.

Wintgens Luc J., Oliver-Lalana Daniel A. (red.), The Rationality and Justification of Legislation, Essays in Legisprudence, Springer, Heidelberg 2012.

Wojciechowski Bartosz, Dyskrecjonalność sędziowska. Studium teoretycznoprawne, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2004.

Wojciechowski Bartosz, Interkulturowe prawo karne, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2009.

Wolterstorff Nicholas, Essays in Political Philosophy, Oxford University Press, Oxford 2012.

Wright Crispin, Truth and Objectivity, Harvard University Press, Cambridge 1992.

Wright Erik Olin, Levine Andrew, Sober Elliot, Marxism and Methodological Individualism, [w:] D. Martravers, J. Pike (red.), Debates in Contemporary Political Philosophy. An Anthology, Routledge, New York 2003.

Wronkowska Sławomira, Prawodawca racjonalny jako wzór dla prawodawcy faktycznego, [w:] S. Wronkowska, M. Zieliński (red.), Szkice z teorii prawa i szczegółowych nauk prawnych, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznań 1990.

Wróblewski Jerzy, Epistemologiczne i aksjologiczne uwarunkowanie tworzenia prawa, [w:] J. Wróblewski, Pisma wybrane, wybór i wstęp M. Zirk-Sadowski, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2015.

Wróblewski Jerzy, Model racjonalnego tworzenia prawa, „Państwo i Prawo” 1973, z. 11.

Wróblewski Jerzy, Tworzenie prawa a wykładnia prawa, „Państwo i Prawo” 1978, z. 6.

Wróblewski Jerzy, Zasady tworzenia prawa, Uniwersytet Łódzki, Łódź 1984.

Wu Guang-Cheng, Creation and Metaphysics: The Way of Aquinas’ Thought, „Philosophy and Culture” 2011, vol. 38(5).

Wyrębska-Dermanović Ewa, Filozofia prawa Immanuela Kanta, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2018.

Załuski Wojciech, The Limits of Naturalism: A Game-Theoretic Critique of Justice as Mutual Advantage, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2006.

Zerbe Richard O., Economic Efficiency in Law and Economics, Edward Elgar, Washington 2004.

Zieliński Maciej, Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2002.

Ziembiński Zygmunt, Zarys teorii prawa, Wydawnictwo Ars boni et Aequi, Poznań 2001.

Zirk-Sadowski Marek, Konstrukcja racjonalnego prawodawcy a kompetencja komunikacyjna, [w:] S. Wronkowska, M. Zieliński (red.), Szkice z teorii prawa i szczegółowych nauk prawnych, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznań 1990.

Zirk-Sadowski Marek, Wprowadzenie do filozofii prawa, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2000.

Żelazny Marek, Idea wolności w filozofii Kanta, Wydawnictwo Comer, Toruń 1993.

Downloads

Download data is not yet available.

License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

How to Cite

Chmieliński, Maciej. 2024. Kreacja Prawa. Prawodawstwo między społeczną użytecznością a Rozumną zgodą: Nr 22 2024. Vol. 22. Jurisprudence. Poland: Lodz University Press. https://doi.org/10.18778/8331-530-0.