Finansjalizacja wybranych rynków surowcowych na świecie

Marcin Złoty

doi:10.18778/8220-572-5

Keywords: financialization, investment, futures contracts, the commodity market

Published: 15 September 2021

Categories: Economics and management, Open Access

Downloads

PDF Polish

Financialization transforms the existing rights, directions and rules of functioning of many levels of the economy, including the commodity market. The activity of investors in the futures market from the beginning of the 21st century began to determine the trends in prices of commodities. Implementation of solutions and instruments of the financial market to the structure of the commodity market is the contemporary dimension of the financialization of this area. The study covered the impact of financial investors on the commodity futures market on the development of spot prices of five analyzed assets – gold, silver, copper, WTI crude oil and natural gas. The analysis of the impact of the futures market factors on the current market, carried out using the Granger causality method, is aimed at determining the order of interactions between both levels of trading. The current trends and transformations of the commodity market show the constant transformation of the entire world economy, which is becoming increasingly dependent on financial systems and instruments.

Allen H., Hawkins J., Sato S., Electronic trading and its implications for financial systems, „BIS Papers” 2001, nr 7.

Altkorn B., Badania rop naftowych dla potrzeb ich przechowywania w kawernach solnych, „Nafta-Gaz” 2010, t. 66, nr 11.

Anusha R., Gokul K., Unni K., Sethuraman R., Near Field Communication (NFC) technology: a survey, „International Journal on Cybernetics & Informatics (IJCI)” 2015, t. 4, nr 2.

Arfaoui M., Reyeb A.B., Oil, Gold, US dollar and Stock market interdependencies: A global analytical insight, „Munich Personal RePEc Archive” 2016, nr 452.

Arrata W., Bernales A., Coudert V., The effects of derivatives on underlying financial markets: equity options, commodity futures and credit default swaps, „50 Years of Money and Finance: Lessons and Challenges” 2011, t. 13.

Aslan A.S., Dinçer I., The impact of mortgage loans on the financialization process in Turkey, „Planlama” 2018, t. 28, nr 2.

Bårdsen G., Eitrheim Ø., Jansen E.S., Ragnar R., The econometrics of macroeconomic modelling, Oxford University Press, New York 1980.

Bastourre D., Carrera J., Ibarlucia J., Financialization of commodity markets: non–linear consequences from heterogeneous agent behavior, „Farming, Finance and the Global Marketplace”, Working Paper, Kansas City 2010.

Baud C., Durand C., Financialization, globalization and the making of profits by leading retailers, „Socio-Economic Review” 2012, t. 10, nr 2.

Bauwens L., Giot P., Econometric modeling of stock market intraday activity, Kluwer Academic Publishers, London 2001.

Berg A., Price formation in commodities markets: financialisation and beyond, Centre for European Policy Studies, Brussels 2013.

Berk J., Demarzo S., Corporate finance, Pearson, Boston 2014.

Bhardwaj G., Gorton G.B., Rouwenhorst K.G., Facts and fantasies about commodity futures ten years later, „Yale ICF Working Paper” 2015, nr 15–18.

Bhardwaj G., Gorton G.B., Rouwenhorst K.G., Investor interest and the returns to commodity investing, „The Journal of Portfolio Management” 2016, t. 42, nr 3.

Białynicka-Birula J., Changes in the global art market, „Oeconomia Copernicana” 2018, t. 9, nr 4.

Bielański A., Podstawy chemii nieorganicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.

Bliźniak D., Gontarski L., Giełda towarowa, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 1998.

Bohl M., Stephan P., Does futures speculation destabilize spot prices? New Evidence for commodity markets, „Journal of Agricultural and Applied Economics” 2013, t. 45, nr 4.

Bołtuć M., Zależność pomiędzy rynkiem swapów kredytowych a rynkiem akcji, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia” 2013, nr 63.

Boonvorachote T., Lakmas K., Price volatility, trading volume, and market depth in Asian commodity futures exchanges, „Kasetsart Journal of Social Sciences” 2016, t. 37, nr 1.

Borychowski M., Czyżewski A., Determinants of prices increase of agricultural commodities in a global context, „Management” 2015, t. 19, nr 2.

Brecha R.J., Ten reasons to take peak oil seriously, „Sustainability” 2013, t. 5, nr 2.

Brogaard J.A., High frequency trading and its impact on market quality, Northwestern University Kellogg School of Management, Working Paper 2010, nr 66.

Brooks C., Introductory econometrics for finance, Cambridge University Press, Glasgow 2008.

Bukowski S.I., Misala J., Wzrost gospodarczy i finanse międzynarodowe, Cedewu, Warszawa 2011.

Cartea A., Penalva J., Where is the value in high frequency trading?, „Documentos de Trabajo, Banco de España” 2011.

Carter P., Nauka spekulacji, Liber, Warszawa 1998.

Cartwright N., Ceteris paribus laws and socio-economic machines, „The Monist” 1995, t. 78, nr 3.

Casson M., Lee J.S., The origin and development of markets: a business history perspective, „Business History Review” 2011, t. 85, nr 1.

Chance D.M., Analysis of derivatives, AIMR, Virginia 2003.

Chari V.V., Financialization in commodity markets, Staff Report 552, Minneapolis 2017.

Chari V.V., Christiano L., Financialization in commodity markets, „BER Program: Economic Fluctuations and Growth”, Working Paper 2017, nr 23766.

Cheng I., Xiong W., The financialization of commodity markets, „NBER Working Paper”, Massachusetts 2013, nr 19642.

Choi Ch.-Y., Chudik A., Estimating impulse response functions. When the shock series is observed, Globalization Institute Working Papers 2019, nr 353.

Choudhry M., Fixed-Income Securities and derivatives handbook, analysis and valuation, Bloomberg Press, Princeton 2005.

Chow Y., McAleer M., Sequeira J.M., Pricing of forward and futures, „Journal of Economic Surveys” 2000, t. 14, nr 2.

Cromarty W.A., Myers W.M., Needed improvements in application of models for agriculture commodity price forecasting, „American Journal of Agricultural Economics, Oxford University Press” 1975, t. 57, nr 2.

Cumming D., Johan S., Li D., Exchange trading rules and stock market liquidity, „Journal of Financial Economics” 2011, t. 99, nr 3.

Davis G.F., Kim S., Financialization of the Economy, Draft chapter for „Annual Review of Sociology”, The University of Michigan, Michigan 2015.

Dembinski P.H., Finanse po zawale, Studio Emka, Warszawa 2012.

Dębski W., Rynek finansowy i jego mechanizmy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.

Djenic M., Popovcic-Avric S., Barjaktarovic L., Importance of forward contracts in the financial crisis, „Journal of Central Banking Theory and Practice” 2012, t. 1, nr 2.

Dormeier B.P., Inwestowanie w oparciu o analizę wolumenu, OnePress, Gliwice 2012.

Duffie D., Garleanu N., Pedersen L.H., Over-the-counter markets, „Econometrica” 2005, t. 73, nr 6.

Dunsby A., Eckstein J., Gaspar J., Mulhalow S., Commodity investing, John Wiley & Sons, New Jersey 2008.

Dwyer A., Gardner G., Williams T., Global commodity markets – price volatility and financialization, „RBA Bulletin”, Reserve Bank of Australia, 2011.

Emili S., Identification and estimation of Structural VAR models with mixed frequency data: a moment-based approach, Dottorato Di Ricerca, Università di Bologna, 2017.

Epstein G.A., Financialization and the world economy, Edward Elgar, Cheltenham 2005.

Erten B., Ocampo J.A., Super cycles of commodity prices since the Mid–Nineteenth Century, „Elsevier” 2013, t. 44.

Falkowski M., Financialization of commodities, „Contemporary Economics” 2011, t. 5, nr 4.

Fasianos A., Guevara D., Pierros Ch., Have we been here before? Phases of financialization within the 20th Century in the United States, „The Levy Economics Institute Working Paper” 2016, nr 869.

Fenzl T., Brudermann T., Malik C., Pelzmann L., A mass psychological perspective on financial markets, „European Scientific Journal” 2013, t. 9, nr 25.

Fisher R., Gold in the search for the Americas, „Gold Bulletin” 1976, t. 9.

Freeman R.B., It’s financialization, „International Labour Review” 2010, t. 149, nr 2.

French K.R., Detecting spot price forecasts in futures prices, „The Journal of Business” 1986, t. 59, nr 2.

Garber P.M., Who put the mania in tulipmania?, „The Journal of Portfolio Management” 1989, t. 16, nr 1.

Gemzik-Salwach A., Opolski K. (red.), Finansjalizacja. Wpływ na gospodarkę i społeczeństwo, Cedewu, Warszawa 2019.

Gędek S., Analiza współzależności cen produktów rolnych, „Roczniki Nauk Rolniczych, Seria G” 2010, t. 97, nr 3.

Giruć P., Giełdy towarowe we współczesnej gospodarce, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zarządzania w Gdańsku, Gdańsk 2010.

Goldstein I., Yang L., Commodity financialization and information transmission, University of Philadelphia, 2018.

Goldstein M.A., Kumar P., Graves F.C., Computerized and high-frequency trading, „The Financial Review” 2014, t. 49, nr 2.

Gorczyńska A., High Frequency Traders – destrukcyjna czy poprawiająca funkcjonowanie innowacja rynku finansowego?, „Studia Ekonomiczne” 2014, t. 186, nr 2.

Gorton G., Rouwenhorst K., Facts and fantasies about commodity futures, „NBER Working Paper” 2006, nr 10595.

Gorton G., Rouwenhorst K., Facts and fantasies about commodity futures, „Yale ICF Working Paper” 2004, nr 4.

Gourieroux C., Jasiak J., Financial econometrics: problems, models, and methods, Princeton University Press, New Jersey 2002.

Granger C.W.J., Some recent development in a concept of causality, „Journal of Econometrics” 1988, t. 39, nr 1–2.

Granger C.W.J., Newbold P., Spurious regressions in econometrics, „Journal of Econometrics” 1974, nr 2.

Granger C.W.J., Teräsvirta T., Modeling nonlinear economic relationships, Oxford University Press, New York 2004.

Greer R.J., The role of commodities in investment portfolios, CFA Institute Conference Proceedings Quarterly, California 2007.

Gulski B., Finansyzacja jako czynnik wpływający na zawłaszczanie wartości przez przedsiębiorstwa, „Studia i Prace, Kolegium Zarządzania i Finansów. Zeszyt Naukowy” 2018, nr 160.

Hagstrom R.G., Na sposób Warrena Buffeta. Strategie największego na świecie inwestora kapitałowego, WNT, Warszawa 1994.

Haris M.P., Tao J., Role of governance in creating a commodity hub: A comparative analysis, „Natural Gas Industry B” 2016, t. 3, nr 4.

Harvey D., A brief history of neoliberalism, Oxford University Press, New York 2005.

Haugen R.A., Modern investment theory, Prentice Hall, New Jersey 1997.

Hausner J., Paprocki W. (red.), Dewiacje finansjalizacji, Cedewu, Warszawa 2019.

Hayward R., Foreign exchange speculation: an event study, „International Journal of Financial Studies” 2019, t. 6, nr 22.

Herring R., International financial conglomerates: implications for bank insolvency regimes, „Research in Financial Services: Private and Public Policy” 2011, t. 15.

Howells P., Bain K., Financial markets and institutions, Pearson Education Limited, Fifth Edition, Harlow 2007.

Hull J., Kontrakty terminowe i opcje, Wydawnictwo Finansowe WIG-Press, Warszawa 1998.

Hull J., Options, futures, and other derivatives, Prentice Hall, New Jersey 2006.

Irwin S.H., Sanders D.R., Financialization and structural change in commodity futures markets, „Journal of Agricultural and Applied Economics” 2012, t. 44, nr 32.

Jones B., Identifying speculative bubbles: a two-pillar surveillance framework, „IMF Working Paper” 2014, t. 14, nr 208.

Kamara A., Issues in futures markets: a survey, „Journal of Futures Markets” 1982, nr 2.

Kavajecz K.A., Odders-White E.R., Technical analysis and liquidity provision, „The Review of Financial Studies” 2004, t. 17, nr 4.

Kocagil A.E., Does futures speculation stabilize spot prices? Evidence from metals markets, „Applied Financial Economics” 1997, t. 7.

Koop G., Wprowadzenie do ekonometrii, Oficyna Wolters Kluwer Business, Warszawa 2014.

Krawiec M., Badanie przyczynowości w sensie Grangera na rynku zbóż w Polsce w latach 2007–2011, „Zagadnienia Ekonomiki Rolnej” 2013, nr 1.

Krippner G.K., The financialization of the American economy, „Socio-Economic Review” 2005, nr 3.

Król J., Giełdy towarowe – historia, zasady działania i rola we współczesnej gospodarce, „Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania” 2014, t. 1, nr 37.

Kusideł E., Suchecki B. (red.), Modele wektorowo-autoregresyjne VAR. Metodologia i zastosowania, Wydawnictwo Absolwent, Łódź 2000.

Lenczewski Martins C.J., Zastosowanie drapieżnych strategii w handlu o wysokiej częstotliwości, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia. Sectio H” 2017, t. 51, nr 4.

Lewicka-Strzałecka A., Kultura finansjalizacji, „Prakseologia” 2015, t. 2, nr 157.

Łęt B., Ekonometryczne modelowanie czynników ryzyka na rynku surowców energetycznych, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Poznań 2012.

Maguire P. i in., Maximizing positive portfolio diversification, [w:] IEEE Conference on Computational Intelligence for Financial Engineering & Economics (CIFEr), London 2014.

Majsterek M., Modelowanie systemów skointegrowanych. Aspekty teoretyczne, „Bank i Kredyt” 2014, nr 5.

Mao Y., How temperature affects retail gasoline prices: an empirical study, „The Journal of Purdue Undergraduate Research” 2015, t. 5, nr 38.

Marona B., Bieniek A., Wykorzystanie modelu VECM do analizy wpływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych na gospodarkę Polski w latach 1996–2010, „Ekonomia” 2013, t. 44, nr 2.

Martin V., Hurn S., Harris D., Econometric modeling with time series, Cambridge University Press, New York 2013.

Massad T.G., Commodity futures trading commission fiscal year 2018, CFTC, Washington 2018.

Maurits van der Veen A., The Dutch tulip mania: the social foundations of a financial bubble, Department of Government College of William & Mary, Williamsburg 2012.

Mayo H.B., Inwestycje, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2014.

Maziarz M. (red.), O wartości informacyjnej testów przyczynowości w sensie Grangera, „Optimum. Studia Ekonomiczne” 2015, t. 74, nr 2.

Mazur K., Mechanizmy baniek spekulacyjnych – spojrzenie psychologiczne i ekonomiczne, „Ogrody Nauk i Sztuk” 2012, t. 2.

Miczka M., Szulc W., Analiza reakcji na bodźce pomiędzy wybranymi rynkami z wykorzystaniem modelu VAR dla szeregów czasowych cen wyrobów stalowych w latach 1998–2011, „Prace IMŻ” 2011, t. 63, nr 4.

Milewski R., Podstawy ekonomii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002.

Miziołek T., Wpływ pasywnego zarządzania portfelem inwestycyjnym na międzynarodowy rynek finansowy, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica” 2015, t. 5, nr 316.

Mohamad M., Sifat I., On contango, backwardation and seasonality in index futures, „The Journal of Private Equity” 2019, t. 22, nr 2.

Mowshowitz A., On the market value of information commodities. The nature of information and information commodities, „Journal Of The American Society For Information Science” 1992, t. 43, nr 3.

Muranaga J., Shimizu T., Market microstructure and market liquidity, „Bank of Japan, Market Liquidity: Research Findings and Selected Policy Implications” 1999, nr 11.

Musaev A., Anantchenko I., Gazul S., Management strategy for mechanical trade systems: brief review, „International Journal of Economics & Management Sciences” 2015, t. 4, nr 9.

Newbery D.M., When do futures destabilize spot prices?, „International Economic Review” 1987, t. 28, nr 2.

Nissanke M., Commodity markets and excess volatility: sources and strategies to reduce adverse development impacts, Common Fund for Commodities, London 2011.

Osińska M., Ekonometria finansowa, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2006.

Osińska M., Ekonometryczna analiza zależności przyczynowych, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2008.

Ostrowska E., Rynek kapitałowy. Funkcjonowanie i metody oceny, PWE, Warszawa 2007.

Paixão-Barradas S., Melles G., Développement durable: enjeux actuels, „Sciences du Design” 2019, t. 1, nr 9.

Palley T.I., Financialization the economics of finance capital domination, Palgrave Macmillan, New York 2013.

Palley T.I., Financialization: what it is, why it matters & what can be done, The Levy Economics Institute and Economics for Democratic and Open Societies, Working Paper nr 525, Washington 2007.

Papana A., Identifying causal relationships in case of non-stationary, Universities van Amsterdam, Amsterdam 2014.

Pearl J., Causality, models, reasoning and inference, Second Edition, Cambridge University Press, New York 2010.

Perepeczko A., Analiza zdarzenia i jej zastosowania, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia” 2010, t. 632.

Petrauskienë L., Changes in behavioural and physiological indices of medicinal leech exposed to crude oil, „Ekologija” 2005, nr 2.

Pieloch-Babiarz A., Sajnóg A., Analiza fundamentalna. Standing finansowy i wycena przedsiębiorstwa, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2016.

Pieloch-Babiarz A., Sajnóg A., Podstawy analizy fundamentalnej. Podejście strategiczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2016.

Pisarski M., Badanie zależności pomiędzy handlem zagranicznym a PKB z wykorzystaniem modelu VAR oraz przyczynowości Grangera, „Ekonometria” 2013, t. 42, nr 4.

Poitras G., From Antwerp to Chicago: the history of exchange traded derivative security contracts, „Revue d’Histoire des Sciences Humaines” 2009, t. 33, nr 1.

Polopolus L., Wershow J.S., The incidence, nature, and implications of price-fixing litigation in U.S. food industries, „Southern Journal of Agricultural Economics” 1978, t. 10, nr 1.

Ramos R.A., Financialization at the international level: evidence from emerging market economies, „Economia e Sociedade” 2017, t. 26.

Ratajczak M., Finansjalizacja gospodarki: wymiary dyskusji, „Bezpieczny Bank” 2017, t. 3, nr 68.

Rayner V., Laing E., Hall J., Developments in global food prices, Reserve Bank of Australia, March Quarter Bulletin, Sydney 2011.

Remlein M., Wpływ finansyzacji gospodarki na wyniki finansowe polskich przedsiębiorstw, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia” 2015, t. 873, nr 77.

Rhodes S.C., The financialization of commodities, „The Accounting Review” 1999, t. 74, nr 1.

Roll R., Orange juice and weather, „The American Economic Review” 1984, t. 74, nr 5.

Ronayne D., Which impulse response function?, The Warwick Economics Research Paper Series 2011, nr 971.

Rudny W., Wzrost znaczenia sfery finansów i konsekwencje tego zjawiska, „Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach” 2018, nr 359.

Russi L., Hungry capital – the financialization of food, Zero Books, Washington 2013.

Rymarczyk J., Hedging w zarządzaniu ryzykiem finansowym w korporacjach transnarodowych przemysłu wydobywczego, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 2018, nr 106.

Sawyer M., What is financialization?, „International Journal of Political Economy: a Journal of Translations” 2014, t. 24, nr 4.

Sharma P., Impact analysis of commodity futures on spot prices, and risk management in essential commodities, NIAM, Research Report. Rajasthan: CCS National Institute of Agricultural Marketing 2010.

Sims C., Macroeconomics and reality, „Econometrica” 1980, t. 48, nr 1.

Smith A., Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, t. 1, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2015.

Solt M.E., Swanson P.J., On the efficiency of the markets for gold and silver, „The Journal of Business. The University of Chicago Press” 1981, t. 54, nr 3.

Sørensen B.E., Cointegration, „Economics” 2005, nr 266.

Staritz C., Tröster B., Küblböck K., Commodity process, financial markets and development, „Österreichische Entwicklungspolitik, Rohstoffe Und Entwicklung” 2015, t. 1, nr 4.

Stock J.H., Watson M.W., Vector autoregressions, „Journal of Economic Perspectives” 2001, t. 15, nr 4.

Stošić Mihajlović L., Zdravković I., Forward, future and options on Stock Exchange Market, „Journal of Process Management – New Technologies, International” 2016, t. 4, nr 3.

Syczewska E.M., Przyczynowość w sensie Grangera – wybrane metody, „Metody Ilościowe w Badaniach Ekonomicznych” 2014, t. 15, nr 4.

Szafranek K., Financialisation of the commodity markets: conclusions from the VARX DCC GARCH, „Economic Institute. NBP Working Paper” 2015, nr 213.

Szaruga E., Badanie przyczynowości w sensie Grangera pomiędzy przewozami ładunków przez transport samochodowy a wzrostem gospodarczym na przykładzie Polski, „Studia i Prace WNEiZ Uniwersytet Szczeciński” 2016, t. 45, nr 2.

Šperanda I., Tršinski Z., Hedging as a business risk. Protection instrument, „Ekonomski vjesnik. Econviews – Review of Contemporary Business, Entrepreneurship and Economic Issues” 2015, t. 28, nr 2.

Tang K., Xiong W., Index investment and the financialization of commodities, „Financial Analysts Journal” 2012, t. 68, nr 6.

Tatarczak E., Badanie stacjonarności oraz analiza kointegracji kursów walutowych, „Roczniki Nauk Rolniczych, Seria G” 2007, t. 94, nr 1.

Todd R.M., Vector autoregression evidence on monetarism: another look at the robustness debate, „Federal Reserve Bank of Minneapolis, Quarterly Review” 1990, t. 14, nr 2.

Tomaszewski J., Finansjalizacja a zmiany strukturalne na rynku towarów rolnych w pierwszych latach XXI wieku, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin – Polonia Sectio H” 2015, t. 49, nr 4.

Tomaszewski J., Indeksy towarowe III generacji a efektywność inwestycji finansowych na rynkach towarowych, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio H, Oeconomia” 2015, t. 48, nr 3.

Upper Ch., Valli M., Mercados de derivados emergentes, „Informe Trimestral del BPI” 2016.

Veblen T., Teoria klasy próżniaczej, Warszawskie Wydawnictwo Literackie Muza, Warszawa 1998.

Wafi A.S., Hassan H., Mabrouk A., Fundamental analysis models in financial markets – review study, „Procedia Economics and Finance” 2015, t. 30.

Welfe A., Ekonometria. Metody i zastosowania, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2009.

Welfe W., Welfe A., Ekonometria stosowana, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2004.

Wilkin J., Czy współczesna ekonomia jest instrukcją obsługi mechanizmu gospodarczego?, „Ekonomista” 2012, nr 3.

Wojtasińska A., Szanse i zagrożenia inwestycji na wybranych segmentach rynku finansowego, „Finanse i Prawo Finansowe” 2017, t. 3, nr 15.

Wójcik A., Modele wektorowo-autoregresyjne jako odpowiedź na krytykę strukturalnych wielorównaniowych modeli ekonometrycznych, „Studia Ekonomiczne” 2014, nr 193.

Xiong X., Liang J., Cui Y., Zhang W., Zhang Y., Analysis of the spot market’s T+1 trading system effects on the stock index futures market, „EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education” 2017, t. 13, nr 12.

Yau J.K., Schneeweis T., Robinson T.R., Weiss L.R., Alternative investments portfolio management, [w:] J.L. Maginn, D.L. Tuttle, D.W. McLeavey, J.E. Pinto (red.), Managing investment portfolios workbook: a dynamic process, John Wiley & Sons, New Jersey 2007.

Zachariadis T., On the exploration of causal relationships between energy and the economy, „Discussion Paper”, Department of Economics University of Cyprus, Nicosia 2006.

Zaremba A., Jak zarabiać na surowcach, OnePress, Gliwice 2014.

Zaremba A., Makroekonomiczne determinanty stóp zwrotu na rynkach surowców w warunkach finansjalizacji, „Finanse” 2014, t. 7, nr 1.

Board J., Sandmann G., Sutcliffe Ch., The Effect of Futures Market Volume on Spot Market Volatility, 2003, https://doi.org/10.1111/1468-5957.00394 (dostęp: 12.05.2021).

BP Statistical Review of World Energy, 2019, https://bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2019-full-report.pdf (dostęp: 2.01.2020).

Chui M., Derivatives markets, products and participants: an overview, 2017, http://bis.org/ifc/publ/ifcb35a.pdf (dostęp: 5.04.2020).

CME Group Inc, http://cmegroup.com (dostęp: 28.04.2019).

Dalian Commodity Exchange, http://dce.com.cn (dostęp: 18.04.2019).

Edukacja Giełdowa, Kontrakty terminowe, https://www.edukacjagieldowa.pl/gieldowe-abc/notowane-instrumenty/kontrakty-terminowe (dostęp: 28.04.2020).

Encyklopedia PWN, https://encyklopedia.pwn.pl (dostęp: 5.04.2020).

Foreign exchange turnover, Bank for International Settlements, https://bis.org/statistics/derstats3y.htm (dostęp: 17.12.2019).

Glencore, https://glencore.com (dostęp: 2.01.2020).

Global 500, Fortune, 2019, https://fortune.com/global500/2019 (dostęp: 7.01.2020).

Global Energy Statistical Yearbook 2019, https://yearbook.enerdata.net (dostęp: 23.01.2020).

ICE – Futures Singapore, Asian Futures Exchange for oil, fx and metals, http://theice.com/futures-singapore (dostęp: 6.10.2019).

Instrumenty pochodne, Wydział Matematyki Stosowanej, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, http://wms.agh.edu.pl/mf/files/IP_ch1.pdf (dostęp: 2.05.2020).

International Monetary Fund, https://imf.org/external/index.htm (dostęp: 21.01.2020).

Juhel J.C., Dufour D., A discussion of stock market speculation by Pierre-Joseph Proudhon, 2008, http://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1005/1005.0221.pdf (dostęp: 1.04.2020).

Kännö J., Pricing of electricity futures: A literature review, Independent Research Projects in Applied Mathematics, 2014, http://sal.aalto.fi/publications/pdf-files/ekan14_public.pdf (dostęp: 9.11.2020).

Li M., World Energy 2018–2050: World Energy Annual Report, https://seekingalpha.com/article/4184697-world-energy-2018minus-2050-world-energy-annualreport-part-1 (dostęp: 2.01.2020).

Moscow Exchange, http://moex.com (dostęp: 6.10.2019).

Multi Commodity Exchange Of India, http://mcxindia.com (dostęp: 26.04.2019).

Organizacja regulująca amerykański rynek instrumentów pochodnych, https://www.nfa.futures.org (dostęp: 23.05.2020).

Słownik języka polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl (dostęp: 23.01.2019).

Stowarzyszenie handlowe kontraktów futures w Stanach Zjednoczonych, https://fia.org (dostęp: 23.05.2020).

Trafigura, Annual Report 2019, https://trafigura.com (dostęp: 2.01.2020).

U.S. Geological Survey, https://usgs.gov (dostęp: 4.02.2019).

Unctadstat, http://unctadstat.unctad.org (dostęp: 12.06.2019).

United Nations, Department of Economic and Social Affairs Population, https://un.org/en/development/desa/population/publications/index.asp (dostęp: 2.01.2020).

Vitol, https://vitol.com (dostęp: 2.01.2020).

The World Bank, https://worldbank.org (dostęp: 2.01.2020).