Edukacja paramilitarna jako potencjał kadr dla służb mundurowych

Bogusław Śliwerski; Iwona Klonowska

doi:10.18778/8331-717-5

Keywords: edukacja, służba mundurowa, klasy mundurowe, szkoły średnie, orientacja zawodowa

Published: April 28, 2025

Categories: Pedagogy

Downloads

READ SAMPLE

Monografia podejmuje niezwykle ważną i aktualną ze względu na graniczenie Polski z Państwem będącym w stanie wojny z rosyjskim najeźdźcą jak i z punktu widzenia profilowania edukacji szkolnej. W sytuacji zagrożeń bezpieczeństwa państwa kluczowe jest uświadomienie sobie przez polityków oświatowych, samorządy i służby mundurowe genezy i zmian w organizacji kształcenia młodzieży potencjalnie zainteresowanej przyszłą pracą w wybranej przez siebie służby mundurowej. Autorzy przeprowadzili badania metodą monografii instytucjonalnej w jednym z łódzkich liceów ogólnokształcących, w którym prowadzone są klasy mundurowe, poszerzające program kształcenia ogólnego o możliwość poznania przez młodzież warunków pracy jednej z dwóch służb mundurowych: straży granicznej lub policji. Po raz pierwszy w dotychczasowych badaniach oświatowych tego modelu edukacji zdiagnozowano przyczyny zainteresowania przez młodzież nowym profilem kształcenia w szkolnictwie średnim oraz zweryfikowania jej aspiracji edukacyjnych i zawodowych. Wyniki badań demistyfikują rozdźwięk między szczytnymi założeniami organizatorów tego profilu kształcenia a potrzebami służb mundurowych w konfrontacji ze spadkiem aspiracji uczniów uczęszczających do klas mundurowych oraz poziomu ich wykształcenia. Pilotażowe badanie poprzedza analiza genezy paramilitarnej edukacji w szkolnictwie ogólnodostępnym, która została poszerzona o specyfikę służby w policji. Dotychczasowe bowiem badania były prowadzone przez przedstawicieli nauk o bezpieczeństwie z Akademii Sztuki Wojennej w Warszawie, którzy ze zrozumiałych względów skupili się jedynie na uczniach klas mundurowych dla służby wojskowej. Połączenie w niniejszym projekcie badawczym podejścia młodzieży do obu tych służb otwiera nowe perspektywy do dalszych badań związanych z pozyskiwaniem uczniów szkół ponadpodstawowych do doskonalenia zarówno obecnego modelu kształcenia w klasach mundurowych, jak i do pozyskiwania dzięki temu młodych kadr dla prewencji kryzysowej i służby na rzecz obronności kraju i społeczeństwa.

Bogusław Śliwerski, University of Lodz

Prof. dr hab. Bogusław Śliwerski – kierownik Katedry Teorii Wychowania na Wydziale Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Łódzkiego. Doktor honoris causa UMCS w Lublinie (2014), UKW w Bydgoszczy (2016), KUL w Lublinie (2017), UKSW w Warszawie (2020) i Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych na Ukrainie (2019). Członek The International Board of Tomas Bata University in Zlín oraz International Advisory Board of the Faculty of Education of the University of South Bohemia w Czechach. Profesor honorowy Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie i Uniwersytetu Śląskiego. Były przewodniczący Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN (2011–2019), członek Rady Doskonalenia Naukowego (od 2019). Harcmistrz.

Wydał m.in. następujące książki: (Kontr-)rewolucja oświatowa. Studium z polityki prawicowych reform edukacyjnych (2020), Czeska edukacja i myśl społeczna. Studia i szkice pedagogiczne (2023).

Zainteresowania naukowe: pedagogika ogólna, filozoficzne i teoretyczne podstawy wychowania, pedagogika porównawcza, andragogika i pedagogika (wczesno)szkolna.

Iwona Klonowska, University of Dąbrowa Górnicza

Nadinsp. w st. spocz. dr hab. Iwona Klonowska – profesor Akademii WSB w Dąbrowie Górniczej. Emerytowany generał polskiej Policji. Rektor Akademii Policji w Szczytnie w latach 2020–2024. Dyrektor Biura Komunikacji KGP (2016–2020). Zastępca komendanta CSP w Legionowie (2016). Członek Sekcji Pedagogiki Resocjalizacyjnej PAN i sekretarz Sekcji Edukacji dla Bezpieczeństwa PAN w latach 2024–2027. Członek Komisji ds. Akredytacji i Rankingów KRASP oraz Komisji ds. Sportu Akademickiego KRASP. Wieloletni nauczyciel akademicki. Kierownik Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w CSP w Legionowie. Zastępca redaktora naczelnego i redaktor tematyczny czasopisma „Resocjalizacja Polska”. Psycholog, pedagog, specjalista poradnictwa i pomocy psychologicznej.

Jako autorka lub współautorka wydała m.in. następujące pozycje: Uspołeczniające, profilaktyczne i resocjalizacyjne funkcje Policji w perspektywie współczesnej pedagogiki resocjalizacyjnej (2018); Rola dzielnicowego w działaniach profilaktycznych Policji. Analiza badań krzyżowych. Perspektywa społeczno-pedagogiczno-psychologiczna (2018); The Police Officer as a Streetworker: An Original Pedagogical Concept of Law Enforcement. Cultivating Community Bonds and Enhancing Well-Being within Local Populations, [w:] Human Rights in the Face of Social Realities, eds. I. Laki, K. Schottner, P. Czarnek, M.B. Aytac (2024).

Zainteresowania naukowe: pedagogika resocjalizacyjna, profilaktyka, psychologia śledcza, pedagogika ogólna, kryminologia, psychologia kliniczna.

20 000 kadetów rozpoczęło rok szkolny, https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/20-000-kadetow-rozpoczelo-rok-szkolny (dostęp: 16.09.2024).

Liceum Ogólnokształcące, https://youtu.be/bzBIcvBwJpk, https://lo42lodz.pl/strona/wydarzenia (dostęp: 12.04.2023).

Absolwentom klas mundurowych będzie łatwiej wstąpić do Policji, http://InfoSecurity24.pl (dostęp: 9.09.2024).

APK (2024), Warszawska policja „w trybie awaryjnym”. Komendant walczy z kryzysem, https://wiadomosci.onet.pl/warszawa/warszawska-policja-w-trybie-awaryjnym-komendant-walczy-z-kryzysem/c0g8npv (dostęp: 9.09.2024).

Bańko M. (2023), Paramilitarny, https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/paramilitarny;522.html (dostęp: 12.04.2023).

Bąk W. (2002), E. Tory Higginsa teoria rozbieżności ja, „Przegląd Psychologiczny”, t. 45, nr 1, s. 39–55.

Beck U. (2012), Społeczeństwo ryzyka. W poszukiwaniu światowego bezpieczeństwa, tłum. B. Baran, Warszawa: Scholar.

Bielska E. (2019), Ambiwalencja ulokowania bezpieczeństwa i zagrożenia w dyskursie nauk społecznych. Wybrane perspektywy, „Annales Universitas Mariae Curie--Skłodowska”, t. XXXII, nr 3, s. 39–48.

Chomiuk M. (2024), Szef KGP: robimy wszystko, by wakaty w policji nie wpływały na bezpieczeństwo wewnętrzne kraju, https://www.pap.pl/aktualnosci/szef-kgp-robimy-wszystko-wakaty-w-policji-nie-wplywaly-na-bezpieczenstwo-wewnetrzne-1 (dostęp: 16.09.2024).

Ciekanowski Z. (2010), Rodzaje i źródła zagrożeń bezpieczeństwa i Technika Pożar¬nicza, [w:] Nauki humanistyczne i społeczne na rzecz bezpieczeństwa, Józefów: Centrum Naukowo-badawcze Ochrony Przeciwpożarowej, s. 27–46.

Dąbrowski T. (2022), Matura w mundurach, „Gazeta Policyjna”, nr 22(10), s. 4–7, https://gazeta.policja.pl/997/archiwum-1/2022/numer-22-102022-r/224087,Matura-w-mundurach.html (dostęp: 16.09.2024).

Decyzja nr 258 KGP z dnia 8 sierpnia 2023 r. (Dz. Urz. KGP poz. 69).

Decyzja nr 259 KGP z dnia 8 sierpnia 2023 r. (Dz. Urz. KGP poz. 70).

Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela z 26 sierpnia 1789 r., https://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/konst/francja-18.html (dostęp: 9.09.2024).

Dembiński M. (2019), Pedagogika bezpieczeństwa – nowa subdyscyplina, „Annales Universitas Mariae Curie-Skłodowska”, t. XXXII, nr 3, s. 9–26.

Dobór, https://dobor.pomorska.policja.gov.pl (dostęp: 10.08.2024).

Duda A. (2020), Nadzór merytoryczny Akademii Sztuki Wojennej nad realizacją programu nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych przedmiotu „Edukacja wojskowa”, [w:] Proces kształcenia uczniów wybranych klas mundurowych szkół ponad-gimnazjalnych prowadzących przedmiot nauczania edukacja wojskowa, red. Z. Leśniewski, P.R. Ostolski, Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej, s. 106–112.

Dzień z życia uczniów klasy mundurowej XLII LO w Łodzi, https://youtu.be/BM27F3IgoR8 (dostęp: 12.04.2023).

Greene J.R. (red.) (2007), The Encyclopedia of Police Science, New York.

Gromkowska-Melosik A. (2019), Społeczne funkcje Policji. Socjologiczne reinterpretacje, [w:] Polska Policja w perspektywie współczesnej nauki. Refleksje interdyscyplinarne, red. I. Klonowska, M. Konopczyński, J. Stawnicka, Warszawa: Wydawnictwo Wyższa Szkoła Policji, s. 163–171.

Gryz J. (2020), Edukacja proobronna w Polsce, [w:] Proces kształcenia uczniów wybranych klas mundurowych szkół ponadgimnazjalnych prowadzących przedmiot nauczania edukacja wojskowa, red. Z. Leśniewski, P.R. Ostolski, Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej, s. 11–26.

Hobfoll S.E. (2006), Stres, kultura i społeczność. Psychologia i filozofia stresu, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Hołyst B. (2019), Tożsamość funkcjonariuszy Policji, [w:] Polska Policja w perspektywie współczesnej nauki. Refleksje interdyscyplinarne, red. I. Klonowska, M. Konopczyński, J. Stawnicka, Warszawa: Wydawnictwo Wyższa Szkoła Policji.

Kalinowski R., Kunikowski J., Wyszczelski L. (2004), Wychowanie patriotyczno-obronne. Tradycje i współczesność, Siedlce: Wydawnictwo Akademii Podlaskiej.

Kaliński M. (2004), Ochotnicze kształcenie wojskowe młodzieży szkolnej i akademickiej, [w:] Wychowanie patriotyczno-obronne. Tradycje i współczesność, red. R. Kalinowski, J. Kunikowski, L. Wyszczelski, Siedlce: Wydawnictwo Akademii Podlaskiej, s. 159–175.

Kanarski L., Koter M., Loranty K., Urych I. (2016), Wstępna diagnoza funkcjonowania klas mundurowych – wyniki badań pilotażowych, [w:] Klasy mundurowe. Od teorii do dobrych praktyk, red. A. Skrobacz, I. Rych, L. Kanarski, Warszawa: Akademia Obrony Narodowej, s. 71–82.

Klasa mundurowa (2024), https://www.cyber.mil.pl/klasa-mundurowa/ (dostęp: 16.09.2024).

Klonowska I. (2018), Uspołeczniające, profilaktyczne i resocjalizacyjne funkcje Policji w perspektywie współczesnej pedagogiki resocjalizacyjnej, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Klonowska I., Stawnicka J. (2019), Być policjantem czyli służyć. Rozważania o etosie służby policjanta, [w:] Polska Policja w perspektywie współczesnej nauki. Refleksje interdyscyplinarne, red. I. Klonowska, M. Konopczyński, J. Stawnicka, Warszawa: Wydawnictwo Wyższa Szkoła Policji, s. 19–32.

Konarski L., Koter M., Loranty K., Mazurek M., Skrabacz, A., Urych I. (2016), Koncepcja programowo-organizacyjna włączenia klas wojskowych szkół ponadgimnazjalnych do procesu szkolenia rezerw osobowych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,

[w:] Klasy mundurowe. Od teorii do dobrych praktyk, red. A. Skrobacz, I. Rych, L. Kanarski, Warszawa: Akademia Obrony Narodowej, s. 127–140.

Konopczyński M. (2019), Misja polskiej Policji XXI wieku w perspektywie kulturowo-społecznej, [w:] Polska Policja w perspektywie współczesnej nauki. Refleksje interdyscyplinarne, red. I. Klonowska, M. Konopczyński, J. Stawnicka, Warszawa: Wydawnictwo Wyższa Szkoła Policji, s. 7–17.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (2021), Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.

Kozubal M. (2022), Czego młodzież nauczy się w klasach mundurowych?, https://edukacja.rp.pl/szkoly-podstawowe-i-srednie/art37512781-czego-mlodziez-nauczy-sie-w-klasach-mundurowych (dostęp: 12.04.2023).

Kraczla M. (2013), Wypalenie zawodowe jako efekt długotrwałego stresu, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas. Zarządzanie”, t. 14, s. 69–81, https://scholar.google.pl/citations?view_op=view_citation&hl=pl&user=JLCR70MAAAAJ&cita-tion_for_view=JLCR70MAAAAJ:u-x6o8ySG0sC (dostęp: 16.09.2024).

Kunikowski J. (2002), Wiedza i edukacja dla bezpieczeństwa, Warszawa: Fundacja Rozwoju Edukacji Europejskiej i Bezpieczeństwa.

Laskowski M. (2018), Edukacja wojskowa w ocenie uczniów klas mundurowych. Raport z badań, Nieopublikowana prezentacja (slajd 26) z posiedzenia Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN w Dęblinie.

Laskowski M. (2019), Edukacja wojskowa w ocenie uczniów klas mundurowych szkół średnich a ich zróżnicowanie demograficzno-społeczne, „Annales Universitas Mariae Curie-Skłodowska”, t. XXXII, nr 3, s. 115–133.

Laskowski M. (2020a), Edukacja wojskowa w opinii uczniów pierwszej edycji programu certyfikowanego wojskowych klas mundurowych – porównanie, [w:] Edukacja jutra. Oferta edukacyjna odpowiedzią na problemy współczesności, red. A. Kamińska-Małek, P. Oleśniewicz, Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej, s. 182–197.

Laskowski M. (2020b), Kształtowanie kompetencji społecznych uczniów certyfikowanych wojskowych klas mundurowych, [w:] Proces kształcenia uczniów wybranych klas mundurowych szkół ponadgimnazjalnych prowadzących przedmiot nauczania edukacja wojskowa, red. Z. Leśniewski, P.R. Ostolski, Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej, s. 157–168.

Laskowski M. (2021), Edukacja wojskowa w ramach programu Certyfikowanych Wojskowych Klas Mundurowych, [w:] Wyzwania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w nowych uwarunkowaniach bezpieczeństwa, red. L. Elak, N. Iwanowski, P. Rosłoń, K. Zygo, Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej, s. 7–17.

Leśniewski Z., Ostolski P.R. (red.) (2020), Proces kształcenia uczniów wybranych klas mundurowych szkół ponadgimnazjalnych prowadzących przedmiot nauczania edukacja wojskowa, Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej.

Letkiewicz A., Ortynskiy V. (2022), Czynniki determinujące motywację do pracy w polskiej Policji, „Przegląd Policyjny”, nr 2(146), s. 5–12.

Makarewicz J. (1923), Przebudowa społeczna, Lwów: Książnica Polska T-wa Nauczycieli Szkół Wyższych.

Mapa egzaminów, https://mapa.wyniki.edu.pl/MapaEgzaminow/ (dostęp: 14.04.2023).

Maslach C. (2010), Wypalenie w perspektywie wielowymiarowej, [w:] Wypalenie zawodowe. Przyczyny i zapobieganie, red. H. Sęk, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 13–31.

Maslow A.H. (1990), Motywacja i osobowość, tłum. P. Sawicka, Warszawa: IW PAX.

Mátés G. (2022), Badanie związków między testami predyspozycji zawodowych policjantów a umiejętnościami taktycznymi w procedurach policyjnych, „Przegląd Policyjny”, nr 3(147), s. 23–32.

Melosik Z. (2019), Etos zawodu policjanta, [w:] Polska Policja w perspektywie współczesnej nauki. Refleksje interdyscyplinarne, red. I. Klonowska, M. Konopczyński, J. Stawnicka, Warszawa: Wydawnictwo Wyższa Szkoła Policji.

Młynarczyk M. (2006), JA idealne vs JA powinnościowe. Analiza emocjonalnych konsekwencji rozbieżności w systemie „JA” na podstawie teorii autoregulacji E. T. Higginsa, „Studia z Psychologii w KUL”, t. 13, s. 189–206.

Organizacja paramilitarna, https://pl.wikipedia.org/wiki/Organizacja_paramilitarna (dostęp: 12.04.2023).

Ostolski P.R., Leśniewski Z. (red.) (2020), Proces kształcenia uczniów wybranych klas mundurowych szkół ponadgimnazjalnych prowadzących przedmiot nauczania Edukacja Wojskowa, Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej.

PAP (2024), Szef KGP: robimy wszystko, by wakaty w policji nie wpływały na bezpieczeństwo wewnętrzne kraju, https://www.pap.pl/aktualnosci/szef-kgp-robimy-wszystko-wakaty-w-policji-nie-wplywaly-na-bezpieczenstwo-wewnetrzne-1 (dostęp: 9.09.2024).

Pater D., Bartosiak D. (2016), Działania Policji w edukacji uczniów klas mundurowych, [w:] Klasy mundurowe. Od teorii do dobrych praktyk, red. A. Skrobacz, I. Rych, L. Kanarski, Warszawa: Akademia Obrony Narodowej, s. 157–170.

Perez D., Barkhurst M. (2012), Paradoxes of Leadership in Police Management, Clifton Park.

Petrocelli M., Piquero A.R., Smith M.R. (2023), Conflict Theory and racial profiling: An empirical analysis of police traffic stop data, „Journal of Criminal Justice”, vol. 31, s. 1–11.

Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z utworzeniem klas o profilu mundurowym oraz ułatwieniem powrotu do służby w Policji i Straży Granicznej POPRZEDNI TYTUŁ: Projekt ustawy o zmianie ustawy o Policji, ustawy – Prawo oświatowe oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, https://www.gov.pl/web/premier/projektu-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-policji-ust-awy--prawo-oswiatowe-oraz-ustawy-o-finansowaniu-zadan-oswiatowych (dostęp: 9.09.2024).

Rejner R. (2010), The Politics of the Police, Oxford: Oxford University Press.

Rekrutacja. Pomorska Policja, https://rekrutacja-ksp.policja.gov.pl (dostęp: 9.09.2024).

Ropski J. (2016), Kompetencje społeczne uczniów klas wojskowych w szkołach ponadgimnazjalnych, [w:] Klasy mundurowe. Od teorii do dobrych praktyk, red. A. Skrobacz, I. Rych, L. Kanarski, Warszawa: Akademia Obrony Narodowej, s. 94–106.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 9 lutego 2002 r. w sprawie warunków prowadzenia działalności innowacyjnej i eksperymentalnej przez publiczne szkoły i placówki (Dz.U. z 2002 r. nr 56 poz. 506).

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz.U. z dn. 10 lipca 2024 r. poz. 1019).

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 maja 2020 r. w sprawie szkolenia w oddziale przygotowania wojskowego (Dz.U. z 2020 r. poz. 977).

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 sierpnia 2020 r. w sprawie wspar¬cia dla organu prowadzącego oddział przygotowania wojskowego (Dz.U. z dnia 14 sierpnia 2020 r. poz. 1390).

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 marca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, (Dz.U. z 2024 r. poz. 446).

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 lutego 2025 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego wobec kandydatów do służby w Policji (Dz.U. z 2025 r. poz. 248).

Siek S. (1986), Formowanie osobowości, Warszawa: Wydawnictwo Akademia Teologii Katolickiej.

Śliwerska W., Śliwerski B. (1991), Edukacja w wolności, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Śliwerski B. (2018), Pedagogia harcerskiego wychowania, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Śliwerski B., Bohatkiewicz M. (2022), Co młodemu człowiekowi w XXI wieku może dać harcerstwo?, „Studia z Teorii Wychowania”, t. XIII, nr 2(39), s. 133–153.

Urych I. (2019), Potencjał obronny klas wojskowych. Teoretyczno-empiryczne aspekty kształcenia obronnego, Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej.

Urych I., Domalewska D. (2020), Tożsamość narodowa i patriotyzm uczniów klas wojskowych w Polsce i studentów wojskowej uczelni wyższej jako istotne elementy bezpieczeństwa narodowego, [w:] Edukacja jutra. Oferta edukacyjna odpowiedzią na problemy współczesności, red. A. Kamińska-Małek, P. Oleśniewicz, Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej, s. 156–168.

Urych I., Soboń A. (2020), Opinie instruktorów wojskowych, nauczycieli i uczniów o programie nauczania dla szkół ponadgimnazjalnych przedmiotu „Edukacja wojskowa”, [w:] Proces kształcenia uczniów wybranych klas mundurowych szkół ponadgimnazjalnych prowadzących przedmiot nauczania edukacja wojskowa, red. Z. Leśniewski, P.R. Ostolski, Warszawa: Akademia Sztuki Wojennej, s. 135–145.

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 1990 r. Nr 30 poz. 179).

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 1994 r. Nr 53 poz. 214, art. 15, 15a, 15aa).

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. 2017 poz. 59).

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 3 września 2019 r. poz. 1681).

Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2022 r. poz. 655), https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20220000655/U/D20220655Lj.pdf (dostęp: 25.02.2025).

Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z utworzeniem oddziałów o profilu mundurowym oraz ułatwieniem powrotu do służby w Policji i Straży Granicznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1562).

Wałdoch J. (2017), „Łopata zamiast karabinu”? Organizacje proobronne w systemie bezpieczeństwa narodowego Polski, „Metropolitan”, nr 1(7), s. 60–66.

Wiązowaty E., Kędzierska G., Pływaczewski W. (2002), Policja, etyka, kościół. Szczytno: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Policji.

Wiśniewska-Paź B. (2018), Program pilotażowy klas mundurowych – założenia, proces wdrażania i doświadczenia wyniesione z eksperymentu z 1999 roku, [w:] Współczesne zagrożenia – bezpieczeństwo – edukacja, czyli jak uczyć społeczeństwo zasad bezpieczeństwa, red. B. Wiśniewska-Paź, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 221–233.

Wójcik W. (2016), Podstawowe uregulowania formalnoprawne związane z powstawaniem klas mundurowych, [w:] Klasy mundurowe. Od teorii do dobrych praktyk, red. A. Skrobacz, I. Rych, L. Kanarski, Warszawa: Akademia Obrony Narodowej, s. 83–91.

Wulff D. (1999). Psychologia religii klasyczna i współczesna, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Zarządzenie Nr 12/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 kwietnia 2020 r. w sprawie wdrożenia „Programu CYBER.MIL z klasą” (Dz. Urz. Ministra Obrony Narodowej z 28 kwietnia 2020 r. poz. 73).

Zdolny uczeń – świetny student (2017), Nowy program Uniwersytetu Łódzkiego dla uczniów, https://www.uni.lodz.pl/aktualnosc/szczegoly/zdolny-uczen-swietny-student-nowy-program (dostęp: 14.09.2024).

Ziemia Przysuska (2021), Chcesz związać swoją przyszłość z Armią zacznij od klasy mundurowej, https://www.facebook.com/100063161923470/posts/2361847590625260/ (dostęp: 16.09.2024).

Żylak K. (2015), Wykorzystanie wskaźników edukacyjnej wartości dodanej w planowaniu działalności dydaktycznej szkół, Łódź: Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego.

Downloads

Download data is not yet available.

License

How to Cite

Śliwerski, Bogusław, and Iwona Klonowska. 2025. Edukacja Paramilitarna Jako Potencjał Kadr Dla służb Mundurowych. Poland: Lodz University Press. https://doi.org/10.18778/8331-717-5.