-
2366
-
1456
-
1307
-
1187
-
1049
Problems of ontology
Doctrinal elements, systematization of positions, and critical analyses
Downloads
The book is divided into three parts and an appendix. In the first, I present the various concepts of metaphysics, ontology and first philosophy, as well as certain elements of these doctrines that deserve attention, whether because of their originality or prevalence. I discuss some of the latter at greater length. Thus, this is an essentially descriptive section. It takes up the most space, but actually serves as an introduction and context for the inquiries of the next two parts. In the second part, I make an attempt to systematize existing metaphysical and ontological theories, not only those mentioned earlier, taking into account a dozen possible criteria for doing so. The various doctrines are listed here only in buzzwords, with minimal commentary explaining the principles of classification and the assignment of given positions to specific members of the divisions. In the third part, I discuss some critical arguments directed, either at specific concepts of metaphysics and ontology, or at particular elements of them. I cite both arguments operating in the classical literature on the subject, as well as some of my own analyses. The latter deal with such fundamental concepts as the concept of universals, the structure of subject and property, or the real relation. These criticisms, although far from complete, indicate, in my opinion, that ontology or metaphysics, understood as a theory of what exists or can exist, suffers from some fundamental shortcomings and thus points beyond itself – to theory, which takes up its subject matter in a more adequate context. As a contribution to this issue, I include an appendix in the book, where I conduct a consideration of the possible genesis of one of the basic concepts of metaphysics – extension.
Ajdukiewicz K., Zagadnienia i kierunki filozofii. Teoria poznania, metafizyka, Czytelnik, Warszawa 1949.
Anzelm z Canterbury, Monologion. Proslogion, przeł. T. Włodarczyk, PWN, Warszawa 1992.
Arystoteles, Fizyka, przeł. K. Leśniak, PWN, Warszawa 1968.
Arystoteles, Kategorie, przeł. K. Leśniak, PWN, Warszawa 1975.
Arystoteles, Metafizyka, przeł. K. Leśniak, PWN, Warszawa 1983.
Arystoteles, Metafizyka, t. I–II, przeł. T. Żeleźnik, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1996 (zawiera też tekst grecki i jego łacińskie tłumaczenie).
Arystoteles, O powstawaniu i ginięciu, przeł. L. Regner, PWN, Warszawa 1981.
Banaszkiewicz A., Byt i pojęcie, Wydawnictwo Rolewski, Nowa Wieś 2005.
Banaszkiewicz A., Istnienie jako complementum possibilitatis. Pojęcie istnienia w „Philosophia prima sive ontologia” Christiana Wolffa, „Przegląd Filozoficzny” 2005, R. 14, nr 2 (54), s. 135–148.
Banaszkiewicz A., Między światem dostępnym zmysłom a transcendencją, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2013.
Banaszkiewicz A., Rozum i doświadczenie, Wydawnictwo Rolewski, Nowa Wieś 2005.
Berkeley G., Traktat o zasadach poznania ludzkiego, przeł. J. Leszczyński, PWN, Warszawa 1956.
Bradley F. H., Zjawisko a rzeczywistość. Esej metafizyczny, Wydawnictwo Comer, Toruń 1996.
Brentano F., Kategorienlehre, Meiner Verlag, Hamburg 1985.
Copleston F., Historia filozofii, t. 1–11, przeł. H. Bednarek, B. Chwedeńczuk, S. Zalewski, J. Marzęcki i in., PWN, Warszawa 1989–2007.
Czeżowski T., O metafizyce, jej kierunkach i zagadnieniach, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 1948.
Descartes R., Medytacje o pierwszej filozofii, t. I–II, przeł. M. i K. Ajdukiewiczowie i in., PWN, Warszawa 1958.
Descartes R., Zasady filozofii, przeł. I. Dąmbska, PWN, Warszawa 1960.
Elzenberg H., Monadologia Leibniza, „Przegląd Filozofi y” 1995, nr 1 (13), s. 111–130.
The Encyclopedia of Philosophy, t. 1–8, ed. P. Edwards, Macmillan, New York 1967.
Filozofia niemieckiego Oświecenia. Wybrane teksty z historii filozofii, red. T. Namowicz i in., PWN, Warszawa 1973.
Filozofia starożytna Grecji i Rzymu. Wybrane teksty z historii filozofii, red. J. Legowicz, PWN, Warszawa 1970.
Galewicz W., N. Hartmann, Wiedza Powszechna, Warszawa 1987 (seria Myśli i Ludzie).
Garbacz P., Uogólniona opozycja monizm – pluralizm, „Roczniki Filozoficzne KUL” 2011, t. LIX, nr 2, s. 91–102.
Gilson E., Byt i istota, przeł. D. Eska, J. Nowak, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1963.
Gilson E., Historia filozofii chrześcijańskiej w wiekach średnich, przeł. S. Zalewski, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1966.
Gilson E., Tomizm, przeł. J. Rybałt, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1960.
Gilson E., Langan T., Maurer A. A., Historia filozofii współczesnej, przeł. B. Chwedeńczuk, S. Zalewski, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1979.
Handbook of Mereology, eds H. Burkhardt, J. Seibt, G. Imaguire, Philosophia Verlag, München 2017.
Handbook of Metaphysics and Ontology, t. 1–2, eds H. Burkhardt, B. Smith, Philosophia Verlag, München 1991.
Hegel G. W. F., Nauka logiki, t. 1–2, przeł. A. Landman, PWN, Warszawa 1967.
Heidegger M., Bycie i czas, przeł. B. Baran, PWN, Warszawa 2005.
Heidegger M., Znaki drogi, przeł. S. Blandzi i in., Fundacja Aletheia, Warszawa 1987.
Historia filozofii średniowiecznej, red. J. Legowicz, PWN, Warszawa 1980.
Hume D., Badania dotyczące rozumu ludzkiego, przeł. J. Łukasiewicz, K. Twardowski, PWN, Warszawa 1977.
Husserl E., Badania logiczne, t. 1–2, przeł. B. Sidorek, PWN, Warszawa 2000–2006.
Husserl E., Idee I, przeł. D. Gierulanka, PWN, wyd. II nieco zmienione, Warszawa 1975.
Husserl E., Wykłady z fenomenologii wewnętrznej świadomości czasu, przeł. A. Wajs, PWN, Warszawa 1982.
Indrzejczak A., Russell, Definite Descriptions and Anselm’s God, [w:] Logic, Knowledge, and Tradition. Essays in Honor of Srecko Kovac, eds A. Brożek, F. Grgic, K. Świętorzecka, Brill NV, Leiden (w druku).
Ingarden R., Spór o istnienie świata, t. I–II, red. D. Gierulanka, wyd. III, PWN, Warszawa 1987.
Judycki S., Doświadczenie i rozum, https://www.kul.pl/files/57/wydzial/judycki/Judycki_2009a.pdf (dostęp: 12.05.2014).
Kant I., Krytyka czystego rozumu, t. I–II, przeł. R. Ingarden, Biblioteka Klasyków Filozofii, PWN, Warszawa 1958.
Kobiela F., Filozofia czasu Romana Ingardena wobec sporów o zmienność świata, Universitas, Kraków 2011.
Kobiela F., „Tygrys” contra „Mefisto”, „Kwartalnik Filozoficzny” 2001, R. XXXIX, z. 4, s. 85–100.
Leibniz G. W., Korespondencja z Antoine’em Arnauldem, przeł. S. Cichowicz, J. Kopania, PWN, Warszawa 1998.
Leibniz G. W., Pisma z teologii mistycznej, przeł. M. Frankiewicz, Znak, Kraków 1994.
Leibniz G. W., „Wyznanie wiary filozofa”, „Rozprawa metafizyczna”, „Monadologia”, „Zasady natury i łaski” oraz inne pisma filozoficzne, przeł. S. Cichowicz, PWN, Warszawa 1969.
Leszczyński D., Causality and Time. Some Remarks on Bergson’s Metaphysics, [w:] Substance and Causality, eds M. Szatkowski, M. Rosiak, De Gruyter, Berlin 2014, s. 165–174.
Leszczyński D., Demon zwodziciel, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2015.
Locke J., Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego, t. 1–2, tłum. B. J. Gawecki, oprac. Cz. Znamierowski, PWN, Warszawa 1955.
Loux M. J., Metafizyka. Współczesne wprowadzenie, przeł. M. Iwanicki, Wydawnictwo KUL, Lublin 2021.
Loux M. J., Primary ousia. An Essay on Aristotle’s Metaphysics Z and H, Cornell University Press, Ithaca–London 1991.
Łukasiewicz D., Atrybuty Boga, [w:] Przewodnik po filozofii religii. Nurt analityczny, red. J. Salamon, Wydawnictwo WAM, Kraków 2016, s. 11–17.
Łukasiewicz D., Podstawy i główne zasady teodycei Bernarda Bolzano, „Przegląd Filozoficzny” 2007, nr 1, s. 223–238.
Łukasiewicz D., Teoria negatywnych stanów rzeczy A. Meinonga i R. Ingardena, „Principia” 1994, t. X–XI, s. 197–206.
Od Husserla do Levinasa. Wybór tekstów z ontologii fenomenologicznej [skrypt], red. W. Stróżewski, Nakładem Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1987.
Ogrodnik B., Ingarden, Wiedza Powszechna, Warszawa 2000.
Ontologia. Antologia tekstów filozoficznych, red. M. Hempoliński, Ossolineum, Wrocław 1994.
Piwowarczyk M., Bóg i stawanie się: problem relacji świat – Bóg w filozofii Alfreda Northa Whiteheada, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2008.
Piwowarczyk M., Kłopoty z pojęciem wiecznej teraźniejszości, „Roczniki Filozoficzne KUL” 2012, t. LX, z. 4, s. 297–311.
Piwowarczyk M., Podmiot i własności. Analiza podstawowej struktury przedmiotu, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2017.
Platon, Parmenides, przeł. W. Witwicki, PWN, Warszawa 1961.
Platon, Sofista. Polityk, przeł. W. Witwicki, PWN, Warszawa 1956.
Ritter J., Gründer K., Gabriel G., Historisches Wörterbuch der Philosophie, t. 1–13, Schwabe Verlag, Basel 1971–2007.
Rosiak M., Czym jest rozciągłość. Studium z pogranicza ontologii i transcendentalnej fenomenologii, [w:] Przestrzeń i świadomość, red. E. Walerich, „Lectiones et Acroases Philosophicae” 2015, t. VIII (2), Polskie Forum Filozoficzne, Wrocław 2015, s. 9–50.
Rosiak M., Dialektyka Hegla. Krytyczny komentarz do głównych tekstów metafizycznych, Universitas, Kraków 2011.
Rosiak M., Filozofia pierwsza, metafizyka, ontologia – z dziejów pojęć, koncepcji i doktryn, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Philosophica” 2001, t. 14, s. 5–41.
Rosiak M., Ingardenowska koncepcja przedmiotu czysto intencjonalnego a spór realizm – idealizm, [w:] W kręgu myśli Romana Ingardena, red. A. Węgrzecki, WAM, Kraków 2011, s. 42–60.
Rosiak M., Krytyka absolutnego czasu i przestrzeni w filozofii pokartezjańskiej, „Lectiones et Acroases Philosophicae” 2016, R. IX, nr 1, s. 91–103.
Rosiak M., Leibniz’s Spiritual Metaphysics of Corporeal Substance. A Case-Study of a Pre-Kantian Dualism, [w:] Dualistic Ontology of Human Person, ed. M. Szatkowski, Philosophia Verlag, München 2013, s. 215–224.
Rosiak M., Metafizyczne założenia Arystotelesowskiej doktryny czwórprzyczynowości, „Kwartalnik Filozoficzny” 2007, t. XXXV, z. 2, s. 123–146.
Rosiak M., Noemat jako sens. Problem przedmiotu świadomości w transcendentalnym idealizmie Husserla, „Diametros” 2017, nr 52, s. 107–126.
Rosiak M., O intendowaniu i byciu intendowanym, „Studia Philosophiae Christianae” 2009, R. XLV, nr 2, s. 91–102.
Rosiak M., O uniwersaliach i Bogu, „Roczniki Filozofi ” 2024, t. LXXII, nr 2, s. 291–304.
Rosiak M., Odniesienie intencjonalne i jego przedmiot w perspektywie transcendentalnego idealizmu Husserla, „Diametros” 2016, nr 50, s. 25–42.
Rosiak M., Realizm i czas, [w:] Świadomość, świat, wartości, red. D. Leszczyński, M. Rosiak, Oficyna Naukowa PFF, Wrocław 2013, s. 375–389.
Rosiak M., Spór o substancjalizm. Studia z ontologii Ingardena i metafizyki Whiteheada, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2003.
Rosiak M., Studia z problematyki realizmu-idealizmu, Oficyna Wydawnicza PFF, Wrocław 2012.
Rosiak M., Substancjalność a podzielność, [w:] Studia Systematica 2. Substancja, red. M. Piwowarczyk, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2012, s. 115–128.
Rosiak M., Substantiality and Causality: Classical and Transcendental Approach, [w:] Substantiality and Causality, eds M. Szatkowski, M. Rosiak, De Gruyter, Berlin 2014, s. 3–20.
Rosiak M., W sprawie (nie)istnienia przedmiotu czysto intencjonalnego, „Filozofia Nauki” 2009, R. XVII, nr 1 (marzec), s. 13–22.
Rosiak M., W sprawie „ontologii kulturowej” Barbary Tuchańskiej, „Diametros” 2015, nr 43, s. 158–170, to samo również w sieci: https://diametros.uj.edu.pl/diametros/article/download/722/1029/2731?inline=1 (dostęp: 1.01.2025).
Rosiak M., Wprowadzenie do transcendentalnego rozważania sporu realizm – idealizm, [w:] Wprowadzenie do fenomenologii, red. W. Płotka, t. I, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2014, s. 183–225.
Rosiak M., Z problematyki ontologii formalnej: fenomenologiczne teorie całości i części, [w:] Wprowadzenie do fenomenologii, red. W. Płotka, t. II, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2014, s. 377–409.
Rosiak M., Piwowarczyk M., Rozciągłość w sieci, „Studia Philosophica Wratislaviensia” 2015, R. X, z. 3, s. 127–135.
Russell B., A Critical Examination of the Philosophy of Leibniz, Cambridge University Press, Cambridge 1900.
Schopenhauer A., Świat jako wola i przedstawienie, t. 1–2, przeł. J. Garewicz, PWN, Warszawa 2009.
Słownik pojęć filozoficznych Romana Ingardena, red. A. Nowak, L. Sosnowski, Universitas, Kraków 2001.
Spinoza B., Etyka, przeł. I. Myślicki, PWN, Warszawa 1954.
Stanford Encyclopedia of Philosophy, https://plato.stanford.edu/contents.html (dostęp: 8.03.2025).
Stępień A. B., Wstęp do filozofii, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1989.
Strawson P. F., Indywidua. Próba metafizyki opisowej, przeł. B. Chwedeńczuk, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1980.
Stróżewski W., Istnienie i sens, Znak, Kraków 1994.
Stróżewski W., Ontologia, Znak, Kraków 2004.
Stróżewski W., Wykłady o Platonie, wyd. II uzupełnione, Universitas, Kraków 2021.
Szymura J., Relacje w perspektywie absolutnego monizmu F. H. Bradleya, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1990.
Świętorzecka K. (ed.), Gödel’s Ontological Argument. History, Modifications and Controversies, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa 2015.
Tugendhat E., Traditional and Analytical Philosophy, Cambridge University Press, Cambridge 1982.
Twardowski K., O treści i przedmiocie przedstawień, [w:] tenże, Wybrane pisma filozoficzne, red. zbiorowa, PWN, Warszawa 1965, s. 3–91.
Whitehead A. N. W., Process and Reality, 2nd Corrected Edition, Free Press, New York 1978.
Wittgenstein L., Tractatus logico-philosophicus, wyd. II poprawione, przeł. B. Wolniewicz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2024.
Wojtysiak J., O słowie BYĆ. Z teorii wyrażeń egzystencjalnych i ich filozoficznego zastosowania, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2005.
Wojtysiak J., Trzy koncepcje bytu, „Filozofia Nauki” 1997, nr 5/1, s. 105–126.
Woleński J., Z okazji roku Ingardena, „Pauza Akademicka, Tygodnik PAU” 2020, R. XIII, nr 521, http://www.pauza.krakow.pl/521_1&2_2020.pdf (dostęp: 20.04.2024).
Wolff Ch., O duszy, przeł., wstęp, oprac. i przypisy A. Banaszkiewicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2017.
Wolff Ch., O świecie. O Bogu, przeł., wstęp, oprac. i przypisy A. Banaszkiewicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2020.
Wolff Ch., Philosophia prima sive ontologia, Olms, Hildesheim 1962. Wolniewicz B., Rzeczy i fakty, PWN, Warszawa 1968.
Wprowadzenie do fenomenologii. Interpretacje, zastosowania, problemy, t. 1–2, red. W. Płotka, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2014.
License
LicenseHow to Cite
Category
- Archaeology
- Bibliology and information science
- Biology
- Chemistry
- Economics and management
- Ethnology and cultural anthropology
- Polish philology
- Foreign language studies
- Philosophy
- Physics
- Geography
- History
- Linguistics
- Judaica
- Culture and art
- Literary Studies
- Mathematics
- Pedagogy
- Textbooks for foreigners
- Political science and international relations
- Law
- Psychology
- Sociology
- Other
- Open Access
Series
- 100 Years of Independence
- The Academy of Local Governments
- The Academy of Management and Finance
- Handicapable
- Literary and Linguistic Analects
- Balkans XX/XXI
- Bibliotheca Litteraria
- Bibliotheca Philosophica
- Biography and Biography Research
- Byzantina Lodziensia
- Contemporary Asian Studies Series
- Digitisation
- Education for Wisdom
- Economics
- Film! Scholars
- Finance
- Gerontology
- Interdisciplinary Urban Studies
- Literary Interpretations
- Jerzy Giedroyc and...
- Jerzy Giedroyc and Witnesses of History
- Winter of Life?
- Linguistics
- Judaica Lodzensia
- Jurisprudence
- What Is Man?
- Cognitive Science
- Communication and Media
- A Very Short Introduction
- Literary Culture of Lodz
- Literary Studies
- Lodz Studies in English and General Linguistics
- Lodz in the Polish People's Republic. The Polish People's Republic in Lodz
- Manufactura Hispánica Lodziense
- Marketing
- The monographs of the Section of Disability Sociology of the Polish Sociological Association
- The Art of Learning – The Learning of Art
- Faces of Feminism
- Faces of war
- Biographical Perspectives
- Politology
- Poland and Central and Eastern Europe in the 20th Century
- Polish Film Culture
- Law
- The Polish People's Republic. Biographies
- Existence and Literature Project
- The Psychology of Everything
- Research on Science & Natural Philosophy
- Romanistyka dla Teatru
- Series Ceranea
- The Conference on Social Pedagogy under the Patronage of the Committee on Pedagogical Sciences of the Polish Academy of Sciences
- Art – Media – Culture
- Pedagogical Therapy
- Creativity and Education
- Vade Nobiscum
- Warsztaty z Geografii Turyzmu
- In Search for the 21st Century Ideas
- The Tower of Babel – in Polish
- Management
- Private Life of Poles in the 19th Century

