-
3620
-
3412
-
3100
-
2977
-
2596
Spektakl jako wydarzenie i doświadczenie
Aktor
Downloads
Proponujemy Czytelnikom lekturę tekstów skupionych wokół pięciu zagadnień. Rozpoczynamy od przyjrzenia się statusowi i dziejom amatorskiej sztuki aktorskiej, rewidując utrwalone przekonania o znaczeniu i formach antycznego aktorstwa europejskiego (rozdział Aktor! Aktor!). Po ustaleniu źródeł przechodzimy do próby przyjrzenia się wybranym dzisiejszym przykładom sztuki, która niewątpliwie należy do amatorskiej (teatry środowisk lokalnych Górnego Śląska, Opolszczyzny, teatry religijne), koncentrując uwagę także na współczesnym rozumieniu fenomenu aktora-amatora (rozdział Przywrócić wspólnotę). W kolejnych dwóch częściach publikacji powracamy do kwestii wyznaczającej naszą refleksję naukową w ostatnich dziesięcioleciach, czyli do problematyki aktora – osoby z niepełnosprawności ą, oddając głos zarówno teoretykom i krytykom (Aktor „niepełnosprawny'? - dyskurs), jak i współtwórcom tego typu teatru (Aktor „niepełnosprawny'? - głos). Następny rozdział (Być sobą/Innym) poświęcamy amatorskiej sztuce aktorskiej podejmowanej w innych środowiskach kulturowo marginalizowanych czy objętych paternalistycznym dyskursem (imigranci, dzieci, osoby starsze), które dzisiejsza „tyrania normalności” (Julia Kristeva) dotyka w największym stopniu. Domknięcie książki stanowią teksty rozważające formułę pracy aktorów-amatorów i proponujące namysł nad tym, czy wykreowana przez teatry awangardowe i offowe tzw. „praca w procesie” spełnia się w tym obszarze teatralności. A ponieważ aktorstwo to niewątpliwie profesja sukcesu - kodę tomu stanowi refleksja na temat karier aktorów-amatorów… na scenach zawodowych.
Irena Jajte-Lewkowicz – wykładowca w Katedrze Dramatu i Teatru Instytutu Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego (90-131 Łódź, ul. Pomorska 171/173). Interesuje się teorią tekstu dramatycznego, dramatem współczesnym, groteską w sztuce, teatrem kulturowo marginalizowanym i publikuje z tej problematyki artykuły w monografiach, czasopismach i wydawnictwach słownikowych. Redaktorka, współredaktorka i współautorka ośmiu książek. Edytorka tekstów literackich. Animatorka, jurorka, kuratorka wydarzeń edukacyjnych i artystycznych dotyczących praktyk społeczno-teatralnych.
Monika Wąsik – adiunkt w Katedrze Dramatu i Teatru Instytutu Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego. Zajmuje się teatrem najnowszym oraz współczesnym dramatem niemieckim i austriackim (swój doktorat poświęciła tradycji Volksstück w dwudziestowiecznym teatrze niemieckojęzycznym). Autorka artykułów naukowych i tekstów krytycznych publikowanych przez „Dialog”, „Teatr”, „Pamiętnik Teatralny”. Recenzentka portalu teatralny.pl. Stypendystka Deutscher Akademischer Austauschdienst i Österreichischer Austauschdienst.
Mariusz Bartosiak – dr hab., adiunkt w Katedrze Dramatu i Teatru (Instytut Kultury Współczesnej, Wydział Filologiczny, Uniwersytet Łódzki). Zainteresowania badawcze: teoria dramatu i teatru, kognitywna antropologia teatru i dramatu, estetyka fenomenologiczna i porównawcza, tradycje performatywne i klasyczna estetyka Indii i Japonii, ponowoczesne teorie tożsamości i komunikacji kulturowej. Autor dwóch monografii: Autopoetyka dramatu (Łódź 2013), Za pośrednictwem osób działających. Preliminaria kognitywnej antropologii teatru (Łódź 2013).
Katarzyna Chiżyńska – doktor, adiunkt w Katedrze Filologii Klasycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Tytuł doktora w dziedzinie literaturoznawstwa starożytnego uzyskała w 2012 roku na podstawie rozprawy Scholia Medicea in Aeschyli „Persas” – opracowanie, przekład, komentarz. Ukończyła studia magisterskie z zakresu kulturoznawstwa (teatrologia) (2007) oraz filologii klasycznej (2005). Aktualnie realizuje projekt NCN zatytułowany „Starożytny teatr i dramat w świetle pism scholiastów”. Jej zainteresowania badawcze skupiają się na pracach scholiastów oraz poetyce starożytnego dramatu.
Jadwiga Czerwińska – prof. dr hab. na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego, redaktor naczelna „Collectanea Philologica”, członek Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej PAN, e Classical Association, Centrum Latinitatis Europae, ŁTN, Towarzystwa Naukowego KUL, PTF; stypendystka m.in. Fondation Hardt pour L`Etude de L`Antiquité Classique, Vandoeuvres-Genève, Fundacji z Brzezia Lanckorońskich. Zainteresowania naukowe obejmują teatr i dramat grecki (zwłaszcza tragedie Eurypidesa), filozofię grecką oraz recepcję kultury antycznej szczególnie w kulturze włoskiej. Jest autorką wielu publikacji naukowych, w tym monograficznych opracowań polskich i włoskich na temat twórczości Eurypidesa. Za swą działalność otrzymała m.in. Medal Komisji Edukacji Narodowej, wiele nagród indywidualnych oraz nagrodę ministra.
Dorota Fox – dr hab. kulturoznawstwa, adiunkt w Zakładzie Teatru i Dramatu Uniwersytetu Śląskiego. Autorka dwóch monografii: Kabarety i rewie międzywojennej Warszawy. Z prasowego archiwum Dwudziestolecia (Katowice 2007) oraz Czasopiśmiennictwo teatralne w Polsce w latach 1914–1939 (Katowice 2014), a także licznych artykułów z zakresu historii krytyki teatralnej, historii teatru amatorskiego, teatru dwudziestolecia międzywojennego oraz form sztuki estradowej. Członek Polskiego Towarzystwa Badań Teatralnych oraz Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego.
Krystyna Nowak-Wolna – doktor, adiunkt w Zakładzie Kulturowych Podstaw Edukacji Instytutu Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Opolskiego. Ukończyła filologię polską w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu oraz Podyplomowe Studium Logopedii na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Interesują ją następujące obszary badawcze: sztuka żywego słowa; historia oraz teoria dramatu i teatru; teoria i praktyka wychowania estetycznego i wychowania przez sztukę, w tym terapeutyczne możliwości sztuki. Jest autorką kilkudziesięciu prac naukowych, w tym dwóch monografii: Dzieje sztuki recytatorskiej w Polsce (1999) oraz W kręgu edukacji, teatru i sztuki żywego słowa (2005).
Ks. Mariusz Lach sdb – salezjanin, doktor, pracownik Katedry Dramatu i Teatru KUL. Zainteresowania badawcze to amatorski ruch teatralny, teatr religijny, współczesny studencki ruch teatralny w Polsce, Roman Brandstaetter – życie i twórczość (szczególnie dramaturgiczna). Współpracował w tworzeniu i działalności Salezjańskiego Ruchu Ewangelizacyjnego SARUEL (od 1995 r.), kierował różnymi amatorskimi inicjatywami teatralnymi. Prowadzi warsztaty teatralne. Przeprowadził ponad 50 serii różnego rodzaju rekolekcji i warsztatów ewangelizacyjnych. Założyciel i kierownik Teatru ITP działającego w KUL od 2001 r., z którym wystawił kilkanaście premier i grał w wielu miejscach Polski (i nie tylko). Od 2005 r. pracownik naukowo-dydaktyczny w Katedrze Dramatu i Teatru KUL.
Leszek Karczewski – doktor, adiunkt w Katedrze Teorii Literatury Instytutu Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego, kierownik Działu Edukacji Muzeum Sztuki w Łodzi. Autor prac poświęconych teorii podmiotowości, teorii interpretacji i edukacji muzealnej, inspirowanych filozofią amerykańskiego pragmatyzmu. Pomysłodawca i realizator „Kulturanka”, programu o sztuce współczesnej skierowanego do najmłodszych (dla TVP Kultura), nagrodzonego w XXXIII konkursie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na Wydarzenie Muzealne Roku Sybilla 2012 w kategorii Przedsięwzięcia Edukacyjne. Kurator akcji społeczno-artystycznych, m.in. „Galerii Dżinsów”, „WIKIzeum” i „ms3 Re:akcja” (nominowanej do nagrody Sybilla 2009). Członek Rady Programowej Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów. Wyróżniony m.in. honorową odznaką Zasłużony dla Kultury Polskiej.
Marzenna Wiśniewska – doktor, teatrolożka, adiunkt w Zakładzie Dramatu i Teatru (Katedra Kulturoznawstwa, Uniwersytet Mikołaja Kopernika), animatorka kultury. W latach 2001–2011 kierownik literacki Teatru Baj Pomorski w Toruniu. Współautorka i redaktorka książki 60 lat Teatru „Baj Pomorski” 1945–2005 (Toruń 2005), współredaktorka książek: Współczesny teatr i film wobec wyzwań nowych mediów (Toruń 2015), Teatr wśród mediów (Toruń 2015). Obecne zainteresowania badawcze: teatr lalek, multimedialne, intermedialne i cybernetyczne praktyki w teatrze, dramat i teatr dla dzieci i młodzieży, teatr stosowany/teatr społeczny, teoria i praktyka animacji kultury, pedagogika teatru. Jest członkiem Kolegium Redakcyjnego „Teatru Lalek”, publikuje również na łamach „Teatru”. Animatorka projektów i warsztatów teatralnych realizowanych m.in. we współpracy z Instytutem Teatralnym im. Z. Raszewskiego w Warszawie, Teatrem Baj Pomorski, Fundacją Pro Theatro, Stowarzyszeniem Pomocy Dzieciom Niepełnosprawnym i Osobom Potrzebującym Wsparcia „Jestem”.
Tomasz Kowalski – doktor, adiunkt w Katedrze Dramatu, Teatru i Widowisk na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jego zainteresowania naukowe skupiają się z jednej strony na problematyce związanej z dziełami i biografią Williama Szekspira, z drugiej – na współczesnym teatrze polskim. Współredaktor (z Krzysztofem Kozłowskim) antologii Szekspir. Teoria lancasterska – domysły i fakty (Warszawa 2012), publikował w „Didaskaliach”, „Teatrze”, „Czasie Kultury” i innych czasopismach, autor rozdziałów (artykułów) w wydawnictwach zbiorowych.
Ewelina Kordiak-Gołębska – doktorantka Uniwersytetu Wrocławskiego, polonistka i neurologopedka, pedagog specjalny, trener emisji głosu. Bada teatr osób niepełnosprawnych intelektualnie w Polsce w XXI w. Współpracuje z Uniwersytetem Humanistycznospołecznym SWPS we Wrocławiu i Gnieźnieńską Szkołą Wyższą w Gnieźnie, realizując zajęcia ze studentami z psycho- i neurolingwistycznych aspektów mowy i autyzmu. Prowadzi warsztaty z dramy i logorytmiki oraz specjalistyczne szkolenia z dziedziny neurologopedii we współpracy z wrocławskim oddziałem Fundacji Promyk Słońca. Prezes Centrum Neurologopedycznego LOGOCENTRUM, w którym prowadzi diagnozę i terapię osób z zaburzeniami mowy i myślenia.
Maria Pietrusza-Budzyńska – założyciel, wieloletni reżyser w WTZ Teatroterapia, a także prezydent Fundacji Teatroterapia Lubelska, która powstała w oparciu o pozytywne doświadczenie artystyczne, teatralne, terapeutyczne i społeczno-kulturotwórcze wyniesione z 15 lat współpracy z Teatrem im. Juliusza Osterwy w Lublinie. Jest pedagogiem specjalnym. W 1991 roku rozpoczęła eksperyment pedagogiczny wraz z poszukiwaniem własnych metod pracy i sposobów działania przez zastosowanie technik teatralnych w rehabilitacji osób z upośledzeniem umysłowym, co doprowadziło do powstania pierwszego w Polsce teatru ludzi niepełnosprawnych oraz ukształtowanie w środowisku pedagogicznym i teatralnym różnorodnych kierunków, idei, programów i metod teatroterapii. Celem i efektem jej pracy jest tworzenie wybitnych dzieł teatralnych, a sensem życia i pracy jest nobilitacja osobista i społeczna dorosłych ludzi niepełnosprawnych, wykluczonych i wykluczanych z życia z racji niepełnosprawności intelektualnej, z którymi współpracuje w Lublinie od 1995 roku we wspólnocie teatralnej, nazywanej też teatrem ludzi niepełnosprawnych.
Iwona Siekierzyńska – absolwentka psychologii na Uniwersytecie Gdańskim i reżyserii w PWSFTViT im. Leona Schillera w Łodzi oraz Instytutu Terapii Tańcem i Ruchem. Autorka filmów fabularnych i dokumentalnych oraz spektakli teatralnych. Jeden z jej dokumentalnych filmów pt. Obcey był poświęcony Teatrowi Biuro Rzeczy Osobistych. W roku 2015 kontynuowała współpracę z Biurem Rzeczy Osobistych, i wspólnie zrealizowali spektakl Moja sprawa, który jest eksperymentem artystycznym, do którego zostali zaproszeni zawodowi twórcy teatru i aktorzy. Obecnie pracuje nad pełnometrażowym filmem fabularnym o teatrze osób niepełnosprawnych.
Magdalena Paszkiewicz – tancerka, choreograf, reżyser teatru tańca, wykładowca matematyki w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Skierniewicach, wykwalifikowany instruktor tańca, doktor nauk ekonomicznych. W latach 2007–2013 współtwórczyni spektakli oraz kierownik Teatru Tańca PRO (Łódzki Dom Kultury), w latach 2010–2013 aktorka Teatru Kilku Osób. Przez trzy lata prowadziła zajęcia taneczne w ramach projektu Można inaczej w Monarze w Ozorkowie. W 2011 współtworzyła z Teatrem Chorea międzynarodowy projekt Oratorium Dance Project oraz była laureatką konkursu Rezydencja – premiera 2011 Klub Żak, Gdańsk, gdzie realizowała swoje solo Panna P. W 2012 współrealizowała (opieka formalna Towarzystwo Kultury Teatralnej, Oddział Łódź) projekt artystyczno-edukacyjny pt. Historie być może prawdziwe w ramach festiwalu teatralnego „Dotknij Teatru” 2012. Celem projektu była integracja pokoleń oraz środowisk – młodzież z domu dziecka, młodzież związana z teatrem amatorskim. Od 2010 roku współpracuje artystycznie z Januszem Adamem Biedrzyckim (reżyseria jego monodramu Upadek, Psych-Somatic GAY-m, współreżyseria spektaklu Brzydal, projekt Vidomi oraz jego kontynuacje). Reżyser spektaklu Vidomi, prowadzenie warsztatów tanecznych.
Janusz Adam Biedrzycki – aktor, tancerz, choreograf, instruktor teatralny, absolwent Wydziału Humanistycznego, specjalizacja: kulturoznawstwo – folklorystyka i etnologia, teatrologia i filmoznawstwo, na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Absolwent Zarządzania Kulturą Instytutu Teorii Literatury, Teatru i Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Łódzkiego. Uczestnik kursu dla Pedagogów w Teatrze – Szkoła Pedagogów Teatru przy Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie. Współzałożyciel i członek Stowarzyszenia Teatralnego Chorea, pracownik Fabryki Sztuki. Członek Stowarzyszenia Bliski Wschód–Lublin. Współorganizator i wykonawca wielu międzynarodowych projektów artystyczno-edukacyjnych. Współpracował z takimi teatrami, jak Nettheatre (Paweł Passini, Lublin), Kolekcjonerzy Wzruszeń (Darek Skibiński, Warszawa) Teatr Lalki i Aktora „Pinokio” (Łódź). Autor choreografii do spektakli Koguty, Borsuki i inne Kozły..., reż. Iga Załęczna, monodramu Upadek – Psycho – Somatic – Gaym, reż. Magdalena Paszkiewicz. Pomysłodawca i realizator cyklu warsztatów zakończonych spektaklem Brzydal. Stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2010 r. oraz w roku 2014. Stypendysta Urzędu miasta Łodzi dla osób zajmujących się twórczością artystyczną oraz upowszechnianiem i animacją kultury, 2013. Pomysłodawca i realizator projektu dla osób niewidomych i słabowidzących zakończonym spektaklem Vidomi i Vidomi – kontynuacje. Współautor podręcznika Trening fizyczny aktora. Od działań indywidualnych do zespołu, PWSFTViT, Łódź.
Katarzyna Maliszewska – pedagog, asystent w Zakładzie Pedagogiki Twórczości i Ekspresji Dziecka na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, instruktor teatralny, członek Centrum Ekspresji Dziecięcej w Katowicach, absolwentka Studium Terapii przez Sztukę przy Teatrze Ludowym w Krakowie. Prowadzi dziecięcy teatr szkolny, który odnosi liczne sukcesy na festiwalach teatrów nieprofesjonalnych. Przedmiotem jej zainteresowań jest wychowanie teatralne, edukacja przez sztukę, animacja społeczno-kulturowa, pedagogika kultury oraz edukacja dorosłych.
Małgorzata Andrzejak-Nowara – z wykształcenia aktorka teatralna i filolog polski. Doktorantka IV roku literaturoznawstwa na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Opolskiego. Przygotowuje pracę doktorską Od adaptacji do inscenizacji. Słowacki, Witkacy, Gombrowicz, Mrożek w wybranych przedstawieniach Jerzego Jarockiego, która połączy obie jej pasje: literaturę i teatr. Jest autorką kilkunastu publikacji w wydawnictwach uniwersyteckich. Pisze także recenzje oraz teksty do programów teatralnych. Prowadzi gościnne warsztaty teatralne na Uniwersytecie w Ostrawie.
Arkadiusz Rogoziński – doktorant w Katedrze Socjologii Kultury Uniwersytetu Łódzkiego, absolwent w 2009 roku kulturoznawstwa (Katedra Teorii Dramatu i Teatru). Współpracował z wieloma instytucjami kulturalnymi i teatrami w Łodzi. Od 2012 roku na stałe z Muzeum Książki Artystycznej, gdzie w praktyce mógł poznawać zależności między różnymi mediami: od druku po wideo, co zaowocowało współautorstwem złożonego w USA patentu dotyczącego Wirtualnej Rzeczywistości. W 2009 był aktywnie zaangażowany w roczny projekt poświęcony dziedzictwu Jerzego Grotowskiego. W latach 2011–2013 podążał za grupą aktorów zaangażowanych w pracę laboratoryjną. Ostatnio miał możliwość przyglądać się pracy Odin Teatret nad ich najnowszym przedstawieniem.
Tomasz Ciesielski – performer, tancerz, badacz i menadżer teatru, w swoich działaniach łączący wszystkie te trzy doświadczenia. Od 2009 roku członek Stowarzyszenia Teatralnego Chorea, w tym czasie uczestniczył w projektach: Antyk/Taniec w Re-Konstrukcji, Koguty, Borsuki i inne Kozły, Oratorium Dance Project. W 2011 roku nawiązał współpracę z duńskim zespołem Granhøj Dans, realizując międzynarodowy spektakl MenøMahler oraz Rite of Spring Extended, w reżyserii Palle Granhøja. Oba widowiska otrzymały nagrodę dla najlepszego duńskiego spektaklu teatru tańca Årets Reumert 2013 i 2014. Twórca autorskich performansów, m.in. Sens-akcja, prezentowany w Polsce i USA, Taśmy profesjonalne, Edging. Autor publikacji (m.in. jedyna na polskim rynku monografia tematyczna Taneczny umysł. Teatr ruchu i tańca w perspektywie neurokognitywistycznej) i uczestnik projektów (Polska, Francja, Wielka Brytania) dotyczących możliwości zastosowania wiedzy z zakresu nauk kognitywnych i neuronauk w badaniach nad tańcem.
Maria Janus – doktorantka w Katedrze Dramatu i Teatru Uniwersytetu Łódzkiego, absolwentka kierunku aktorskiego Wydziału Sztuki Lalkarskiej Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Białymstoku oraz kulturoznawstwa, specjalizacja produkcja teatralna na Uniwersytecie Łódzkim, studiowała też w Staatliche Hochschule für Musik und Darstellende Kunst w Stuttgarcie. Łączy doświadczenie praktyka z refleksją teoretyczną.
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Category
- Archaeology
- Bibliology and information science
- Biology
- Chemistry
- Economics and management
- Ethnology and cultural anthropology
- Polish philology
- Foreign language studies
- Philosophy
- Physics
- Geography
- History
- Linguistics
- Judaica
- Culture and art
- Literary Studies
- Mathematics
- Media
- Pedagogy
- Textbooks for foreigners
- Political science and international relations
- Law
- Psychology
- Sociology
- Other
- Open Access
Series
- 100 Years of Independence
- The Academy of Local Governments
- The Academy of Management and Finance
- Handicapable
- Literary and Linguistic Analects
- Balkans XX/XXI
- Bibliotheca Litteraria
- Bibliotheca Philosophica
- Biography and Biography Research
- Byzantina Lodziensia
- Contemporary Asian Studies Series
- Digitisation
- Education for Wisdom
- Economics
- Film! Scholars
- Finance
- Gerontology
- Interdisciplinary Urban Studies
- Literary Interpretations
- Jerzy Giedroyc and...
- Jerzy Giedroyc and Witnesses of History
- Winter of Life?
- Linguistics
- Judaica Lodzensia
- Jurisprudence
- What Is Man?
- Cognitive Science
- Communication and Media
- A Very Short Introduction
- Literary Culture of Lodz
- Literary Studies
- Lodz Studies in English and General Linguistics
- Lodz in the Polish People's Republic. The Polish People's Republic in Lodz
- Manufactura Hispánica Lodziense
- Marketing
- The monographs of the Section of Disability Sociology of the Polish Sociological Association
- The Art of Learning – The Learning of Art
- Neuroscience in Psychology
- Faces of Feminism
- Faces of war
- Biographical Perspectives
- Politology
- Poland and Central and Eastern Europe in the 20th Century
- Polish Film Culture
- Law
- The Polish People's Republic. Biographies
- Existence and Literature Project
- The Psychology of Everything
- Research on Science & Natural Philosophy
- Romanistyka dla Teatru
- Series Ceranea
- The Conference on Social Pedagogy under the Patronage of the Committee on Pedagogical Sciences of the Polish Academy of Sciences
- Art – Media – Culture
- Pedagogical Therapy
- Creativity and Education
- Vade Nobiscum
- Warsztaty z Geografii Turyzmu
- Early Education
- In Search for the 21st Century Ideas
- The Tower of Babel – in Polish
- Management
- Private Life of Poles in the 19th Century

