Krall. Tkanie

Autorzy

Joanna Roszak
Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk
https://orcid.org/0000-0002-4203-8010

Słowa kluczowe:

Krall, Holokaust, reportaż, pamięć

Streszczenie

W książce Krall. Tkanie przedstawiam, jak Krall zbiera odłamki lustra, nie tylko tego z Andersena, które zaraża złem, ale także Stendhala (jeśli powieść jest jak lustro, tym bardziej jest taki reportaż). Autorka zabiera czytelnika na drugą stronę lustra: w tekstach szuka dodatkowych wymiarów, bardziej zaawansowanego opisu rzeczywistości czy nowej perspektywy.

Opisuję procesy artystyczne porządkujące jej teksty: kolaż (historii, próba ich ustalenia po stłuczeniu lustra, odtwarzanie ze zdjęć, grafik), montaż (jako proces łączenia ich w spójną całość, ewentualnie z narracją mającą na celu być niespójne), tkanie.

Interesuje mnie (auto)biograficzne doświadczenie Hanny Krall i jego (nie)obecność w jej twórczości. Doświadczenie Krall jest oczywiście żydowskie, choć niemal przemilczała historię własnej rodziny i nie rozwinęła jej w formie reportażu w sposób bardziej szczegółowy i otwarty. Niemniej jednak z skrawki dostarczają na ten temat cennych szczegółów.

Pierwszą część książki wyobrażałam sobie jako próbę ułożenia historii rodziny – ze ścinków tekstowych i pozatekstowych. W końcowym rozdziale pt. Sa-krall-izacja opowiadanie historii – ratunek dla pamięci – wiążę ze śladami wyczerpania i amnezji.

Podczas ceremonii otwarcia United States Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie w 1993 roku Elie Wiesel powiedział: „To muzeum nie jest odpowiedzią, to znak zapytania”. Podobnie pytaniem jawi się dzieło Hanny Krall.

Bibliografia

Ambitny jestem…, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa 1965.
Zobacz w Google Scholar

Biała Maria, Świat Książki, Warszawa 2011.
Zobacz w Google Scholar

Co się stało z naszą bajką, Wydawnictwo Twój Styl, Warszawa 1994.
Zobacz w Google Scholar

Dojrzałość dostępna dla wszystkich, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1977.
Zobacz w Google Scholar

Dowody na istnienie, a5, Poznań 1996.
Zobacz w Google Scholar

Dzień w Pogodnej, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa 1967.
Zobacz w Google Scholar

Hipnoza, Alfa, Warszawa 1989.
Zobacz w Google Scholar

Król kier znów na wylocie, Świat Książki, Warszawa 2006.
Zobacz w Google Scholar

Na wschód od Arbatu, Iskry, Warszawa 1972.
Zobacz w Google Scholar

Na wschód od Arbatu, Wydawnictwo Dowody na Istnienie, Warszawa 2014.
Zobacz w Google Scholar

Pola i inne rzeczy teatralne, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2018.
Zobacz w Google Scholar

Reporterka: rozmowy z Hanną Krall (wybór, kompozycja, uzupełnienia oraz dokumentacja Jacek Antczak), Rosner i Wspólnicy, Warszawa 2007.
Zobacz w Google Scholar

Różowe strusie pióra, Świat Książki, Warszawa 2009.
Zobacz w Google Scholar

Spokojne niedzielne popołudnie, a5, Kraków 2004.
Zobacz w Google Scholar

Sublokatorka, Iskry, Warszawa 1989.
Zobacz w Google Scholar

Sublokatorka, Libella, Paris 1985.
Zobacz w Google Scholar

Synapsy Marii H., Wydawnictwo Literackie, Kraków 2020.
Zobacz w Google Scholar

Szczegóły znaczące, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2022.
Zobacz w Google Scholar

Sześć odcieni bieli, Czytelnik, Warszawa 1978.
Zobacz w Google Scholar

Sześć odcieni bieli i inne historie, Wydawnictwo Dowody na Istnienie, Warszawa 2015.
Zobacz w Google Scholar

Tam już nie ma żadnej rzeki, a5, Kraków 1998.
Zobacz w Google Scholar

Taniec na cudzym weselu, BGW, Warszawa 1993.
Zobacz w Google Scholar

To ty jesteś Daniel, a5, Kraków 2001.
Zobacz w Google Scholar

Trudności ze wstawaniem. Okna, Alfa, Warszawa 1990.
Zobacz w Google Scholar

Wyjątkowo długa linia, a5, Kraków 2004.
Zobacz w Google Scholar

Zdążyć przed Panem Bogiem, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1977.
Zobacz w Google Scholar

Żal, Świat Książki, Warszawa 2007.
Zobacz w Google Scholar

14 książek. I wystarczy. Z Hanną Krall rozmawia Dorota Wodecka, „Książki. Magazyn do czytania” 2013, nr 1.
Zobacz w Google Scholar

Antczak Jacek, Reporterka. Rozmowy z Hanną Krall, Biblioteka Gazety Wyborczej, Warszawa 2015.
Zobacz w Google Scholar

Assmann Jan, Kultura pamięci, w: Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka, red. Magdalena Saryusz-Wolska, Universitas, Kraków 2009.
Zobacz w Google Scholar

Assuntino Rudi, Goldkorn Włodek, Strażnik. Marek Edelman opowiada, przeł. Ireneusz Kania, Znak, Kraków 1999.
Zobacz w Google Scholar

Barth John, Literatura wyczerpania, przeł. Jacek Wiśniewski, w: Nowa proza amerykańska. Szkice krytyczne, red. Zbigniew Lewicki, Czytelnik, Warszawa 1983.
Zobacz w Google Scholar

Bartoszewski Władysław, Zofia Lewinówna, Ten jest z ojczyzny mojej. Polacy z pomocą Żydom 1939–1945, Stowarzyszenie ŻIH, Świat Książki, Warszawa 2007.
Zobacz w Google Scholar

Bereś Witold, Burnetko Krzysztof, Edelman. Życie. Do końca, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2019.
Zobacz w Google Scholar

Błaszczyk Maria, O reportażu Hanny Krall „Zdążyć przed Panem Bogiem”, „Polonistyka” 1990, nr 7.
Zobacz w Google Scholar

Boniecki Adam, Czytajcie Hannę Krall, „Tygodnik Powszechny” 11 września 2023, nr 38.
Zobacz w Google Scholar

Borkowska Grażyna, Czermińska Małgorzata, Phillips Ursula, Pisarki polskie od średniowiecza do współczesności. Przewodnik, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2000.
Zobacz w Google Scholar

Buergenthal Thomas, Dziecko szczęścia. Wspomnienia, przeł. z angielskiego Marek Urbański, Klub dla Ciebie, Warszawa 2008.
Zobacz w Google Scholar

Celan Paul, Utwory wybrane, wybrał i oprac. Ryszard Krynicki, przeł. różni, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1998.
Zobacz w Google Scholar

Dąbrowski Mieczysław, Wstęp. Fantazmat żydowski w literaturze polskiej, w: Pisarze polsko-żydowscy XX wieku. Przybliżenia, red. Mieczysław Dąbrowski, Alina Molisak, Elipsa, Warszawa 2006.
Zobacz w Google Scholar

Forecki Piotr, Od „Shoah” do „Strachu”. Spory o polsko-żydowską przeszłość i pamięć w debatach publicznych, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2010.
Zobacz w Google Scholar

Frankl Viktor, Człowiek w poszukiwaniu sensu. Głos nadziei z otchłani Holokaustu, przeł. Aleksandra Wolnicka, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2019.
Zobacz w Google Scholar

Goc Anna, Pierwszy raz w pierwszej osobie. Rozmowa z Hanną Krall, „Tygodnik Powszechny” 13–19 września 2023.
Zobacz w Google Scholar

Gospodinow Georgi, Fizyka smutku, przeł. z bułgarskiego Magdalena Pytlak, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2018.
Zobacz w Google Scholar

Halbwachs Maurice, Społeczne ramy pamięci, przeł. Marcin Król, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.
Zobacz w Google Scholar

Hen Józef, Nowolipie. Najpiękniejsze lata, WAB, Warszawa 2011.
Zobacz w Google Scholar

Janicka Elżbieta, Tokarska-Bakir Joanna, Sublokatorka po latach. Z Hanną Krall rozmawiają Elżbieta Janicka i Joanna Tokarska-Bakir, „Studia Litteraria et Historica” 2013, nr 2.
Zobacz w Google Scholar

Janicka Elżbieta, Tokarska-Bakir Joanna, Sublokatorstwo jako kategoria kultury polskiej, „Studia Litteraria et Historica” 2013, nr 2.
Zobacz w Google Scholar

Karolak Sylwia, Doświadczenie Zagłady w literaturze polskiej 1947–1991. Kanon, który nie powstał, Wydawnictwo Nauka i Innowacje, Poznań 2014.
Zobacz w Google Scholar

Kąkolewski Krzysztof, Reportaż [hasło], w: Słownik literatury polskiej XX wieku, red. Alina Brodzka i in., Ossolineum, Wrocław–Warszawa–Kraków 1992.
Zobacz w Google Scholar

Korczyńska-Derkacz Małgorzata, Łuszpak Agnieszka, Hanna Krall w przestrzeni wydawniczej i medialnej – analiza obecności w pierwszym piętnastoleciu XXI wieku, „Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia” 2016, nr XIV.
Zobacz w Google Scholar

Kot Wiesław, Hanna Krall, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2000.
Zobacz w Google Scholar

Kręgi na wodzie. Z Hanną Krall rozmawia Michał Nogaś, „Wysokie Obcasy” 10 października 2020.
Zobacz w Google Scholar

Krynicki Ryszard, Wiersze wybrane, a5, Kraków 2009.
Zobacz w Google Scholar

Krzemiński Adam, Własnymi słowami. Dwadzieścia lat „Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall, „Polityka” 6 grudnia 1997, nr 49 (2118).
Zobacz w Google Scholar

Kunce Aleksandra, Dotknięcie rzeczy Hanny Krall, w: Pisarze polsko-żydowscy XX wieku. Przybliżenia, red. Mieczysław Dąbrowski, Alina Molisak, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2006.
Zobacz w Google Scholar

Łopieńska Barbara N., O książkach cienkich i grubych, w: Książki i ludzie, Wydawnictwo Twój Styl, Warszawa 1998.
Zobacz w Google Scholar

Mandziej Iwona, Między reportażem a mikropowieścią: O „Sublokatorce” Hanny Krall, „Pamiętnik Literacki” 1998, nr 3.
Zobacz w Google Scholar

Miller Nancy K., Arachnologie: Kobieta, tekst i krytyka, przeł. Katarzyna Kłosińska, Krzysztof Kłosiński, w: Teorie literatury XX wieku. Antologia, red. Anna Burzyńska, Michał P. Markowski, Znak, Kraków 2007.
Zobacz w Google Scholar

Młodkowska Marta, Opowiem wam historię… Kilka uwag na temat pisarstwa Hanny Krall, w: Literatura polska wobec Zagłady, red. Alina Brodzka-Wald, Dorota Krawczyńska, Jacek Leociak, Żydowski Instytut Historyczny, Warszawa 2000.
Zobacz w Google Scholar

Modzelewska Anna, Wpływ Ryszarda Kapuścińskiego i Hanny Krall na twórczość reporterską Wojciecha Tochmana, „Naukowy Przegląd Dziennikarski” 2014, nr 1.
Zobacz w Google Scholar

Nieopłakanie, z Hanną Krall rozmawia Wojciech Tochman, „Gazeta Wyborcza” 30 kwietnia – 1 maja 2011.
Zobacz w Google Scholar

Niziołek Grzegorz, Polski teatr Zagłady, Instytut Teatralny im. Z. Raszewskiego, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2013.
Zobacz w Google Scholar

Orlev Uri, Biegnij chłopcze, biegnij, przeł. Magdalena Sommer, Wydawnictwo WAB, Warszawa 2013.
Zobacz w Google Scholar

Orlew Uri, Książki mojego dzieciństwa (1931–1945), przeł. z angielskiego Jan Rybicki, posłowie Anna Nasalska, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2012.
Zobacz w Google Scholar

Partyka Jacek, Mowa zależna. Charlesa Reznikoffa (prze)pisanie Holocaustu, w: Żydzi wschodniej Polski. Studia, t. 1: Świadectwa i interpretacje, red. Jarosław Ławski, Barbara Olech, Białystok 2012.
Zobacz w Google Scholar

Paszyńska Maria, Dwa światła, Wydawnictwo Pascal, Warszawa 2019.
Zobacz w Google Scholar

Pietrasiewicz Tomasz, Wstęp, w: NN. Opowieści zasłyszane, Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”, Lublin 2013.
Zobacz w Google Scholar

Pięta Iwona, Fikcja czy dokument? – problemy genologiczne w polskiej prozie po 1989 roku, w: Polska proza i poezja po 1989 roku wobec tradycji, red. Aleksander Główczewski, Maciej Wróblewski, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2007.
Zobacz w Google Scholar

Przymuszała Beata, Smugi Zagłady. Emocjonalne i konwencjonalne aspekty tekstów ofiar i ich dzieci, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2016.
Zobacz w Google Scholar

Roszak Joanna, Czarne sezony. Czarne latawce. O dziecięcym czytaniu w gettach, „Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo” 2019, nr 9 (12).
Zobacz w Google Scholar

Salten Feliks, Bambi. Opowieść leśna, Wydawnictwo Alfa, ilustrował Mirosław Pokora, Warszawa 1987.
Zobacz w Google Scholar

Sobolewski Tadeusz, Modlitwa w komisariacie (O pisarstwie Hanny Krall), „Wyspa” 2009, nr 1.
Zobacz w Google Scholar

Steinlauf Michael, Pamięć nieprzyswojona. Polska pamięć Zagłady, przeł. Agata Tomaszewska, Cyklady, Warszawa 2001.
Zobacz w Google Scholar

Szperkowicz Jerzy, Wrócę przed nocą, Znak, Kraków 2021.
Zobacz w Google Scholar

Tatar Anna, Wobec ocalałych i ich opowieści. Elementy warsztatu reporterskiego Hanny Krall, „Pamiętnik Literacki” 2016, nr 3.
Zobacz w Google Scholar

Tochman Wojciech, Krall. Rozmowa, Dowody na Istnienie, Warszawa 2015.
Zobacz w Google Scholar

Ubertowska Aleksandra, Aporie, skandale, wyrwy w tekście: etyka opowieści o Zagładzie, „Teksty Drugie” 2002, nr 1–2.
Zobacz w Google Scholar

Wiesel Elie, Noc, przeł. Małgorzata Kozłowska, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007.
Zobacz w Google Scholar

Wiesel Elie, Pieśń umarłych. Opowiadania, przeł. Małgorzata Tomicka, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków 1991.
Zobacz w Google Scholar

Wójcik-Dudek Małgorzata, W(y)czytać Zagładę. Praktyki postpamięci w polskiej literaturze XXI wieku dla dzieci i młodzieży, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2016.
Zobacz w Google Scholar

okladka

Opublikowane

6 czerwca 2024

Licencja

Licencja

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: ISBN

ISBN

ISBN-13 (15)

978-83-8331-456-3

Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: ISBN (e-book)

ISBN (e-book)

ISBN-13 (15)

978-83-8331-456-3

Inne prace tego samego autora